Birinci Böyük Əmr
TAM1897 D 279.2Vəz 2 mart 1897-ci ildə, çərşənbə axşamı gününün axşamı söylənmişdir Baş Konfrans Gündəlik Bülletenində, 5 mart 1897, Cild 1, № 16, səh. 279-285-də çap olunub.
TAM1897 D 279.3Siz bilirsiniz ki, Rəbb bu zaman haqqında və bu dövrdə yaşayan insanlar barədə demişdir: «budur, Allahın əmrlərinə riayət edən və İsanın imanını qoruyub saxlayanlar» (KJV-nin hərfi tərcüməsi). Siz və mən haqlı olaraq özümüzü o xalq hesab edirik və biz elə bir mövqedə olduğumuzu bəyan edirik ki, Rəbb kainata bizim haqqımızda belə deyə bilər: «Budur, Allahın əmrlərinə riayət edən və İsanın imanını qoruyub saxlayanlar» (KJV-nin hərfi tərcüməsi). Və bu bir fakt olacaq, təkcə O bunu dediyi üçün deyil, o bunu deyəcək, çünki bu bir həqiqətdir.
TAM1897 D 279.4Bu mətn bu evdə olan sizə və mənə tamamilə aiddir; və Rəbb istəyir ki, bu indi bir həqiqətə çevrilsin və davamlı olaraq belə qalsın, ta ki o, bunu bütün dünyaya və bütün kainata daim elan edə bilsin: «Budur, Allahın əmrlərinə riayət edən və İsanın imanını qoruyub saxlayanlar» (KJV-nin hərfi tərcüməsi).
TAM1897 D 279.5Bizim öyrənməli olduğumuz da məhz budur. Bu dərslərdə biz Allahın əmrlərinə əməl edib-etmədiyimizi öyrənməliyik ki, Rəbb bizim haqqımızda belə deyə bilsin: «Budur, Allahın əmrlərinə riayət edən və İsanın imanını qoruyub saxlayanlar» (KJV-nin hərfi tərcüməsi).
TAM1897 D 279.6Allahın əmrlərinə əməl edərkən şübhəsiz ki, ilk əmr gəlir və biz onu mütləq yerinə yetirməliyik. Budur Onun kəlamı: «Əmrlərin ən əsası budur: “Dinlə, ey İsrail! Allahımız Rəbb yeganə Rəbdir. Allahın Rəbbi bütün qəlbinlə, bütün varlığınla, bütün düşüncənlə və bütün gücünlə sev”.»
TAM1897 D 279.7İndi Rəbb o əmrlə bağlı sizdən və məndən danışaraq deyə bilərmi: «Budur, ona əməl edənlər»?
TAM1897 D 279.8Bütün ürəyiniz Rəbbə məxsusdurmu ki, ürəyinizdə Ondan və Ona məxsus olanlardan başqa heç nəyə yer qalmasın?
TAM1897 D 279.9Rəbb sədaqətli bir məhəbbətlə bütün canınıza sahibdirmi, elə ki, varlığınızda Ona aid olmayan heç bir duyğu qalmasın?
TAM1897 D 279.10Bütün ağlınız Rəbbə məxsusdurmu ki, ağlınızdakı hər bir fikir, zehninizin hər bir fəaliyyəti və hər bir hissəsi Ona məxsus olsun, Onun xidmətinə həsr olunsun? Çünki ağılla biz Rəbbimiz Allaha xidmət edirik. Onun bir hissəsi ilə yox, bir qismi ilə yox, bütünlüklə. Belə ki, Allahdan olmayan heç bir şeyə ağlınızı həsr etməyə və ya yönəltməyə imkanınız qalmasın.
TAM1897 D 279.11Bütün gücünüz Ona məxsusdurmu ki, Allahın işinə və Onun xidmətinə sərf etməkdən başqa heç nəyə ayıracaq gücünüz qalmasın?
TAM1897 D 279.12Əgər bütün bunlar sizə aiddirsə, onda həqiqətən sizin haqqınızda deyilib: «Budur, əmrlərə riayət edənlər» (KJV-nin hərfi tərcüməsi).
TAM1897 D 279.13«Buna bənzəyən ikincisi budur: “Qonşunu özün kimi sev”.» Birinci əmrdə olduğu kimi, Allah sevgisi qəlbimizdə olduqda, qonşularımızı özümüz kimi sevmək kifayət qədər asan olacaq.
TAM1897 D 279.14Bir neçə gün əvvəl qardaş Kellogun çıxışında qeyd edildiyi kimi, Çikaqoda bir oğlan uşağı tamamilə yad bir adama yaxınlaşıb ona demişdi: «Bilirsənmi ki, sən dünyada ən böyük günahkarsan?» Və o adam təəccüblə bunun necə ola biləcəyini soruşduqda, heç kəsi öldürmədiyini, heç bir böyük cinayət törətmədiyini söylədikdə, kiçik oğlan ona dedi: «Ən böyük əmr belədir: “Allahın Rəbbi bütün qəlbinlə, bütün varlığınla, bütün düşüncənlə və bütün gücünlə sev.” Bunu edirsənmi?» O isə cavab verdi: «Xeyr, etmirəm. Heç cür belə etdiyimi deyə bilmərəm.» «Yaxşı,» dedi kiçik oğlan, «bu əmrlərdən ən böyüyüdür. Sən ən böyük əmri pozursan; deməli, sən ən böyük günahkarsan.» Adam bunu etiraf etdi və Allaha, tam xilasa aparıldı. Bu kifayət qədər açıqdır: bu əmrlərdən ən böyüyü olduğu üçün onu pozan da ən böyük günahkardır. O günahkar sizsinizmi?
TAM1897 D 279.15Siz və mən Allahın əmrlərinə və İsanın imanına əməl etdiyimizi iddia edirik. Biz Allahın bütün əmrlərinin birincisini pozuruqmu? Əgər biz ən böyük, yəni birinci əmri yerinə yetirmiriksə, deməli onu pozuruq. Əgər bu əmri pozuruqsa, deməli əmrlərə əməl etmirik; bu məsələ həll olunub. Siz və mən indi qərar verməliyik və əbədi olaraq qərar verməliyik: Rəbbə bütün ürəklə, bütün ruhla, bütün ağıl və bütün qüvvə ilə xidmət edəcəyikmi.
TAM1897 D 279.16Yazılıb: «Allahın padşahlığı sizin içərinizdədir.» Bizim içərimizdəki səltənət Allahın səltənətidir; insan yaradılarkən belə idi, amma düşmən Allahın yerini ələ keçirdi; və Rəbb insanı yenidən azad etdi ki, seçsin: ya Allah öz padşahlığında öz yerinə sahib olsun, ya da qəsbkar Allahın padşahlığında Allahın yerini tutsun. Sizdəki padşahlıq Rəbbə məxsusdur. Orada Rəbbin hökmranlıq edib-etməyəcəyinə, yoxsa düşmənin hökmranlıq edib-etməyəcəyinə qərar vermək sizin ixtiyarınızdadır. Əgər Rəbbin orada hökmranlıq etməsini seçməsəniz, deməli, düşmənin orada hökmranlıq etməsini seçirsiniz. Kim hökmranlıq edəcək, bu, tamamilə insanın seçimindən asılıdır.
TAM1897 D 280.1Kimsə hökmranlıq etməlidir. İnsan Allahdan asılı olmayaraq özünə hökmranlıq etmək üçün yaradılmayıb. O, Allah ilə birlikdə özü olmaq üçün yaradılıb və Allah olmadan özü ola bilməz. İnsan Allah ilə birlikdə dayanmaq üçün yaradılıb. Allahın padşahlığı onun içində idi. Allah onun içində hökmranlıq edirdi. Amma o, Şeytana tabe olaraq öz yolunu tutmağa başladı. Lakin insan yalnız Allaha tabe olaraq öz istədiyi kimi hərəkət edə bilər. Allahın padşahlığı sizin içərinizdədir. Biz seçməliyik ki, Allah daxilimizdə, qəlbimizdəki Öz padşahlığında Öz yerini tutsun. Öz padşahlığında Öz yerini tuta bildikdə, O, orada Öz yerini tutacaq və hökmranlıq edəcək.
TAM1897 D 280.2Yerdəki Allahın padşahlığı barədə bilirsiniz ki, o, dənizdən dənizə, çaydan yer üzünün ucuna qədər olacaq. Allahın padşahlığı, Rəbb gəldikdə gələcək bu padşahlıq, bilirsiniz ki, bu dünyada mövcud olan hər bir yerə, hər bir zərrəyə qədər yayılacaq. İndi Allahın padşahlığı sizin içərinizdədir. Sizin içərinizdə, Allahın hökm sürdüyü bu padşahlıq — Onun hökmranlığı ürəyinizdəki hər bir məkanı, hər bir torpaq hissəciyini əhatə edirmi? Belədirmi? Sual budur, və bu suallar bizim üçün bir neçə cəhətdən vacibdir.
TAM1897 D 280.3Mən sadəcə əmri oxuyur və diqqətinizi əmrin dediklərinə çəkirəm. Bunu isə ona görə edirəm ki, həm mənim, həm də sizin zehnimiz və qəlbimiz həmişə bu suala açıq olsun: bizim haqqımızda «Bunlar Allahın əmrlərinə və İsanın imanına bütün ürəkləri, canları, ağılları və gücləri ilə əməl edənlərdir» demək doğrudurmu?
TAM1897 D 280.4Zehninizin üzərində dayandığı, araşdırdığı, üzərində işlədiyi şey — orada Allah varmı? Bu, Allahın izzəti üçündürmü? Apardığınız tədqiqat, davam etdirdiyiniz təhsil, zehninizin bütün düşüncəsi — bunların məqsədi Allahın surətinin ora həkk olunmasıdırmı? Məqsəd Allahı zehninizdə daha geniş şəkildə tapmaq, Onu daha çox izzətləndirməkdirmi? Zehni səylərinizdə O, birinci yerdədirmi və sizin üçün hər şeydirmi? Onu sevirsinizmi, bütün zehninizlə Ona xidmət edirsinizmi?
TAM1897 D 280.5Və bütün gücünüzlə. Sürdüyünüz tarlanı Allah üçünmü sürürsünüz? Taxtanı hamarlamaq üçün rəndə çəkərkən bunu Allah üçünmü edirsiniz ki, əldə etdiyiniz hər şey Allaha məxsus olsun, sizə isə heç nə məxsus olmasın? Gücünüz Allaha elə tam həsr olunubmu ki, hansı işə əl atsanız, Allahın işinə xidmət edirsiniz?
TAM1897 D 280.6Çox yayılmış bir fikir var ki, bir insan işlədiyi sənətdən və ya əl əməyindən əl çəkməlidir ki, sonra Allahın işində işçi ola bilsin. Çoxları deyir: «Mən indiki işimdən çıxmaq istəyirəm. Kaş çıxmağın bir yolu olsaydı. Kaş bu sexdən çıxa biləydim. Mən işin yolunda fəhlə olmaq istərdim.» Harada olsanız, orada işçi deyilsinizsə, istədiyiniz yerə çatanda da işçi olmayacaqsınız. Tarla sürərkən işçi deyilsinizsə, minbərdə vəz etməyə çalışsanız da işçi olmayacaqsınız. Əgər siz dəmirçi olsanız və hər gün zindan başında işləsəniz — əgər siz işin işçisi mənim minbərdə olduğum kimi tam, ürəkdən və bütün ruhu ilə deyilsinizsə, o zaman harada broşürlər paylasanız da işin işçisi olmazsınız.
TAM1897 D 280.7Bizim qarşımızda insanlığın necə ola biləcəyinə və İsaya inanan hər kəsin necə olması gərək olduğuna dair bir nümunə qoyulub. Allahın Oğlu bu dünyaya gəlmişdi ki, sizə və mənə əmrlərə əməl etməyin nə demək olduğunu və bunun necə yerinə yetirildiyini göstərsin. Və o, vəz etdiyindən təxminən altı dəfə çox bir sənətlə məşğul oldu. On iki yaşından başlayaraq, Yusiflə ağac ustalığında işləməyə başlaya bildiyi, xeyli iş görə bildiyi vaxtdan, — on iki yaşlı bir oğlanın ağac ustasına kömək edərək bir çox iş görə bildiyi kimi. Beləliklə, on iki yaşından başlayaraq, təxminən otuz yaşında vəftiz olunub vəz etməyə başladı; bu isə on səkkiz il edir. Bu illər ərzində O, dülgərliklə məşğul idi. Otuz yaşından otuz üç yaş yarımına qədər isə xalq arasında xidmət edərək vəz etdi. Beləliklə, görürsünüz ki, O, dülgərliyə vəz etməyə sərf etdiyindən təxminən altı dəfə çox vaxt sərf edib.
TAM1897 D 280.8İndi o, dülgərliklə məşğul olduğu on səkkiz il ərzində elə üç buçuq il vəz etdiyi dövrdə olduğu kimi Allahın Oğlu idimi? — Siz bilirsiniz ki, o idi. O, orada taxta mişarlayarkən, skamya düzəldərkən və onun ayaqlarını yerləşdirərkən mənim və sizin Xilaskarınız idi — o, çarmıx üzərində olduğu zamankı qədərmi mənim və sizin Xilaskarınız idi? — Siz bilirsiniz ki, o idi. «Çünki biz onun həyatı ilə xilas oluruq.»
TAM1897 D 281.1Unutmayın ki, məhz bu on səkkiz ilin sonunda O, vəftiz olunmağa gəldi və vəftiz olundu, xidmətinin başlanğıcında və dülgərlik işinin sonunda — məhz o zaman Allah dedi: «Bu Mənim sevimli Oğlumdur, Ondan razıyam.» Bəs o, o on səkkiz il ərzində də bu işdə elə bu son üç yarım il kimi bir işçi deyildimi? — Siz bilirsiniz ki, o elə idi. Bəs əgər siz dülgərsinizsə və İsa Məsihə inandığınızı etiraf edirsinizsə, onun ardıcılı ola bilməzsinizmi? Siz məhz orada, sanki vəz kürsüsündəymişsiniz kimi, onun ardıcılı və bu işin işçisi olmamalısınız? Mən demirəm ki, siz həmişə dülgər olaraq qalmağa məcbursunuz. O da qalmadı. Mən demirəm ki, siz həmişə dəmirçi və ya əkinçi olaraq qalmağa məcbursunuz; amma deyirəm və israr edirəm ki, dülgər, dəmirçi və ya əkinçi olduğunuz müddətdə Allahın işində hər hansı başqa vaxtda və yerdə çalışacağınız qədər həqiqətən çalışmalısınız.
TAM1897 D 281.2Beləliklə, İsa hər birimizə xristian olmağın nə demək olduğunu və ağlımızın, ürəyimizin və əllərimizin nə ilə məşğul olmasından asılı olmayaraq, həyatımızın necə olmalı olduğunu göstərdi. O, dülgər olduğu zaman bütün ürəyi, bütün canı, bütün ağlı və bütün gücü ilə Allahı sevirdi. Taxtaları kəsəndə, masalar düzəldəndə, qapılar düzəldib quraşdıranda bunu Allahın şöhrəti üçün edirdi. Allah onun üçün hər şey idi. Bir adam ona yalnız dülgər kimi baxdı, onu dünyanın Xilaskarı kimi görmədi — yalnız dülgər kimi yanına gəlib onunla oturdu və dedi: «Özüm üçün bir masa düzəltdirmək istəyirəm. Mənim üçün düzəldərsən?» – o isə cavab verdi: «Nə cür bir masa istəyirsən?» – adam ona təsvir etdi, İsa dedi: «Bəli, sənin üçün düzəldəcəyəm.» İsa masanı düzəldib kürəyinə götürüb adamın evinə daşıdı, evə daxil edib onun istifadəsi üçün yerləşdirdi – bütün bu əməliyyatda İsa tamamilə Allaha məxsus idi. Allah onun bütün hərəkətlərində idi. O masanın hər bir birləşməsində çat yox idi, heç nə tozla örtülməmişdi, heç nə gizlədilməmişdi; bu dürüst masa idi. Bu, Allahın bəyənə biləcəyi cür masa idi.
TAM1897 D 281.3Və o, masanı düzəltmək barədə razılaşma edəndə dürüst razılaşma etdi, Allahın baxıb «Bu dürüst razılaşmadır» deyə biləcəyi cür. O, kişidən bu işə görə ədalətli haqqdan artıq pul tələb etmədi. Kişi ondan soruşdu: «Belə bir masa düzəldərsinizmi?» «Razıyam.» «Bunun üçün nə alacaqsınız? — neçəyə başa gələcək?» O, hesablayıb kişiyə deyərdi: «Taxta materialı bu qədər başa gələcək, onu hazırlamaq üçün bu qədər vaxt lazımdır, mənim işim isə bu qədər dəyərlidir. Siz də elə düşünmürsünüz? Sizcə, bu işin aparacağı vaxta görə mənim işim bu qədər dəyərli olmayacaq?» Və adam deyərdi: «Bəli, razıyam. Məncə, bu, bütün bunlara dəyər. Bu dürüstdür. Bu, açıq-aydın razılaşmadır.» Və o, masanı belinə alıb ora aparıb yerə qoyanda, adam razılaşdıqları qədər pulu verərdi və Allah bu bütün əməliyyata baxıb deyə bilərdi: «Bu dürüstdür. Heç kəs bundan artığını edə bilməz.»
TAM1897 D 281.4Siz elə bir dülgərsinizmi? Özünüzü xristian adlandırırsınız. Hər nə iş görsəniz, elə bir işçisinizmi?
TAM1897 D 281.5Allahı bütün ürəyinizlə, bütün canınızla, bütün ağlınızla və bütün gücünüzlə sevirsinizmi? Gördüyünüz və ya görməyə çağırıldığınız hər iş, qonşunuzla — istər bütpərəst, istər xristian olsun — bağladığınız hər əqd elə yerinə yetirilirmi ki, Allah ona baxıb «Bu, Allahın padşahlığına layiqdir» deyə bilsin; çünki bütün ürəyiniz, bütün ruhunuz, bütün ağlınız və bütün gücünüz Allahın izzəti üçün ora sərf olunub.
TAM1897 D 281.6Biz əmrlərə əməl edənlərik, yoxsa yox? Sual budur. Və vaxtı gəlib çatıb ki, bunu o qədər dərindən öyrənək ki, Rəbb danışdığı mesajda təsdiq edə bilsin: «Budur, Allahın əmrlərinə riayət edənlər» (KJV-nin hərfi tərcüməsi).
TAM1897 D 281.7İndi görürsünüz ki, bu əmr hər şeyi əhatə edir və biz başladığımız bu mətnə daxil olmayan düşüncə aləmindəki tək bir fikrə belə toxuna bilmərik. Beləliklə, biz düşüncəmizdəki hər şeyə, zehnimizin yönəldiyi hər şeyə bütün əmrlərin birincisi olan bu müqəddəs yazının işığında baxmalıyıq.
TAM1897 D 281.8Əlimizi atmağa çağırıldığımız hər şeyə bu ən böyük əmrin işığında baxmalıyıq. Bu, Allah qorxusu ilə bütün ürəyim, canım, ağlım və gücümlə daxil ola biləcəyim bir işdirmi? Əgər deyil isə, bəs mən ona toxunmaq istəyirəmmi? — Xeyr. Əgər bu, bütün ürəyim, ağlım, ruhum və gücümlə, Allahla birlikdə daxil ola bilmədiyim bir işdirsə, onda onunla nə işim var? Əgər Allah mənimlə gedə bilmirsə, deməli, mən əmrləri pozuram. Mən hər şeyi Ona həsr etmirəm. Əgər bütün gücüm Allahın iştirak edə bilmədiyi, toxuna bilmədiyi, bəyənə bilmədiyi və ya qəbul edə bilmədiyi bir işə sərf olunursa, o güc heçdir.
TAM1897 D 282.1Mən bilirəm ki, bu sərtdir, amma bu xristianlıqdır. Bu xristianlıqdır və siz və mən tam olaraq buna uyğun gəlməyən hər hansı bir şeyin on altıda birinə belə qane olmamalıyıq. Bu dünyada, hətta bir anın kölgəsi qədər də olsa, bundan aşağı heç nə ilə kifayətlənməməliyik: girişdiyimiz hər işi Allah bizimlə olduğu halda görməli, həmin işə bütün ürəyimizlə, bütün canımızla, bütün ağlımızla və bütün gücümüzlə girişməliyik. Və sizə deyirəm ki, o vaxta çatanda, əgər bu evdə hamımız indi ona təslim olsaq və orada möhkəm dursaq, dünyanın üzərində necə bir Allah qüdrətinin açılacağını təsəvvür belə edə bilmərik.
TAM1897 D 282.2Əvvəldən bəri böyük çətinlik odur ki, insanlar ürəklərində Allaha aid olan yeri vermək istəmirlər. Allah insanı belə yaratdı, lakin o, başqa hər şeyə üz tutdu və Allahı tamamilə kənarlaşdırdı. Allah onu o qaranlıqdan azad etdi, seçmək azadlığı verdi və onu bütün ürəyi, bütün canı, bütün ağlı və bütün gücü ilə Allahı sevib-sevməyəcəyini seçməyə çağırdı. O, Allahın yenidən layiq olduğu yeri tutmasına icazə vermək üçün azad edildi; lakin o qədər çox adam Rəbbin öz yerinə sahib olmasını istəmədi ki, tufan onları yer üzündən süpürüb apardı.
TAM1897 D 282.3Sonra Rəbb insan nəslini yenidən başlatdı. Və hər kəsdən yeganə tələb etdiyi bu idi ki, Rəbb Allahı bütün ürəklə, bütün canla, bütün ağıl və bütün qüvvə ilə sevsin, həmçinin qonşusunu özü kimi sevsin. Gəmiyə daxil olan və ondan çıxan səkkiz nəfərdən də yeganə tələb etdiyi bu idi. Əgər ilk insan bütün ürəyi, bütün canı, bütün ağlı və bütün gücü ilə Allahı sevmiş olsaydı, heç bir günah daxil ola bilməzdi.
TAM1897 D 282.4O, günah işlədikdən sonra və Rəbb onu o köləlikdən azad etdikdən sonra, əgər Adəm və onun bütün övladları Allahı bütün ürəkləri, canları, qüvvələri, ağlları və gücləri ilə sevsəydilər, dünyanın vəziyyəti necə olardı? — Onlar Allahın əmrlərinə və İsanın imanına əməl edərdilər və sular dənizi örtdüyü kimi, salehlik də yer üzünü örtərdi. Lənətin əsarətində, günahlı cismani təbiətin əsarətində olan insanda bu şeyin yerinə yetirilməsi mümkünsüzdürmü? Allah günahkarı cismani təbiətdəki günahın gücündən elə xilas edə bilərmi ki, o, Allahı bütün ürəyi, canı, qüdrəti, ağlı və gücü ilə sevə bilsin? — Bəli. Əgər insanlar Allaha inanmış, Allahın əmrlərinə və İsanın imanına əməl etmiş olsaydılar, günah yer üzünü indiki kimi lənətləyə bilməzdi, hətta günahlı cismani təbiətin əsarəti altında olsalar belə. Bu həqiqətdir, çünki məhz budur xristianlıq. Beləliklə, görürsünüz ki, Rəbbin bizdən istədiyi, Adəm günah işlədəndən bəri insandan istədiyi hər şey Allahın əmrlərinə və İsanın imanına əməl etmək olub və belə də qalır. Bütün əmrlərin birincisi budur: «Ürəyinin, canının, ağlının və qüvvətinin hamısı ilə Rəbb olan Allahını sevəcəksən.»
TAM1897 D 282.5Romalılar 1:21-də deyilir ki, əvvəldə «onlar Allahı tanıyırdılar.» Baxın: insan öz həyat yolunun başlanğıcında Allahı tanıyırdı. Adəm əvvəldən Allahı tanıyırdı, amma bu biliyi saxlamadı. Adəm günah işlədib yenidən başladığında Allahı tanıyırdı. Tufandan sonra nəsil yenidən başladığında da əvvəldən Allahı tanıyırdı; yəni insanlıq hər zaman Allahdan uzaqlaşıb. Dünya o qədər günahkar idi, indi də o qədər günahkardır və gələcəkdə də belə günahkar olacaq, ona görə ki, dünya əvvəllər Allahı tanıyırdı və onu rədd edir, Allahı tanımadığı üçün yox. Beləliklə, dünya qaranlıq səbəbindən pislik içində deyil; dünya pislik səbəbindən qaranlıqdadır.
TAM1897 D 282.6Dünya işıqla başladı; qaranlığın gəlməsi isə insanların seçimi üzündəndir; «Adamlar Allahı tanıdıqları halda Ona nə Allah kimi izzət verdilər, nə də şükür etdilər. Əksinə, boş düşüncələrə uydular və axmaq ürəklərini qaranlıq bürüdü. Müdrik olduqlarını iddia etdikləri halda ağılsız olub, fani olmayan Allahın izzətini fani olan insana, quşlara, dördayaqlılara və sürünənlərə bənzəyən bütlərlə əvəz etdilər.»
TAM1897 D 282.7İndi diqqət edin; ilk növbədə nə? — Onlar Allahı tanıyırdılar; amma ona Allah kimi izzət vermədilər; özlərində ona məxsus olan yeri ona vermədilər. Onlar Allahı izzətləndirmədilər — onu insana açmadılar, yer üzündə onu aşkar etmədilər; çünki İsa demişdi: «Mən səni yer üzündə izzətləndirdim», və O, cisimdə zühur etmiş Allah idi. Allahı tanıyan bu adamlar Allahın cisimdə zühur etməsinə imkan vermədilər. Onlar şükür etmədilər. Sonra təsəvvürlərində boş-boş şeylərə daldılar; sonra da ağılsız ürəkləri qaranlıqlaşdı; sonra qaranlıq içində özlərini müdrik saydılar. O müdriklik ağılsızlıq idi və sonra onlar bütlər düzəltdilər.
TAM1897 D 282.8Beləliklə görürsünüz ki, insanların gözü önünə qoyulan bu təsvir, onun bütpərəstliyinin yalnız xarici təzahürü, zahiri təcəssümüdür. Bütpərəstlik artıq ürəkdə baş qaldırıb və bir neçə mərhələ irəliləyib. Bu barədə düşünün. Bütpərəstlik harada başlayır? — Qəlbdə. Bu prosesdə bütpərəstlik harada başlayır? — Onlar Allahı tanıdıqları zaman onu Allah kimi şərəfləndirmədilər; məhz orada hər şey başlayır. Bəs Allahı tanımaqla bütpərəstlik arasında hər hansı orta mövqe varmı?
TAM1897 D 283.1İndi diqqətlə düşünün. Onlar Allahı tanıyırdılar və «Əbədi həyat da budur ki, Səni … tanısınlar.» Allahı tanımaq əbədi həyatdır; bu artıq müəyyənləşib. Onlar həqiqətən Allahı tanıyırdılar; Allahı tanımaqla əbədi həyata sahib idilər. Bu yazılıb. Amma onlar bütpərəstliyə keçdilər. Allahı tanımaqdan bütpərəstliyə keçmək üçün neçə addım atdılar? — Yalnız bir. Bəs Allahı bütün ürəklə, qüdrətlə, ağıl və qüvvə ilə sevməkdən bütpərəstliyə çatmaq üçün neçə addım atmaq lazımdır? — Yenə də yalnız bir. Bəs əgər mən Allahı bütün ürəyimlə, bütün ruhumla, bütün ağlımla və bütün qüvvəmlə sevməsəm, nə oluram? — Bütpərəst.
TAM1897 D 283.2Bəlkə mənim önümdə heç bir oyma heykəl yoxdur. Bu insanların da əvvəldə belə bir heykəli yox idi. Amma onların ağlında bir təsəvvür, bir surət var idi və oyma heykəllərini düzəltdikdə, bu, sadəcə ağlında artıq mövcud olanı gözlər qarşısında canlandıran bir təmsil idi. Heykəl düzəldən ilk insan onu düzəltməzdən əvvəl ağlında bu təsəvvürü formalaşdırmışdı. Heykəl düzəldən ilk insan zehnində həmin heykəlin onun tanrısı olacağı təsəvvürünü yaratmışdı və bu təsəvvür taxta və ya daşdan heykəl düzəltməmişdən əvvəl mövcud idi. Beləliklə, gözü önünə qoyduğu o daş heykəl sadəcə tanrısının ağlındakı təsəvvürünü həmin formada əks etdirən xarici bir formadan başqa bir şey deyildi. Bəs o həkk olunmuş heykəli düzəltməzdən əvvəl tanrısı yox idimi? — Bəli. Harada idi? — Onun qəlbində.
TAM1897 D 283.3Onlar öz düşüncələrində puçluğa qapıldılar. Kimin təsəvvürləri? — Özlərinin. Budur, təsəvvür edən bir adam; o, təsəvvüründən bir surət yaradır və onu özündən kənarda, gözü önündə qoyur. Təsəvvür sadəcə zehni təsvir yaratmaqdır. Daşdakı heykəl isə ürəkdəki təsəvvürün toxunula bilən formasıdır. Surət ilk dəfə harada yaradıldı? — Onun zehnində; öz təsəvvüründə, öz düşüncəsində. Amma o, Allahdan ayrıldıqda orada kim var idi? — Şeytan və özündən başqa heç kim. Bəs onun düşüncələri haradan gələ bilər? — Yalnız özündən və Şeytandan.
TAM1897 D 283.4Beləliklə, görürsünüz ki, bütpərəstlik ürəkdədir; təsəvvür, obraz, hələ xaricdə görünməzdən əvvəl orada mövcuddur. Onun tanrısı günəş, ay və ya ulduzlar olsa belə, bu təsəvvür, bu fikir, bu xəyal, onu günəşdə, ayda və ulduzlarda zahiri şəkildə təcəssüm etdirməzdən əvvəl mövcuddur.
TAM1897 D 283.5Bütpərəstlikdə görünən hər şey sadəcə ürəkdə olanın əksidir. Və Allah ürəkdə, bütün ürəklə, bütün ruhla, bütün ağıl və bütün qüvvə ilə olmalıdır, yoxsa orada bütpərəstlik vardır. Orta yol yoxdur.
TAM1897 D 283.6Əslində, tufandan sonra insanlar ilk dəfə həqiqi Allahı tərk edib getdikdə və öz tanrıları olduqda — bu tanrılara özlərində Allahın yerini tutmağa icazə verdilər, bu da göstərir ki, Allahı tanıdıqları zaman Onu yeganə hökmdarları kimi qəbul edirdilər. Mən Allahı bütün ürəyimlə, bütün canımla, bütün ağlımla və bütün gücümlə sevəndə, yeganə Allahım kim olacaq? — Allah. Tabe olduğum yeganə hakimiyyət sahibi kim olacaq? — Allah. Mənim üzərimdə tək səlahiyyət sahibi kim olacaq? — Allah. O, düzgün səlahiyyətdən istifadə edə bilərmi? — Bəli. O, insanı doğru yolda saxlaya bilərmi? — Bəli. İnsan Allahı bütün ürəyi, canı, ağlı və gücü ilə sevdikdə, dünyadakı doğru yolda qalması üçün başqa heç bir qanuna və ya səlahiyyətə ehtiyacı qalmır. Onun hökmdarı kimdir? — Allah. Biz Allahı ali dərəcədə sevdiyimiz zaman o, hökmranlıq edə bilərmi? — Bəli. Amma insan Allahı tərk edib bütpərəstliyə keçəndə, özünü idarə edə bilərmi? — Xeyr.
TAM1897 D 283.7İndi tufandan sonra, hələ Allahı tanıdıqları vaxtda, Onu yeganə Padşah və Hakim kimi qəbul edirdilər. Onların başqa hökmdarı yox idi. Allahdan ilk dəfə ayrılıb Onun yerinə başqa tanrılar qoyanda — yəni, başlanğıcda Allahdan uzaqlaşaraq Onun yerinə başqa tanrılar qoyduqda — onlar həmin başqa tanrılara hökmdar rolunu oynamağa icazə verdilər. Onlar etiraf edirdilər ki, bu tanrılar onların hökmdarlarıdır. Onların padşahları yox idi; insanlar hələ özlərini hökmdar təyin etdiklərini iddia etmirdilər. İnsanlar tanrıların padşah olduğunu iddia edirdilər; səlahiyyətdə olan insanlar isə yalnız tanrıların nümayəndələri idilər, tanrılar isə əsl padşahlar sayılırdı.
TAM1897 D 283.8Bunun sübutunu «Müqəddəs Kitabın İmperiyaları» kitabının 50-ci səhifəsində tapacaqsınız. Bunlar Babiloniyada tapılan ilk qeydlərdir; məhz orada insan nəsli yaranmış, dillərin qarışması baş vermiş və insanlar Allahı unutmuşdular. Oxuyuram:—
TAM1897 D 284.1Öz Padşahı Ninriduya, Ridu naibi, qul, Ninridunun sevimlisi İdadunun qorunması üçün.
TAM1897 D 284.2Burada hökmdar İdadu tanrısına həsr olunmuş yazıda özünün sadəcə tanrısının naibi olduğunu bildirirdi. O, özünü padşah adlandırmırdı. Beləliklə görürsünüz ki, tanrı bu adamın padşahı idi. Tanrı xalqın padşahı sayılırdı, səlahiyyətdə olan bu adam isə yalnız tanrının naibi və ya nümayəndəsi idi.
TAM1897 D 284.3Bu göstərir ki, Allahın haqlı hökmdar kimi tanınması o qədər yeni idi ki, hələ heç kəs özünü padşah elan etməyə cəsarət etmirdi. Bunu görürsünüzmü? Diqqətlə düşünün. Allah yeganə hökmdar olduğu zaman, əlbəttə ki, onların yeganə padşahı idi; amma onlar Ondan üz çevirib başqa tanrılar qəbul edəndə, həqiqi Allah barədə bilikləri, Onunla münasibətləri o qədər yeni idi ki, Allahın yerinə başqa tanrıları qoyub bu saxta tanrıları özlərinin padşahı elan edəndə belə, hakimiyyətdə olan insanların heç biri özünü padşah elan etməyə cəsarət etmirdi; əvəzinə həqiqi padşah olacaq tanrının naibi kimi tanınmağı seçirdilər. Mən bunu təkrar edirəm. Bu insanların zehnində yeganə Padşah kimi həqiqi Allaha dair bilik o qədər yeni idi ki, hələ heç kəs padşah titulunu götürməyə cəsarət etmirdi. Allahı yeganə Padşah və Hakim kimi xatırlamaları hələ də o qədər aydın idi ki, hər hansı bir insanın padşah titulunu götürməsi Allahı taxtdan salmaq cəhdi kimi görünürdü.
TAM1897 D 284.4Mən bu eyni diyardan, eyni dövrdən başqa bir yazını oxuyacağam:—
TAM1897 D 284.8Budur, tanrısının şərəfinə ev tikdirmiş bir adam. Bu adam deyir ki, o, padşah olan bu tanrının naibidir. Bu adam Gudea özünü padşah elan etmir. O, səlahiyyətdədir, amma padşah olduğunu iddia etmir. Padşah kimdir? — Onun tanrısı. Bu sizə bir daha göstərir ki, yeganə Padşah kimi həqiqi Allah haqqında bilik onların zehnində o qədər təzə idi ki, onlar Allahdan və Allahın yeganə Padşah və Hakim olduğu ideyasından o qədər də uzaqlaşmamışdılar ki, Allahın padşahlığı ideyasını kənara qoyub bir insanın padşah titulunu qəbul etməsinə razı olaydılar.
TAM1897 D 284.9A. F. Ballenger. — O zaman səlahiyyət sahibi olan adam öz tanrısının naibi olduğunu, padşah olmadığını iddia edirdi?
TAM1897 D 284.10Bəli. Hələ padşahlar yox idi. Biz insanı padşah kimi nəzərdə tutmuruq. İnsanlar arasında hələ padşahlar yox idi. Hakimiyyətdə olan insanlar var idi. Bir insan başqalarına hökmranlıq edirdi. Onun gücü var idi, amma özünü padşah adlandırmırdı. O, padşah kimi tanınmırdı və hələ özünə padşah titulunu götürməyə icazə vermirdi. Niyə? — Çünki o, hələ tək qanuni padşah olan həqiqi Allah ideyasından o qədər də uzaqlaşmamışdı ki, bütün tanrılıq hökmranlığı ideyasını kənara qoyub özünü padşah elan etmək üçün kifayət qədər cəsarəti, belə şər bir cəsarəti olsun.
TAM1897 D 284.11Bunlar həmin diyarda tapılmış ən erkən qeydlərdir. Görə bilərsiniz ki, onlar ən erkənlərdəndir. Bunlar insanların hələ padşah titulu götürmədiyi və həqiqi Allahı Padşah kimi qəbul etdiyi dövrə aiddir.
TAM1897 D 284.12Amma burada bir qədər əvvələ aid bir yazı var ki, Babil qülləsində dillərin qarışması haqqında danışır. «Müqəddəs Kitabın İmperiyaları» kitabının dördüncü səhifəsində dillərin qarışması haqqında Müqəddəs Kitabın təsvirini tapa bilərsiniz. Bu, dillərin qarışması baş verən insanların yazdığı hesabatdır. Müqəddəs Kitabda bununla bağlı Rəbbin qeydini görürsünüz. Babildəki qalıqlarda basdırılmış və tapılmış kərpiclər üzərindəki bu yazıda onların bu barədəki hesabatını görürsünüz. Onu Müqəddəs Kitabın Yaradılış kitabının on birinci fəslindəki məlumatla yanaşı qoysanız, hər iki mətnin tamamilə eyni olduğunu görəcəksiniz. Onlar bu barədə belə demişlər:—
TAM1897 D 284.14Bu, mövcud ən erkən hesabatlardan biridir. Digər qeydlər tarixcə bundan sonrakı dövrə aiddir. Amma bunlar göstərir ki, insanlar arasında hələ padşah yox idi; hakimiyyətdə olan adam padşah titulunu qəbul etmirdi; onun tanrısı onun padşahı idi; və həqiqi Allahın padşah olması ideyası o qədər yeni idi ki, o, padşah olduğunu deməyə cəsarət etmirdi. Hələlik bu, həqiqi Allah ideyasının qarşısında çox böyük səlahiyyət ələ keçirmə idi.
TAM1897 D 285.1Bu Nəmruddan əvvəl idi. Nəmrud Allahın padşah olduğu ideyasının qarşısında padşah titulunu qəbul etməyə cəsarət edən ilk insan idi. Beləliklə, mən «Müqəddəs Kitabın İmperiyaları» kitabının əllinci səhifəsində oxuyuram:—
TAM1897 D 285.2Nəmrud bu cəsur adam idi. Daşıdığı ad üsyan, təkəbbürlü hörmətsizlik ifadə edir və Geseniusa görə, son dərəcə dinsiz üsyankar deməkdir. Və «o, yer üzündə qüdrətli olmağa başladı.» Ya da başqa bir tərcümədə olduğu kimi, o «yerdə ilk qüdrətli oldu.»
TAM1897 D 285.3Nəmrud özünə padşah titulu götürən ilk insan idi; padşah səlahiyyətini ələ keçirən və açıq-aşkar padşah titulunu daşıyan ilk şəxs. Onun adı isə özünü hökmdar təyin etdiyi xalq arasında bu anlayışın daşıdığı mənanı tamamilə ifadə edir.
TAM1897 D 285.4İndi bu, mənim deyil, bu mövzuda nüfuzlu bir mütəxəssisin söylədikləridir:—
TAM1897 D 285.5Nəmrudun padşahlığının qurulması ilə bütün qədim dünya yeni bir tarixi mərhələyə daxil oldu. O döyüşçünü padşah tacı taxan ilk insan kimi təqdim edən şərq ənənəsi yeni bir geyim bəzəyi taxmaqdan, hətta bir əyalətin fəthindən daha əhəmiyyətli bir faktı göstərir. Onun hökmranlığı dünyaya idarəçi ilə idarə olunanlar arasındakı münasibətlərin yeni bir sistemini təqdim etdi. Əvvəlki hökmdarların səlahiyyəti qohumluq hissinə əsaslanırdı və başçının üstünlüyü valideyn nəzarətinin simvolu idi. Nəmrud isə əksinə, ərazinin və insanların yalnız onun sakinləri olduqları üçün, şəxsi əlaqələrdən asılı olmayaraq hökmdarı idi. İndiyədək tayfalar — genişlənmiş ailələr — cəmiyyət var idi; indi isə bir millət, siyasi bir birlik — Dövlət mövcud idi. Bundan sonra dünyanın siyasi və sosial tarixi bir-birindən ayrılır, bəlkə də fərqli istiqamətlərdə inkişaf edir. — «Müqəddəs Kitabın İmperiyaları», s. 51.
TAM1897 D 285.6Bəs, Dövlətin mənşəyi nə idi?