An Chéad Mhór-Aithne

TAM1897 D 279.2Seanmóir a tugadh tráthnóna Dé Máirt, 2 Márta 1897 Priontáilte sa General Conference Daily Bulletin, 5 Márta 1897, Iml. 1, Uimh. 16, lch. 279-285.

TAM1897 D 279.3Tá a fhios agaibh go bhfuil sé ráite ag an Tiarna faoin am seo agus faoin bpobal a mhaireann san am seo, “seo iad na daoine a choinníonn aitheanta Dé agus creideamh Íosa.” Admhaímid go ceart, tusa agus mise, gurb sinne an pobal sin, agus seasaimid san áit a n-admhaímid gur féidir leis an Tiarna a rá fúinn, leis an gcruinne ar fad, “Seo iad na daoine a choinníonn aitheanta Dé agus creideamh Íosa.” Agus beidh sé ina fhíric, ní hamháin toisc go ndeir sé é, ach déarfaidh sé é toisc gur fíric í.

TAM1897 D 279.4Baineann an sliocht sin go hiomlán leatsa agus liomsa atá anseo sa teach seo; agus is mian leis an Tiarna go ndéanfadh sé fíric de anois agus go bhfanfadh sé ina fhíric gan stad, ionas go bhféadfadh sé a fhógairt don domhan mór agus don chruinne uile go leanúnach: “Seo iad na daoine a choinníonn aitheanta Dé agus creideamh Íosa.”

TAM1897 D 279.5Sin an rud atá le staidéar againn. Táimid le staidéar a dhéanamh sna ceachtanna seo, chun a fhios a bheith againn an gcoinnímid orduithe Dé nó nach gcoinnímid; ionas gur féidir leis an Tiarna a rá fúinn, “Seo iad na daoine a choinníonn orduithe Dé agus creideamh Íosa.”

TAM1897 D 279.6Agus na haitheanta Dé á gcoimeád, is cinnte gurb é an chéad cheann a thagann chun cinn, agus is cinnte gur chóir dúinn é a choimeád. Agus seo a bhriatar: “Is é an chéad cheann de na haitheanta uile ná, Éist, a Iosrael; Is aon Tiarna amháin é an Tiarna ár nDia; agus beidh grá agat don Tiarna do Dhia le do chroí uile, agus le d’anam uile, agus le d’intinn uile, agus le do neart uile; is é seo an chéad aithne.”

TAM1897 D 279.7Anois, an féidir leis an Tiarna a rá fútsa agus fúmse maidir leis an ordú sin, Seo iad na daoine a choinníonn é?

TAM1897 D 279.8An leis an Tiarna do chroí ar fad, sa chaoi is nach bhfuil croí agat d’aon ní ach dó féin agus don mhéid is leis?

TAM1897 D 279.9An leis an Tiarna d’anam ar fad, i ngrá tiomanta, sa chaoi is nach bhfuil aon mhothúchán de do bheith ann nach leis?

TAM1897 D 279.10An bhfuil d’intinn go hiomlán ag an Tiarna, ionas nach bhfuil aon smaoineamh, aon ghníomhaíocht, ná aon chuid de d’intinn ann ach a bhaineann leis, — tiomnaithe dá sheirbhís? Óir is le hintinn a dhéanaimid seirbhís don Tiarna ár nDia. Ní le cuid di, ní le cuid amháin di, ach léi go hiomlán. Ionann sin is a rá nach bhfuil aon intinn agat a thiomnú do, ná a chur ar, aon ní nach de Dhia é.

TAM1897 D 279.11An leis an Tiarna do neart go léir, ionas nach bhfuil aon neart agat le cur in aon áit eile ach ar a bhfuil ag Dia, agus ar a sheirbhís?

TAM1897 D 279.12Más fíor seo go léir fút, ansin is fíor a deirtear fút, “Seo iad na daoine a choinníonn na haitheanta.”

TAM1897 D 279.13“Tá an dara ceann cosúil leis, ‘Gráigh do chomharsa mar thú féin.’” Nuair a bhíonn grá Dé inár gcroíthe, mar atá sa chéad ordú, beidh sé sách éasca ár gcomharsana a ghrá mar sinne féin.

TAM1897 D 279.14Mar a léiríodh i gcaint an Bhráthair Kellogg an lá cheana, faoin mbuachaillín sin in Chicago a chuaigh chuig fear, strainséir glan, agus a dúirt leis, “An bhfuil a fhios agat gurb tusa an peacaí is mó ar domhan?” Agus nuair a d’fhiafraigh an fear go hiontasach conas a d’fhéadfadh sé sin a bheith, ag rá nár dhúnmharaigh sé duine ar bith riamh, nár chuir sé aon choir mhór i gcrích riamh, dúirt an buachaillín leis, “Is é an t-ordú is mó ná, Gráigh an Tiarna do Dhia le do chroí uile, agus le d’anam uile, agus le d’intinn uile, agus le do neart uile. An ndéanann tú sin?” D’fhreagair sé, “Ní dhéanaim. Ní féidir liom a rá go ndéanaim sin ar chor ar bith.” “Bhuel,” arsa an buachaillín, “sin an ceann is mó de na haitheanta. Tá tú ag briseadh an aithne is mó; mar sin, is tusa an peacaí is mó.” D’admhaigh an fear é, agus treoraíodh é chuig Dia agus go slánú iomlán. Tá sé sin sách soiléir: ós í seo an aithne is mó, is é an té a bhriseann í an peacaí is mó. An tusa é?

TAM1897 D 279.15Tá tusa agus mise ag maíomh go gcoinnímid aitheanta Dé, agus creideamh Íosa. An bhfuil an chéad cheann d’aitheanta uile Dé á bhriseadh againn? Mura bhfuilimid ag coinneáil na haithne is mó, an chéad cheann, de na haitheanta uile, táimid á bhriseadh. Má tá an ceann seo á bhriseadh againn, nílimid ag coinneáil na n-aitheanta; tá sé sin socraithe. Caithfidh tusa agus mise cinneadh a dhéanamh anois, agus cinneadh buan a dhéanamh, an ndéanfaidh muid seirbhís don Tiarna lenár gcroí ar fad, lenár n-anam ar fad, lenár n-aigne ar fad, agus lenár neart ar fad.

TAM1897 D 279.16Tá sé scríofa, “Tá ríocht Dé istigh ionat.” Is ríocht Dé í an ríocht atá istigh ionainn; mar sin a bhí sé nuair a cruthaíodh an duine, ach d’fhorghabh an namhaid áit Dé; agus shaor an Tiarna an duine arís chun roghnú an mbeadh a áit féin ag Dia ina ríocht féin, nó an mbeadh áit Dé ag an bhforghabhdóir i ríocht Dé. Is le hÁr dTiarna an ríocht atá ionat. Is fútsa atá sé a rá an rialóidh an Tiarna ann, nó an rialóidh an namhaid ann. Agus mura roghnaíonn tú go rialóidh an Tiarna ann, roghnaíonn tú go rialóidh an namhaid ann. Braitheann sé go hiomlán ar rogha an duine cé a rialóidh.

TAM1897 D 280.1Caithfidh duine éigin ceannas a bheith aige. Níor cruthaíodh an duine chun ceannas a bheith aige air féin, neamhspleách ar Dhia. Cruthaíodh é le bheith ina fhíor-fhéin le Dia, agus ní féidir leis a bheith ina fhíor-fhéin gan Dia. Cruthaíodh an duine le seasamh le Dia. Bhí ríocht Dé istigh ann. Bhí Dia i gceannas istigh ann. Ach thosaigh sé amach chun a shlí féin a dhéanamh trí Shátan a leanúint. Ach ní féidir le duine a shlí féin a dhéanamh ach amháin trí Dhia a leanúint. Tá ríocht Dé istigh ionat. Caithfimid roghnú go nglacfaidh Dia a áit féin ionainn, ina ríocht féin inár gcroíthe. Glacfaidh sé a áit ansin, agus rialóidh sé ansin nuair a bheidh a áit féin aige ina ríocht féin.

TAM1897 D 280.2Tá a fhios agat, maidir le ríocht Dé ar an talamh, go mbeidh sé ó fharraige go farraige, agus ón abhainn go barr an domhain. Ríocht Dé, an ríocht seo atá le teacht nuair a thiocfaidh an Tiarna, tá a fhios agat go gclúdóidh sé gach orlach, gach cáithnín talún atá sa domhan seo. Anois, tá ríocht Dé istigh ionat. An gclúdaíonn an ríocht sin istigh ionat, áit a bhfuil smacht Dé — an gclúdaíonn a smacht gach corrspás, gach cáithnín talún i do chroí? An gclúdaíonn? Sin í an cheist, agus is ceisteanna iad seo dúinne ar níos mó ná bealach amháin.

TAM1897 D 280.3Níl mé ach ag léamh an ordaithe, agus ag tarraingt bhur n-aird ar a bhfuil le rá aige. Agus seo chun go mbeidh ár n-aigne agus ár gcroíthe oscailte i gcónaí don cheist: An fíor an méid seo fúinn, “Seo iad na daoine a choinníonn orduithe Dé agus creideamh Íosa” lenár gcroí, lenár n-anam, lenár n-aigne, agus lenár neart go léir?

TAM1897 D 280.4An rud a bhfuil d’intinn ag luí air, an rud a bhfuil sí ag staidéar air, an rud a bhfuil sí ag obair air — an bhfuil Dia sa rud sin? An chun glóir Dé is ea é? An taighde atá á dhéanamh agat, na staidéir atá á leanúint agat, smaoineamh iomlán d’intinne — an é sin go gcuirfí íomhá Dé ina luí ann? An é chun Dia a aimsiú ar bhealach níos fairsinge san intinn? An é chun glóir níos mó a thabhairt dó? An é an chéad áit agus an t-iomlán i ngach ní é i do chuid iarrachtaí intleachtúla? An bhfuil grá agat dó, ag freastal air le d’intinn ar fad?

TAM1897 D 280.5Agus le do neart ar fad. An gort atá á threabhadh agat, an do Dhia atá tú á threabhadh? An phlána atá á bhrú agat, chun clár a dhéanamh mín, an do Dhia atá tú á dhéanamh, ionas gur le Dia gach a bhfaigheann tú agus nach leat féin é ar chor ar bith? An bhfuil do neart tiomnaithe do Dhia chomh hiomlán sin go bhfuil tú ag obair i gcúis Dé cibé áit a leagann tú do lámh?

TAM1897 D 280.6Is tuairim fhorleathan é go gcaithfidh duine éirí as a cheird, nó as cibé obair láimhe a bhíonn á déanamh aige, sula bhféadfaidh sé a bheith ina oibrí sa chúis. Deir go leor daoine, “Ba mhaith liom éirí as an méid atá á dhéanamh agam. Is mian liom go bhfeicfinn bealach amach. Is mian liom éirí as an siopa seo. Ba bhreá liom a bheith i m’oibrí sa chúis.” Mura h-oibrí sa chúis thú san áit ina bhfuil tú, ní bheidh tú i d’oibrí sa chúis nuair a shroichfidh tú an áit ar mian leat a bheith. Mura h-oibrí sa chúis thú agus tú ag treabhadh na talún, ní bheadh tú i d’oibrí sa chúis dá mbeifeá ag iarraidh a bheith ag seanmóireacht sa phuilpid. Más gabha thú, agus ag an inneoin lá i ndiaidh lae — mura bhfuil tú i do oibrí sa chúis chomh críochnúil, chomh croíúil, chomh lán-chroíoch is atá mise sa phuilpid, ansin ní bheadh tú i do oibrí sa chúis dá mbeifeá ag scaipeadh paimfléad áit éigin.

TAM1897 D 280.7Tá sampla leagtha amach romhainn den méid is féidir le cine an duine a bheith, agus den méid a chaithfidh gach creidmheach in Íosa a bheith. Tháinig Mac Dé ar an saol seo chun a thaispeáint domsa agus duitse cad is brí go díreach le cloí leis na haitheanta, agus conas a dhéantar é. Agus d’oibrigh sé i gceird ar feadh thart ar shé huaire níos faide ná mar a thug sé seanmóir. Ag tosú in aois a dó dhéag, nuair a bhí sé in ann tosú ag obair le hIósaf i gceird an chaipintéara, nuair a bhí go leor ar a chumas a dhéanamh — mar is iomaí rud is féidir le buachaill dhá bhliain déag d’aois a dhéanamh ag cabhrú le caipintéir. Mar sin, ag tosú in aois a dó dhéag, baisteadh é agus thosaigh sé ag seanmóireacht thart ar aois tríocha; sin ocht mbliana déag. Chaith sé na blianta sin ag obair i gceird an chaipintéara. Ó aois tríocha go dtí trí bliana déag ar fhichid go leith, chaith sé sa mhinistreacht phoiblí, ag seanmóireacht. Mar sin, feiceann tú gur chaith sé beagnach sé huaire níos faide ag obair i gceird an chaipintéara ná mar a chaith sé ag seanmóireacht.

TAM1897 D 280.8Anois, an raibh sé chomh mór sin ina Mhac Dé le linn an ocht mbliana déag sin a chaith sé ag obair i gceird an chaipintéara, is a bhí sé le linn na dtrí bliana go leith a chaith sé ag seanmóireacht? — Tá a fhios agaibh go raibh. An raibh sé ina Shlánaitheoir agamsa agus agaibhse nuair a bhí sé ansin ag gearradh cláir, agus ag déanamh binse agus ag cur cosa ann, — an raibh sé ina Shlánaitheoir agamsa agus agaibhse chomh mór céanna an uair sin agus a bhí sé nuair a bhí sé ar an gcrois? — Tá a fhios agaibh go raibh. “Óir is trína bheatha a shábháiltear sinn.”

TAM1897 D 281.1Ná déan dearmad gurbh ag deireadh an ocht mbliana déag sin a tháinig sé lena bhaisteadh, agus a baisteadh é, ag tús a mhinistreachta, agus ag deireadh a shaothair mar shiúinéir — is ag an am sin a dúirt Dia, “Is é seo mo Mhac ionúin, agus tá mé lán-sásta leis.” Nach raibh sé, mar sin, ina oibrí sa chúis céanna a mhéid le linn an ocht mbliana déag sin, agus a bhí sé le linn an trí bliana go leith deireanacha? — Bhí sé amhlaidh. Más carpentéir thú, agus más creidmheach aitheanta i nÍosa Críost thú, nach féidir leat a bheith i do leantóir aige? Nach bhfuil tú le bheith i do leantóir aige agus i do oibrí sa chúis díreach ansin, chomh fíor sin is dá mbeifeá sa chathaoir seanmóireachta? Ní deirim go bhfuil sé de dhualgas ort fanacht i do charpentéir i gcónaí. Níor fhan seisean. Ní deirim go mbeidh iallach ort fanacht i gcónaí i do ghabha ná i do fhear feirme; ach deirim agus áitím, fad is atá tú i do shiúinéir, i do ghabha nó i do fhear feirme, go bhfuil tú le bheith i do oibrí sa chúis chomh fíor sin is a bheidh tú riamh, pé áit a mbeidh tú.

TAM1897 D 281.2Mar sin, tá sé léirithe ag Íosa do gach duine againn cad is brí le bheith i do Chríostaí, agus cén chaoi a gcaithfimid ár saol, pé rud a mbíonn ár n-intinn, ár gcroí, nó ár lámha i mbun oibre. Ghráigh sé Dia lena chroí go léir, lena anam go léir, lena intinn go léir, agus lena neart go léir, nuair a bhí sé ina shiúinéir. Nuair a bhíodh sé ag sábhadh clár, nuair a bhíodh sé ag déanamh bord, nuair a bhíodh sé ag déanamh doirse agus á gcur suas, ba chun glóire Dé é. Ba é Dia a raibh i ngach ní aige. Nuair a tháinig fear chuige mar shiúinéir, á fheiceáil aige mar shiúinéir amháin; gan é a fheiceáil mar Shlánaitheoir an domhain mar sin, — nuair a tháinig fear chuige mar shiúinéir amháin, agus shuigh sé síos leis agus dúirt, “Teastaíonn bord déanta uaim. An ndéanfaidh tú dom é?” agus d’fhreagair sé, “Cén sórt boird atá uait?” agus rinne an fear cur síos air dó, agus dúirt Íosa, “Sea, déanfaidh mé duit é;” nuair a bhí an bord déanta ag Íosa agus é á iompar aige ar a dhroim go teach an fhir, agus é á thabhairt isteach i dteach an fhir, agus á leagan síos ann le go n-úsáidfeadh an fear é — san idirbheart sin ar fad, ba le Dia go hiomlán Íosa. Bhí Dia i ngach gníomh a rinne sé. I ngach alt a rinne sé sa bhord sin, ní raibh aon scoilteanna ann, ní raibh aon cheann clúdaithe le deannach, ní raibh aon rud faoi cheilt, bord macánta a bhí ann. Tríd síos, ba bhord é a d’fhéadfadh Dia a fhormheas.

TAM1897 D 281.3Agus nuair a rinne sé an margadh an tábla a dhéanamh, rinne sé margadh a bhí ionraic, a leithéid go bhféadfadh Dia breathnú air agus a rá, Is margadh ionraic é sin. Níor iarr sé ar an bhfear níos mó a íoc ná mar a bhí dlite go cóir as a leithéid de phíosa oibre. D’fhiafraigh an fear de, “An ndéanfaidh tú tábla den sórt sin?” “Déanfaidh.” “Cé mhéad a gheobhaidh tú air? — cé mhéad a chosnóidh sé?” Rinneadh meastachán air, agus dúirt sé leis an bhfear, “Cosnóidh an t-adhmad an méid sin, agus tógfaidh sé an méid sin ama é a dhéanamh, agus tá an oiread sin ar fiú m’obair. Nach gceapann tú sin? Nach gceapann tú go mbeidh m’obair ar feadh an ama a thógfaidh sé ar fiú an méid sin?” Agus déarfadh an fear, “Sea, déanaim. Sílim gur fiú an méid sin ar fad é. Tá sé sin ionraic. Is margadh cothrom é sin.” Agus nuair a thóg sé an tábla ar a dhroim agus d’iompair sé go dtí an áit é agus chuir sé síos é, d’íoc an fear an praghas a socraíodh leis, agus bhí Dia in ann breathnú anuas ar an idirbheart iomlán agus a rá, “Tá sé sin ionraic. Sin uile is féidir le duine ar bith a dhéanamh.”

TAM1897 D 281.4An siúinéir den sórt sin thú? Maíonn tú gur Críostaí thú. An oibrí den sórt sin thú, pé obair atá idir lámha agat?

TAM1897 D 281.5An bhfuil grá agat do Dhia le do chroí go léir, le d’anam go léir, le d’intinn go léir, agus le do neart go léir? Cibé rud a dhéanann tú, nó a nglaoitear ort a dhéanamh; cibé gnó a dhéanann tú le do chomharsa, bíodh sé págánach nó Críostaí; an ndéantar é ar shlí go bhféadfadh Dia breathnú air agus a rá, “Tá sé sin maith go leor do ríocht Dé;” toisc go bhfuil do chroí ar fad, d’anam ar fad, d’intinn ar fad, do neart ar fad, ann ar mhaithe le glóir Dé.

TAM1897 D 281.6An gcoinnímid na haitheanta, nó nach gcoinnímid? Sin í an cheist. Agus tá sé in am dúinn é seo a fhionnadh chomh críochnúil sin gur féidir leis an Tiarna a dheimhniú sa teachtaireacht a labhraíonn sé, “Seo iad na daoine a choinníonn aitheanta Dé.”

TAM1897 D 281.7Anois, feiceann sibh go gclúdaíonn an ordú seo réimse iomlán gach ruda, agus nach féidir linn teagmháil a dhéanamh le smaoineamh amháin i réimse iomlán na smaointe nach dtagann faoin téacs seo ar thosaíomar leis. Mar sin, ní mór dúinn breathnú ar gach rud inár smaointeoireacht, ní mór dúinn breathnú ar gach rud a nglaoitear ar ár n-intinn chuige, i bhfianaise na scríbhinne sin, an chéad cheann de na haitheanta uile.

TAM1897 D 281.8Gach rud a nglaoitear orainn lámh a chur leis, táimid le breathnú air i solas an ordaithe is mó díobh uile sin. An rud é inar féidir liom, i n-eagla Dé, tabhairt faoi le mo chroí, m’anam, m’intinn agus mo neart ar fad? Mura rud é, an mian liom teagmháil a dhéanamh leis? — Ní hea. Más rud é gur rud é nach féidir liom tabhairt faoi le mo chroí, m’intinn, m’anam, agus mo neart ar fad, agus le Dia, céard a bhaineann mise leis ansin? Mura féidir le Dia a bheith liom, ansin táim ag briseadh na n-orduithe. Níl mé ag tabhairt gach rud dó. Níl aon mhaith i mo neart ar fad má tá sé tiomanta do rud éigin nach féidir leis a bheith páirteach ann, nó nach féidir leis teagmháil a dhéanamh leis ná é a fhormhuiniú, nó nach féidir leis glacadh leis.

TAM1897 D 282.1Tá a fhios agam go bhfuil sé seo díreach, ach is é an Chríostaíocht é. Is é an Chríostaíocht é, agus ní mór do mise agus do thusa a bheith míshásta le haon séú cuid déag de rud ar bith atá níos lú ná go díreach é sin. Ní mór dúinn gan ligean dúinn féin a bheith sásta, fiú scáth nóiméid, le haon ní sa saol seo atá níos lú ná gach a dtéimid isteach ann a dhéanamh le Dia linn, agus ansin dul isteach ann leis an gcroí ar fad, agus an t-anam ar fad, agus an intinn ar fad, agus an neart ar fad. Agus deirim libh, nuair a shroichfimid an pointe sin, muid uile, má ghéilleann gach duine sa teach seo dó anois díreach, agus má sheasaimid go daingean air sin, ní féidir linn a shamhlú cén chumhacht Dé a nochtfar ar an saol.

TAM1897 D 282.2An deacracht mhór ó thús báire ná nach ligfeadh daoine don Dia an áit a bhaineann leis ina gcroíthe. Chruthaigh Dia an duine mar sin, agus chas sé uaidh ar gach rud eile, agus dhún sé an Dia amach go hiomlán. Scaoil Dia saor ó dhorchadas é, thug sé an tsaoirse rogha a dhéanamh dó, agus ghlaoigh sé air rogha a dhéanamh, an mbeadh grá aige do Dhia leis an gcroí ar fad, an t-anam ar fad, an meon ar fad, agus an neart ar fad. Scaoileadh saor é chun rogha a dhéanamh ligean do Dhia a áit a fháil arís; ach roghnaigh an oiread sin daoine nár cheart go mbeadh a áit féin ag an Tiarna, gur scuab an tuile den talamh iad.

TAM1897 D 282.3Ansin chuir an Tiarna tús leis an gcine daonna arís. Agus an t-aon ní a d’iarr sé ar gach duine ná go mbeadh grá acu don Tiarna Dia lena gcroí uile, lena n-anam uile, lena n-intinn uile, agus lena neart uile, agus dá gcomharsa mar a bheadh grá acu dóibh féin. Sin uile a d’iarr sé ar an ochtar a chuaigh isteach san áirc, agus a tháinig amach aisti. Dá mbeadh grá ag an gcéad duine do Dhia lena chroí ar fad, lena anam ar fad, lena intinn ar fad, agus lena neart ar fad, níor tharlódh go dtiocfadh peaca ar bith isteach riamh.

TAM1897 D 282.4Tar éis dó peaca a dhéanamh, agus an Tiarna é a shaoradh ón sclábhaíocht sin, dá mbeadh grá ag Ádhamh agus a shliocht go léir do Dhia lena gcroí, lena n-anam, lena neart, lena n-intinn, agus lena mbuan-chumhacht ar fad, cén riocht a bheadh ar an saol? — Bheadh siad ag coimeád aitheanta Dé, agus creideamh Íosa, agus bheadh an fhíréantacht ag clúdach an domhain mar a chlúdaíonn na huiscí an fharraige. An bhfuil sé dodhéanta gurb fhéidir an rud sin a chomhlíonadh san duine faoi sclábhaíocht na mallachta, faoi sclábhaíocht na feola peacaí? An féidir le Dia an peacaí a shaoradh ó chumhacht an pheaca sa feoil sa chaoi is go mbeidh sé in ann Dia a ghráú lena chroí, a anam, a neart, a intinn, agus a fhórsa go léir? — Is féidir. Níorbh fhéidir leis an bpeaca an domhan a mhilleadh mar atá sé, fiú le daoine faoi sclábhaíocht na feola peacaí, dá gcreidfidís i nDia, agus dá gcoinneoidís aitheanta Dé, agus creideamh Íosa. Sin an fhírinne, óir sin í an Chríostaíocht. Mar sin, feiceann tú gurb é an t-aon rud a theastaíonn ón Tiarna ionainn riamh, an t-aon rud a theastaigh uaidh san duine ó pheaca Ádhaimh, ná go gcoinneodh sé aitheanta Dé, agus creideamh Íosa. Agus is í an chéad aithne de na haitheanta go léir ná, ‘Gráigh an Tiarna do Dhia le do chroí uile, agus le d’anam uile, agus le d’intinn uile, agus le do neart uile.’

TAM1897 D 282.5I Rómhánaigh 1:21, deirtear gur “aithin siad Dia” i dtosach. Féach air seo: aithin an duine Dia i dtosach a shaoil. Aithin Ádhamh Dia ar dtús, ach níor choinnigh sé an t-eolas seo. Nuair a pheacaigh Ádhamh agus a cuireadh tús leis arís, aithin sé Dia. Nuair a cuireadh tús leis an gcine daonna arís tar éis an tuile, aithin sé Dia i dtosach; mar sin, tá an cine daonna tar éis scaradh ó Dhia an t-am ar fad. Bhí an domhan peacaíoch, tá sé peacaíoch, agus beidh sé peacaíoch, toisc gur aithin sé Dia agus go ndiúltaíonn sé dó, agus ní toisc nár aithin sé Dia. Mar sin, níl an domhan san olc de bharr an dorchadais; tá an domhan sa dorchadas de bharr an oilc.

TAM1897 D 282.6Thosaigh an domhan leis an solas; agus tháinig an dorchadas isteach de bharr rogha na ndaoine; “nuair a d’aithin siad Dia, níor thug siad glóir dó mar Dhia, ná ní raibh siad buíoch; ach d’éirigh siad fánach ina gcuid samhlaíochta, agus dorchaíodh a gcroí amaideach. Ag maíomh go raibh siad críonna, rinneadh amaidí díobh, agus d’athraigh siad glóir an Dé neamhloitmhair ina íomhá a rinneadh ar nós an duine loitmhair, agus na n-éan, agus na n-ainmhithe ceathairchosacha, agus na rudaí a shnámhann ar an talamh.”

TAM1897 D 282.7Anois tabhair faoi deara; céard ar dtús? — Bhí aithne acu ar Dhia; ach níor thug siad glóir dó mar Dhia; níor thug siad an áit dó iontu féin a bhaineann leis. Níor thug siad glóir do Dhia, — níor nocht siad é don duine, níor chuir siad ar léir é ar an talamh; óir dúirt Íosa, Thug mé glóir duit ar an talamh, agus is é a bhí ann Dia a bhí follasach sa feoil. Ní ligfeadh na fir seo a raibh aithne acu ar Dhia do Dhia a bheith follasach sa feoil. Ní raibh siad buíoch. Ansin d’éirigh siad fánach ina gcuid samhlaíochta; ansin dorchaíodh a gcroí amaideach; ansin ina ndorchadas, d’fhógair siad go raibh siad críonna. Ba amaideacht an eagna sin, agus ansin rinne siad íomhánna.

TAM1897 D 282.8Mar sin, feiceann tú nach bhfuil san íomhá a chuirtear i láthair daoine ina n-íodhaladóireacht ach léiriú seachtrach na híodhaladóireachta, an léiriú seachtrach uirthi. Bíonn an íodhaladóireacht i bhfolach go domhain sa chroí cheana féin, agus í ag obair ar a bealach amach le roinnt céimeanna. Smaoinigh air. Cá dtosaíonn an íoladóireacht? — Sa chroí. Cá dtosaíonn an íoladóireacht sa chúrsa seo? — Nuair a d’aithin siad Dia, níor thug siad glóir dó mar Dhia; is ann a thosaíonn siad go léir. Mar sin, cá bhfuil aon talamh meánach idir eolas ar Dhia agus íoladóireacht?

TAM1897 D 283.1Smaoinigh go cúramach anois. Bhí aithne acu ar Dhia, agus, “Is é seo an bheatha shíoraí, go n-aithneoidís thusa.” Is í eolas Dé an bheatha shíoraí; tá sé sin socraithe. Bhí aithne acu ar Dhia; bhí an bheatha shíoraí acu in eolas Dé. Tá sé sin scríofa. Ach chuaigh siad i dtreo na heidilteachta. Cé mhéad céim a thóg siad ó eolas Dé chun dul i dtreo na híodhalachta? — Céim amháin. Mar sin, cé mhéad céim ó Dhia a ghráú le do chroí, le do neart, le d’intinn agus le do chumas go léir, is gá a ghlacadh chun íodhalacht a bhaint amach? — Céim amháin. Mar sin, mura ngráím Dia le mo chroí go léir, le m’anam go léir, le m’intinn go léir, agus le mo neart go léir, cé mé? — Íodhalóir.

TAM1897 D 283.2B’fhéidir nach bhfuil íomhá ghreanta ar bith agam os mo chomhair. Ní raibh a leithéid ag na daoine seo i dtosach báire. Ach bhí íomhá acu, coincheap a cruthaíodh sa mheabhair, agus nuair a rinne siad a n-íomhá ghreanta, ní raibh ann ach léiriú le cur os comhair na súl ar an méid a bhí acu sa mheabhair cheana féin. Bhí coincheap den sórt sin i gceann an chéad duine a rinne íomhá sula ndearna sé í. Bhí an coincheap ag an gcéad duine a rinne íomhá gurbh é a dia é, agus bhí an coincheap sin ann sular rinne sé an íomhá as adhmad nó as cloch. Mar sin, ní raibh san íomhá chloiche sin, a chuir sé os comhair a shúl, ach an fhoirm sheachtrach a rinne sé chun an dia a bhí aige cheana féin ina aigne a léiriú dó sa chuma sin. An raibh dia aige, mar sin, sular chruthaigh sé an íomhá ghreanta sin? — Bhí. Cá raibh sé? — Ina chroí.

TAM1897 D 283.3D’éirigh siad go bhfánach ina samhlaíocht. Samhlaíocht cé leis? — A samhlaíocht féin. Seo an fear sin atá ag samhlú rud éigin; cruthaíonn sé íomhá dá shamhlaíocht, agus cuireann sé os a chomhair amuigh é. Níl san fhíseoireacht ach íomhá-chruthú meabhrach. Agus níl san íomhá sa chloch ach an fhoirm inláimhsithe den íomhá-chruthú sa chroí. Cá háit ar cruthaíodh an íomhá ar dtús? — Ina aigne; ina fhíseoireacht féin, ina smaointeoireacht féin. Ach cé a bhí ann nuair a bhí sé scartha ó Dhia? — Ní raibh ann ach Sátan agus é féin. Mar sin, cén áit as a bhféadfadh a chuid smaointe teacht? — Ón bhfoinse ann féin agus ó Shátan amháin.

TAM1897 D 283.4Mar sin, feiceann tú go soiléir a ndóthain go bhfuil an íolaíocht sa chroí; an coincheap, an íomhá, tá sí ann cheana féin sula bhféadann an íomhá teacht chun solais lasmuigh. Cé go mba é an grian, an ghealach, nó na réaltaí a dhéanfadh sé ina dhia, tá an coincheap seo, an smaoineamh aige, an samhlaíocht aige, ann cheana féin sula gcuireann sé i bhfoirm sheachtrach sa ghrian, sa ghealach, agus sna réaltaí í.

TAM1897 D 283.5Níl sa mhéid a léirítear san íodhaltraíocht ach scáthán ar a bhfuil sa chroí. Agus caithfidh Dia a bheith sa chroí, leis an gcroí ar fad, an t-anam ar fad, an intinn ar fad, agus an neart ar fad, nó bíonn an íodhaltraíocht ann. Níl aon talamh meánach ann.

TAM1897 D 283.6Go deimhin, tar éis an tuile, nuair a d’fhág daoine an fíor-Dia den chéad uair agus a chuaigh siad uaidh agus a bhí déithe acu féin — lig siad do na déithe seo áit Dé a ghlacadh ina measc, rud a léiríonn, nuair a bhí aithne acu ar Dhia, gur aithin siad é mar an t-aon rialtóir amháin a bhí acu. Nuair a ghráim Dia le mo chroí go léir, le m’anam go léir, le m’intinn go léir, agus le mo neart go léir, cé a bheidh mar Dhia agamsa ina aonar? — Dia. Cé a bheidh mar m’aon údarás amháin? — Dia. Cé an t-aon duine a mbeidh údarás aige orm? — Dia. An bhfuil sé in ann údarás ceart a fheidhmiú? — Tá. An bhfuil sé in ann an duine a choinneáil ar an mbóthar ceart? — Tá. Nuair a ghráíonn duine Dia lena chroí, a anam, a intinn, agus a neart go léir, ní theastaíonn aon dlí ná údarás eile uaidh chun é a choinneáil ar an mbóthar ceart sa saol. Cé hé a rialtóir? — Dia. Agus an bhfuil Dia in ann rialú a dhéanamh nuair a ghráimid é thar gach ní eile? — Tá. Ach, nuair a thréigeann an duine Dia, agus a théann sé san íoladhradh, an bhfuil sé in ann é féin a rialú? — Níl.

TAM1897 D 283.7Anois i ndiaidh an tuile, fad is a raibh aithne acu ar Dhia fós, d’aithin siad é mar an tAon Rí agus an tAon Rialtóir a bhí acu. Ní raibh rialtóir eile acu. Nuair a d’fhág siad Dia den chéad uair, agus nuair a chuir siad déithe eile ina áit — is éard atá i gceist agam ná ag an tús, nuair a d’fhág siad Dia agus nuair a chuir siad déithe eile in áit Dé — lig siad do na déithe eile sin áit na rialtóirí a ghlacadh. D’fhógair siad gurbh iad na déithe seo a rialtóirí. Ní raibh ríthe acu; níor mhaígh fir go fóill go gcuirfidís iad féin in airde mar rialtóirí. Mhaígh fir gurbh iad na déithe na ríthe; agus ní raibh sna fir a bhí i gceannas ach ionadaithe de chuid na ndéithe, agus gurbh iad na déithe na fíor-ríthe.

TAM1897 D 283.8Gheobhaidh tú fianaise air seo in “Impireachtaí an Bhíobla,” leathanach 50. Seo iad na chéad taifid a fuarthas sa Bhabailón, áit ar thosaigh an cine, agus áit ar tharla mearbhall na dteangacha — áit ar dhearmad an cine Dia. Léim:—

TAM1897 D 284.1Do Ninridu, a Rí, ar mhaithe le caomhnú Idadu, Leasrí Ridu, an seirbhíseach, lúcháir Ninridu.

TAM1897 D 284.2Anseo, d’admhaigh an rialtóir, Idadu, agus inscríbhinn á scríobh aige chuig a dhia, nach raibh ann ach leas-rí a dhia. Níor mhaígh sé gur rí a bhí ann. Mar sin, feiceann tú gurbh é an dia rí an duine seo. Measadh gurbh é an dia rí na ndaoine, agus ní raibh sa duine seo a bhí i gceannas ach leas-rí nó leifteanant an dé.

TAM1897 D 284.3Léiríonn sé seo go raibh an t-eolas ar Dhia mar Rí dlisteanach chomh nua sin nár bhí an misneach fós ag aon duine rí a dhéanamh de féin. An bhfeiceann tú sin? Smaoinigh go cúramach. Nuair gurbh é Dia an t-aon rialtóir, ba é, ar ndóigh, an t-aon rí a bhí acu; ach nuair a d’iompaigh siad uaidh agus a ghlac siad déithe eile, bhí a n-eolas ar an bhfíor-Dia chomh nua sin, bhí a gcaidreamh leis chomh nua sin ina n-eolas, gur nuair a chuir siad déithe eile in áit Dé, agus gur bhunaigh siad na bréag-dhéithe seo mar a rí — ní raibh an misneach ag fear a raibh údarás aige i measc daoine teideal an rí a ghlacadh; ach roghnaigh sé go mbeadh aithne air mar leasrí an dé a bheadh ina fhíor-rí. Déanaim é a athrá. Bhí an t-eolas ar an bhFíor-Dhia mar an tAon Rí amháin chomh nua sin i meon na bhfear seo nach raibh an misneach ag aon duine an teideal rí a ghlacadh go fóill. Bhí a gcuimhne ar Dhia mar an tAon Rí agus Rialtóir amháin chomh soiléir sin go raibh sé ródhian ar aon duine an teideal rí a ghlacadh, mar go raibh sé ródhian cosúil le hiarracht Dia a dhíbirt.

TAM1897 D 284.4Léifidh mé inscríbhinn eile ón tír chéanna seo, ón am céanna:—

TAM1897 D 284.8Seo fear a thóg teach i n-onóir a dhé. Deir an fear seo gur leasrí an dé seo é, arb é an rí é. Ní mhaíonn an fear seo, Gudea, gur rí é. Tá údarás aige, ach ní mhaíonn sé gur rí é. Cé hé an rí? — A dhia. Léiríonn sé sin duit arís go raibh an t-eolas ar an bhFíordhia mar an tAon Rí amháin chomh nua sin ina n-intinn, nár imigh siad chomh hiomlán sin ó Dhia agus ón smaoineamh gurbh é Dia an tAon Rí agus Rialtóir amháin, go mbeidís toilteanach neamhaird a dhéanamh de ríocht Dé, agus cead a thabhairt do dhuine an teideal rí a ghlacadh.

TAM1897 D 284.9A. F. Ballenger. — An duine sa suíomh údaráis, mar sin, a mhaígh gurbh é leas-rí a dhé a bhí ann, agus ní rí?

TAM1897 D 284.10Sea. Ní raibh ríthe ann go fóill. Nílimid ag caint ar an duine mar rí. Ní raibh ríthe ann go fóill i measc na ndaoine. Bhí daoine i bpoist údaráis. Bhí fear i gceannas ar dhaoine eile. Bhí cumhacht aige, ach níor thug sé rí air féin. Níor aithníodh mar rí é, agus ní ligfeadh sé dó féin an teideal rí a ghlacadh go fóill. Cén fáth? — Toisc nach raibh sé tar éis éirí chomh saor sin ón smaoineamh ar an bhfíor-Dia, an t-aon Rí dhlíthiúil amháin, le bheith cróga go leor, le misneach olc go leor, chun gach smaoineamh ar dhia ar bith mar rí a chur i leataobh, agus é féin a chur ina rí.

TAM1897 D 284.11Seo iad na taifid is luaithe a fuarthas sa tír sin. Is féidir leat a fheiceáil go bhfuil siad i measc na cinn is luaithe ar fad. Is taifid iad ón am sular ghlac daoine an teideal rí in aon chor, agus nuair a bhí an smaoineamh acu gurbh é fíor-Dhia an Rí.

TAM1897 D 284.12Ach seo taifead atá beagán níos luaithe ná sin, a labhraíonn ar mhearbhall na dteangacha ag túr Bhaibil. Ar an gceathrú leathanach de “Impireachtaí an Bhíobla” tá cuntas an Bhíobla ar mhearbhall na dteangacha. Seo an cuntas a scríobh na daoine a raibh mearbhall na dteangacha i measc iad. Sa Bhíobla tá taifead an Tiarna air. Sa inscríbhinn seo ar na brící a adhlacadh i bhfothracha Bhaibilon agus a thángthas orthu, tá a gcuntas féin le fáil. Is féidir leat é a chur i gcomparáid leis an gcuntas sa Bhíobla, san aonú caibidil déag den Gheineasas, agus feicfidh tú go bhfuil an dá rud díreach mar an gcéanna. Seo an méid a dúirt siad faoi:—

TAM1897 D 284.14Seo ceann de na cuntais is luaithe dá bhfuil ann. Tá na cinn eile seo i ndiaidh air. Ach léiríonn na cinn eile seo go raibh am ann nuair nach raibh rí ar bith fós i measc na ndaoine; nach nglacfadh an fear a bhí i gceannas leis an teideal rí; gurbh é a dhia a rí; agus go raibh an smaoineamh gurbh é fíor-Dhia an rí chomh nua sin nach raibh sé cróga a ndóthain a rá gur rí é. Go fóill, bheadh sé ag forghabháil an iomarca údaráis i gcoinne a thuairime féin faoin bhfíor-Dhia.

TAM1897 D 285.1Sin a bhí ann roimh Nimrod. Ba é Nimrod an chéad duine a raibh an misneach aige teideal an rí a ghlacadh in aghaidh na smaointe go raibh Dia ina rí. Mar sin, léim ar aghaidh ar leathanach caoga de “Impireachtaí an Bhíobla:”—

TAM1897 D 285.2Ba é Nimrod an fear dána seo. Léiríonn an t-ainm atá air ceannairce, dímheas sotalach, agus, dar le Gesenius, tá sé coibhéiseach leis an gceannairceach fíor-mhí-dhiaga. Agus “thosaigh sé ag éirí go mórchumhachtach ar an talamh.” Nó, mar a thugann aistriúchán eile é, ba é “an chéad duine mórchumhachtach ar an talamh.”

TAM1897 D 285.3Ba é Nimrod an chéad duine a ghlac teideal an rí leis féin riamh; an chéad duine a bhí i seilbh údarás ríoga agus a chaith teideal an rí go hoscailte. Agus is éard atá i gceist lena ainm go díreach an rud a bhí i gceist leis an teideal sin i measc na ndaoine ar shuigh sé é féin ina údarás orthu.

TAM1897 D 285.4Anois, ní hé m’ráiteas féin, ach ráiteas údaráis ar an ábhar seo, a deir an méid seo a leanas:—

TAM1897 D 285.5Le bunú ríocht Nimrod, chuaigh an tseanshaol ar fad isteach i gcéim nua stairiúil. Tugann an traidisiún oirthearach a dhéanann an gaiscíoch sin an chéad duine a chaith coróin ríoga, le fios go raibh fíric i gceist a bhí níos suntasaí ná glacadh le maisiúchán nua éadaigh, nó fiú concas cúige. Chuir a réimeas córas nua caidrimh ar an saol idir an rialtóir agus an lucht a bhí á rialú. Bhí údarás na rialtóirí a bhí ann roimhe sin bunaithe ar an gceangal gaolta, agus b’íomhá de smacht tuismitheoirí é ceannas an cheannaire. I gcodarsnacht leis sin, ba rí ar chríoch é Nimrod, agus ar dhaoine a mhéid a bhí siad ina gcónaitheoirí inti, agus gan aird ar cheangail phearsanta. Go dtí seo, bhí treibheanna ann — teaghlaigh mhéadaithe — an tSochaí; anois bhí náisiún ann, pobal polaitiúil — an Stát. As seo amach, tá stair pholaitiúil agus shóisialta an domhain ar leithligh, mura bhfuil siad ag imeacht ó chéile. — Empires of the Bible, lch. 51.

TAM1897 D 285.6Cad é, mar sin, bunús an Stáit?