Kimiyyar Ceto. – Lamba 1

TAM1897 D 46.2Wa’azi da aka yi a yammacin Juma’a, 12 ga Fabrairu, 1897 An buga shi a cikin General Conference Daily Bulletins na Fabrairu 16, 1897, Juzu’i na 1, Lamba ta 3, shafuka 46-47 da na Fabrairu 17, 1897, Juzu’i na 1, Lamba ta 4, shafuka 49-53.

TAM1897 D 46.3KOWANNE MUTUM ya san cewa wannan zamani ne na kimiyya sosai, aƙalla a suna, a da’awa, da a buri. Allah yana so mutanensa su kasance koyaushe tare da zamani. Fiye da haka: yana so mutanensa su kasance koyaushe a gaban zamani. Musamman yana so mutanensa su kasance koyaushe masu gyara, kuma don mutum ya zama mai gyara, dole ne ya kasance a gaban zamani. Don haka, tunda wannan zamani ne na kimiyya sosai, a ikirari da sauran fannoni, dole ne aikin Allah da mutanensa su kasance masu kimiyya don su cika bukatun wannan zamani. Wannan shi ne bayanin hujjar da nake gayyatar ku ku yi nazari a kanta a daren yau. Ubangiji yana so ku da ni mu amince da wannan hujja, mu yi mata nazari, mu gina a kanta, har sai an tabbatar da ita a cikinmu a gaban duniya cewa wannan hujja ta dace bisa ka’idar kimiyya. Idan ni da ku, idan duk waɗanda ke ikirarin sunan Kiristi suka yi hakan, to Ubangiji ne zai aiwatar da wannan abu. Duniya za ta gani, duniya za ta gani ko muna da rabo a cikinsa ko a’a. Domin idan ni da ku ba mu da rabo a cikinsa, waɗanda za su bar Ubangiji ya tabbatar da wannan ta wurinsu za su samu rabo a cikinsa; kuma idan ni da ku ba za mu bar shi ya yi hakan ba, to za mu rasa shi.

TAM1897 D 46.4Amma kun ce, Ceto aikin mutanen Allah ne. Ceto shi ne aikin Ubangiji tilo. Wannan ne abin da waɗannan sauran ‘yan’uwa suke faɗa. Wannan ne abin da muka yi a darasin yammacin yau, da kuma abin da muka samu a dukkan darussan wasiƙar Ibraniyawa. Shi ne darasin da muka samu a wasu wurare a cikin Littafi Mai-tsarki. Kuma Littafi Mai-tsarki ya ce kada mu san komai sai Yesu Kiristi da aka yi masa gicciye. Kun ce haka; eh, ni ma ina cewa haka. Ina cewa aikin mutanen Allah — duk aikin Allah a duniya aikin ceto ne. Kuma wannan ya yi daidai da abin da muka riga muka bayyana. Saboda haka ceto kimiyya ce.

TAM1897 D 46.5Fiye da haka: Ceto ba kimiyya ce kawai ba, ba fanni na kimiyya kawai ba; ita ce babba, mabuɗi, da tsakiyar dukkan kimiyoyi. Ita ce mafi kimiyya daga cikin dukkan abubuwan da tunanin mutane ke mu’amala da su a wannan duniya. Don haka, idan mutanen Allah suka ɗauki ceto na Allah yadda yake a wurin Allah; idan aikinsa na ceto a duniya ta tsaya a matsayin wakiltar hakikanin ra’ayoyinsa na ceto, to za a bayyana wa duniya ilimin da ya fi duk sauran ilimi. A lokacin, mutanen Allah za su iya tsayawa gaban sarakunan ilimi da kansu, ba tare da kunya ba, a zamanin kimiyya.

TAM1897 D 47.1Yanzu, na himmatu gaba ɗaya ga wannan gaskiya. Kuma ina so ku ga yadda take cikakkiyar gaskiya. Ni da ku mun himmatu ga ceto na Allah. Kuma ina so ku ga ta Littafi Mai-tsarki — littafin dukkan gaskiya — cewa ceto kimiyya ce. Sa’an nan za ku, tare da ni, ku himmatu ga wannan gaskiya.

TAM1897 D 47.2Da farko, don haka, ina so ku yi tunani cikin nutsuwa, ku gani da kanku ba wai kawai cewa ceto kimiyya ce ba; har ma cewa ita ce mafi girma daga cikin dukkan kimiyoyi.

TAM1897 D 47.3Kalmar “kimiyya” a zahiri tana nufin sani. Kimiyyar ilmin tsirrai ita ce sanin ilmin tsirrai. Kimiyyar ilmin taurari ita ce sanin ilmin taurari. Don haka wani masanin kimiyya ya bayyana kimiyya a matsayin “sakamakon tunani.” Dukkan sanin — kimiyyar — da duniya ke da shi game da ilmin taurari, shi ne sakamakon tunanin duniya kan batun ilmin taurari.

TAM1897 D 47.4Yanzu ceto shi ne sanin Allah: “Rai madawwami kuwa shi ne, su san ka, Allah makaɗaici mai gaskiya, da kuma Yesu Kiristi, wanda ka aiko.” Saboda haka, kimiyya ce. Amma wannan sani ba sakamakon tunanin mutum ba ne: shi ne sakamakon tunanin Allah. Domin “‘Ba idon da ya taɓa gani, ba kunnen da ya taɓa ji, ba kuma zuciyar da ta taɓa tunanin abin da Allah ya shirya wa masu ƙaunarsa.’ Amma Allah ya bayyana mana shi ta wurin Ruhunsa. Ruhu yana bincika dukan abubuwa, har ma da abubuwa masu zurfi na Allah.” Saboda haka ceto, kasancewar samfurin tunanin Allah, ba kimiyya kawai ba ne, har ma ita ce mafi girma daga cikin dukkan kimiyoyi.

TAM1897 D 47.5Haka kuma: Abin da duniya ke ɗauka a matsayin kimiyya — kimiyyar halitta — samfurin tunanin mutane ne. Da hankali mutane ke yin tunani. Don haka, da hankali mutane ke mu’amala da duk waɗannan kimiyoyi. Amma ceto yana mu’amala da hankali kansa. To, wanne ne mafi girma? Wanne ne mafi girma — wanda ke mu’amala da sauran abubuwa, ko wanda ke mu’amala da abin da ke mu’amala da sauran abubuwa? — Tabbas na biyun ne. To, kamar yadda mutane ke mu’amala da sauran ilimi duka da hankali, kuma ceto na mu’amala da hankali kansa, a fili yake, ba wai kawai cewa ceto ilimi ne kamar kowanne ilimi ba, har ma cewa shi ne ilimi mafi girma fiye da sauran ilimi duka. Shi ne ilimi mafi girma da hankalin mutum zai iya sani.

TAM1897 D 47.6Sake faɗa: Ceto yana hulɗa da hankali. Amma wanene a cikin ceto kuma ta hanyar ceto yake hulɗa da hankali? — Shi ne Allah da kansa. To, tunda shi ne Allah da kansa ke gudanar da wannan ilimi, ke bayyana shi; kuma tunda wannan ilimi samfurin tunanin Allah ne; sai ya zama cewa kimiyyar ceto ita ce kimiyya mafi girma, mafi zurfi, mafi faɗi da aka sani, ba ga tunanin ɗan adam kaɗai ba, har ma ga dukan sararin samaniya.

TAM1897 D 47.7Mu karanta wasu ayoyi na Littafi Mai-tsarki. “Kada ku ci gaba da yin abin da duniya take yi, sai dai ku bar halinku ya sāke, ta wurin sabunta hankalinku ɗungum.” Romawa 12:2. “Saboda haka fa, ni kaina a cikin hankalina, ni bawa ne ga dokar Allah.” Romawa 7:25. “Mun san cewa Ɗan Allah ya zo duniya, ya kuma ba mu hankali.” “muna da tunani iri na Kiristi ne.” Hanya ɗaya tilo da Ubangiji zai iya isa gare mu ita ce ta hanyar tunani. Yana mu’amala da mu ne kawai ta hanyar tunani. Yana mulkinmu ne kawai ta hanyar tunaninmu. Ku duba: “ni kaina a cikin hankalina, ni bawa ne ga dokar Allah, amma a mutuntaka, ni bawa ne ga dokar zunubi.” Kuma umarni na farko daga dukkan su shi ne wannan: “Ku saurara, ya Isra’ila, Ubangiji Allahnmu, Ubangiji ɗaya ne. Ka ƙaunaci Ubangiji Allahnka da dukan zuciyarka, da dukan ranka, da dukan hankalinka.” “hankalin mai zunubi na gāba da Allah. Ba ya biyayya da dokar Allah, ba kuwa zai iya yin haka ba.” Hankalin mai zunubi wanda ba zai iya bin dokar Allah ba — ba zai iya ba — dole ne a canza shi, a maye gurbinsa da wani hankali wanda koyaushe ke bauta wa dokar Allah. Wannan canjin tunani shi ne ceto. Wannan sabunta tunani Allah ne ke yi a cikin aikin ceto nasa, kuma babu wani da zai iya yin sa. Saboda haka ita ce mafi girman dukkan kimiyoyi — mafi girma da aka sani a tunanin ɗan adam, mafi girma da aka sani a sararin samaniya.

TAM1897 D 47.8Shin ba ku fara ganin dalilin da ya sa Shaidu ke magana game da “kimiyyar ceto” ba?

TAM1897 D 49.1Yanzu ina so ku ga cewa wasu ma suna tunanin haka. Ina so ku ga cewa ba ni kaɗai nake cikin wannan ba. Ina so ku ga cewa wannan matsayi yana da goyon bayan masana — masana kimiyya — wato, mutanen da suka fahimci kimiyya.

TAM1897 D 49.2Da na kawo muku a daren nan hujja cewa waɗanda suka fi kowa fahimtar sauran ilimi a wannan duniya, suna shaida cewa sun fi sha’awar wannan ilimi fiye da dukkan sauran ilimi haɗe, cewa sun ga abubuwa da yawa a cikinsa da suka cancanci la’akari fiye da dukkan sauran ilimi haɗe, to, za ku yarda cewa ina da tabbataccen tushe na yin magana kamar yadda nake yi — daga mahangar kimiyya? To, ina da irin wannan ƙungiya — ƙungiya wadda ta fahimci dukkan sauran kimiyoyi, kuma ina da hujjoji da aka bayyana gaskiya cewa sun fi sha’awar wannan fanni fiye da dukkan sauran kimiyoyi haɗe.

TAM1897 D 49.3A cikin 1 Bitrus 1:10-12, manzo yana magana ne game da ceto, kuma a nan na karanta kamar haka:—

TAM1897 D 49.4Game da ceton nan, annabawa, waɗanda suka yi maganar alherin da za tă zo gare ku, sun yi bincike mai zurfi, a natse, suna ƙoƙari su san lokaci da kuma yanayin da Ruhun Kiristi da yake cikinsu yana nunawa sa’ad da ya yi faɗi a kan wahalolin Kiristi da kuma ɗaukaka da za tă bi. Aka bayyana musu cewa ba kansu ne suke bauta wa ba sai ku, sa’ad da suka yi maganar abubuwan da aka faɗa muku ta wurin waɗanda suka yi muku wa’azin bishara, ta wurin Ruhu Mai Tsarki wanda aka aika daga sama. Ko mala’iku ma suna marmari su ga waɗannan abubuwa.

TAM1897 D 49.5Waɗanne abubuwa ne mala’iku suke marmarin bincika? — Ceton Allah lokacin da ake wa’azinsa da Ruhu Mai Tsarki da aka aiko daga sama. Kalmar Girka ta “so,” a nan tana nufin “sanya zuciya a kan wani abu.” Kuma kalmar Girka da aka fassara da “duba cikin” tana nufin, “sunkuya zuwa ga wani abu don duba shi; duba shi da kai a sunkuye gaba; duba shi da jiki a lankwasa; duba shi da kyau, bincika shi da sha’awa — na wanda yake son sanin wani abu sosai.” Wannan shi ne yanayin mala’iku game da batun ceto.

TAM1897 D 49.6Yanzu, shin mala’iku suna fahimtar sauran kimiyoyi — ilimin halittu, ilimin ƙasa, ilimin kifi, ilimin taurari — duk sauran kimiyoyi? Kun sani cewa suna yi. Kowa ya sani cewa mala’iku sun fahimci sauran kimiyoyi gaba ɗaya. Kowa ya sani cewa lafiya ne a ce cewa duk mala’iku sun fahimci sauran kimiyoyi fiye da yadda kowanne mutum ya fahimci su, da bambancin da ba shi da iyaka, ko ya taɓa fahimtar, kowace kimiyya guda ɗaya. Amma mala’iku sun fi sha’awar batun ceto fiye da sauran dukkan kimiyoyi. Su waɗanda suka fi kowa sani a dukkan sauran fannoni, su ne suka fi kowa sha’awar wannan batu. To, kun yarda da ni ɗan lokaci da ya wuce cewa idan na iya kawo irin wannan hujja, za ku ce muna da tabbataccen tushe na ɗaukar wannan matsayi. To, mu ci gaba, muna da tabbataccen tushe. Muna cikin ƙungiya mafi kyau — eh, ƙungiyar kimiyya mafi kyau. Akwai hujja mai ƙarshe kan wannan batu, hujjar kimiyya.

TAM1897 D 49.7Yanzu, ba na yin wasa da kalmar “kimiyya” a nan daren yau. Ina amfani da kalmomin “kimiyya” da “na kimiyya” dangane da ceto a matsayin kalma mai cikakkiyar gaskiya. Ceton Allah hakika abu ne na kimiyya, ba a kiransa haka ne da ƙarya ba, amma a gaskiya, na kimiyya ne matuƙar girma. Don haka kada ku yi tunanin cewa ina yin wasa da kalmar “kimiyya” ko “na kimiyya.” Ina amfani da ita da gaskiya, saboda tana daidai a wannan mahangar.

TAM1897 D 49.8Amma wannan ba shi ne komai ba: ba wai kawai mala’iku suna son su duba wannan ba, kamar waɗanda za su san wani abu; har ma suna sanin wani abu. Suna koyo ta hanyar duba wannan da nazarinsa. Ku koma Afisawa 3:8-11, za ku ga an bayyana wannan tunani:—

TAM1897 D 50.1Ko da yake ni ba kome ba ne a cikin dukan mutanen Ubangiji, aka ba ni wannan baiwa mai daraja don in faɗa wa Al’ummai cewa saboda Kiristi akwai albarkun da suka wuce gaban misali. Da kuma in sa duka [Na bar kalmar mutane, domin an ƙara ta ne kawai] su ga mece ce tarayyar asirin, wanda tun farkon duniya aka ɓoye shi cikin Allah, wanda ya halicci dukan abubuwa ta wurin Yesu Kiristi. Nufinsa shi ne, [Dubi, yanzu, zan yi wa’azin arzikin Kiristi wanda ba a iya bincikawa, domin in sa kowa ya ga mece ce tarayyar asirin da aka ɓoye a cikin Allah, kuma wannan don nufin ne, wato domin manufar] yanzu, ta wurin ikkilisiya, a sanar da hikima iri dabam-dabam na Allah ga masu mulki, da masu iko a samaniya. Wannan shi ne madawwamin shirinsa, kuma an aikata shi ta wurin Kiristi Yesu Ubangijinmu.

TAM1897 D 50.2Menene “manufa” ta sa mutane su ga wannan? — Domin shugabanni da masu iko “a wuraren sama” (“a cikin sama” wasu fassarori suka ce; hakan dai daidai ne) su san hikimar Allah mai fannoni da yawa. Mala’iku, shugabanni, da iko, suna matuƙar son su kalli wannan bishara ta ceto idan ana wa’azinta da Ruhu Mai Tsarki da aka aiko daga sama. Suna kallo kuma suna nazari. Kuma yayin da suke nazari, suna koyon sabbin bayyanai na hikimar Allah — hikimar Allah mai yawa — bisa ga nufinSa na har abada da ya shirya a cikin Kiristi Yesu Ubangijinmu. Kun sani daga wasu ayoyin Littafi Mai-tsarki cewa wannan asirin Allah, wannan nufin har abada, an bayyana shi a cikin bishara. Kun sani cewa shugabanni da masu iko a sama ba madawwama ba ne ta wata fuska — ba su fito daga har abada zuwa har abada ba. Sun fito ne daga wani lokaci zuwa har abada, kamar yadda ku da ni muke. Jibra’ilu zai kasance har abada ne kawai daga lokacin da aka halicce shi. Ba shi daga har abada zuwa har abada ba.

TAM1897 D 50.3Amma Allah yana daga har abada zuwa har abada. To, daga har abada zuwa har abada akwai tun fil azal, kuma akwai yanzu, wata manufa — manufa madawwama wadda aka shirya a cikin Kiristi Yesu Ubangijinmu. Har yaushe mala’iku za su ɗauka kafin su kai zurfin fahimtar wannan manufa madawwama, su kuma kammala nazarinta? — Zuwa har abada. Wannan ya bayyana sosai. To, yayin da aka bayyana wannan manufa a cikin bishara, aka sanar da ita ta wurin asirin Allah, wato, “Kiristi a cikinku, begen ɗaukakar da za a bayyana”, a fili yake cewa mala’iku suna nazarinta. Kuma yayin da suke nazari a kanta, suna ganin an bayyana a ciki hikima mai yawa ta Allah, bisa ga manufa madawwamarsa. Suna sha’awar nazarinta. Suna yin hakan, kuma haka suke koyo.

TAM1897 D 50.4To, kenan, tun da suna fahimtar sauran ilimi duka fiye da yadda mutum ɗaya zai fahimci ɗaya, kuma suna fi sha’awar wannan fiye da su duka, suna kuma koyo daga gare shi; shin wannan ba gaskiya ba ce da ku da ni za mu iya dogaro da ita da cikakken tabbaci? To, shin wannan ma ba batu ba ne da ya fi dacewa da tunaninmu, tunaninmu mafi girma, fiye da sauran duka ba? Kuma ko ba za mu iya mayar da zukatanmu a kansa ba, mu ba shi dukkan ruhinmu ba tare da zama marasa kimiyya ba? Eh, za mu iya, za mu iya! Mu yi hakan.

TAM1897 D 50.5Yanzu, kada ku fahimce ni ba daidai ba. Ba na kai hari ga sauran kimiyoyi ba. Ba na cewa a yi watsi da sauran ilimi baki ɗaya, a ɗauke su a matsayin abin yaudara, kuma ba su da daraja. A’a; abin da nake faɗa shi ne wannan ya fi su duka girma; kuma duk abin da muka yi nazari a kansu dole ne mu yi shi ne a ƙarƙashin wannan wanda ya fi su girma. Abin da nake faɗa kawai shi ne duk sauran dole ne su zo na biyu, aƙalla, ga wannan ɗaya, idan za mu kasance masu kimiyya.

TAM1897 D 50.6Ku yi tunani! Ku ɗauki hankalinmu na halitta da muke amfani da shi wajen sauran kimiyoyi. Shin ni, ko wani mutum, zai kasance mai kimiyya da gaske idan ya sanya tunaninsa mafi kyau da mafi girma a kan wata kimiyya, alhali yana da cikakkiyar hujja cewa akwai wata kimiyya mafi girma a hannunsa? Shin hakan zai kasance na kimiyya? — A’a. To, har zuwa yanzu mun ga cewa wannan kimiyya ce; kuma ita ce kimiyya mafi girma. To, duk mutumin da bai sanya tunaninsa mafi girma, tunaninsa mafi kyau, da duk ƙarfinsa, a kan wannan kimiyya da farko ba, kuma bai bar ta ta jagoranci sauran kimiyoyi ba, a hakikanin al’amari ba shi da ruhin kimiyya.

TAM1897 D 50.7Kuma ba mai hikima ba ne. To menene wannan kimiyya? — Ceto. Mai kyau ƙwarai. Kuma ita ce rayuwa madawwama. Ku yi tunanin na sanya duk rayuwata, duk ƙarfina, a kan sauran ilimi, na yi watsi da wannan, ko na ɗauke shi a matsayin ƙasa, shin zan samu shi? — A’a. To, nawa ne lokacin da zan yi karatun sauran ilimi? — A mafi yawa shekaru kaɗan ne kawai. To, aikin da na yi a kan waɗannan fannoni na kimiyya zai ƙare har abada, kuma ba zan sake samun damar nazarinsu ba.

TAM1897 D 50.8Amma idan na fara da wannan na farko, in bar sauran su ɗauki matsayi na ƙasa har sai na tabbatar da wannan, shin zan sami damar nazarin sauran? — Eh. Har yaushe? — Har abada. Ah, to, ko ba ita ce hanya mai hikima ba? Ko ba ita ce kaɗai hanya mai hikima ba? Kuma ko ba ita ce kaɗai hanya ta kimiyya da hankali ba? — Tabbas haka ne. To, ku zo mu kasance masu kimiyya, a sahihiyar ma’ana, a mataki mafi ɗaukaka.

TAM1897 D 50.9Yanzu mu duba kaɗan gaba. A cikin wannan sakin layin na farko da muka duba game da mala’iku, ya fara ne da annabawa, haka: “Game da ceton nan, annabawa, waɗanda suka yi maganar alherin da za tă zo gare ku, sun yi bincike mai zurfi, a natse,” lokacin da suka shaida tun farko game da wahalhalun Kiristi da ɗaukakar da za ta biyo baya.

TAM1897 D 51.1To, ta wurin annabawa aka gabatar da wannan kimiyyar ceto a rubuce, kamar yadda muke da ita a nan, wannan sakamakon tunanin Allah kan batun ceto. Wannan littafin kimiyya, wannan kimiyyar ceto, ta zo ne ta wurin annabawa. Shin sun san wani abu game da sauran kimiyoyi? — Eh.

TAM1897 D 51.2Za mu iya samun wannan a wurare da dama — fiye da yadda za mu sami lokaci mu lura da su a daren yau. Amma za mu duba abubuwa biyu ko uku, domin mu gani a fili cewa lalle suna da ilimi game da waɗannan.

TAM1897 D 51.3A cikin babi na goma sha biyar na wasiƙar farko ta Korintiyawa, akwai wata bayanin kimiyya da aka yi kimanin shekaru dubu ɗaya da ɗari bakwai kafin kimiyya ta gano ta. Ta kasance a wurin tsawon waɗannan shekaru, amma masana kimiyya a fannin da take ciki ba su san ta ba ta hanyar tunaninsu. Wannan ita ce bayanin gaskiya a ilmin taurari. Duk wanda ya gaskata bayanin da ke cikin Littafi Mai-tsarki ya san shi a kowane lokaci, tabbas, ko da bai taɓa jin kalmar ilmin taurari ba; amma ilmin ɗan adam bai san shi ba, kuma ya gano shi ne bayan dogon lokaci.

TAM1897 D 51.4Wani tunani: Lokacin da marubucin Littafi Mai-tsarki ya yi wannan bayanin kimiyya wanda shekaru dubu ɗaya da ɗari bakwai bayan nan masana kimiyya suka gano cewa ya dace da kimiyya, shin ba a kowane lokaci gaskiya ne a matsayin bayanin kimiyya ba kamar yadda ya kasance bayan an gano shi? — Hakika. To, shin ba haka yake ba tun lokacin da marubucin ya rubuta shi? — Tabbas. Ayar tana cikin 1 Korintiyawa 15:41:—

TAM1897 D 51.5Rana tana da wata irin daraja, wata yana da wata darajar dabam, taurari kuma suna da tasu dabam. Wani tauraro kuwa yakan bambanta da wani a wajen daraja.

TAM1897 D 51.6Ba a san hakan ba shekaru ɗari da suka wuce, domin a kusan wannan lokacin wani mutum da ya ɗauki kansa babban masanin taurari, kuma abokan aikinsa suka ɗauke shi haka, ya soki wannan maganar a matsayin ba daidai ba, kuma a matsayin hujjar jahilcin marubutan Littafi Mai-tsarki; domin ya yi tunanin (wato, marubucin Littafi Mai-tsarki ya yi tunanin) cewa wani tauraro yana bambanta da wani a ɗaukaka, a haske, maimakon a nisa. Wannan ita ce maganar wannan mai sukar game da shi. Ra’ayinsa shi ne, kuma ya yi magana a madadin kimiyyar taurari, cewa dalili ɗaya tilo da ya sa wani tauraro yake da haske kuma kyakkyawa a gare mu fiye da wani shi ne saboda yana kusa da mu fiye da wani, don haka muke samun hasken ta fiye. Amma a yau a dukkan fannoni na kimiyya an sani gaskiya ce cewa akwai bambanci sosai tsakanin taurari, a girman su da kyawun su da launukansu, kamar yadda yake tsakanin furanni a doron ƙasa. Don haka, da za mu ga duk furen da ke doron ƙasa a gabanmu a wani babban fili, da duk ɗaukakarsu, da bambancin launukansu, sannan mu ga taurarin sararin sama a sarari kamar yadda muke ganin waɗannan, za mu ga ɗaya daidai da ɗayan a cikin bambance-bambance da kyau. Wannan abu an sani yanzu, amma ba a sani ba lokacin da aka rubuta wannan sakin layin ga Korintiyawa.

TAM1897 D 51.7Yanzu, ina tambaya, shin wannan ba wani bayanin kimiyya ba ne, ba bayani ne game da gaskiya a kimiyya ba, a ranar da Bulus ya rubuta shi ya aika shi Korint, da tabbaci iri ɗaya kamar yadda yake yanzu? Gano cewa kimiyya ta tabbatar da cewa gaskiya ce bai sa ta zama gaskiya ba, haka kuma bai ƙara mata ko da ɗan ƙaramin nauyi a matsayin gaskiya ba. Abin da suka gano ya nuna ne kawai cewa sun gano wani abu da ya kasance gaskiya, amma ba su sani ba a da, saboda ba su yi imani da Littafi Mai-tsarki ba. Da dai sun karanta hakan a cikin Littafi Mai-tsarki, suka yi imani da shi suka kuma yarda da shi, da sun san wannan ɓangare na kimiyya tun da daɗewa kafin kowanne masanin kimiyya ya gano shi.

TAM1897 D 51.8Akwai wata kimiyya: Wata rana Sir Isaac Newton yana zaune a ƙarƙashin itacen tuffa. Wata tuffa ta faɗo daga reshe kusa da shi. Sau da yawa tuffafi sun taɓa faɗowa daga itatuwa a baya. Ya taɓa ganin tuffafi suna faɗowa daga itatuwa a baya. Amma a wannan rana yana cikin yanayin tunani, sai ya fara tunani. Me ya sa tuffa ta faɗi? Dole ne saboda ƙasa tana da wani tasiri a kanta da ke ja ta zuwa gare ta. Ƙasa, tunda ta fi tuffa girma, za ta ja ta zuwa gare ta lokacin da ta saki daga itace. Ya ce, Idan na ɗauki wannan tuffa, na jefa ta sama gwargwadon iko, za ta sake faɗowa ƙasa. To idan tasirin ƙasa ne ya kawo ta wannan ɗan gajeren nisa, to idan na jefa ta sama gwargwadon iko ta dawo, hakan shaida ce cewa tasirin ƙasa yana isa har wannan nisa daga ƙasa, kuma yana riƙe da wannan abu yana mayar da shi. Idan na iya jefa ta mil ɗaya sama, kuma ta dawo, to zai bayyana cewa wannan tasiri ya kai mil ɗaya nesa don dawo da abin. Sai ya ce, Idan haka gaskiya ne, to wannan tasiri ya kamata ya kai har zuwa wata. Na yi mamakin ko wannan tasirin yana isa wata kuwa? Zan tafi in duba. Ya koma gidansa ya zauna, ya ɗauki ƙididdigar taurari game da zagayowar wata a wurin da ya dace, ya yi dogon jerin lissafi. Amma ba su yi daidai ba. Ya sake gwadawa sau da yawa, amma ba su yi daidai ba; bai samu ya sa wannan tasirin ya isa wata ba.

TAM1897 D 52.1Ya ajiye lamarin na kusan shekaru goma, idan na tuna daidai, kafin ya sake ɗaukarsa. Wata rana an wallafa sabon lissafi na zagayowar wata, wanda ya gyara wasu kurakurai a cikin lissafin da aka yi a baya. Da aka wallafa shi, Newton ya ce, “Ina mamakin ko wannan zai cika abin da nake so.” Ya samu lambobin, ya fara aiki, ya yi dogon jerin lissafi wanda ku da ni za mu yi mamaki a kai, tabbas. Amma a ƙarshe ya rage lambobi biyu ko uku kafin ƙarshen lissafin, sai ya ga cewa zai yi daidai. Ya yi matuƙar mamaki da wannan abin al’ajabi har bai iya kammala lissafinsa ba. Alƙalami ya faɗi daga hannunsa, sai ya roƙi wani aboki ya kammala masa lissafin. Abokin ya yi hakan, Sir Isaac Newton ya tabbatar da wata gaskiya ta kimiyya, ko mafi dacewa, sabuwar kimiyya. Ana kiranta ƙarfin jan ƙasa. Kuma tun daga lokacin, an yi masa daraja kamar ba zai taɓa mutuwa ba.

TAM1897 D 52.2Hakika, wannan babban abu ne. Amma hakan ya riga ya kasance a cikin Littafi Mai-tsarki shekaru dubu biyu da ɗari biyar kafin Sir Isaac Newton ya gano shi a cikin yanayi. Ƙarfin jan ƙasa shi ne kawai yake daidaita sararin samaniya. Shi ne wannan ka’ida, wannan doka, kamar yadda masana kimiyya za su ce, wadda ake amfani da ita wajen kiyaye daidaiton sararin samaniya. Wato, kowanne jiki a sararin samaniya na shafar kowane jiki, kuma ana daidaita shi da shi. Ba wai kowanne jiki kaɗai ba, har ma kowanne ƙaramin yanki na abu a sararin samaniya, yana jawo kowane sauran ƙaramin yanki na abu a sararin samaniya zuwa gare shi, yana kuma tasiri a kansa.

TAM1897 D 52.3A cikin duniyar zahiri, wannan shi ne gaskiyar da ta dace da abin da muka yi a darasin Littafi Mai-tsarki yau da rana, game da batun rayuwa. Mun gano cewa ba za ku iya taɓa kowa ko komai ba ba tare da an san hakan a ko’ina cikin sararin samaniya ba. Gwara ba ta faɗi ba sai da sanin Ubanku, kuma wannan gwara ba ta faɗi ba sai an ji faɗuwarta a ko’ina cikin sararin samaniya. Wannan kawai wata gaskiya ce da ta dace da hakan.

TAM1897 D 52.4Akwai wata gaskiya ta ruhaniya ma da ke daidai da waɗannan biyun.

TAM1897 D 52.5Ina zan tafi daga Ruhunka? Ina zan gudu in tafi daga gabanka? In na haura zuwa sammai, kana a can; in na yi gado a zurfafa, kana a can. In na tashi a fikafikan safiya, in na sauka a gefe mai nisa na teku, can ma hannunka zai bishe ni, hannunka na dama zai riƙe ni gam. Zabura 139:7-10.

TAM1897 D 52.6Idan ku da ni muka yi tunani mai kyau, shin ana gane shi a wani wuri daban? Muna yin tunani ba daidai ba. Menene tunani ba daidai ba? — Zunubi. To, a ina zunubi ke farawa? — A cikin tunani. Shin an gano zunubina a wani wuri daban a cikin sararin samaniya banda ni? Wa ne ke ganewa? — Allah, ta wurin Ruhunsa. To, shin akwai wata gaskiya ta ruhaniya a cikin sararin samaniyarmu da ba a gane ba? ba a ji ba? ko wani tunani na alheri ko na sharri da ba a ji ba? Shin ba ku ga ƙarfin jan ƙasa a matsayin kimiyya ba ne? Sir Isaac Newton ya gano gaskiya a cikin sararin samaniya wadda ta yi daidai da sauran gaskiyoyi na sararin samaniya.

TAM1897 D 52.7Dokar da Newton ya gano ita ce, kamar yadda na faɗa, abin da ke kiyaye daidaiton sararin samaniya. Yanzu zan karanta nassin Littafi Mai-tsarki da ke nuna cewa an riga an san wannan shekaru dubu biyu da ɗari biyar kafin Newton ya gano shi. Ishaya 40:12:—

TAM1897 D 52.8Wane ne ya auna ruwaye a tafin hannunsa, ko kuwa ya gwada tsawon sammai da fāɗin tafin hannunsa? Wane ne ya riƙe ƙurar ƙasa a kwando, ko kuwa ya auna nauyin duwatsu a magwaji, tuddai kuma a ma’auni?

TAM1897 D 52.9Da aka sa duwatsu da tuddai, an daidaita su da juna. Shin Allah ne ya tsara haka domin a kiyaye daidaitonsu? Menene sunan kimiyya na dokar da ke kiyaye daidaiton abubuwa? — Ƙarfin jan ƙasa. To mene ne Ishaya ya yi magana a kai? — Ƙarfin jan ƙasa. Hakika haka ya yi.

TAM1897 D 52.10Wani masanin kimiyya ya bayyana wannan gaskiya ta hanyar ƙaramin fure da ake kira snowdrop. Ku yi tunanin nau’ikan furanni biyu da ke haifar da kansu daga iri. Ɗaya fure ne mai tsaye, ɗayan kuma fure ne mai lankwasawa. Kun lura a cikin furanni akwai ƙananan sanduna da ke tsaye a zagaye sandar tsakiya. Yanzu, a cikin fure mai tsayuwa wanda ke yin ninki da iri, sandar tsakiyar kullum guntu ce fiye da waɗanda ke kewaye da ita. Idan kuwa fure ne mai lanƙwasawa, sandar tsakiyar ta fi waɗanda ke kewaye da ita tsawo. Dalilin haka shi ne domin ƙurar fure — wato pollen — da ke kan waɗanda ke kewaye dole ne ta faɗa kan sandar tsakiyar, in ba haka ba ba za a samu haihuwar fure ba.

TAM1897 D 52.11Yanzu, a cikin fure mai tsaye da ke haihuwa daga iri, dole ne sandar tsakiyar ta kasance gajeriya fiye da sauran, domin ƙurar fure ta sauran ta sauka a kanta. Idan ta yi tsawo, za ku ga ƙurar za ta sauka ƙasa, ta wuce ta, don haka ba za a samu iri ba. Idan kuwa fure ne mai lanƙwasawa, kuma wannan sandar ta kasance gajeriya fiye da sauran, ƙurar za ta zube, kuma haka ba za a samu iri ba. Don haka, a kowane fure mai tsaye da ake haifarwa daga iri, sandar tsakiyar ta fi waɗanda ke kewaye da ita gajarta. A kowane fure mai lanƙwasawa da ake haifarwa daga iri, sandar tsakiyar ta fi waɗanda ke kewaye da ita tsawo.

TAM1897 D 53.1Furen snowdrop yana hayayyafa daga iri. Kuma ko da yake fure ne mai tsaye, sandar tsakiyar sa ta fi tsayi fiye da na gefensa. Ta yaya hakan zai yiwu? Zan sake faɗa don ku fi fahimta: Furen snowdrop a asalinsa fure ne mai tsaye, kuma yana hayayyafa ta hanyar iri. Don haka, sandar tsakiyar ya kamata ta kasance gajeriya fiye da sauran. Amma ita ta fi sauran tsawo. To, ta yaya zai iya hayayyafa ta hanyar iri? Ubangiji ya tanadi hakan. Ya tsara shi ta yadda ko da yake fure ne mai tsayuwa, zai lanƙwasa ya kuma sunkuya. Saboda haka, sandar tsakiyar ta fi sauran tsawo, a cikin wannan fure mai tsayuwa. Yana girma ya tsaya madaidaici har sai ya yi fure ya balaga ya shirya yin haihuwa. A daidai lokacin ne yake lanƙwasa kansa, kuma idan ƙurar fure ta sauka a wurinta, ƙaramin fure ɗin ya sake tashi ya tsaya.

TAM1897 D 53.2Yanzu, wannan kanta abu ne mai kyau; amma a nan ne misalin dokar jan ƙasa ke shigowa. Wannan masanin kimiyya ya gaya mini cewa abin da ke sa furen ya lanƙwasa, ya sunkuya da kansa, shi ne jan ƙasa. Haka ne. Me ke sa tuffa ta faɗi? — Nauyi. Amma nauyi ba komai ba ne illa jan ƙasa — daga Latin gravus, ma’ana nauyi. Me ke sa wannan furen da ke tsaye ya sunkuya da kansa? — Nauyin ƙasa. Amma me ya sa nauyin ƙasa bai sa wannan furen ya sunkuya kai ba tun farko? — Ah, lokacin da Allah ya halicci wannan ƙaramin fure, ya daidaita ƙasa, eh, ya daidaita sararin samaniya, da buƙatunsa. Lokacin da Allah ya halicci wannan ƙaramin furen snowdrop mai tawali’u, ya riƙe sararin samaniya a ma’auni, ya kuma daidaita shi da buƙatar wannan ƙaramin fure! Kuma idan Allah ya yi tunanin wannan ƙaramin fure, shin ba zai fi yin tunani a kanku ba, ya ku masu ƙarancin imani?

TAM1897 D 53.3Yanzu wannan masanin kimiyya ya gaya mini cewa da aka ƙirƙiri ƙasa — kuma tabbas sararin samaniya — da ta fi nauyi fam ɗaya, ko aunsi ɗaya fiye da yadda take, da hakan zai sa furen snowdrop ya lanƙwashe kafin lokacin da ya dace; domin kasancewarta mai nauyi, za ta yi mata tasiri fiye da haka. Kuma a wannan yanayin, furen snowdrop na farko za ta kasance ta ƙarshe. Amma domin wannan ƙaramin furen snowdrop ya rayu ya faranta wa mutane rai har ƙarshen duniya, Allah ya daidaita sararin samaniya daidai gwargwadon buƙatun wannan fure, don idan lokacin buƙatarsa ya yi, nauyin ya zama daidai wajen jan shi ƙasa. Sa’an nan yayin da furen yake sunkuye domin hayayyafa ta faru, wani ƙarfi yana zuwa daga saiwoyinsa, sai ƙarar furen ta ɗan ƙara tauri, furen kuma ya rinjayi ƙarfin jan ƙasa, ya tsaya kamar yadda yake a da.

TAM1897 D 53.4Wane ne ya auna ruwaye a tafin hannunsa, ko kuwa ya gwada tsawon sammai da fāɗin tafin hannunsa? Wane ne ya riƙe ƙurar ƙasa a kwando, ko kuwa ya auna nauyin duwatsu a magwaji, tuddai kuma a ma’auni?

TAM1897 D 53.5Wa ya saita ma’aunin sararin samaniya? — Allah. Ishaya ya bayyana hakan kusan shekaru dubu biyu da ɗari biyar kafin Sir Isaac Newton ya gano shi. Shin ba gaskiya ce ta kimiyya ba ne lokacin da Ishaya ya rubuta shi? — Eh. Shin ba a rubuta shi a tarihi ba ne tsawon waɗannan zamanai? — Eh. Shin ba gaskiya ce ta kimiyya a kowane lokaci ba? — Haka ne. Shin ta ƙara zama gaskiya ta kimiyya lokacin da Newton ya gano ta? — A’a; masana kimiyya sun koyi wani abu da ba su sani ba a baya, amma a nan take a cikin Littafi Mai-tsarki tun da farko.

TAM1897 D 53.6Ku yi tunani kan waɗannan abubuwa. Allah yana so mu yi haka. Yana so ni da ku mu gane cewa ceto, Kalmar da ya ba mu, wadda yake kiranmu mu yi tunani mafi zurfi a kanta, ba wani ƙaramin ƙuntataccen batun gefe ba ne; sai dai ita ce mafi girman abin da duniya za ta taɓa sani. Ita ce mafi girman abin da kimiyya ta duniya za ta taɓa sani. Ita ce babbar kimiyya da duniya za ta taɓa sani.

TAM1897 D 53.7Amma ba don mu zama masu kimiyya ya kamata mu yi nazarinsa ba. Ya kamata mu yi nazarinsa ne don mu sami ceto; kuma samun ceto kimiyya ce.