Distro Israel diouzh ar feiz. – Niverenn 1
TAM1897 Q1 33.6Prezegenn roet da nozvezh ar Sul 7 a viz Meurzh 1897 Moullet e Bulletin ar C’hendalc’h Meur, Koulzad Kentañ, 1897, Levrenn 2, Niv. 1, p. 33-40.
TAM1897 Q1 33.7ER gentel an noz all em boa lavaret ne’m boa biskoazh gwelet, betek nevez zo, ur skouerenn eus an dek gourc’hemenn embannet gant an Adventourien ar seizhvet deiz, er-maez eus ar Bibl, a oa evel ma oa bet lavaret gant Doue. Laouen on o welet deuet an amzer ma c’hall an Adventourien ar seizhvet deiz kaout ur skouerenn eus lezenn Doue evel m’he doa Doue he roet. Laouen on en deus ar Breur Howe embannet skouerennoù eus lezenn Doue, evel m’eo bet roet gant Doue. Ha bremañ, na lezomp ket ac’hanomp ken da vezañ tamallet gant an hevelep tamall hag ar re all, da vezañ lezet ul lodenn eus lezenn Doue a-gostez pa vezomp dirak an dud.
TAM1897 Q1 33.8Gwelout a c’haller splann a-walc’h e oa un Ejiptad an den en doa roet da gentañ an eilskrid-se eus lezenn Doue, a vez implijet gant hogos an holl re all. Lavaret eo enni : « Me eo an Aotrou da Zoue, am eus ho tennet eus douar Ejipt, eus ti ar sklaverezh. » Met en em lavaras : « Ne dalv ket kement-se evidon-me, nag evit den ebet a vev hiziv an deiz ; rak n’omp morse bet tennet eus Ejipt. » Evit ar Yuzevien hepken e oa se. Setu perak e lezas an dra-se a-gostez hag e moullas ar peurrest eus al Lezenn, hag evel-se e kinnigas d’ar bed ur skouerenn dammantet eus al Lezenn roet gant an Aotrou e-unan. Lakaat a reas evel-se da zont war wel e krogfe an teul nemetañ m’en deus komzet an Aotrou eus an neñv hep lavarout piv e oa e aozer, hep e ginnig zoken, met o kregiñ hepken en un doare eeun ha dianav : « Na vo ket doueed all dit dirazon. » Gallout a rafe ar goulenn sevel diouzhtu : Piv ‘ta oc’h-c’hwi ? Piv eo a gomz ? Mat, pa vez kemeret al Lezenn evel ma voe roet, Doue a lavar piv eo a gomz. « Me eo an Aotrou da Zoue, am eus ho tennet eus douar Ejipt, eus ti ar sklaverezh. » Setu piv a gomz ; n’ho po ket a zoueed all dirazon, « a c’hall daspren eus sklaverezh Ejipt. »
TAM1897 Q1 33.9Ur soñj all a zo pouezus amañ : Pa vez moullet al Lezenn hep an digoradur e komzas an Aotrou e-unan, evel ma vez graet peurliesañ war skritelloù ha kartennoù, e vez kavet ret lakaat en he fenn ar gerioù, “Lezenn Doue.” Kement-mañ a ziskouez e kompren an dud eo ret kaout un seurt testeni evit gouzout eus pehini eo al lezenn, ha piv eo an hini a gomz ar c’hemennoù-se. Ha, o welet an ezhomm-se, e laka an dud en talbenn lezenn Doue o testeni dezho o-unan ez eo lezenn Doue.
TAM1897 Q1 33.10Met ma vije moulet al Lezenn ganto evel ma voe roet gant an Aotrou, e vije ganto testeni an Aotrou e-unan ez eo lezenn Doue, ha penaos ez eo eñ e-unan a gomz ar c’hemennoù-se. Lavarout a ra: “Me eo an Aotrou da Zoue, am eus ho tennet eus douar an Ejipt, eus ti ar sklavelezh. Na vo ket ganeoc’h doue all e-tal ma dremm,” hag all. Ha pa c’hall an dud kaout testeni an Aotrou e-unan eo e lezenn, sur a-walc’h ne vo ket ezhomm eus testeni den ebet evit lavaret eo lezenn Doue.
TAM1897 Q1 33.11Ha n’eo ket testeni an Aotrou, eo e lezenn, gwelloc’h eget testeni forzh peseurt den pe an holl dud asambles? Ha pa lez an dud a-gostez testeni an Aotrou e-unan eo e lezenn, hag e lakaont o desteni dezho o-unan en he lec’h, ha gallout a rafe bezañ ur skouer splannoc’h eus tud o lakaat o-unan e-lec’h Doue? O, lamomp kuit al labour drouk ha diampart-se; ha kemeromp al lezenn santel evel m’he deus hec’h Aozer santel komzet ha skrivet anezhi! Me eo an Aotrou da Zoue, am eus ho tennet eus douar an Ejipt, eus ti ar sklavelezh. Amen. Ra vo graet.
TAM1897 Q1 33.12O kaout enni kement en deus lavaret an Aotrou, e kinnig lezenn Doue neuze d’ar bed an Dasprenour koulz hag ar C’hrouer. Lavarout a ra neuze d’an holl dud eo an hini a zo Aozer al lezenn-se, an hini a c’halv an den d’he doujañ, an Dasprenour koulz hag ar C’hrouer. Diskouezet eo kement-se gant al lezenn hec’h-unan. Ha pa lezont a-gostez al lodenn a ziskouez an Dasprenour, n’eo ket souezh e vefent prest da lezel a-gostez al lodenn a ziskouez Krouer an den. Atav en deus c’hoantet Satan en em zizober eus al lezenn, ha kuzhat hec’h pouezusted diouzh an dud. Kroget en deus gant lezel an Dasprenour er-maez anezhi; ha bremañ e echu gant lezel ar C’hrouer er-maez anezhi. Met an Aotrou en deus c’hoant e oufemp ez eo eñ en deus hon dasprenet diouzh an Ejipt, evit ma c’hallfemp gwelet an Dasprenour hag ar C’hrouer war un dro el lezenn en deus roet d’an den.
TAM1897 Q1 34.1Un dra all. Pa c’hallomp gwelet, ha pa welomp da vat, n’eo ket aet Israel, pa’z int aet tre er vro, er vro a oa bet rakwelet gant an Aotrou evito, met m’o deus he manket penn-da-benn, e c’hallomp kompren pegen dipitus e voe evit Moizez chom hep mont di. Bremañ, pa seblant, evel ma soñj da dud zo, ez eas Israel er vro en doa an Aotrou prientet evito, ha penaos e oa rik al lec’h ma felle d’an Aotrou o c’has, ha pa welont goude-se ez eo marvet Moizez hag aet d’an neñv, e lavaront en doa graet Moizez ar marc’had mat a-benn ar fin; ha ne oa ket kement a zic’hoanag e tennañ anezhañ er-maez eus ar vro hag e kas anezhañ d’an neñv.
TAM1897 Q1 34.2Met pa gomprenomp e felle d’an Aotrou kas anezhañ en e annez santel, el lec’h en doa graet evitañ da chom ennañ, er santual en doa savet e zaouarn ; neuze e c’hallomp gwelet pegen dipitus e oa, zoken evit Moizez, mervel ha mont d’an neñv hep mont tre er vro-se. Pa welas e oa e bec’hed a oa evit ul lod kaoz ma ne c’hellfent ket mont e-barzh douar benniget ar bromesa; pa welas en doa Israel manket ar pezh en doa an Aotrou rakwelet evito: pa welas an douar gloarius, evel ma reas eus lein Nebo, ha pa voe rediet da sellout ouzh an oadvezhioù hir a ganfoudegezh, a zistro diouzh ar feiz, hag a drubuilh, a oa da dremen gant labour ha pobl Doue, ha da c’houzout e oa bet e berzh bihan zoken o tegas an hent hir-se a ganfoudegezh; Aes a-walc’h eo gwelet pegen dipit bras e voe evitañ chom hep mont tre er vro-se hep mervel tamm ebet — daoust ma voe kaset d’an neñv eus e vez.
TAM1897 Q1 34.3Un destenn all, ma vefe ezhomm unan bennak evit kadarnaat ar fed ma ne zeuas ket Israel er-maez eus Ejipt keit ha ma oant en dezerzh, a gaver e levr Josue. Soñj hoc’h eus eus an arroud,—goude bezañ treuzet ar Jourdann, neuze e voent en emsirilhet,—skrivet eo, “Hiziv em eus lamet diwaroc’h goaperezh Ejipt.” An dud-se, gwelet a rit, a guitaas Ejipt, n’o deus morse kuitaet Ejipt da vat a-raok bezañ treuzet ar Jourdann ; rak n’eo nemet goude-se e voe lamet kuit goap Ejipt. Neuze e oant holl deuet da vezañ tud nevezet. An holl vroad-se a dreuzas ar Jourdann dre feiz. Ur vroad a gredas en Doue e oa, ha ne oa na mouezh enebour ebet na soñj diskredik ebet,—neuze e oant er-maez eus Ejipt. Evel-se e welit eo anat-splann ez eo Ejipt speredel Ejipt gwirion ar Bibl.
TAM1897 Q1 34.4Bremañ e troomp war-du testenn an noz-mañ. Hemañ eo Niverennoù 23:9. Kregiñ a ran da lenn gant ar seizhvet gwerzenn. Balaam eo, pa oa o profediñ evit Balak, roue Moab.
TAM1897 Q1 34.5Ha kregiñ a reas gant e brezegenn, en ur lavarout : Balak, roue Moab, en deus va gaset eus Aram, eus menezioù ar reter, en ur lavarout : Deuit, mallozhit Jakob din, ha deuit, disprizit Israel. Penaos e rofen mallozh war an hini n’en deus ket mallozhet Doue? Pe penaos e taean an hini n’en deus ket daeet an Aotrou? Rak eus lein ar reier e welan anezhañ, hag eus an torgennoù e sellan outañ: SETU, AR BOBL A VO O CHOM HEC’H-UNAN, HA NE VO KET KONTET E-TOUEZ AR BROADOÙ.
TAM1897 Q1 34.6Komzet eo ar skrid-mañ deomp fenoz. Ar wirionez a-vremañ eo. Hennezh e oa youl diskouezet Doue a-zivout e bobl pa oant war harzoù ar vro a felle dezhañ kas anezho di pa en doa o galvet da zont er-maez eus douar an Ejipt. Kantreer e oant bet en dezerzh e-pad pevar deg vloaz, ha bremañ e oant erruet war harzoù ar vro. Hag hemañ eo e youl a-zivout dezho, e vevfent o-unan, ha ne vefent ket kontet e-touez ar broadoù.
TAM1897 Q1 34.7An abeg diazez evit se, pe unan eus an abegoù, gwelloc’h lavaret, a gavot en ur zistreiñ da seizhvet pennad Oberoù an Ebestel. O komz e oa Stefan an deiz-se, hag e kontas penaos en doa an Aotrou kaset ar bobl er-maez eus Ejipt, eus douar ar sklaverezh, gant burzhudoù ha sinoù, hag er seizhvet gwerzenn ha tregont hag en eizhvet gwerzenn ha tregont e kaver ar gerioù-mañ ; en eizhvet gwerzenn ha tregont emañ an tremen resis :—
TAM1897 Q1 34.8Hemañ eo Moizez, a lavaras da vugale Israel : Ur profed a savio an Aotrou ho Doue deoc’h eus ho breudeur, eveldon-me ; eñ a selaouot. Hemañ eo an hini a oa en iliz er gouelec’h.
TAM1897 Q1 34.9Neuze, petra e oa Israel en dezerzh ? — An Iliz. Petra e oa da vezañ pa oant treuzet ar stêr ha deuet er vro ? — An Iliz. Petra e oa al lavar-se nemet e tlefe bezañ un disparti etre an Iliz hag ar Stad ? — evel pa zegasas Abraham er-maez eus ar vro-se, e kelennas an Aotrou d’ar bed an disparti etre an Iliz hag ar Stad, hag evel ma tiskouezas dre Abraham e tle an disparti etre an Iliz hag ar Stad kregiñ e kalon an den hiniennel.
TAM1897 Q1 34.10Ma ne vezan ket dispartiet em c’halon diouzh ar Stad, e vo un unaniezh etre an Iliz hag ar Stad e pep lec’h ma’z on. Ha setu, daoust ma n’em eus karg ebet er Stad, pe ma ne’m goulennan ket ur garg eno, e vin ur politikour en Iliz ; hag en em gannin evit ur garg eno, ha bleinañ an traoù eno dre an drekont. Evel-se, ma n’eo ket un den dispartiet en e galon diouzh ar Stad, ha koulskoude ez eo eus an Iliz, gwelloc’h e vefe dezhañ kemer perzh e politikerezh ar bed ha bezañ ur politikour eno, eget degas e bolitikerezh en Iliz.
TAM1897 Q1 34.11Neuze, pa galvas an Aotrou Abraham, e lavaras, da gentañ-penn, «Kuit eus da vro.» Ha bremañ m’eo kresket Abraham ha deuet da vezañ an Iliz, hag emañ an Iliz-se war-nes mont e servij ispisial an Aotrou dirak ar broadoù, e embann ne zlefe ket an Iliz-se bezañ kontet e-touez ar broadoù ; e-unan e tlefe chom. Gwelet a c’hallit penaos e felle d’an Aotrou e talc’hfe ar bobl da se, rak gouzout a rae petra e oa ar broadoù; ha gouzout a rae penaos e oa deuet ar broadoù d’ar stad-se. C’hoant en doa e vevfe e Iliz hec’h-unan, hep rener ebet nemetañ, hep lezenn ebet nemet e lezenn, hep lezennadur ebet nemet ger an Aotrou, hep gouarnamant ebet nemet hini an Aotrou.
TAM1897 Q1 35.1Doue en doa ar soñj, pa zegasas anezho er vro, da vezañ penn an Iliz. Jezuz-Krist e oa penn an Iliz, evel-just, ken gwirion ha m’eo bremañ. Gouzout a rit diwar ar c’hentelioù hon eus studiet, penaos e oa deuet ar bobl d’ar roueelezh, d’ar vonarkiezh, ha kement zo; dre bellaat dioutañ e oa, dre chom hep anavezout Doue evel o Renour nemetañ, e lezenn evel al lezenn nemeti. Deuet e oant da vezañ idolourien, ha dre-se e kolljont gouarnamant Doue warno, ha galloud e lezenn warno; ha, diforc’het diouzh Doue, e ranke bezañ ur gouarnamant en o zouez evit bastañ da c’hoant-ren ar re a felle dezho ren war o c’henseurted, hag evit o gwareziñ diouto o-unan en o gouezded, peogwir e oant aet kuit diouzh Doue.
TAM1897 Q1 35.2Met an Aotrou en deus dispartiet Israel diouzh an holl bobloù hag ar gouarnamantoù, evitañ e-unan. An Aotrou en deus lakaet Israel da gregiñ bremañ er memes lec’h m’en doa lakaet Abraham da gregiñ, da vezañ dispartiet diouzh ar rouaned hag ar pennoù en-dro dezho, diouzh an holl seurtadoù a c’houarnamantoù douarel en-dro dezho. C’hoant en doa e vevfe e bobl hec’h-unan, ha ne vefent ket da vezañ evel re a c’helled o c’hontañ e-touez an holl vroadoù, evit ma pa sellfe ar broadoù outo, e welfent ne c’helled ket kontañ Israel evel o seurt.
TAM1897 Q1 35.3Fellout a rae dezhañ e vefe Israel ken splann dirak ar bed — ha gant se e vefent disheñvel diouzh an holl vroadoù all — ma lavarfe an holl vroadoù o welet anezho : “Dibar eo se ; n’eo ket heñvel ouzh hor gouarnamant deomp.” N’o deus roue ebet ; ha seblantout a ra pep hini en em zibab hep rener ebet. Ha kregiñ a rafent da c’houlennata diwar-benn se ; lavarout a rafent : “Petra eo abeg se ?” Penaos e rit evit ober hep an holl draoù-se a zo gant ur roue, an armeoù, an tailhoù, hag an holl draoù-se a rankomp gouzañv? Ar respont a vefe, Ha, Doue eo hor roue. Ha ne goust ket merañ e c’houarnamant kement, a-bell, ha merañ ho hini; rak n’hon eus tamm trubuilh ebet evel a zo ganeoc’h. Ya ; n’hon eus tailhoù ebet, ha ken madelezhus eo ma karomp reiñ dezhañ kement tra hon eus, evit harpañ ha skignañ madoù e velestradurezh.
TAM1897 Q1 35.4Ha pa lavarfe e bobl kement-se d’ar broadoù pagan, e lavarfe ar re-mañ : « Sur a-walc’h, ur bobl fur ha skiantus eo ar vroad-mañ ; ha peseurt broad war an douar a zo ken meur, hag a zo ganti barnadennoù ken fur, ken mat, evel al lezenn-mañ a-bezh ? Ha peseurt broad all en deus Doue ken tost outi evel an Aotrou da Zoue, en holl draoù ma c’halvomp anezhañ ? » Setu ar pezh a oa mennet an Aotrou. Ha lavarout a reas, Israel “a chomo o-unan, ha ne vo ket kontet e-touez ar broadoù.” E soñj e oa kelenn d’ar bed a-bezh un disparti etre an Iliz hag ar Stad, n’eo ket hepken en Iliz, met ivez e-touez ar broadoù, a-fet ar Stadoù, hag ivez a-fet an Iliz hec’h-unan.
TAM1897 Q1 35.5N’eus nemet sellet amañ ouzh ar Skritur, ha gwelet e reot. Deuteronom 4. Un nebeud gwerzennoù a zisklêr an holl draoù am eus displeget. O kregiñ gant ar werzenn gentañ, ha lenn betek an eizhvet:—
TAM1897 Q1 35.6Bremañ eta, selaou, Israel, d’ar reolennoù ha d’ar barnadennoù a gelennan dit, evit ma rifez anezho, ma vevfec’h, ha ma’z afec’h tre ha ma perc’hennfec’h ar vro a ro deoc’h an Aotrou Doue ho tadoù. Ne ouzhpennot ket d’ar ger a c’hourc’hemennan deoc’h, ha ne lamot ket netra dioutañ, evit ma viroc’h gourc’hemennoù an Aotrou ho Doue a c’hourc’hemennan deoc’h. Gwelet hoc’h eus gant ho taoulagad ar pezh en deus graet an Aotrou abalamour da Vaal-peor : rak an holl wazed a oa aet war-lerc’h Baal-peor, an Aotrou ho Doue en deus o distrujet e-touezoc’h. Met c’hwi, ar re hoc’h eus staget ouzh an Aotrou ho Doue, a zo bev, pep hini ac’hanoc’h, hiziv an deiz. Setu, desket em eus deoc’h reolennoù ha barnadennoù, evel m’en doa gourc’hemennet din an Aotrou va Doue, evit ma rafac’h evel-se er vro ma’z it d’hec’h heritañ. Diwallit eta ha grit anezho; rak ho furnez hag ho skiant eo dirak ar broadoù a glevio an holl reolennoù-mañ, hag a lavaro: ‘E gwirionez, ur vroad vras eo an hini-mañ, ur bobl fur ha skiantus.’ Rak peseurt broad ken bras zo, en deus Doue ken tost outañ, evel ma’z eo an Aotrou hor Doue en holl draoù ma c’halvomp anezhañ? Ha peseurt broad ken bras zo, en deus reolennoù ha barnadennoù ken reizh evel an holl lezenn-mañ, a lakaan dirazoc’h hiziv?
TAM1897 Q1 35.7Ha neuze, e oa lec’h ebet evit krouiñ lezenn pe reolenn a-seurt ebet e-touez Israel? — « Ne ouzhpennot ket d’ar ger a c’hourc’hemennan deoc’h, ha ne lamot ket kuit netra dioutañ. » Se eo a oa d’ober ganto. O lezennoù a oa bet savet holl evito. O lezennadur a oa klok ha peurvat; ha keit ha ma oant gantañ, n’o doa ezhomm ebet eus unan all, ha kerkent ha ma teue an ezhomm unan all, e oa se ar brouenn splann o doa dilezet Doue.
TAM1897 Q1 35.8Keit ha ma oant ezhomm eus forzh peseurt lezennadur, a-berzh dezho o-unan, en o zouez, e oa ur brouenn o doa dilezet Doue, ne oa ket a-walc’h e lezenn evito ken, ha ne oa ket a-walc’h e ren evito ken. Evel-se-kaer eo gant an holl baganed all. Evel-se eo gant an holl vroadoù. Evel-se eo e oant deuet da vezañ paganed. Ha gouzout a rit eo heñvel-mik an hent heuliet gant Israel. Ankouaet o deus Doue hag aet int d’an idolaj, ha neuze o deus lavaret : « Ret eo deomp kaout ur roue, evit ma voomp evel an holl vroadoù. » Met na zisoñjit ket e oa ret dezho nac’hañ Doue a-raok kaout ur roue ; ha dre nac’hañ Doue, evit bezañ evel ar broadoù, evel ar baganed — setu ar soñj ger-ha-ger — dre nac’hañ Doue evit bezañ evel ar broadoù, e teujont da vezañ evel ar broadoù o doa nac’het Doue. Gouzout a rit kement-se dre an holl istor a zeu da heul.
TAM1897 Q1 35.9Splann-tre eo, neuze, n’eo ket youl Doue, n’eo ket evit mad e bobl, e teufent da vezañ evel ar broadoù. N’eo ket youl Doue, n’eo ket evit mad ar bobl, e vefe ganto ur gouarnamant bennak evel hini ar broadoù a zo en-dro dezho. Gouzout a rit n’eo ket deuet ar re-mañ eus heuliañ Doue, met deuet int eus an distro diouzh ar feiz. Diwar kement-se, splann-tre eo n’en doa ket Doue mennet e savfe e bobl ur gouarnamant evito o-unan en o zouez.
TAM1897 Q1 36.1Ne oa ket mennad an Aotrou e savfent ur gouarnamant evel broadoù an tro-dro dezho. Pa lavar : « Ne ouzhpennot ket d’ar ger a c’hourc’hemennan deoc’h, ha ne lamot ket netra dioutañ », e c’haller gwelet e viras evel-se outo a sevel lezennoù a forzh peseurt seurt, a skeudenn lezennerezh a forzh peseurt doare, hag evel-se e verzhas dezho sevel stumm gouarnamant ebet en o zouez.
TAM1897 Q1 36.2Ha diwar se eo sklaer-splann, pa weljont an ezhomm da gaout ur sturerezh bennak en o zouez, ma rankent kaout lezennoù ha renerien all estreget Doue, e oa se en e-unan ur brouenn splann o doa disoñjet Doue; o doa pellaet dioutañ; ne oa ket a-walc’h e sturerezh; ne oa ket e c’halloud warno d’o derc’hel, hag evel-se e rankent sevel ha staliañ ur stumm sturerezh bennak dezho o-unan, evit en em wareziñ diouto o-unan.
TAM1897 Q1 36.3Gwelet a rit eta ne oa ket hervez youl an Aotrou e vefe gant e bobl, o chom hec’h-unan, ur gouarnamant dezhi hec’h-unan en o zouez. Ne oa ket e youl e vefent o chom e-touez ar broadoù, hag o kaout ur gouarnamant evel hini ar broadoù; rak pa gemerfent an diviz da sevel ur gouarnamant dezho o-unan evit en em ren en o zouez, e vefe heñvel-mik ouzh gouarnamantoù ar broadoù, peogwir e oant holl denel, hag an denelezh a zo heñvel-mik e pep lec’h. Setu pa en em lakaas Israel da sevel ur gouarnamant evit en em ren, e oa heñvel ouzh re an amezeien, ha ne c’halle ket bezañ netra all. Pagan e oa. Ha pagan e vo atav e kement lec’h ma vo klasket ober.
TAM1897 Q1 36.4“Na ouzhpennit ket d’ar ger a c’hourc’hemennan deoc’h, ha na lamit netra dioutañ, evit ma viot gouest da zerc’hel gourc’hemennoù an Aotrou ho Doue a c’hourc’hemennan deoc’h.” Fellout a ra da Zoue e vefe e c’hourc’hemennoù, e lezenn, e gouarnamant, a-walc’h evit e bobl. Ha se a zo a-walc’h evit e bobl. Divizet eo. A-walc’h e vo atav evit e bobl. Met n’eo ket a-walc’h evit ar re n’o deus ket anezhañ; n’eo ket a-walc’h evit ar re en em zisparti diouzh Doue ha diouzh e lezenn hag e gouarnamant. E c’houarnamant n’eo ket a-walc’h evito, neuze, peogwir n’o deus ket anezhañ; ha neuze, ma savont unan dezho o-unan, eo heñvel-mik ouzh hini ar baganed.
TAM1897 Q1 36.5Ho taoulagad o deus gwelet ar pezh en deus graet an Aotrou abalamour da Vaal-peor: rak an holl wazed a oa aet war-lerc’h Baal-peor, en deus an Aotrou, da Zoue, o zistrujet e-touezoc’h. Met c’hwi, ar re a zo chomet stag ouzh an Aotrou ho Toue, a zo bev pep hini ac’hanoc’h hiziv. Setu, desket em eus deoc’h lezennoù ha barnadennoù, evel m’en deus gourc’hemennet din an Aotrou, ma Doue, evit ma rafac’h evel-se er vro ma’z it da berc’hennañ anezhi. Diwallit eta ha grit anezho: rak ho furnez hag ho skiant eo dirak ar broadoù.
TAM1897 Q1 36.6“Hemañ eo ho furnez hag ho skiant dirak ar broadoù.” N’eo ket hepken em gweled-me; met grit kement-se, hag an holl vroadoù, ar baganed, a lavaro ez oc’h fur. Ar broadoù, ar baganed, a lavaro hoc’h eus skiant vat.
TAM1897 Q1 36.7Setu, desket em eus deoc’h reolennoù ha barnadennoù, evel m’en doa Aotrou ma Doue gourc’hemennet din, evit ma rafac’h evel-se er vro ma’z it d’hec’h heritañ. Mirit anezho eta ha grit; rak ho furnez hag ho skiant eo dirak ar broadoù, a glevio an holl reolennoù-mañ, hag a lavaro: ‘E gwirionez, ur vroad vras eo, ur bobl fur ha skiantus.’ Rak peseurt broad ken bras zo, he deus Doue ken tost dezhi, evel an Aotrou hon Doue en holl draoù ma c’halvomp anezhañ? Ha peseurt broad ken bras zo, he deus reolennoù ha barnadennoù ken reizh ha al lezenn-mañ a-bezh, a lakaan dirazoc’h hiziv? Diwall mat ouzhit da-unan hepken, ha mir da ene gant evezh, ma ne zisoñjez ket an traoù o deus gwelet da zaoulagad, ha ma ne bellafent ket diouzh da galon e-pad deizioù da vuhez; met deskiñ anezho da vibien, ha da vibien da vibien; dreist-holl an deiz ma chomjout dirak an Aotrou da Zoue en Horeb.
TAM1897 Q1 36.8Na zisoñjit ket ar pezh hoc’h eus gwelet ha klevet, met dreist-holl na zisoñjit ket ar pezh hoc’h eus klevet pa oac’h en ho sav dirak Horeb en deiz-se. Petra o deus klevet?—O, lezenn Doue; gourc’hemennoù Doue ha feiz Jezuz o deus klevet en deiz-se; ur vouezh eus an neñv a embannas an daspren hag ar c’hrouidigezh, evit na bec’hfe ket an dud. Met Israel en deus ankounac’haet Doue, hag aet eo da idolatr, hag en deus lavaret : ‘Grit deomp ur roue ; grit deomp ur roue, evel an holl vroadoù.’ Met d’ar mare-se, pa oant glan, en deus lavaret an Aotrou da c’houde (Salm 81:13-16) :—
TAM1897 Q1 36.9O, ma vije bet selaouet ouzhin gant ma fobl, ha ma vije bet kerzhet Israel em hentoù! Buan em bije drec’het o enebourien ha troet ma dorn a-enep o enebourien. Ar re a gasa an Aotrou a vije bet dindan e c’halloud: met o amzer a vije padet da viken. Eñ a vije bet o magañ ivez gant gwinizh ar muiañ-fin: ha gant mel eus ar roc’h em bije lakaet ac’hanout da vezañ leun.
TAM1897 Q1 36.10Bremañ e lavar an Aotrou diwar hor penn en deus hon dieubet eus galloud an deñvalijenn, hag en deus hon treuzkaset e rouantelezh e Vab muiañ-karet. Rouantelezh Doue a zo adsevelet e-touez e bobl, ha “e-barzhoc’h emañ rouantelezh Doue,” hag emañ en ho touez dre ma’z emañ e-barzh pep hini hag an holl. Bremañ eta, rouantelezh Doue a zo ur rouantelezh peurvat, rak peurvat eo ar roue, ha peurvat eo lezenn ar rouantelezh-se. Neuze, ur roue peurvat, ul lezenn beurvat, ha ur rouantelezh peurvat, a zo a-walc’h evidoc’h? Ha bez’ eo? Ha trawalc’h eo kement-se evit un den?—O ya, da wir! Ha dleout a rafe bezañ trawalc’h evit un den?
TAM1897 Q1 36.11Ha ma n’eo ket a-walc’h kement-se evit un den, gant piv emañ ar gudenn, gant ar rouantelezh pe gant an den ? — Gouzout a rit n’hall ar gudenn bezañ nemet gant an den. Met lakaomp an den a embann bezañ ur c’hristen. Gant an den emañ ar gudenn c’hoazh, pe gant ar rouantelezh ?
TAM1897 Q1 36.12(Mouezhioù) Gant an den.
TAM1897 Q1 36.13Soñjit e embann un den bezañ un Adventour eus ar Seizhvet Deiz, ha n’eo ket a-walc’h rouantelezh Doue evitañ; soñjit e vodit ur morad anezho asambles, ha n’eo ket a-walc’h rouantelezh Doue evito, met ret eo dezho kaout ur rouantelezh dezho o-unan, ur rouantelezh all; ret eo dezho sevel ur gouarnamant, lakaat tailhoù warno o-unan, dibab renerien en o zouez evit en em ren; ha bugale Doue int? Ha rouantelezh beurvat Doue a zo a-walc’h evito? Ha da c’houarnamant Doue ez int? Ha gouarnamant Doue a zo a-walc’h evito? Ha rouantelezh Doue a zo enno? Ha bez’ ez eus? Penaos e c’hall bezañ, pa n’eo ket a-walc’h evito ar rouantelezh beurvat, ar roue peurvat, hag al lezenn beurvat?
TAM1897 Q1 37.1Gwelet a rit eta, an disparti etre an Iliz hag ar Stad, memes e-touez an Adventourien ar Seizhvet Deiz, a grog er galon; ha ret eo dezhañ kregiñ eno gant pep den, e pep lec’h, a-hend-all ne c’hall ket bezañ disparti ebet etre an Iliz hag ar Stad el lec’h m’emañ. Ma ne vije ket bet gant den ebet er pevare kantved, en Impalaeriezh roman, unaniezh an Iliz hag ar Stad en e galon, ne vije ket bet savet ar papelezh er pevare kantved. Ma vije bet en e galon nemet an Iliz, an Iliz hec’h-unan, ha netra eus ar Stad, netra eus pennaennoù ar Stad, nemet an Iliz,—Doue, e rouantelezh, e lezenn, e reizhder, eñ hepken o ren eno,—ha gallet e vije bet biskoazh kaout ur papelezh?
TAM1897 Q1 37.2(Mouezhioù) Nann.
TAM1897 Q1 37.3Petra eo neuze an dra ret-holl da chom hep ober atav?—Forzh peseurt unaniezh etre an Iliz hag ar Stad er galon. Petra eo neuze an diwall sur nemetañ a-enep ur papelezh?—Karantez Doue gant an holl galon, an holl ene, an holl spered, hag an holl nerzh. « Mont kuit eus da vro, ha diouzh da c’herent, ha diouzh ti da dad. » Gant se e vez troet ar c’hein da Ejipt. Gant se eo “annezañ d’e-unan, ha chom hep bezañ kontet e-touez ar broadoù.”
TAM1897 Q1 37.4Bremañ e lennan, tennet eus “Impalaeriezhioù ar Bibl”, pajenn 152 ha da heul, un nebeud arroudennoù am boa lakaet eno diwar “Patriarc’hed ha Profedourien”, gant skridurioù, diwar-benn al liamm-se end-eeun. Da gentañ e lennan un nebeud eus ma gerioù din-me; met lavaret a rin deoc’h pegoulz e lennan gerioù “Patriarc’hed ha Profedourien:”—
TAM1897 Q1 37.5“Setu, ar bobl a vo o chom hec’h-unan, ha ne vo ket kontet e-touez ar broadoù.” Biken n’en deus an Aotrou mennet e vefe e bobl stummet en ur rouantelezh, pe ur stad, pe ur gouarnamant, evel pobloù ar bed-mañ. N’o doa ket da vezañ evel ar broadoù en-dro dezho. O doa da vezañ dispartiet evit Doue “diouzh an holl bobloù a oa war dremm an douar.” “Ne vo ket kontet ar bobl e-touez ar broadoù.”
TAM1897 Q1 37.6Bremañ, ma sellan ouzhin evel un den eus Stad Alamagn, ha neuze e sellan ouzhin evel un den eus ar broadoù? Ma sellan ouzhin evel un den eus gouarnamant Bro-Saoz, evel ul lodenn anezhañ, ur c’heodedour feal ha brogarour a stourmfe evit ar banniel, ha neuze e sellan ouzhin evel un den eus ar broadoù? Ha ma stourman evit ar banniel-se, ma banniel, ma banniel breizhveuriat, ha ma breur Adventour ar Seizhvet Deiz amañ a zo eus ar Stadoù-Unanet, hag a zo feal ha brogar, hag e teu an div vroad da vezañ en emgann, ha ma rank herzel ouzh aloubadegoù, hag e sav un emgann, neuze emaon-me en tu-mañ, ha ma breur en tu all, ha breur a-enep breur. Ha Doue en deus kement-se urzhiet?—Gouzout a rit n’en deus ket. Neuze, ha fellout a rae dezhañ lavarout un dra bennak pa lavaras e vevfe ar bobl hec’h-unan, ha ne vefent ket kontet e-touez ar broadoù?
TAM1897 Q1 37.7Kenderc’hel a ran da lenn un tammig eus ma skridoù e “Impalaeriezhioù ar Bibl” :—O gouarnamant a oa da vezañ un deokrasiezh glan ha eeun — Doue o Roue nemetañ, o Mestr nemetañ, o Lezennour nemetañ. Ur gwir aozadur iliz e oa, o kregiñ gant aozadur “an iliz er gouelec’h ;” hag a oa da vezañ dispartiet diouzh kement soñj a stad. Ar reizhiad a voe savet en dezerzh gant Moizez, ha kendalc’het e Kanaan gant Josue, a oa mennet da vezañ padus.
TAM1897 Q1 37.8Bremañ e lennan diwar “Patriarc’hed ha Profedourien:”—
TAM1897 Q1 37.9Meret e veze gouarnamant Israel en anv ha dre aotrouniezh Jehovah. Labour Moizez, ar tri-ugent koñvenner, ar renerien hag ar varnerien, a oa hepken lakaat al lezennoù roet gant Doue da vezañ doujet. N’o doa aotrouniezh ebet da sevel lezennoù evit ar vroad.
TAM1897 Q1 37.10Piv n’en doa ket a aotrouniezh da sevel lezennoù evit ar vroad?
TAM1897 Q1 37.11(Mouezhioù) An Iliz.
TAM1897 Q1 37.12Pet den a yae d’ober an Iliz? Ha tud a-un, pe daou, pe dek, pe daouzek, pe un hanter-kant anezho a oa enni?—Ya. Neuze, ha galloud a oa gant an holl, pe gant unan bennak anezho, da sevel lezennoù evit ar re all, pe zoken evit o-unan?—N’o doa ket.
TAM1897 Q1 37.13Selaouit, Israel, d’ar reolennoù ha d’ar barnadennoù a gelennan deoc’h, evit ober anezho, ma vevot, ha ma’z eot tre da berc’hennañ ar vro a ro deoc’h an Aotrou, Doue ho tadoù. Ne ouzhpennot ket d’ar ger a urzhian deoc’h, ha ne lamot netra dioutañ.
TAM1897 Q1 37.14O menegiñ adarre bremañ eus “Patriarc’hed ha Profeded:”—
TAM1897 Q1 37.15Hemañ e oa, hag e chomas, an diviz evit bevañ Israel evel broad.
TAM1897 Q1 37.16Neuze, pa’z eas Israel kuit diouzh se, ha pa gemeras an diviz da sevel ur rouantelezh ha da vezañ evel ar broadoù, petra a dalveze kement-se ? — Koll an bevañs. Na zisoñjit ket se.
TAM1897 Q1 37.17Bremañ ur rannbennad all am eus skrivet, ha a fell din adlavarout bremañ:—
TAM1897 Q1 37.18Pennaennoù gouarnamant Israel a oa re un deokratez glan hepken. E forzh peseurt gouarnamant, n’eus nemet fealded keodedourien ouzh pennaennoù ar gouarnamant a c’hall lakaat anezhañ da ober berzh.
TAM1897 Q1 37.19An dra-se a vez degemeret a-unvouezh. Pe gouarnamant a gomzer anezhañ amañ ? — Gouarnamant Doue. Keodedourien pe gouarnamant e oant ? — Gouarnamant Doue. Neuze, fealded da bennreolennoù ar gouarnamant-se a oa an dra nemetañ a c’halle lakaat ar gouarnamant-se hag ar ren-se da ober berzh, zoken gant Doue.
TAM1897 Q1 37.20N’eo nemet dre bezañs padus Doue gant Israel e c’halle ar gouarnamant savet eno bezañ ur berzh bennak. Dre-se, fealded da bennreolennoù ar gouarnamant-se, a-berzh ar bobl, a c’houlenne e klaskfe pep hini anezho dalc’hmat kaout bezañs padus Doue gantañ, evel ar Roue, ar Mestr hag al Lezennour nemetañ, en holl emzalc’h e vuhez pemdeziek. Met “hep feiz eo dibosupl plijout dezhañ.” “Dre ar feiz” eo e chom Doue er galon hag e ren er vuhez. Setu perak e oa ar bennaenn diazez, ha zoken bezañs eeun, renerezh Israel, en ur feiz bev ha padus a-berzh pobl Israel.
TAM1897 Q1 38.1Ha setu amañ eo e c’hwitas Israel. E gwirionez, al lec’h nemetañ e oa ma c’hellent c’hwitañ. N’o deus ket dalc’het o feiz ; n’int ket chomet feal d’o Roue ha d’o gouarnamant. Ar bobl a oa deuet er vro, a dreuzas ar stêr Jourdann war zouar sec’h dre feiz pa oa ar stêr leun-chouk, dre o feiz e kouezhas mogerioù Jeriko plat pa oant bet o kelc’hiañ anezhi e-pad seizh devezh, ha pa oant bet o youc’hal youc’h trec’h ar feiz — ar bobl-se a gredas en Aotrou, hag eñ a oa ganto en nerzh. Met ur cheñchamant a c’hoarvezas. Ar bobl a gollas glanidigezh ar feiz, hag a gouezhas er furmelouriezh. An istor a zo kontet deomp e un nebeud gwerzennoù berr er Skriturioù. “Servijet o deus ar bobl an Aotrou e-pad holl zevezhioù Josue, hag e-pad holl zevezhioù an henaourien a vevas goude Josue, a weleas holl oberoù bras an Aotrou, a reas evit Israel. Ha Josue mab Nun, servijer an Aotrou, a varvas pa oa kant ha dek vloaz gantañ.... Ha marvet e voe ivez an holl remziad-se, ha savet e voe ur remziad all en o heul, na anaveze ket an Aotrou, nag an oberennoù en doa graet evit Israel. Ha bugale Israel a reas ar droug dirak an Aotrou, hag a servijas ar Baalim : ha dilezel a rejont an Aotrou Doue o zadoù, a lakaas anezho da zont er-maez eus douar Ejipt, hag a heulias doueed all, eus doueed ar pobloù a oa en-dro dezho, hag a stouas dirazo, hag a feukuas an Aotrou. Ha dilezel a rejont an Aotrou, ha servijout a rejont Baal hag Astartez.”—“Impalaeriezhioù ar Bibl,” p. 153, 154.
TAM1897 Q1 38.2Se eo rik ar pezh a rejont da vare Nimrod. Petra e voe an heuliad da vare Nimrod ?—Lakaat a rejont unan anezho da roue, goude bezañ distaolet Doue evel roue. Ha souezhus eo neuze e vefe an hevelep heuliad gant Israel bremañ en amzer-mañ ?
TAM1897 Q1 38.3Dre ma n’o doa ket bezañs Doue en o c’halon da zispartiañ anezho diouto o-unan zoken, ha dre se d’o lakaat da vezañ disheñvel diouzh ar pobloù all, e oant ken heñvel ouzh ar broadoù tro-dro ma oa naturel a-walc’h e heulient anezho en azeulerezh o doueed. Pa zeuas, da heul o distro diouzh ar feiz, bec’h o oberoù dezho o-unan ha gwaskerezh ar broadoù kement a bouez ma ne c’hellent ket e zougen ken, e tistrojont d’an Aotrou gant o c’halon a-bezh, e lakaent o fiziañs ennañ hepken, hag evel-se e kavjont ennañ un daspren gloarius diouzh o fec’hedoù ha diouzh o holl waskerien. Met pa oant en em gavet dieubet, e c’hwitasent c’hoazh da labourat ha da glask bezañs o Aotrou hag o Dieuber ; setu perak e teuas o relijion da vezañ formal en-dro, ha buan e adkemerasent doareoù ar baganed hag e azeulent o doueed.
TAM1897 Q1 38.4Ma vije bet lakaet o c’halon ganto war an Aotrou ha ma vije bet fiziet ganto ennañ bepred, evel ma raent e-pad ar prantadoù adreizhañ-se, e vije bet kavet ganto e oa evito bepred tre evel ma oa en degouezhioù-se. Neuze e vije bet o hent a-bezh ar pezh a felle dezhañ atav e vije—un araokadenn dibaouez war-raok ha war-grec’h, o kreskiñ er c’hras hag e anaoudegezh an Aotrou hor Salver. Neuze e vije bet ur gouloù skedus ha lufrus evit an holl vroadoù.
TAM1897 Q1 38.5E-lec’h bezañ kaset gant an arnodoù-se da vezañ en ur poent ma vije deuet an diwezh dezho da zisfiziañ enno o-unan da viken, ha da fiziout en Aotrou hepken, e teujont e gwirionez d’ar stad ma teujont a-benn ar fin da zisfiziañ en Aotrou, ha da ginnig fiziout penn-da-benn enno o-unan. En o zic’hredenn hag en o distro diouzh ar feiz, ne welent er gwalldaolioù dibaouez ar baganed, a laere ar vro hag a waske ar bobl, nemet ur brouenn e oa c’hwitet gouarnamant Doue, evit an holl draoù pleustrek.—“Impalaeriezhioù ar Bibl,” p. 154, 155.
TAM1897 Q1 38.6Bremañ, o venegiñ adarre diwar “Patriarc’hed ha Profeded:”—
TAM1897 Q1 38.7An holl zrougoù a zeue eus o fec’hedoù hag o zoutoni o-unan, e lakaent war gouarnamant Doue.
TAM1897 Q1 38.8Gwelet a rit neuze, pa vez ezhomm gant ur bobl bennak a embann bezañ da’r Aotrou eus ur gouarnamant all estreget an hini a zo gantañ, petra eo an diaester. Pell-treet int diouzh Doue; kouezhet int en droug; o c’houzañv a reont gwalloù a bep seurt; hag ar re-se a lakaont war gont gouarnamant Doue. Ne oa ket mat a-walc’h gouarnamant Doue evito; ne rae ket a-walc’h evito. Perak?—Abalamour ma n’o doa ket anezhañ.
TAM1897 Q1 38.9Lenn a ran war-eeun adalek “Patriarc’hed ha Profeded:”—
TAM1897 Q1 38.10Tamm-ha-tamm e kolljont o doujañs evit Doue, hag e paouezjont da briziañ an enor da vezañ e bobl dibabet. Sachet gant pomp ha diskouezadegoù roueed an hejidi, e oant aet skuizh gant o eeunder dezho o-unan. War-c’horre e savas gwarizi ha gwarizoni etre an tribudoù. An dizemglevioù diabarzh o lakaas da vezañ gwan; dalc’hmat e oant dindan gwalldaol o enebourien hejant: hag ar bobl a oa o tont da grediñ, evit mirout o renk e-touez ar broadoù, e ranke an tribudoù bezañ unanet dindan ur gouarnamant kreiz kreñv. Dre ma pellaent diouzh sentidigezh da lezenn Doue, e c’hoantaent bezañ dieubet diouzh ren o Finer divin; hag evel-se e teuas ar goulenn evit ur rouantelezh da vezañ ledan-kenañ e-touez Israel.
TAM1897 Q1 38.11Bremañ e lennan diwar ar pezh am eus skrivet e “Impalaeriezhioù ar Bibl:”—
TAM1897 Q1 38.12An hevelep istor e oa, hini Babilon hag Ejipt adarre. An Toueller meur en doa o heñchet war-du an idolerezh, ha diwar an idolerezh war-du ar vonarkiezh, evit ma c’hallfe kaout an trec’h warno, ha dre levezonoù douarel o sachañ pell diouzh servij Doue, pe dre nerzh mirout outo a servijout Doue.
TAM1897 Q1 38.13Ha gouzout a rit e reas Israel gwallgas ar brofeded, e verzas ar prezeg ger Doue, evel m’he deus graet kement broad bagan all war an douar abaoe amzer Nimrod betek hiziv, hag evel ma raio kement broad bagan all, ha pa vefe savet gant an Adventourien ar Seizhvet Deiz.
TAM1897 Q1 38.14Bremañ e tennan adarre ur mennad eus “Patriarc’hed ha Profeded”—
TAM1897 Q1 38.15Doue a felle dezhañ e sellfe e bobl outañ-eñ hepken evel o Lezennour hag o Mammenn nerzh. O santout o zepantentez ouzh Doue, e vefent sachet dalc’hmat tostoc’h outañ. Uhelaet ha noblaet e vefent, prientet evit an tonkad uhel en doa o galvet dezhañ evel e bobl zibabet. Met pa veze lakaet un den war ar gador, e veze techet speredoù ar bobl da bellaat diouzh Doue.
TAM1897 Q1 38.16Ha ne ran ket forzh ma vefe un Adventour ar Seizhvet Deiz; techet eo da zistreiñ speredoù an dud diouzh Doue.
TAM1897 Q1 38.17Kenderc’hel a ran da lenn “Patriarc’hed ha Profeded:”—
TAM1897 Q1 38.18Muioc’h e fiziint e nerzh an den eget e galloud divin—
TAM1897 Q1 39.1Ha ezhomm o doa gwarez diouzh ar baganed?—Ya. Ha ne raent ket ar baganed tagadennoù en o enep, hag argadennoù a-enep dezho?—Ya. Ha ezhomm o doa gwarez?—Ya. Perak o doa savet ur gouarnamant?—Evit gwarez—evit gwarez diouzh argadennoù ar baganed.
TAM1897 Q1 39.2Petra en doa lavaret an Aotrou ma sentiñ a rajent outañ ha d’e lezennoù? Da vare ar gouelioù e c’halle an holl wazed kuitaat o ziez, ha mont war-bign da Jeruzalem, ha den ebet ne rafe droug ebet dezho, na ne c’hoantae o zouar. Met pa bellaasont diouzh Doue, ha pa ne oa ket ganto e warez, ne c’hallent ket kuitaat o ziez hep ma teufe ar baganed tre. Ha memes pa oant holl er gêr e teufe ar baganed warno. Pa veze azv o gwinizh ha prest da vezañ eostet, e teue ar baganed tre da gemer pep tra, memes pa veze an holl wazed er gêr. Ha pa veze azv ar rezin ha prest da vezañ dastumet, e teue ar baganed tre da zastum anezho holl. Perak ?—Abalamour m’en doa ar bobl dilezet Doue, ha ne c’halle ket o bennigañ en o dilez evel ma raje pa vefent gantañ, rak kement-se en defe graet ne vije nemet o kalonekaat en o dilez.
TAM1897 Q1 39.3Neuze eta :—
TAM1897 Q1 39.4Pa veze lakaet un den war ar gador, e oa techet da zistreiñ speredoù an dud diouzh Doue. Muioc’h e fizient e nerzh an den eget e galloud divin, ha fazioù o roue a gasfe anezho d’ar pec’hed, hag a zispartiife ar vroad diouzh Doue.
TAM1897 Q1 39.5Setu perak e lavarasent da Samuil : « Stal deomp ur roue da varn ac’hanomp evel an holl vroadoù. »
TAM1897 Q1 39.6Bremañ e venegan adarre un arroud eus “Patriarc’hed ha Profeded,” un arroud all a denn war-eeun d’ar mare a-vremañ:—
TAM1897 Q1 39.7Ha c’hoazh [Pelec’h e kas se? — D’ar mare a-vremañ.] e chom c’hoant en-dro da heuliañ doareoù ha boazioù ar bed e-touez pobl Doue a embann bezañ dezhañ. En ur bellaat diouzh an Aotrou e teu c’hoant ganto da gaout gounidoù ha gloar ar bed. Ar gristenien a glask dibaouez dreveziñ doareoù ar re a azeul doue ar bed-mañ. Kalz a re a vroud da unaniñ gant tud ar bed, ha da heuliañ o c’hiz, evit kaout ul levezon kreñvoc’h war an direizh.
TAM1897 Q1 39.8Setu ar pezh a lavaras Israel.
TAM1897 Q1 39.9Met an holl re a heuilh an hent-se a en em zisparti dre-se diouzh Mammenn o nerzh. O tont da vezañ mignoned d’ar bed, ez int enebourien Doue. Evit kaout un dibarded war an douar e aberzhont an enor dianav-holl a zo bet galvet anezho gant Doue da ziskouez, da lavaret eo meuleudi an hini en deus hor galvet eus an deñvalijenn d’e sklêrijenn vurzhudus.— “Patriarc’hed ha Profedourien,” pennad 59, § 13.
TAM1897 Q1 39.10Bremañ e lennan diwar-benn Israel en amzer-hont :—
TAM1897 Q1 39.11« Evel an holl vroadoù. » Ne gompren ket an Israelited e oa un dreistgwir hag ur bennozh ispisial bezañ disheñvel diouzh ar broadoù all en afer-se. Doue en doa dispartiet an Israelited diouzh an holl bobloù all, evit ober anezho e zakad perzhek dezhañ e-unan. Met int, o tilezel an enor uhel-se, a c’hoanteas gant mall heuliañ skouer ar baganed.
TAM1897 Q1 39.12Kenderc’hel a ran da lenn “Patriarc’hed ha Profeded:”—
TAM1897 Q1 39.13Devezhioù pinvidigezh vrasañ Israel a oa ar re ma anavezent Jehovah evel o Roue,—pa veze sellet ouzh al lezennoù hag ar gouarnamant en doa savet evel uheloc’h eget re an holl vroadoù all.
TAM1897 Q1 39.14Pa sellan ouzh gouarnamant ha lezenn Doue evel re uheloc’h eget re an holl vroadoù all, penaos e c’hallfen kaout un dra bennak da welet gant ar broadoù all? Neuze, ma rankan sevel un dra bennak evel broadoù all evit em ren, evit chom war an hent reizh, ha re ma zro-war-dro a zo heñvel ouzhin, daoust hag-eñ e sellan ouzh gouarnamant ha lezennoù Doue evel uheloc’h eget ar re emaon o vont da sevel? Neuze, pa vez sellet ganin ouzh e lezennoù evel n’int ket uheloc’h eget ar re emaon o vont da sevel, pelec’h e laka an dra-se ac’hanon?
TAM1897 Q1 39.15(Mouezhioù) A-us da Zoue.
TAM1897 Q1 39.16Evel ar pab all; evel Nimrod,—en em lakaat e-lec’h Doue. Den ebet ne c’hall en em lakaat e-lec’h Doue hep en em lakaat a-us da Zoue.
TAM1897 Q1 39.17Ouzhpenn se, skrivet em eus ar pezh a anavezot evel ar wirionez:—
TAM1897 Q1 39.18Met ankouaet e oa kement-se bremañ, en o mennozh divrall da gaout ur roue, ur gouarnamant, ur stad, evel an holl vroadoù. A-enep youl diskouezet an Aotrou, e vefe kontet Israel e-touez ar broadoù.... O, ma vije bet anavezet gant Israel en o devezh-se an traoù a oa evit o peoc’h! O, ma vije bet kredet ganto en Aotrou, ha ma vije bet anzavet ganto e ouie, gwelloc’h egeto, an hent a zleeont heuliañ evit o mad! Met a-enep e arguz kreñvañ hag e ziarbenn fromusañ e serrjont o divskouarn hag e kaletajont o c’halon, hag eno-unan e krogjont gant an hent a gasas, gant ur poell didruez, d’o zistruj, koulz evel broad hag evel pobl dibabet.
TAM1897 Q1 39.19C’hoarvezout a reas ivez e voe rannet an trevadennoù — an dek hag an div. Petra a voe eus an dek ? — Ur hentad disparti dibaouez a reasont, betek ma huchaljent : « N’hon eus roue ebet. » Neuze en deus an Aotrou komzet outo dre ar profed Ozea, o lavarout : « Me a vo ho Roue ; distroit da’m c’havout, Israel, tec’het ez out diouzhin ; me a vo ho Roue. » Met n’o deus ket fellet distreiñ ; ha kaset int bet d’ar sklaverezh, ha kollet da viken.
TAM1897 Q1 39.20Pa voe graet kement-se, e voe skrivet diwar-benn Juda gant Ozea : « Juda a ren c’hoazh gant Doue, hag a zo feal d’ar sent. » Met gouzout a rit ez eas Juda pazenn-ha-pazenn, war-draoñ war hent an distro diouzh ar feiz, betek ma teuas ar ger : « Lemel an diadem, ha tennañ ar gurunenn : ne vo ket heñvel ken : uhelaat an hini izel, hag izelaat an hini uhel. Dizastaol a rin, dizastaol, dizastaol anezhi : ha ne vo ket ken betek ma teuio an hini a zo dezhañ ar gwir ; ha reiñ a rin anezhi dezhañ. »
TAM1897 Q1 39.21Rankout a reas an Aotrou lakaat ar broadoù da ren war e bobl. Ha pa en doa an Aotrou, dre ar broadoù, dre gouarnamant ar broadoù, o gwarezet betek ma teuas e-unan d’en em ziskouez dezho, e huchalent c’hoazh ar ger a lavarasent e deizioù Saoul : « Nann ; met ur roue hon do. » Ha pa ne fellas ket d’ar C’hrist bezañ o roue, e kroazjont anezhañ, hag e youc’hjont : « N’hon eus roue ebet nemet an impalaer. »
TAM1897 Q1 40.1Pa youc’hjont, a-enep protestiñ an Aotrou dre Samvel, “Nann; met ur roue hon do a-us deomp,” er youc’h-se e klevas an Aotrou, ha bremañ eo aes d’an holl klevout, o youc’h diwezhañ a-enep dezhañ—“N’hon eus roue ebet nemet an impalaer.” En ur nac’hañ Doue evit bezañ “evel an holl vroadoù,” e teujont da vezañ evel an holl vroadoù o doa nac’het Doue.
TAM1897 Q1 40.2Ar youc’h a reasent a-enep ar C’hrist dirak lez-varn Pilat a oa ennañ, er youc’h-se, “Ur roue hon do,” ar youc’h a oa bet graet en deizioù Saoul; ha klevout a reas Doue anezhañ. Setu poell an traoù, ha n’haller ket tec’hout diouti. Ha ma fellfe deomp, c’hwi ha me, tec’hout diouti, e rankomp distreiñ da Zoue gant hor c’halon a-bezh, hag hon ene a-bezh, hag hor meiz a-bezh, hag hor nerzh a-bezh. Ret eo deomp mont kuit eus hor bro, hag eus hor c’herent, hag eus ti hon tad. Ret eo deomp troiñ kein da Ejipt, daoust ma vefemp war bazenn gador-roue ar vestroni douarel; ret eo deomp diskenn diouzh se, troiñ kein dezhañ, ha lezel pep tra, ha distreiñ da Zoue, en ur feiz bev; ha neuze e rankomp chom hon-unan, ha chom hep bezañ kontet e-touez ar broadoù.
TAM1897 Q1 40.3Gwelet a rit evel-se en deus Doue kelennet d’e bobl, ha d’ar broadoù atav, e oa salvadur peurbadel e bobl, ha hini forzh peseurt den, stag ouzh un disparti klok etre an Iliz hag ar Stad er galon.