La Unua Granda Ordono
TAM1897 D 279.2Prediko farita marde vespere, la 2-an de marto 1897 Presita en la General Conference Daily Bulletin, la 5-an de marto 1897, Vol. 1, N-ro 16, pp. 279-285.
TAM1897 D 279.3VI scias, ke la Sinjoro diris pri ĉi tiu tempo kaj pri la popolo, kiu vivas en ĉi tiu tempo, ke “kiuj observas la ordonojn de Dio kaj la fidon de Jesuo.” Vi kaj mi prave konfesas esti tiu popolo, kaj ni staras tie, kie ni konfesas, ke pri ni povas esti dirite de la Sinjoro al la universo: “kiuj observas la ordonojn de Dio kaj la fidon de Jesuo.” Kaj tio estos fakto, ne nur ĉar Li tion diras, sed Li diros ĝin, ĉar ĝi estas fakto.
TAM1897 D 279.4Tiu teksto plene aplikiĝas al vi kaj mi, kiuj estas ĉi tie en ĉi tiu domo; kaj la Sinjoro volas, ke ĝi nun fariĝu fakto kaj restu fakto senĉese, tiel ke Li povu proklami ĝin al la tuta mondo kaj al la tuta universo senĉese: “kiuj observas la ordonojn de Dio kaj la fidon de Jesuo.”
TAM1897 D 279.5Jen kion ni devas studi. Ni devas studi en ĉi tiuj lecionoj, por scii, ĉu ni observas la ordonojn de Dio aŭ ne; por ke la Sinjoro povu diri pri ni: “kiuj observas la ordonojn de Dio kaj la fidon de Jesuo.”
TAM1897 D 279.6Observante la ordonojn de Dio, certe la unua el ili aperas, kaj tiun ni certe devas observi. Kaj jen Lia vorto: “La unua estas: Aŭskultu, ho Izrael! la Eternulo, nia Dio, la Eternulo estas unu; kaj amu la Eternulon, vian Dion, per via tuta koro kaj per via tuta animo kaj per via tuta menso kaj per via tuta forto.”
TAM1897 D 279.7Nu, ĉu la Sinjoro povas diri pri vi kaj mi rilate al tiu ordono: Jen ili, kiuj observas ĝin?
TAM1897 D 279.8Ĉu la Sinjoro posedas vian tutan koron, tiel ke vi ne havas koron por io ajn krom Li kaj tio, kio estas Lia?
TAM1897 D 279.9Ĉu la Sinjoro posedas vian tutan animon en sindona amo, tiel ke ne ekzistas sento de via estaĵo, kiu ne estas Lia?
TAM1897 D 279.10Ĉu la Sinjoro posedas vian tutan menson, tiel ke ne ekzistas penso de via menso, nek agado de via menso, nek parto de via menso, kiu ne estus Lia — dediĉita al Lia servo? Ĉar per la menso ni servas la Sinjoron, nian Dion. Ne per parto de ĝi, ne per peco de ĝi, sed per la tuta. Tiel ke vi ne havas menson por dediĉi aŭ direkti al io ajn, kio ne estas de Dio.
TAM1897 D 279.11Ĉu via tuta forto estas Lia, tiel ke vi ne havas forton por uzi ie ajn krom por tio, kio apartenas al Dio, kaj por Lia servo?
TAM1897 D 279.12Se ĉio ĉi validas por vi, tiam vere estas dirite pri vi: “kiuj observas la ordonojn.”
TAM1897 D 279.13“Kaj dua estas simila al ĝi: Amu vian proksimulon kiel vin mem.” Kiam la amo de Dio estas en niaj koroj, kiel en la unua ordono, estos sufiĉe facile ami niajn proksimulojn kiel nin mem.
TAM1897 D 279.14Kiel estis elstarigita en la parolado de Frato Kellogg antaŭ kelkaj tagoj, pri tiu knabeto en Ĉikago, kiu aliris viron, tute fremdan, kaj diris al li, “Ĉu vi scias, ke vi estas la plej granda pekulo en la mondo?” Kaj kiam la viro surprizite demandis, kiel tio povus esti, dirante, ke li neniam murdis iun, neniam faris iun ajn grandan krimon, la knabeto diris al li, “La plej granda ordono estas, amu la Eternulon, vian Dion, per via tuta koro kaj per via tuta animo kaj per via tuta menso kaj per via tuta forto. Ĉu vi faras tion?” Li respondis, “Ne, mi ne faras tion. Mi ne povas diri, ke mi tion faras entute.” “Nu,” diris la knabeto, “tio estas la plej granda el la ordonoj. Vi rompas la plej grandan ordonon; do vi estas la plej granda pekulo.” La viro tion konfesis, kaj estis kondukita al Dio kaj plena savo. Tio estas sufiĉe klara: ĉar ĉi tio estas la plej granda ordono, tiu, kiu rompas ĝin, estas la plej granda pekulo. Ĉu tio estas vi?
TAM1897 D 279.15Vi kaj mi asertas observi la ordonojn de Dio kaj la fidon de Jesuo. Ĉu ni rompas la unuan el ĉiuj ordonoj de Dio? Se ni ne observas la plej grandan, la unuan, el ĉiuj ordonoj, ni rompas ĝin. Se ni rompas ĉi tiun, ni ne observas la ordonojn; tio estas decidita. Vi kaj mi devas decidi nun, kaj ni devas decidi por ĉiam, ĉu ni servos la Sinjoron per la tuta koro, kaj per la tuta animo, kaj per la tuta menso, kaj per la tuta forto.
TAM1897 D 279.16Estas skribite: “La regno de Dio estas en vi.” (laŭvorta traduko de KJV) La regno, kiu estas en ni, estas la regno de Dio; tiel estis, kiam la homo estis kreita, sed la malamiko uzurpis la lokon de Dio; kaj la Sinjoro denove liberigis la homon por elekti, ĉu Dio havos Sian propran lokon en Sia propra regno, aŭ ĉu la uzurpanto havos la lokon de Dio en la regno de Dio. La regno, kiu estas en vi, estas la Sinjora. Estas al vi decidi, ĉu la Sinjoro tie regos, aŭ ĉu la malamiko tie regos. Kaj se vi ne elektas, ke la Sinjoro tie regu, vi elektas, ke la malamiko tie regu. Tute dependas de la elekto de la homo, kiu regos.
TAM1897 D 280.1Iu devas regi. La homo ne estis kreita por regi sin mem, sendepende de Dio. Li estis kreita por esti si mem kun Dio, kaj ne povas esti si mem sen Dio. La homo estis kreita por stari kun Dio. La regno de Dio estis en li. Dio regis en li. Sed li ekprovis agi laŭ sia propra volo, sekvante Satanon. Sed homo povas agi laŭ sia propra volo nur sekvante Dion. La regno de Dio estas en vi. Ni devas elekti, ke Dio prenu Sian propran lokon en ni, en Sia propra regno en niaj koroj. Li prenos Sian lokon tie, kaj Li regos tie, kiam Li povos havi Sian propran lokon en Sia propra regno.
TAM1897 D 280.2Vi scias, ke rilate al la regno de Dio sur la tero, ĝi estos de maro ĝis maro, kaj de la rivero ĝis la finoj de la tero. La regno de Dio, ĉi tiu regno, kiu venos kiam la Sinjoro venos, vi scias, devas kovri ĉiun colon, ĉiun partiklon da tero, kiu ekzistas en ĉi tiu mondo. Nun la regno de Dio estas en vi. Ĉu tiu regno en vi, kie Dio regas — ĉu Lia regado kovras ĉiun spacon, ĉiun partiklon de tero en via koro? Ĉu vere? Tio estas la demando, kaj ĉi tiuj demandoj estas por ni plurmaniere.
TAM1897 D 280.3Mi simple legas la ordonon, kaj atentigas vin pri tio, kion la ordono diras. Kaj tio por ke vi kaj mi havu niajn mensojn kaj korojn ĉiam malfermitaj al la demando: Ĉu validas por ni la vortoj: “Jen tiuj, kiuj observas la ordonojn de Dio kaj la fidon de Jesuo” per la tuta koro, animo, menso kaj forto?
TAM1897 D 280.4Sur kio ripozas via menso, kion ĝi studas, pri kio ĝi laboras — ĉu Dio estas en tiu afero? Ĉu tio estas por la gloro de Dio? La esplorado, kiun vi faras, la studoj, kiujn vi sekvas, la tuta penso de via menso — ĉu estas tio, por ke la bildo de Dio estu enpresita tie? Ĉu estas por trovi Dion pli plene en la menso? Ĉu estas por glori Lin pli? Ĉu Li estas la unua kaj ĉio en ĉio, en viaj intelektaj klopodoj? Ĉu vi amas Lin, servas Lin per la tuta menso?
TAM1897 D 280.5Kaj per via tuta forto. La kampon, kiun vi plugas, ĉu vi plugas ĝin por Dio? Kiam vi puŝas la rabotilon por glatigi tabulon, ĉu vi faras tion por Dio, tiel ke ĉio, kion vi ricevas, estas de Dio kaj tute ne via propra? Ĉu via forto estas tiel tute dediĉita al Dio, ke vi laboras en la afero de Dio kien ajn vi metas vian manon?
TAM1897 D 280.6Estis ofta ideo, ke homo devas ĉesi praktiki sian metion, aŭ kion ajn li faras en manlaboro, antaŭ ol li povas esti laboristo en la afero. Multaj diras, “Mi volas eliri el tio, kion mi nun faras. Mi dezirus, ke mi povu eliri. Mi dezirus eliri el ĉi tiu laborejo. Mi ŝatus esti laboristo en la afero.” Se vi ne estas laboristo en la afero tie, kie vi estas, vi ne estos laboristo en la afero kiam vi atingos la lokon, kien vi volas iri. Se vi ne estas laboristo en la afero dum vi plugas la kampon, vi ne estus laboristo en la afero, se vi provus prediki ĉe la predikejo. Se vi estas forĝisto, kaj ĉe la amboso tagon post tago — se vi ne estas laboristo en la afero tiel plene, tiel kore, tiel tutkore, kiel mi estas en la predikejo, tiam vi ne estus laboristo en la afero, se vi distribuus flugfoliojn ie.
TAM1897 D 280.7Estas ekzemplo starigita antaŭ ni pri tio, kio la homaro povas esti; kaj pri tio, kio ĉiu kredanto je Jesuo devas esti. La Filo de Dio venis en ĉi tiun mondon por montri al vi kaj al mi ĝuste, kio estas observi la ordonojn, kaj ĝuste kiel tio fariĝas. Kaj li laboris en metio proksimume sesfoje pli longe ol li predikis. Komencante en la aĝo de dek du jaroj, kiam li povis komenci labori kun Jozef en la metio de ĉarpentisto, kiam li povis fari konsiderindan laboron, — ĉar dekdujara knabo povas fari multajn aferojn helpante ĉarpentiston. Do, komencante de la aĝo de dek du jaroj, li estis baptita kaj komencis prediki ĉirkaŭ la aĝo de tridek jaroj; tio estas dek ok jaroj. Dum tiuj jaroj li laboris kiel ĉarpentisto. De la aĝo de tridek ĝis tridek tri kaj duono, li pasigis sian tempon en publika servado, predikante. Do vi vidas, ke li laboris kiel ĉarpentisto preskaŭ sesoble pli longe ol li predikis.
TAM1897 D 280.8Nu, ĉu li estis same multe la Filo de Dio dum tiuj dek ok jaroj, kiam li laboris kiel ĉarpentisto, kiel li estis dum la tri jaroj kaj duono, kiam li predikis? — Vi scias, ke li estis. Ĉu li estis mia Savanto kaj via Savanto, kiam li tie segis tabulon, kaj faris benkon kaj metis krurojn en ĝin, — ĉu li estis tiam same multe mia Savanto kaj via Savanto, kiel kiam li estis sur la kruco? — Vi scias, ke li estis. “Ĉar ni estas savitaj per lia vivo.”
TAM1897 D 281.1Ne forgesu, ke estis je la fino de tiuj dek ok jaroj, kiam li venis por baptiĝi, kaj estis baptita, komence de sia servado, kaj fine de sia ĉarpentista laboro, — tiam Dio diris: “Ĉi tiu estas Mia Filo, la amata, en kiu Mi havas plezuron.” Ĉu li ne estis, do, same laboranto en la afero dum tiuj dek ok jaroj, kiel li estis dum la lastaj tri jaroj kaj duono? — Vi scias, ke li estis. Do se vi estas ĉarpentisto, kaj konfesanta kredanto je Jesuo Kristo, ĉu vi ne povas esti lia sekvanto? Ĉu vi ne devas esti lia sekvanto kaj laboranto en la afero ĝuste tie, same reale kvazaŭ vi estus en la predikejo? Mi ne diras, ke vi estas devigata ĉiam resti ĉarpentisto. Li ne restis. Mi ne diras, ke vi estos devigata ĉiam resti forĝisto aŭ farmisto; sed mi ja diras kaj insistas, ke dum vi estas ĉarpentisto, dum vi estas forĝisto, dum vi estas farmisto, vi devas esti laboranto en la afero tiel vere, kiel vi iam ajn estos, kie ajn vi estu.
TAM1897 D 281.2Tiel Jesuo montris al ĉiu el ni, kio estas esti kristano, kaj kia devas esti nia vivo, kio ajn okupas niajn mensojn, niajn korojn aŭ niajn manojn. Li amis Dion per sia tuta koro, tuta animo, tuta menso kaj tuta forto, kiam li estis ĉarpentisto. Kiam li segis tabulojn, kiam li faris tablojn, kiam li faris pordojn kaj starigis ilin, tio estis por la gloro de Dio. Dio estis ĉio por li. Kiam viro venis al li kiel al ĉarpentisto, vidante lin nur kiel ĉarpentiston; ne vidante lin kiel la Savanton de la mondo, — kiam viro venis al li nur kiel al ĉarpentisto, kaj sidiĝis kun li kaj diris, “Mi volas tablon faritan. Ĉu vi faros ĝin por mi?” kaj li respondis, “Kian tablon vi volas?” kaj la viro priskribis ĝin al li, kaj Jesuo diris, “Jes, mi faros ĝin por vi;” kiam Jesuo faris la tablon kaj portis ĝin sur sia dorso al la domo de la viro, kaj enportis ĝin en la domon de la viro, kaj starigis ĝin tie por la uzo de la viro — en la tuta afero Jesuo estis tute de Dio. Dio estis en ĉiuj liaj agoj. En ĉiu junturo, kiun li faris en tiu tablo, ne estis fendoj, neniuj estis kovritaj per polvo, nenio estis kaŝita, ĝi estis honesta tablo. Ĝi estis tute tia tablo, kiun Dio povus aprobi.
TAM1897 D 281.3Kaj kiam li faris la interkonsenton pri la farado de la tablo, li faris honestan interkonsenton, tian, kiun Dio povus rigardi kaj diri: Tio estas honesta interkonsento. Li ne petis de la viro pagi pli ol estis juste pagende por tia laboraĵo. La viro demandis lin: “Ĉu vi faros tian kaj tian tablon?” “Mi faros.” “Kiom vi postulos por ĝi? — kiom ĝi kostos?” Li kalkulus tion, kaj li dirus al la viro, “La ligno kostos tiom, kaj necesos tiom da tempo por fari ĝin, kaj mia laboro valoras tiom. Ĉu vi ne pensas tiel? Ĉu vi ne pensas, ke mia laboro por la tempo, kiun ĝi postulos, valoros tiom?” Kaj la viro dirus, “Jes, mi konsentas. Mi pensas, ke ĝi valoras ĉion tion. Tio estas honesta. Tio estas klara interkonsento.” Kaj kiam li prenis la tablon sur sian dorson kaj portis ĝin tien kaj starigis ĝin, la viro pagis al li la interkonsentitan sumon, kaj Dio povis rigardi malsupren sur tiun tutan transakcion kaj diri, “Tio estas honesta. Tio estas ĉio, kion iu ajn povas fari.”
TAM1897 D 281.4Ĉu vi estas tia ĉarpentisto? Vi deklaras vin kristano. Ĉu vi estas tia laboristo, kion ajn vi faras?
TAM1897 D 281.5Ĉu vi amas Dion per via tuta koro, via tuta animo, via tuta menso kaj via tuta forto? Kion ajn vi faras, aŭ al kio vi estas vokita; kian ajn komercon vi faras kun via najbaro, ĉu pagano aŭ kristano; ĉu tio estas farita tiel, ke Dio povas rigardi ĝin kaj diri: “Tio sufiĉas por la regno de Dio”; ĉar via tuta koro, via tuta animo, via tuta menso, via tuta forto estas en ĝi por la gloro de Dio.
TAM1897 D 281.6Ĉu ni observas la ordonojn, aŭ ne? Jen la demando. Kaj estas tempo, ke ni tion eltrovu tiel ĝisfunde, ke la Sinjoro povu atesti en la mesaĝo, kiun Li parolas: “kiuj observas la ordonojn de Dio.”
TAM1897 D 281.7Nu, vi povas vidi, ke ĉi tiu ordono kovras la tutan kampon de ĉio, kaj ke ni ne povas tuŝi eĉ unu penson en la tuta regno de la pensado, kiu ne rilatas al tiu teksto, per kiu ni komencis. Do, ni devas rigardi ĉion en nia pensado, ni devas rigardi ĉion, al kio nia menso estas vokita, en la lumo de tiu skribaĵo, la unua el ĉiuj ordonoj.
TAM1897 D 281.8Ĉion, al kio ni estas vokitaj meti la manon, ni devas rigardi en la lumo de tiu plej granda el ĉiuj ordonoj. Ĉu estas afero, kiun mi povas entrepreni en la timo de Dio per mia tuta koro, animo, menso kaj forto? Se ne, ĉu mi tiam volas tuŝi ĝin? — Ne. Se ĝi estas io, kion mi ne povas entrepreni kun mia tuta koro, menso, animo kaj forto, kaj kun Dio, kion mi do faru kun ĝi? Se Dio ne povas iri kun mi, tiam mi rompas la ordonojn. Mi ne dediĉas ĉion al Li. Mia tuta forto estas nenio, se ĝi estas uzata por io, kion Li ne povas partopreni, aŭ ne povas tuŝi aŭ aprobi, aŭ kion Li ne povas akcepti.
TAM1897 D 282.1Mi scias, ke tio estas rigora, sed tio estas kristanismo. Tio estas kristanismo, kaj vi kaj mi ne devas kontentiĝi pri eĉ deksesa parto de io ajn, kio estas malpli ol ĝuste tio. Ni ne devas permesi al ni kontentiĝi eĉ por ombro de momento pri io ajn en ĉi tiu mondo, kio estas malpli ol tio, ke ĉion, kion ni entreprenas, ni faru kun Dio kun ni, kaj tiam entreprenu ĝin kun la tuta koro, la tuta animo, la tuta menso kaj la tuta forto. Kaj mi diras al vi, kiam ni atingos tion, ni ĉiuj, se ĉiuj en ĉi tiu domo sin submetos al Li ĝuste nun, kaj tenos sin firme tie, ni ne povas imagi, kia potenco de Dio manifestiĝos en la mondo.
TAM1897 D 282.2La granda malfacilaĵo ekde la komenco estis, ke la homoj ne volis permesi al Dio la lokon en siaj koroj, kiu apartenas al Li. Dio kreis la homon tiel, kaj li deturniĝis al ĉio alia, kaj tute forbaris Dion. Dio liberigis lin el tiu mallumo, liberigis lin por elekti, kaj vokis lin elekti, ĉu li amos Dion per la tuta koro, la tuta animo, la tuta menso kaj la tuta forto. Li estis liberigita por elekti lasi Dion denove havi Sian lokon; sed tiom multaj elektis, ke la Sinjoro ne havu Sian propran lokon, ke la diluvo forbalais ilin de la vizaĝo de la tero.
TAM1897 D 282.3Tiam la Sinjoro donis al la homaro novan komencon. Kaj la sola afero, kiun Li petis de ĉiu, estis, ke li amu la Sinjoron Dion per la tuta koro, kaj per la tuta animo, kaj per la tuta menso, kaj per la tuta forto, kaj sian proksimulon kiel sin mem. Tio estas ĉio, kion Li petis de la ok, kiuj eniris la arkon, kaj kiuj eliris el ĝi. Se la unua homo estus aminta Dion per sia tuta koro, tuta animo, tuta menso kaj tuta forto, neniu peko iam ajn estus enirinta.
TAM1897 D 282.4Post kiam li pekis, kaj la Sinjoro liberigis lin el tiu sklaveco, se Adam kaj ĉiuj liaj idoj amintus Dion per la tuta koro, animo, forto, menso kaj povo, kia estus la stato de la mondo? — Ili observintus la ordonojn de Dio kaj la fidon de Jesuo, kaj justeco kovrus la teron, kiel la akvoj kovras la maron. Ĉu estas neeble, ke tiu afero povas esti plenumita en la homo sub la sklaveco de la malbeno, sub la sklaveco de la pekema karno? Ĉu Dio povas tiel liberigi la pekulon el la potenco de la peko en la karno, ke li povas ami Dion per la tuta koro, animo, forto, menso kaj povo? — Jes. La peko ne povus esti malbeninta la teron, kiel ĝi estas, eĉ kun homoj sub la sklaveco de la pekema karno, se ili estus kredintaj je Dio, kaj observintaj la ordonojn de Dio, kaj la fidon de Jesuo. Tio estas la vero, ĉar tio estas kristanismo. Do, tiam, vi vidas, ke ĉio, kion la Sinjoro iam ajn volis en ni, ĉio, kion Li iam ajn volis en la homo ekde kiam Adam pekis, estis kaj estas, ke li observu la ordonojn de Dio, kaj la fidon de Jesuo. Kaj la unua el ĉiuj ordonoj estas: ‘amu la Eternulon, vian Dion, per via tuta koro kaj per via tuta animo kaj per via tuta menso kaj per via tuta forto.’
TAM1897 D 282.5En Romanoj 1:21, estas dirite, ke komence “ili konis Dion.” Rigardu ĉi tion: homo en la komenco de sia ekzisto konis Dion. Adam komence konis Dion, sed ne konservis tiun scion. Kiam Adam pekis kaj ricevis novan komencon, li konis Dion. Kiam la homaro denove komenciĝis post la diluvo, ĝi komence konis Dion; do la homaro ĉiam foriris de Dio. La mondo estis tiel pekema, estas tiel pekema, kaj estos tiel pekema, ĉar ĝi konis Dion kaj malakceptas Lin, kaj ne ĉar ĝi ne konis Dion. Do la mondo ne estas en malboneco pro mallumo; la mondo estas en mallumo pro malboneco.
TAM1897 D 282.6La mondo komenciĝis per lumo; kaj ke mallumo venis, estas pro la elekto de la homoj; “konante Dion, ili ne gloris Lin kiel Dion, nek estis dankemaj, sed vaniĝis per diskutadoj, kaj ilia sensaĝa koro mallumiĝis. Pretendante esti saĝaj, ili malsaĝiĝis, kaj ŝanĝis la gloron de la senmorta Dio en bildon de morta homo kaj de birdoj kaj kvarpiedaj bestoj kaj rampaĵoj.”
TAM1897 D 282.7Nun rimarku; kio unue? — Ili konis Dion; sed ili ne glorigis Lin kiel Dion; ili ne donis al Li la lokon en si, kiu apartenas al Li. Ili ne glorigis Dion, — ne malkaŝis Lin al la homo, ne manifestis Lin sur la tero; ĉar Jesuo diris, Mi glorigis Vin sur la tero, kaj li estis Dio manifestiĝinta en la karno. Tiuj homoj, kiuj konis Dion, ne permesis, ke Dio manifestiĝu en la karno. Ili ne estis dankemaj. Tiam ili fariĝis vantaj en siaj imagoj; tiam ilia malsaĝa koro mallumiĝis; tiam en sia mallumo ili pretendis esti saĝaj. Tiu saĝeco estis malsaĝeco, kaj tiam ili faris idolojn.
TAM1897 D 282.8Tiel vi vidas, ke la bildo, kiu estas starigita antaŭ la okuloj de la homoj, en ilia idolkulto, estas nur la ekstera manifestiĝo de idolkulto, la ekstera reprezento de ĝi. La idolkulto jam estas profunde en la koro, kaj jam agis plurajn paŝojn survoje al ĝia manifestiĝo. Pripensu tion. Kie komenciĝas idolkulto? — En la koro. Kie en ĉi tiu procezo komenciĝas idolkulto? — Kiam ili konis Dion, ili ne gloris Lin kiel Dion; ĝuste tie ĉio komenciĝas. Do, kie estas ia mezkampo inter la kono de Dio kaj idolkulto?
TAM1897 D 283.1Nu, pripensu atente. Ili konis Dion, kaj, “jen estas la eterna vivo, ke ili konu Vin.” La kono de Dio estas eterna vivo; tio estas decidita. Ili ja konis Dion; ili havis eternan vivon en la kono de Dio. Tio estas skribita. Sed ili ekidolatris. Kiom da paŝoj ili faris for de la kono de Dio por iĝi idolanoj? — Nur unu. Do, kiom da paŝoj necesas fari for de la amo al Dio per la tuta koro, la tuta forto, la tuta menso kaj la tuta povo por iĝi idolano? — Nur unu. Do, se mi ne amas Dion per mia tuta koro, mia tuta animo, mia tuta menso kaj mia tuta forto, kio mi estas? — Idolano.
TAM1897 D 283.2Eble mi ne havas skulptitan idolon antaŭ mi. Tiuj homoj komence ne havis. Sed ili ja havis bildon, koncepton, formitan en la menso, kaj kiam ili faris sian skulptitan idolon, ĝi estis simple bildigo por stari antaŭ la okuloj, de tio, kion ili jam havis en la menso. La unua homo, kiu faris bildon, havis koncepton pri ĝi en sia menso antaŭ ol li ĝin faris. La unua homo, kiu faris idolon, havis la koncepton, ke ĝi estu lia dio, kaj tiu koncepto jam ekzistis antaŭ ol li faris la idolon el ligno aŭ ŝtono. Do tiu ŝtona idolo, kiun li starigis antaŭ siaj okuloj, estis nur la ekstera formo, kiun li kreis por reprezenti al si en tiu formo la dion, kiun li jam havis en sia menso. Do ĉu li ne havis dion antaŭ ol li faris tiun ĉizitan bildon? — Jes. Kie ĝi estis? — En lia koro.
TAM1897 D 283.3Ili fariĝis vantaj en siaj imagoj. Kies imagoj? — Iliaj propraj. Jen tiu viro, kiu imagas ion; li faras bildon de sia imago, kaj metas ĝin antaŭ siajn okulojn ekster si. Imagado estas simple mensa bildigo. Kaj la bildo en ŝtono estas nur la tuŝebla formo de la bildigo en la koro. Kie la bildo unue estis kreita? — En lia menso; en lia propra imagado, en lia propra pensado. Sed kiu estis tie, kiam li apartiĝis de Dio? — Neniu krom Satano kaj li mem. Do, de kie povas veni liaj pensoj? — Nur de li mem kaj Satano.
TAM1897 D 283.4Do, vi sufiĉe klare vidas, ke idolkulto estas en la koro; la koncipo, la bildo, jam estas tie antaŭ ol la bildo povas aperi ekstere. Kvankam lia dio estas la suno, la luno aŭ la steloj, tiu ĉi koncipo, lia ideo, lia imagado, estas tie antaŭ ol li enigas ĝin en eksteran formon en la suno, la luno kaj la steloj.
TAM1897 D 283.5Ĉio, kio aperas en idolkulto, estas simple la reflekto de tio, kio estas en la koro. Kaj Dio devas esti en la koro, per la tuta koro, la tuta animo, la tuta menso kaj la tuta forto, alie idolkulto estas tie. Ne ekzistas meza vojo.
TAM1897 D 283.6Fakte, post la diluvo, kiam homoj unue forlasis la veran Dion kaj foriris kaj havis siajn proprajn diojn — ili permesis al tiuj dioj okupi la lokon de Dio por ili, tiel montrante, ke kiam ili konis Dion, ili rekonis Lin kiel sian solan reganton. Kiam mi amas Dion per mia tuta koro, per mia tuta animo, per mia tuta menso kaj per mia tuta forto, kiu sola estos mia Dio? — Dio. Kiu estos mia sola aŭtoritato? — Dio. Kiu sola havos aŭtoritaton super mi? — Dio. Ĉu Li kapablas ekzerci ĝustan aŭtoritaton? — Jes. Ĉu Li kapablas gvidi la homon laŭ la ĝusta vojo? — Jes. Kiam homo amas Dion per sia tuta koro, animo, menso kaj forto, li ne bezonas ian alian leĝon aŭ aŭtoritaton por gvidi lin laŭ la ĝusta vojo en la mondo. Kiu estas lia reganto? — Dio. Kaj ĉu Dio kapablas regi, kiam ni amas Lin super ĉio? — Jes. Sed, kiam la homo forlasas Dion kaj ekidolatras, ĉu li kapablas regi sin mem? — Ne.
TAM1897 D 283.7Nu, post la diluvo, dum ili ankoraŭ konis Dion, ili rekonis Lin kiel sian solan Reĝon kaj Reganton. Ili havis neniun alian reganton. Kiam ili unue forlasis Dion, kaj metis aliajn diojn en Lian lokon, — mi celas je la komenco, kiam ili foriris de Dio, kaj metis aliajn diojn en la lokon de Dio — ili permesis al tiuj aliaj dioj okupi la lokon de regantoj. Ili deklaris, ke tiuj dioj estis iliaj regantoj. Ili ne havis reĝojn; homoj ankoraŭ ne pretendis starigi sin kiel regantojn. Homoj pretendis, ke la dioj estas la reĝoj; kaj la homoj, kiuj havis aŭtoritaton, estis nur la reprezentantoj de la dioj, dum la dioj estis la veraj reĝoj.
TAM1897 D 283.8La pruvon pri tio vi trovos en “Empires of the Bible,” paĝo 50. Jen estas la unuaj registroj, kiuj estis trovitaj en Babilonio, kie la raso komenciĝis, kaj kie okazis la konfuzo de lingvoj — kie la raso forgesis Dion. Mi legas:—
TAM1897 D 284.1Al Ninridu, lia Reĝo, por la konservo de Idadu, Vicreĝo de Ridu, la servanto, la ĝojo de Ninridu.
TAM1897 D 284.2Jen la reganto, Idadu, skribante inskribon al sia dio, deklaris, ke li estis simple la vicreĝo de sia dio. Li ne pretendis esti reĝo. Tiel vi vidas, ke la dio estis la reĝo de tiu viro. La dio estis konsiderata la reĝo de la popolo, kaj tiu viro, kiu havis aŭtoritaton, estis nur la vicreĝo aŭ leŭtenanto de la dio.
TAM1897 D 284.3Tio montras, ke la scio pri Dio kiel la rajta Reganto estis tiel freŝa, ke ankoraŭ neniu homo kuraĝis sin proklami reĝo. Ĉu vi komprenas tion? Pripensu zorge. Kiam Dio estis la sola reganto, Li estis, kompreneble, ilia sola reĝo; sed kiam ili forlasis Lin kaj akceptis aliajn diojn, ilia scio pri la vera Dio estis tiel freŝa, Lia rilato estis tiel freŝa en ilia scio, ke kiam ili metis aliajn diojn anstataŭ Dion, kaj starigis tiujn falsajn diojn kiel sian reĝon — viro en aŭtoritato inter la homoj ne havis la kuraĝon alpreni la titolon reĝo; sed elektis esti konata kiel la vicreĝo de la dio, kiu estis la vera reĝo. Mi ripetas ĝin. La scio pri la vera Dio kiel la sola Reĝo estis tiel freŝa en la mensoj de tiuj homoj, ke ankoraŭ neniu homo kuraĝis alpreni la titolon reĝo. Ilia rememoro pri Dio kiel la sola Reĝo kaj Reganto estis ankoraŭ tiel klara, ke por iu ajn homo alpreni la titolon reĝo ŝajnus tro simila al provo sentronigi Dion.
TAM1897 D 284.4Mi legos alian inskribon el tiu sama lando, el la sama tempo:—
TAM1897 D 284.8Jen viro, kiu konstruis domon honore al sia dio. Tiu viro diras, ke li estas vicreĝo de tiu dio, kiu estas reĝo. Tiu viro Gudea ne pretendas esti reĝo. Li havas aŭtoritaton, sed li ne pretendas esti reĝo. Kiu estas la reĝo? — Lia dio. Tio denove montras al vi, ke la scio pri la vera Dio kiel la sola Reĝo estis tiel freŝa en iliaj mensoj, ke ili ne estis tute foririntaj de Dio kaj de la ideo pri Dio kiel la sola Reĝo kaj Reganto, por esti pretaj flankenmeti la ideon pri la reĝeco de Dio, kaj permesi al homo preni la titolon reĝo.
TAM1897 D 284.9A. F. Ballenger. — La viro en pozicio de aŭtoritato, do, pretendis esti la vicreĝo de sia dio, kaj ne reĝo?
TAM1897 D 284.10Jes. Ankoraŭ ne estis reĝoj. Ni ne parolas pri la homo kiel reĝo. Ankoraŭ ne estis reĝoj inter la homoj. Estis homoj en aŭtoritataj postenoj. Homo regis super aliaj. Li havis potencon, sed li ne nomis sin reĝo. Li ne estis konata kiel reĝo, kaj ankoraŭ ne permesis al si preni la titolon reĝo. Kial? — Ĉar li ankoraŭ ne tiom foriĝis de la ideo pri la vera Dio, kiel la sola rajta Reĝo, por esti sufiĉe kuraĝa, por havi sufiĉe malican kuraĝon, por flankenmeti ĉian ideon pri ia dieco kiel reĝo, kaj starigi sin kiel reĝon.
TAM1897 D 284.11Tiuj estas la plej fruaj registroj, kiuj estis trovitaj en tiu lando. Vi povas vidi, ke ili estas inter la plej fruaj. Ili estas registroj el la tempo, antaŭ ol homoj entute prenis la titolon reĝo, kaj kiam ili havis la ideon pri la vera Dio kiel Reĝo.
TAM1897 D 284.12Sed jen estas registro iom pli frua ol tiu, kiu parolas pri la konfuzo de lingvoj ĉe la turo de Babel. Sur la kvara paĝo de “Empires of the Bible” vi trovas la biblian rakonton pri la konfuzo de lingvoj. Tio estas la rakonto, kiun skribis la homoj, inter kiuj okazis la konfuzo de lingvoj. En la Biblio vi trovas la registron de la Sinjoro pri tio. En ĉi tiu inskribo sur la brikoj, kiuj estis entombigitaj en la ruinoj de Babel kaj malkovritaj, vi havas ilian rakonton pri tio. Vi povas meti ĝin apud la rakonton en la Biblio, en la dek-unua ĉapitro de Genezo, kaj vi vidos, ke la du aferoj estas tute samaj. Jen kion ili diris pri tio:—
TAM1897 D 284.14Jen unu el la plej fruaj ekzistantaj rakontoj. Tiuj aliaj sekvas ĝin laŭ tempo. Sed ĉi tiuj aliaj montras, ke estis tempo, kiam ankoraŭ ne estis reĝo inter la homoj; ke la aŭtoritatulo ne volis preni la titolon reĝo; ke lia dio estis lia reĝo; kaj ke la ideo, ke la vera Dio estas reĝo, estis tiel nova, ke li ne kuraĝis diri, ke li estas reĝo. Tio ankoraŭ estis troa usurpado de aŭtoritato fronte al lia ideo pri la vera Dio.
TAM1897 D 285.1Tio estis antaŭ Nimrod. Nimrod estis la unua homo, kiu kuraĝis alpreni la titolon reĝo spite al la ideo, ke Dio estis reĝo. Do mi legas sur paĝo kvindek de “Empires of the Bible:”—
TAM1897 D 285.2Nimrod estis tiu ĉi aŭdaca viro. La nomo, kiun li portas, signifas ribelon, arogantan malestimon, kaj, laŭ Gesenius, estas ekvivalenta al la ekstreme impia ribelanto. Kaj “li komencis esti potenca sur la tero.” Aŭ, kiel alia traduko esprimas ĝin, li “estis la unua potenca sur la tero.”
TAM1897 D 285.3Nimrod estis la unua homo, kiu iam ajn alprenis al si la titolon reĝo; la unua, kiu tenis reĝan aŭtoritaton kaj malkaŝe portis la titolon reĝo. Kaj lia nomo signifas precize tion, kion tiu afero signifis inter la popolo, super kiu li sin starigis.
TAM1897 D 285.4Nu, ne mia aserto, sed la aserto de aŭtoritato pri ĉi tiu temo, diras jene:—
TAM1897 D 285.5Kun la starigo de la regno de Nimrod, la tuta antikva mondo eniris novan historian fazon. La orienta tradicio, kiu prezentas tiun militiston kiel la unuan homon, kiu portis reĝan kronon, indikas fakton pli signifan ol la alpreno de nova vesta ornamaĵo, aŭ eĉ la konkero de provinco. Lia regado enkondukis al la mondo novan sistemon de rilatoj inter la reganto kaj la regatoj. La aŭtoritato de antaŭaj regantoj baziĝis sur la sento de parenceco, kaj la superregado de la estro estis bildo de gepatra regado. Nimrod, kontraŭe, estis suvereno de teritorio, kaj de homoj nur tiagrade, ke ili estis ĝiaj loĝantoj, kaj sendepende de personaj ligoj. Ĝis tiam estis triboj — pligrandigitaj familioj — Societo; nun estis nacio, politika komunumo — la Ŝtato. La politika kaj socia historio de la mondo de nun estas apartaj, se ne diverĝaj. — Empires of the Bible, p. 51.
TAM1897 D 285.6Kio do estis la origino de la Ŝtato?