Навука збаўлення. – № 1 · Пасланне трэцяга анёла

TAM1897 D 46.2Пропаведзь, прамоўленая ў пятніцу ўвечары, 12 лютага 1897 г. Апублікавана ў штодзённых бюлетэнях Генеральнай канферэнцыі ад 16 лютага 1897 г., т. 1, № 3, с. 46-47 і ад 17 лютага 1897 г., т. 1, № 4, с. 49-53.

TAM1897 D 46.3КОЖНЫ ведае, што гэта вельмі навуковая эпоха, прынамсі ў назве, у заявах і ў імкненнях. Бог хоча, каб яго народ заўсёды ішоў у нагу з часам. Больш за тое: ён хоча, каб яго народ заўсёды быў наперадзе свайго часу. Асабліва ён хоча, каб яго народ заўсёды быў рэфарматарамі, а каб чалавек быў рэфарматарам, ён павінен быць наперадзе свайго часу. Такім чынам, паколькі гэта асабліва навуковы век, у заявах і ў іншых адносінах, справа Божая, яго народ, павінны быць навуковымі, каб адпавядаць патрабаванням часу. Гэта сцвярджэнне, вывучэнню якога я запрашаю вас сёння ўвечары. Гасподзь хоча, каб мы з вамі прынялі гэтае сцвярджэнне, вывучылі яго і развівалі да таго часу, пакуль яно не будзе прадэманстравана ў нас перад светам як навукова абгрунтаванае. Калі вы і я, калі ўсе, хто вызнае імя Хрыста, зробім гэта, тады гэта будзе зроблена Госпадам. Свет убачыць гэта, і свет убачыць гэта, незалежна ад таго, будзем мы з вамі мець у гэтым долю ці не. Таму што калі вы і я не будзем мець у гэтым долі, то ў гэтым будуць мець долю тыя, хто дазволіць Госпаду зрабіць гэтую дэманстрацыю праз іх; а калі мы з вамі не дазволім Яму гэта зрабіць, мы прапусцім гэта.

TAM1897 D 46.4Але вы кажаце: «Збаўленне — гэта справа Божага народа». Збаўленне — гэта адзіная справа Гасподняя. Гэта тое, што казалі іншыя браты. Гэта тое, што мы разглядалі на ўроку сёння ўдзень і што было ва ўсіх уроках па лісце да Габрэяў. Гэта ўрок, які мы знаходзім і ў іншых месцах Пісання. І Пісанне кажа, што мы не павінны ведаць нічога, акрамя Ісуса Хрыста і Яго, укрыжаванага. Вы кажаце так; так, і я так кажу. Я кажу, што справа Божага народа — усё, што з’яўляецца справай Бога ў свеце, — гэта справа збаўлення. І гэта цалкам адпавядае таму, што мы ўжо сцвярджалі. Таму збаўленне — гэта навука.

TAM1897 D 46.5Больш за тое: збаўленне — гэта не проста навука, не проста навуковая дысцыпліна; гэта галоўнае, ключавое, цэнтр усіх навук. Гэта самая навуковая з усіх рэчаў, якімі займаюцца розумы людзей у гэтым свеце. Такім чынам, калі народ Божы ўспрыме збаўленне Божае такім, якое яно ў Богу; калі Яго справа збаўлення ў свеце будзе стаяць як сапраўднае ўвасабленне Ягоных ідэй пра збаўленне, тады свету будзе адкрыта навука, што стаіць вышэй за ўсе іншыя навукі. Тады народ Божы зможа стаць перад самымі каралямі навукі і не пасароміцца ў навуковую эпоху.

TAM1897 D 47.1Цяпер я цалкам адданы гэтай праўдзе. І я хачу, каб вы ўбачылі, наколькі яна абсалютная. Вы і я адданыя збаўленню Божаму. І я хачу, каб вы ўбачылі з Бібліі — кнігі ўсёй праўды — што збаўленне — гэта навука. Тады вы, разам са мной, станеце адданымі гэтай праўдзе.

TAM1897 D 47.2Такім чынам, перш за ўсё, я хачу, каб вы цвяроза падумалі і самі пераканаліся, што не толькі збаўленне — гэта навука, але і што гэта найвышэйшая з усіх навук.

TAM1897 D 47.3Слова «навука» літаральна азначае «веды». Навука батаніка — гэта веды пра батаніку. Навука астраномія — гэта веды пра астраномію. Такім чынам, адзін навуковец вызначыў навуку як «прадукт мыслення». Усе веды — навука — якія існуюць у свеце пра астраномію, з’яўляюцца прадуктам мыслення свету на тэму астраноміі.

TAM1897 D 47.4Цяпер збаўленне — гэта пазнанне Бога: «Вось вечнае жыццё: каб пазналі яны Цябе, адзінага сапраўднага Бога, і пасланага Табою Ісуса Хрыста». Таму гэта навука. Але гэтае пазнанне не з’яўляецца прадуктам чалавечага мыслення: гэта прадукт Божага мыслення. Бо «вока не бачыла, і вуха не чула, і не ўваходзіла ў сэрца чалавека тое, што падрыхтаваў Бог для тых, хто любіць Яго». Але Бог адкрыў нам гэта Духам Сваім, бо Дух даследуе ўсё, нават глыбіні Божыя. Таму збаўленне, будучы прадуктам Божага мыслення, з’яўляецца не толькі навукай, але найвышэйшай з усіх навук.

TAM1897 D 47.5Яшчэ раз: тое, што ў свеце прызнаецца навукай — прыродазнаўчыя навукі — з’яўляецца прадуктам чалавечага мыслення. Людзі мысляць розумам. Такім чынам, з усімі гэтымі навукамі людзі маюць справу з дапамогай розуму. Але збаўленне мае справу з самім розумам. Дык якое ж з іх вышэйшае? Якое з іх вышэйшае — тое, што мае справу з усімі іншымі рэчамі, ці тое, што мае справу з тым, што мае справу з усімі іншымі рэчамі? — Безумоўна, апошняе. Такім чынам, калі з дапамогай розуму чалавек займаецца ўсімі іншымі навукамі, а збаўленне займаецца самім розумам, то цалкам відавочна, што збаўленне з’яўляецца навукай гэтак жа дакладна, як і любая іншая навука, і што гэта вышэйшая навука, чым усе іншыя навукі. Гэта найвышэйшая навука, якую можа спазнаць розум чалавека.

TAM1897 D 47.6Яшчэ раз: збаўленне мае дачыненне да розуму. Але хто ж у збаўленні і праз збаўленне мае дачыненне да розуму? — Гэта сам Бог. Такім чынам, паколькі сам Бог выпрацоўвае і робіць вядомай гэтую навуку, і паколькі гэтая навука з’яўляецца пладам Божага мыслення, вынікае, што навука збаўлення — гэта найвышэйшая, найглыбейшая і найшырэйшая навука, вядомая не толькі розуму чалавека, але і ўсяму сусвету.

TAM1897 D 47.7Прачытайма некалькі ўрыўкаў са Святога Пісання. «Не падобцеся да гэтага свету, але перамяняйцеся праз абнаўленне розуму вашага». Рымлянам 12:2. «Так што розумам я сам служу Божаму закону». Рымлянам 7:25. «Мы ведаем, што Сын Божы прыйшоў і даў нам розум». «Мы маем розум Хрыстовы». Адзіны спосаб, якім Гасподзь можа дасягнуць нас, — гэта праз розум. Ён абыходзіцца з намі толькі праз розум. Ён кіруе намі толькі праз наш розум. Паглядзіце: «Розумам я сам служу Божаму закону, а целам — закону граху». І першая з усіх запаведзяў такая: «Слухай, Ізраілю: Гасподзь, Бог наш, — Гасподзь адзін; і любі Гаспода, Бога твайго, усім сэрцам тваім, і ўсёй душой тваёй, і ўсім розумам тваім». «Цялесны розум ёсць варожасць супраць Бога, бо ён не падпарадкоўваецца Божаму закону і нават не можа падпарадкавацца». Цялесны розум, які не можа падпарадкавацца Божаму закону — не можа — павінен быць зменены, павінен быць заменены іншым розумам, які заўсёды служыць Божаму закону. Гэтая змена розуму — збаўленне. Гэтае абнаўленне розуму ажыццяўляецца Богам у справе Яго збаўлення і не можа быць здзейснена нікім іншым. Таму гэта найвышэйшая з усіх навук — найвышэйшая, вядомая розуму чалавека, найвышэйшая, вядомая ўсяму сусвету.

TAM1897 D 47.8Хіба вы не пачынаеце разумець, чаму «Сведчанні» гавораць пра «навуку збаўлення»?

TAM1897 D 49.1Цяпер я хачу, каб вы ўбачылі, што іншыя таксама так лічаць. Я хачу, каб вы ўбачылі, што я не самотны ў гэтым. Я хачу, каб вы ўбачылі, што на гэтую пазіцыю мы маем аўтарытэт — навуковы аўтарытэт — гэта значыць, аўтарытэт людзей, якія разбіраюцца ў навуцы.

TAM1897 D 49.2Калі б я мог сёння ўвечары прывесці вам доказы, што тыя, хто найлепш з усіх у гэтым свеце разумее ўсе астатнія навукі, сведчаць, што яны больш зацікаўлены ў гэтай навуцы, чым ва ўсіх астатніх разам узятых, што яны бачаць у ёй больш таго, што варта іх увагі, чым ва ўсіх астатніх навуках разам узятых, ці не сказалі б вы тады, што я бяспечна гавару так, як гавару, — з навуковага пункту гледжання? Ну, у мяне ёсць менавіта такая кампанія — кампанія, якая разумее ўсе іншыя навукі, і ў мяне ёсць дакладна выкладзеныя доказы, што яны больш зацікаўлены ў гэтай навуцы, чым ва ўсіх астатніх разам узятых.

TAM1897 D 49.3У 1-м раздзеле Першага паслання Пятра, вершах 10-12 апостал гаворыць пра збаўленне, і там я чытаю наступнае:—

TAM1897 D 49.4Пра гэтае збаўленне прарокі, якія прарочылі пра тую ласку, што павінна была прыйсці да вас, пільна даследавалі і расшуквалі, даследуючы, на які ці на якога кшталту час указваў Дух Хрыста, які быў у іх, калі Ён загадзя сведчыў пра пакуты Хрыста і пра славу, якая павінна была прыйсці пасля іх. Ім было адкрыта, што яны служылі не сабе, а нам, — у тых рэчах, якія цяпер паведамляюцца вам праз тых, хто прапаведаў вам Евангелле Духам Святым, пасланым з неба; у якія рэчы АНГЕЛЫ ЖАДАЮЦЬ ЗАГЛЯДЗЕЦЬ.

TAM1897 D 49.5Чаго жадаюць зазірнуць анёлы? — У Божае збаўленне, калі яно прапаведуецца з Духам Святым, пасланым з неба. Грэчаскае слова «жадаць» тут азначае «захапляцца, прагнуць». Грэчаскае слова, якое перакладаецца як «глядзець уважліва», азначае: «нахіляцца над чым-небудзь, каб паглядзець на гэта; глядзець з нахіленай галавой; зазіраць з выгнутым целам; уважліва разглядаць, цікава даследаваць — пра таго, хто хоча з чым-небудзь азнаёміцца». Такое стаўленне анёлаў да тэмы збаўлення.

TAM1897 D 49.6Цяпер, ці разбіраюцца анёлы ў іншых навуках — біялогіі, геалогіі, іхтыялогіі, астраноміі — ва ўсіх іншых навуках? Вы ведаеце, што так. Усе ведаюць, што анёлы глыбока разбіраюцца ва ўсіх іншых навуках. Усе ведаюць, што можна з поўнай упэўненасцю сказаць, што ўсе анёлы разбіраюцца ва ўсіх іншых навуках бясконца глыбей, чым любы чалавек разумее ці калі-небудзь разумеў любую адну навуку. Але анёлы больш зацікаўлены ў пытаннях збаўлення, чым ва ўсіх іншых навуках. Тыя, хто ведае больш за ўсіх, найбольш зацікаўлены ў гэтай адной. Ну што ж, вы ж пагадзіліся са мной крыху раней, што калі я змагу прывесці такі аўтарытэт, вы скажаце, што мы можам бяспечна заняць гэтую пазіцыю. Ну што ж, тады, мы ў бяспецы. Мы ў найлепшым таварыстве — так, у найлепшым навуковым таварыстве. Існуе аўтарытэт, які з’яўляецца канчатковым у гэтым пытанні, — навуковы аўтарытэт.

TAM1897 D 49.7Цяпер я не гуляюся словамі «навука» сёння ўвечары. Я выкарыстоўваю словы «навука» і «навуковы» ў дачыненні да збаўлення як абсалютна праўдзівае слова. Збаўленне Божае сапраўды з’яўляецца навуковай рэччу, не фальшыва так названай, а сапраўды, найвышэйшай навуковай. Таму зусім не ўспрымайце думку, што я гуляюся словам «навука» або «навуковы». Я выкарыстоўваю іх праўдзіва, бо гэта дакладна ў гэтым кантэксце.

TAM1897 D 49.8Але гэта яшчэ не ўсё: анёлы не толькі жадаюць зазірнуць у гэта, як тыя, хто хацеў бы з чым-небудзь азнаёміцца, але яны і сапраўды з чымсьці азнаёмваюцца. Яны сапраўды вучацца, разглядаючы і вывучаючы гэта. Звярніцеся да Паслання да Эфесянаў 3:8-11, і вы ўбачыце, як гэтая думка выказана:—

TAM1897 D 50.1Мне, меншаму за найменшага з усіх святых, дадзена гэтая ласка — прапаведаць сярод язычнікаў недаследавальныя багацці Хрыста і давесці да ўсіх [Я выключаю слова «людзі», бо яно дададзена], якое супольнасць таямніцы, што ад стварэння свету была схавана ў Богу, які ўсё стварыў праз Ісуса Хрыста, з намерам [Паглядзіце, цяпер я павінен прапаведаваць недаследавальныя багацці Хрыста, каб усе ўбачылі, што такое супольнасць таямніцы, якая была схавана ў Богу, і гэта дзеля таго, каб цяпер праз царкву ўладарствы і ўлады на нябесных вышынях пазналі] разнастайную мудрасць Божую, згодна з вечным намерам, які Ён задумаў у Хрысце Ісусе, нашым Госпадзе.

TAM1897 D 50.2Якая «мэта» таго, каб людзі гэта ўбачылі? — Каб «начальствам і ўладам на нябёсах» («у нябёсах» — у іншых перакладах; гэта правільна) стала вядомая разнастайная мудрасць Божая. Анёлы, начальствы і ўлады з нецярпеннем жадаюць зазірнуць у гэтае Евангелле збаўлення, калі яно прапаведуецца з Духам Святым, зышоўшым з неба. Яны сапраўды зазіраюць і вывучаюць. І паколькі яны вывучаюць, яны спазнаюць новыя адкрыцці мудрасці Божай — разнастайнай мудрасці Божай — згодна з яго вечным намерам, які ён задумаў у Хрысце Ісусе, Госпадзе нашым. Вы ведаеце з іншых Пісанняў, што гэтая таямніца Божая, гэты вечны намер, адкрываецца ў Евангеллі. Вы ведаеце, што начальствы і ўлады на небе не вечныя ў адным сэнсе — яны не існуюць ад вечнасці да вечнасці. Яны існуюць ад пэўнай кропкі да вечнасці, як і мы з вамі. Гаўрыіл існуе вечна толькі з таго моманту, калі ён быў створаны. Ён не існуе ад вечнасці да вечнасці.

TAM1897 D 50.3Але Бог існуе ад вечнасці да вечнасці. Такім чынам, ад вечнасці да вечнасці існавала, існуе мэта — яго вечная мэта, задуманая ў Хрысце Ісусе, нашым Госпадзе. Колькі часу спатрэбіцца анёлам, каб дасягнуць глыбіні, вывучыць да канца гэтую вечную мэту? — Вечнасць. Гэта дастаткова зразумела. Тады, калі гэтая мэта адкрываецца ў Евангеллі, становіцца вядомай праз таямніцу Божую, якая заключаецца ў тым, што «Хрыстос у вас — надзея славы», — відавочна, што анёлы яе вывучаюць. І калі яны разглядаюць яе, яны бачаць адкрытую ў ёй разнастайную мудрасць Божую, згодна з яго вечным намерам. Яны жадаюць зазірнуць у яе. Яны так і робяць, і гэтым вучацца.

TAM1897 D 50.4Дык вось, паколькі яны разумеюць усе іншыя навукі больш, чым любы чалавек разумее любую адну, калі яны больш зацікаўлены ў гэтай, чым ва ўсіх астатніх, і вучацца з яе, ці не з’яўляецца гэта фактам, якому мы з вамі можам бяспечна давяраць? Тады ці не з’яўляецца і гэта прадметам, больш вартым нашай думкі, нашага найвышэйшага разважання, чым усе астатнія разам узятыя? І хіба не можам мы прысвяціць гэтаму ўсё сваё сэрца і ўсю душу, не будучы пры гэтым ненавуковымі? О, можам, можам! Давайце зробім гэта.

TAM1897 D 50.5Зараз не зразумейце мяне няправільна. Я не нападаю на іншыя навукі. Я не кажу, што ўсе іншыя навукі трэба ігнараваць, лічыць ілюзіямі і невартымі ніякай увагі. Не; я кажу, што гэтая навука вышэйшая за ўсе астатнія; і што ўсё, што мы вывучаем у іх, павінна вывучацца ў падпарадкаванні таму, што вышэйшае за іх. Я кажу толькі, што ўсе астатнія павінны заняць, прынамсі, другаснае месца ў адносінах да гэтай адной, калі мы хочам быць навуковымі.

TAM1897 D 50.6Задумайцеся! Вазьміце наш звычайны розум, якім мы карыстаемся ў іншых навуках. Ці быў бы я, ці любы іншы чалавек, строга навуковым, калі б накіраваў свае найлепшыя і найвышэйшыя думкі на навуку, ведаючы з найвышэйшай магчымай аўтарытэтнай крыніцы, што пад рукой ёсць яшчэ больш высокая? Ці было б гэта навукова? — Не. Дык вось, мы бачым, што гэта навука; што яна — найвышэйшая навука. Такім чынам, любы чалавек, які не прысвячае свае найвышэйшыя і найлепшыя думкі і ўсе свае сілы перш за ўсё гэтай навуцы і не дазваляе ёй весці за сабой усе іншыя навукі, па самой сутнасці рэчаў не з’яўляецца навуковым.

TAM1897 D 50.7І ён не мудры таксама. Бо што гэта за навука? — Збаўленне. Вельмі добра. І гэта — вечнае жыццё. Дапусцім, я прысвяціў усё сваё жыццё, усе свае сілы іншым навукам, занядбаўшы гэтую або лічачы яе ніжэйшай, ці дасягну я яе? — Не. Колькі ж тады ў мяне будзе часу на вывучэнне іншых навук? — У лепшым выпадку ўсяго некалькі гадоў. Тады мая праца над гэтымі навукамі назаўсёды скончыцца, і ў мяне больш ніколі не будзе шанцу іх вывучаць.

TAM1897 D 50.8Але калі я вазьму перш за ўсё гэты, і аддам іншым ніжэйшае месца, пакуль не забяспечу гэты, ці атрымаю я тады магчымасць вывучыць іншыя? — Так. На як доўга? — На вечнасць. Ах, ці не з’яўляецца гэта тады мудрым шляхам? Ці не адзіны мудры шлях? І ці не адзіны навуковы і разумны шлях? — Безумоўна. Тады пойдзем, будзем навуковымі, строга, найвышэйшай ступені навуковымі.

TAM1897 D 50.9Цяпер давайце зазірнем крыху далей. У тым першым урыўку, які мы разглядалі пра анёлаў, спачатку гаворыцца пра прарокаў наступнае: «Пра гэтае збаўленне прарокі дапытваліся і даследавалі старанна, якія прадракалі пра ласку, што павінна была прыйсці да вас», — калі яны загадзя сведчылі пра пакуты Хрыста і славу, якая павінна была прыйсці пасля іх.

TAM1897 D 51.1Такім чынам, праз прарокаў у пісьмовай форме, як мы маем яе тут, была прадстаўлена гэтая навука пра збаўленне, гэты вынік Божага разважання на гэтую тэму. Гэтая кніга навукі, гэтая навука пра збаўленне, паходзіць ад прарокаў. Ці ведалі яны што-небудзь пра іншыя навукі? — Так.

TAM1897 D 51.2Мы можам знайсці гэта ў шэрагу месцаў — больш, чым мы паспеем разгледзець сёння вечарам. Але мы разгледзім дзве-тры моманты, каб уявіць сабе той факт, што яны сапраўды валодалі гэтымі ведамі.

TAM1897 D 51.3У пятнаццатым раздзеле Першага паслання да Карынфянаў змешчана навуковае сцвярджэнне, якое было зроблена прыкладна на тысячу семсот гадоў раней, чым яго адкрыла навука. Яно існавала там усе гэтыя стагоддзі, але навукоўцы, у чыёй галіне ведаў яно знаходзілася, не ведалі пра яго ў выніку сваіх разваг. Гэта сцвярджэнне ісціны ў астраноміі. Кожны, хто верыў у гэтую выснову з Бібліі, вядома, заўсёды ведаў яе, нават калі ніколі не чуў слова «астраномія»; але чалавечая навука не ведала пра гэта і адкрыла толькі праз столькі часу.

TAM1897 D 51.4Яшчэ адна думка: калі той біблейскі аўтар зрабіў тую навуковую заяву, якую праз тысячу семсот гадоў навукоўцы палічылі навукова дакладнай, ці была яна не менш сапраўднай навуковай заявай увесь гэты час, чым пасля яе адкрыцця? — Безумоўна. Дык ці не была яна такой, калі аўтар яе напісаў? — Так, безумоўна. Гэты ўрывак — 1-е да Карынфянаў 15:41:—

TAM1897 D 51.5У сонца адна слава, а ў месяца — іншая, а ў зорак — іншая: бо адна зорка адрозніваецца ад іншай зоркі славаю.

TAM1897 D 51.6Гэтага не ведалі сто гадоў таму, бо прыкладна сто гадоў таму чалавек, які лічыў сябе даволі значным астраномам і такім лічыўся сярод сваіх калег, раскрытыкаваў гэтую заяву як няправільную і як доказ невуцтва аўтараў Бібліі; таму што ён (гэта значыць, аўтар Бібліі) думаў, што адна зорка адрозніваецца ад іншай зоркі ў славе, у бляску, а не ў адлегласці. Вось што пра гэта казаў гэты крытык. Яго ідэя заключалася ў тым, і ён гаварыў ад імя астраноміі, што адзіная прычына, чаму адна зорка здаецца нам ярчэйшай і прыгажэйшай за іншую, заключаецца ў тым, што адна знаходзіцца бліжэй да нас, чым другая, і таму мы атрымліваем больш яе святла. Але сёння ва ўсіх сферах навукі вядома як праўда, што розніца паміж зоркамі — у іх велічы, прыгажосці і адценнях — такая ж вялікая, як і паміж кветкамі на зямлі. Такім чынам, калі б мы маглі ўбачыць усе кветкі на зямлі, раскіданыя перад намі на адным вялікім полі ва ўсёй іх красе, разнастайнасці адценняў, а потым убачыць зоркі на небе гэтак жа выразна, як мы бачым гэтыя кветкі, мы б убачылі адны гэтак жа разнастайныя і прыгожыя, як і другія. Гэта вядома цяпер, але было невядома, калі гэты ўрывак быў напісаны Карынфянам.

TAM1897 D 51.7Цяпер я пытаюся: хіба гэта не было навуковым сцвярджэннем, хіба гэта не было сцвярджэннем праўды ў навуцы ў той дзень, калі Павел напісаў яго і даслаў у Карынф, гэтак жа дакладна, як і цяпер? Адкрыццё навукі, што гэта праўда, не зрабіла яе праўдай, і не дадало ніводнай часцінкі да яе вагі як праўды. Іх адкрыццё проста паказала, што яны даведаліся пра нешта праўдзівае, пра што раней не ведалі, таму што не верылі ў Біблію. Калі б яны толькі прачыталі гэта ў Бібліі, паверылі і прынялі, то гэты момант у навуцы яны ведалі б задоўга да таго, як які-небудзь навуковец яго адкрыў.

TAM1897 D 51.8Існуе іншая навука: аднойчы сэр Айзек Ньютан сядзеў пад яблыняй. Яблык упаў з галіны побач з ім. Яблыкі ўжо не раз раней падалі з дрэў. Ён і раней бачыў, як яны падаюць. Але ў той дзень ён быў у роздумным настроі і пачаў разважаць. Чаму гэта яблык упаў? Мусіць, таму, што зямля аказала на яго пэўны ўплыў, прыцягнуўшы да сябе. Зямля, будучы большай за яблык, прыцягне яго да сябе, калі той адарвецца ад дрэва. Ён сказаў: «Калі я вазьму гэты яблык і кіну яго як мага вышэй, ён зноў упадзе на зямлю». Такім чынам, калі гэта ўплыў зямлі прыцягнуў яго на гэтую невялікую адлегласць, то, калі я кіну яго як мага вышэй, і ён вернецца, гэта будзе доказам таго, што ўплыў зямлі дасягае на такую адлегласць ад зямлі, захоплівае гэты прадмет і вяртае яго назад. Калі б я мог кінуць яго на мілю ў вышыню, і ён бы вярнуўся, тады было б відавочна, што гэтае ўздзеянне дасягае мілі, каб вярнуць гэтую рэч. Тады ён сказаў: «Калі гэта праўда, то гэтае ўздзеянне павінна дасягаць Месяца». Цікава, ці дасягае яна Месяца? Я пайду пагляджу. Ён пайшоў да свайго дома і сеў там, узяў астранамічныя разлікі арбіты Месяца на яго месцы і выканаў доўгую серыю вылічэнняў. Але яны не супадалі. Ён спрабаваў зноў і зноў, але яны не супадалі; ён не мог дамагчыся, каб гэтае ўздзеянне дасягнула Месяца.

TAM1897 D 52.1Ён адклаў гэтую справу прыкладна на дзесяць гадоў, калі я правільна памятаю, перш чым зноў да яе вярнуцца. Аднойчы была апублікавана новая вылічальная табліца арбіты Месяца, якая выпраўляла некаторыя недакладнасці папярэдніх лічбаў. Калі гэта было апублікавана, Ньютан сказаў: «Цікава, ці задаволіць гэта мае патрэбы». Ён узяў лічбы, прыступіў да працы і, вядома ж, прарабіў доўгую серыю вылічэнняў, ад якой мы з вамі былі б ашаломленыя. Але ўрэшце ён дайшоў у разліках да апошніх дзвюх-трох лічбаў і ўбачыў, што вынік падыдзе. Ён быў настолькі ашаломлены гэтым цудоўным фактам, што не змог давесці свае разлікі да канца. Пяро выслізнула з ягонай рукі, і яму давялося папрасіць сябра давесці разлік да канца. Сябар так і зрабіў, і сэр Айзек Ньютан прадэманстраваў навуковы факт, а дакладней, новую навуку. Яе называюць гравітацыяй. І з таго часу ён стаў неўміручым.

TAM1897 D 52.2Гэта было сапраўды вялікім адкрыццём. Аднак у Бібліі гэта было напісана на дзве тысячы пяцьсот гадоў раней, чым сэр Айзек Ньютан адкрыў яго ў прыродзе. Гравітацыя — гэта проста раўнавага сусвету. Гэта той прынцып, той закон, як сказалі б навукоўцы, дзякуючы якому падтрымліваецца раўнавага сусвету. Гэта значыць, што кожнае цела ва ўніверсуме ўплывае на кожнае іншае цела і знаходзіцца з ім у раўнавазе. Не толькі кожнае цела, але і кожная часціца матэрыі ва ўніверсуме прыцягвае і ўплывае на кожную іншую часціцу матэрыі ва ўніверсуме.

TAM1897 D 52.3У фізічным свеце гэта проста адпаведны факт таму, што мы разглядалі сёння ўдзень на біблійным класе, у пытаннях жыцця. Мы даведаліся, што нельга дакрануцца ні да каго, ні да чаго, каб пра гэта не стала вядома ва ўсім сусвеце. І ніводзін верабей не падае, каб ваш Айцец не ведаў пра гэта, і ніводзін верабей не падае так, каб яго падзенне не адчувалася ва ўсім сусвеце. Гэта проста адпаведны факт.

TAM1897 D 52.4Ёсць і духоўны факт, які адпавядае гэтым двум.

TAM1897 D 52.5Куды мне пайсці ад духа Твайго? Або куды мне ўцячы ад прысутнасці Тваёй? Калі я ўзыду на неба — Ты там; калі я пасцялюся ў пекле — вось, Ты там. Калі я возьму крылы світання і пасялюся ў самых далёкіх краях мора — нават там рука Твая накіруе мяне, і правая рука Твая ўхапіць мяне. Псалом 139:7-10.

TAM1897 D 52.6Калі мы з вамі думаем правільную думку, ці ўспрымаецца яна яшчэ дзе-небудзь? Мы думаем няправільную думку. Што такое няправільная думка? — Грэх. Дык дзе ж пачынаецца грэх? — У думцы. Ці ўспрымаецца мой грэх яшчэ дзе-небудзь ва сусвеце, акрамя мяне самога? Хто яго ўспрымае? — Бог, праз Свайго Духа. О, тады, ці існуе ў нашым сусвеце духоўны факт, які не ўспрымаецца? не адчуваецца? ці думка, дабрая ці дрэнная, якая не адчуваецца? Хіба вы не бачыце тады гравітацыі як навукі? Сэр Айзек Ньютан адкрыў праўду ў сусвеце, якая адпавядае іншым праўдам сусвету.

TAM1897 D 52.7Закон, адкрыты Ньютанам, — гэта, як я ўжо казаў, той, які падтрымлівае раўнавагу сусвету. Цяпер я прачытаю ўрывак са Святога Пісання, які паказвае, што гэта было вядома за дзве тысячы пяцьсот гадоў да таго, як Ньютан яго адкрыў. Ісая 40:12:—

TAM1897 D 52.8Хто вымерыў ваду ў далоні рукі Сваёй, і неба меркай ахапіў, і пыл зямлі ў мерку змясціў, і горы на вагах узважыў, і пагоркі на шалях?

TAM1897 D 52.9Калі ўсталёўваліся горы і пагоркі, яны былі ў раўнавазе адзін з адным. Ці ўстанавіў Бог так, каб іх раўнавага захоўвалася? Якая навуковая назва закона, паводле якога захоўваецца раўнавага рэчаў? — Гравітацыя. Пра што ж, тады, гаварыў Ісая? — Пра гравітацыю. Безумоўна, так.

TAM1897 D 52.10Навуковец ілюструе гэты факт маленькім кветкай пад назвай падснежнік. Уявіце сабе два віды кветак, якія размнажаюцца насеннем. Адна — прамарослы кветка, другая — схіленая. Вы заўважалі ў кветках маленькія стрыжні, што стаяць вакол цэнтральнага. Вось, у прамым квецені, які размнажаецца насеннем, цэнтральны стрыжань заўсёды карацейшы за астатнія. Калі ж гэта схілены кветка, цэнтральны стрыжань даўжэйшы за акаляючыя. Прычына гэтага ў тым, што пылок, які знаходзіцца на акаляючых стрыжнях, павінен упасці на цэнтральны, інакш не адбудзецца размнажэння кветкі.

TAM1897 D 52.11У прамога кветкі, які размнажаецца насеннем, гэты цэнтральны стрыжань павінен быць карацейшым за астатнія, каб пылок з іх мог упасці на яго. Калі б ён быў даўжэйшым, пылок, як вы бачыце, упаў бы ніжэй і не трапіў бы на яго, і таму насенне не ўтварылася б. Калі ж гэта схілены кветка, і гэты стрыжань карацейшы за астатнія, пылок будзе сыпацца міма, і зноў не ўтворыцца насенне. Такім чынам, у кожным прамым кветку, які размнажаецца насеннем, цэнтральны стрыжань карацейшы за астатнія. У кожным вісячым кветку, які размнажаецца насеннем, цэнтральны даўжэйшы.

TAM1897 D 53.1Снежанка размнажаецца насеннем. І хоць гэта прамы кветка, цэнтральны стрыжань даўжэйшы за астатнія. Як так можа быць? Я паўтару яшчэ раз, каб вы лепш зразумелі сутнасць: Снежанка — гэта прамарослы кветка, і яна размнажаецца насеннем. Такім чынам, цэнтральны стрыжань павінен быць карацейшы за астатнія. Але ён даўжэйшы. Дык як жа яна можа размнажацца насеннем? Гасподзь прадбачыў і гэта. Ён так уладзіў, што, хоць гэта і прамы кветка, яна ўсё ж павінен згінацца і схіляцца. Таму цэнтральны стрыжань у гэтай прамой кветкі зроблены даўжэйшым за астатнія. Яна расце і стаіць роўна, пакуль не зацвіце, не паспее і не будзе гатовая да размнажэння. Менавіта тады яна схіляе галаву, і калі пылок асядае на сваім месцы, маленькая кветка зноў уздымаецца і стаіць.

TAM1897 D 53.2Гэта само па сабе прыгожа; але вось дзе ў справу ўваходзіць ілюстрацыя закона гравітацыі. Гэты навуковец кажа мне, што тое, што прымушае кветку схіліцца, схіліць галаву, — гэта прыцягненне зямлі. Гэта правільна. Што прымушае яблык упасці? — Вага. Але вага — гэта проста гравітацыя, ад лацінскага слова gravus, што азначае «вага». Што прымушае тую кветку, што стаіць, схіліць галаву? — Вага зямлі. Але чаму вага зямлі не прымушае гэты кветку схіліць галаву раней? — Ах, калі Бог стварыў тую маленькую кветку, Ён збалансаваў зямлю, так, Ён збалансаваў сусвет, з яе патрэбамі. Калі Бог стварыў тую сціплую маленькую падснежніку, Ён трымаў сусвет у раўнавазе і прыстасаваў яго да патрэб той малюсенькай кветкі! І калі Бог дбае пра тую малюсенькую кветку, ці ж не тым больш Ён будзе дбаць пра вас, малаверныя?

TAM1897 D 53.3Вось гэты навуковец кажа мне, што калі б зямля — і, вядома, сусвет — была б на адну толькі фунту ці на адну ўнцыю цяжэйшай, чым яна ёсць, то гэта прымусіла б падснежнік схіліць галаву раней часу; бо, будучы цяжэйшай, яна б аказала на яго большы ўплыў. І ў такім выпадку першы падснежнік быў бы апошнім. Але каб гэты маленькі падснежнік мог жыць і радаваць чалавецтва да канца свету, Бог стварыў сусвет дакладна ў адпаведнасці з патрэбамі гэтага кветкі, так што, калі надыходзіць дакладны час яе патрэбы, вага дакладна дастатковая, каб прыцягнуць яе ўніз. Тады, пакуль яна вісіць, каб магло адбыцца размнажэнне, з каранёў прыходзіць іншая сіла, сцябло становіцца крыху больш жорсткім, і кветка пераадольвае гравітацыю і стаіць, як і раней.

TAM1897 D 53.4Хто вымераў вады ў далоні рукі Сваёй, і адмераў неба далонню, і ўзяў меркай пыл зямлі, і ўзважыў на вагах горы, і пагоркі на шалях?

TAM1897 D 53.5Хто ўстанавіў раўнавагу сусвету? — Бог. Ісая сцвярджаў гэта амаль за дваццаць пяць стагоддзяў да таго, як гэта адкрыў сэр Айзек Ньютан. Няўжо гэта не быў навуковы факт, калі Ісая пра гэта напісаў? — Так. Няўжо пра гэта не было запісу на працягу ўсіх гэтых стагоддзяў? — Так. Хіба гэта не было навуковым ісцінай увесь гэты час? — Так. Ці стала яна больш навуковай ісцінай, калі Ньютан яе адкрыў? — Не; навукоўцы даведаліся пра тое, чаго не ведалі раней, але яна ўвесь час стаяла ў Бібліі.

TAM1897 D 53.6Разважайце пра гэта. Бог хоча, каб мы гэта рабілі. Ён хоча, каб вы і я ўбачылі, што збаўленне, Слова, якое Ён даў нам і да якога Ён заклікае наш найвышэйшы розум, — гэта не нейкая дробная, вузкая другасная справа, а найвялікшая рэч, якую свет калі-небудзь можа спазнаць. Гэта найвялікшая рэч, якую навука свету можа спазнаць. Гэта найгалоўнейшая навука, якую свет можа спазнаць.

TAM1897 D 53.7Аднак мы не павінны вывучаць яго дзеля навуковасці. Мы павінны вывучаць яго, каб быць збаўленымі; а быць збаўленым — гэта навукова.