Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
06 / 12Sèmon 1897

Premye Gwo Kòmandman an

Alonzo Trevier Jones

TAM1897 D 279.2Sermon bay madi swa, 2 mas 1897 Enprime nan Biyè Jounal Konferans Jeneral la, 5 Mas 1897, Vol. 1, No. 16, pp. 279-285.

TAM1897 D 279.3NOU konnen ke Senyè a te di konsènan epòk sa a ak pèp k ap viv nan epòk sa a, ke “men yo menm ki kenbe kòmandman Bondye yo ak lafwa Jezi a.” Ou menm avè m, nou deklare avèk rezon ke nou se pèp sa a, e nou kanpe kote nou deklare ke Senyè a ka di de nou, devan linivè a, “Men yo menm ki kenbe kòmandman Bondye yo ak lafwa Jezi a.” E se pral yon reyalite, non sèlman paske li di sa, men li pral di l paske se yon reyalite.

TAM1897 D 279.4Tèks sa a aplike nèt pou ou menm avè m ki la nan kay sa a; e Senyè a vle pou sa vin yon reyalite kounye a epi pou l rete yon reyalite toutan, konsa li ka pwoklame l bay lemonn antye ak tout linivè a san rete: “Men yo menm ki kenbe kòmandman Bondye yo ak lafwa Jezi a.”

TAM1897 D 279.5Se sa nou dwe etidye. Nan leson sa yo, nou dwe etidye pou nou konnen si nou kenbe kòmandman Bondye yo ou pa; konsa Senyè a ka di de nou, “Men yo menm ki kenbe kòmandman Bondye yo ak lafwa Jezi a.”

TAM1897 D 279.6Lè n ap obeyi kòmandman Bondye yo, se sèten premye a ki vini, e se li menm nou dwe obeyi. E men pawòl li: “Premye nan tout kòmandman yo se sa a: Koute, Izrayèl; Senyè a, Bondye nou an, se yon sèl Senyè; e w ap renmen Senyè a, Bondye w la, ak tout kè w, ak tout nanm ou, ak tout lespri w, epi ak tout fòs ou; se sa ki premye kòmandman an.”

TAM1897 D 279.7Kounye a, èske Senyè a ka di pou ou menm avè m konsènan kòmandman sa a, Men yo ki kenbe l la?

TAM1897 D 279.8Èske Senyè a gen tout kè w, konsa ou pa gen kè pou anyen lòt pase li menm ak sa ki pou li a?

TAM1897 D 279.9Èske Senyè a gen tout nanm ou, nan yon lanmou devwe, konsa pa gen okenn santiman nan ou ki pa pou li?

TAM1897 D 279.10Èske Senyè a gen tout lespri w, konsa pa gen okenn panse nan lespri w, okenn aktivite nan lespri w, okenn pati nan lespri w ki pa pou li, — dedye a sèvis li? Paske se ak lespri nou sèvi Senyè Bondye nou an. Se pa ak yon pati ladan l, se pa ak yon ti moso ladan l, men se ak tout li nèt. Konsa ou pa gen lespri pou w dedye, oswa pou w mete sou anyen ki pa soti nan Bondye.

TAM1897 D 279.11Èske tout fòs ou se pou li, konsa ou pa gen okenn fòs pou mete okenn lòt kote eksepte sou sa ki pou Bondye, ak pou sèvis li?

TAM1897 D 279.12Si tout bagay sa yo se verite pou ou, enben, yo ka di toutbon pou ou, “Men moun ki kenbe kòmandman yo.”

TAM1897 D 279.13“Dezyèm nan sanble avè l, Ou dwe renmen pwochen ou tankou tèt ou.” Lè lanmou Bondye nan kè nou, jan sa nan premye kòmandman an, l ap fasil ase pou nou renmen pwochen nou tankou tèt nou.

TAM1897 D 279.14Jan sa te parèt nan diskou Frè Kellogg la lòt jou a, konsènan ti gason sa a nan Chikago ki te ale jwenn yon moun, yon etranje nèt, epi li te di l, “Èske w konnen ou se pi gwo pechè nan mond lan?” Epi lè mesye a, sezi, mande kijan sa te ka ye, li di li pa t janm touye pèsonn, li pa t janm komèt okenn gwo krim, ti gason an di l: “Pi gwo kòmandman an se: Ou dwe renmen Senyè a, Bondye w la, ak tout kè w, ak tout nanm ou, ak tout lespri w, epi ak tout fòs ou. Èske w fè sa?” Li reponn: “Non, mwen pa fè l. Mwen pa ka di ditou ke m fè sa.” Ti gason an di, “Bon, se pi gwo kòmandman an. Ou ap vyole pi gwo kòmandman an; donk ou se pi gwo pechè a.” Nonm nan te admèt sa, epi yo te mennen l vin jwenn Bondye pou l jwenn delivrans total. Sa klè kou dlo kòk: kòm se pi gwo kòmandman an, moun ki vyole l la se pi gwo pechè a. Èske se ou menm?

TAM1897 D 279.15Ou menm avè m ap deklare nou kenbe kòmandman Bondye yo, ak lafwa Jezi a. Èske n ap vyole premye nan tout kòmandman Bondye yo? Si nou pa kenbe pi gwo a, premye a, nan tout kòmandman yo, sa vle di n ap vyole l. Si n ap vyole sa a, nou pa kenbe kòmandman yo; sa klè. Ou menm avè m dwe deside kounye a, e nou dwe deside pou toutan, si nou pral sèvi Senyè a ak tout kè nou, ak tout nanm nou, ak tout lespri nou, epi ak tout fòs nou.

TAM1897 D 279.16Ekri a di, “Wayòm Bondye a nan nou.” Wayòm ki nan nou an se wayòm Bondye; se konsa li te ye lè Bondye te kreye lòm, men lènmi an te pran plas Bondye; epi Senyè a te libere lòm ankò pou l chwazi si se Bondye k ap gen plas pa l nan pwòp wayòm pa l la, oswa si se moun ki te pran plas la k ap gen plas Bondye nan wayòm Bondye a. Wayòm ki anndan ou an se pou Senyè a. Se pou ou ki di si se Senyè a k ap renye ladan l, oswa si se ènmi an k ap renye ladan l. Epi si ou pa chwazi pou Senyè a renye ladan l, ou chwazi pou ènmi an renye ladan l. Tout bagay la depann de chwa moun nan pou konnen kiyès k ap renye.

TAM1897 D 280.1Yon moun dwe dirije. Lèzòm pa t fèt pou l dirije tèt li, endepandan de Bondye. Li te fèt pou l rete tèt li ak Bondye, e li pa ka rete tèt li san Bondye. Lèzòm te fèt pou l kanpe ak Bondye. Wayòm Bondye a te anndan l. Bondye t ap dirije anndan l. Men, li te kòmanse chèche fè volonte pa l lè l te suiv Satan. Men, yon moun ka fè volonte pa l sèlman lè l suiv Bondye. Wayòm Bondye a anndan w. Nou dwe chwazi pou Bondye pran plas pa l la nan nou, nan wayòm pa l la nan kè nou. L ap pran plas li la, epi l ap renye la lè l ka gen plas pa l la nan wayòm pa l la.

TAM1897 D 280.2Ou konnen konsènan wayòm Bondye sou tè a, li dwe soti de lanmè rive nan lanmè, epi soti de rivyè a rive nan bout latè. Wayòm Bondye a, wayòm sa a ki gen pou vini lè Senyè a rive, ou konnen li dwe kouvri chak pous, chak patikil tè ki genyen nan mond sa a. Kounye a, wayòm Bondye a nan nou. Wayòm sa a ki anndan nou kote Bondye ap renye a — èske règ li kouvri tout espas, chak patikil tè ki nan kè nou? Èske wi? Se sa ki kesyon an, e kesyon sa yo se pou nou nan plizyè fason.

TAM1897 D 280.3Mwen senpleman ap li kòmandman an, epi m ap atire atansyon nou sou sa kòmandman an di. Epi sa fèt pou nou menm, pou lespri nou ak kè nou toujou rete ouvè pou kesyon an: Èske sa se verite pou nou, “Men yo ki kenbe kòmandman Bondye yo ak lafwa Jezi a” ak tout kè nou, tout nanm nou, tout lespri nou, ak tout fòs nou?

TAM1897 D 280.4Sou kisa lespri w ap repoze, sou kisa l ap etidye, sou kisa l ap travay — èske Bondye ladan l? Èske se pou glwa Bondye? Rechèch w ap fè a, etid w ap suiv yo, tout panse lespri w — èske se pou imaj Bondye ka enprime ladan l? Èske se pou w jwenn Bondye pi plis nan lespri w? Èske se pou w glorifye l plis? Èske se li ki premye a ak tout bagay la, nan efò entelektyèl ou yo? Èske w renmen l, sèvi l ak tout lespri w?

TAM1897 D 280.5Epi ak tout fòs ou. Tè w ap travay la, èske w ap travay li pou Bondye? Rabo w ap pouse a, pou fè yon planch vin lis, èske w ap fè sa pou Bondye, konsa tout sa w resevwa se pou Bondye e se pa pou ou menm ditou? Èske fòs ou konsakre nèt pou Bondye, konsa w ap travay nan zafè Bondye kèlkeswa kote w mete men w?

TAM1897 D 280.6Se yon lide ki lajman gaye ke yon moun dwe sispann travay nan metye li, oswa kèlkeswa travay manyèl li ap fè a, anvan li ka vin yon travayè nan kòz la. Anpil moun di, “Mwen vle soti nan sa m ap fè a. Mwen swete m te ka wè kijan pou m soti. Mwen swete m te ka kite boutik sa a. Mwen ta renmen vin yon travayè nan kòz la.” Si ou pa yon travayè nan kòz la kote ou ye a, ou pap yon travayè nan kòz la lè w rive kote ou vle a. Si ou pa yon travayè nan kòz la pandan w ap laboure jaden an, ou pap yon travayè nan kòz la si w t ap eseye preche sou chè a. Si ou se yon forjè, e ou sou enclòch la jou apre jou — si ou pa yon travayè nan kòz la ak tout fòs ou, ak tout kè w, ak tout nanm ou, menm jan avè m sou chè a, enben ou pap yon travayè nan kòz la si w t ap distribye feyè yon kote.

TAM1897 D 280.7Gen yon egzanp ki tabli devan nou sou sa limanite ka ye; e sou sa chak kretyen nan Jezi dwe ye. Pitit Bondye a te vini nan mond sa a pou montre ou menm ak mwen egzakteman sa li ye pou kenbe kòmandman yo, ak egzakteman kijan pou kenbe yo. Epi li te travay nan yon metye pandan anviwon sis fwa plis tan pase li te preche. Kòmanse depi li te gen douz an, lè li te ka kòmanse travay ak Jozèf nan metye bòs chapant la, lè li te ka fè anpil bagay, — paske yon ti gason douz an ka fè anpil bagay pandan l ap ede yon bòs chapant. Kidonk, kòmanse depi li te gen douz an, li te batize epi li te kòmanse preche a anviwon trant an; sa fè dizuit an. Se nan ane sa yo li t ap travay kòm bòs chapant. Soti nan laj trant an rive trant-twa an edmi, li te pase nan ministè piblik la ap preche. Konsa, ou wè li te travay kòm bòs chapant prèske sis fwa pi lontan pase li te preche.

TAM1897 D 280.8Kounye a, èske li te Pitit Bondye a menm jan an pandan dizuit ane sa yo li t ap travay kòm bòs chapant, jan li te ye pandan twa zan edmi li te pase ap preche a? — Nou konnen li te sa. Èske li te Sovè m ak Sovè nou lè li t ap koupe yon planch, fè yon ban epi mete pye ladan l, — èske li te Sovè m ak Sovè nou menm lè sa a, menm jan li te ye lè li te sou kwa a? — Nou konnen li te sa. “Paske se grasa lavi li nou sove.”

TAM1897 D 281.1Pa bliye se nan fen dizuit an sa yo li te vin batize, e yo te batize l, nan kòmansman ministè li, e nan fen karyè bòs chapant li, — se lè sa a Bondye te di, “Sa a se Pitit mwen renmen anpil la, mwen kontan anpil nan li.” Èske li pa t, lè sa a, yon travayè nan zafè a pandan dizuit an sa yo menm jan li te ye pandan twa zan edmi ki te vin apre yo? — Nou konnen li te ye. Lè sa a, si ou se yon bòs chapant, epi ou se yon kretyen ki deklare lafwa w nan Jezikri, èske ou pa ka yon disip li? Èske ou pa dwe yon disip li epi yon travayè nan kòz la menm kote a, tout otan vre kòmsi ou te sou chè a? Mwen pa di ou oblije rete yon bòs chapant pou toutan. Li menm, li pa t fè sa. Mwen pa di w ap oblije toujou rete yon forjwon oswa yon kiltivatè; men mwen di e mwen ensiste, pandan w se yon bòs chapant, pandan w se yon forjwon, pandan w se yon kiltivatè, ou dwe yon travayè nan kòz la tout otan w ap janm ka ye, kèlkeswa kote w ye.

TAM1897 D 281.2Se konsa Jezi montre chak grenn nan nou sa li ye pou w yon kretyen, ak sa lavi nou dwe ye, kèlkeswa sa lespri nou, kè nou, oswa men nou ap okipe. Li te renmen Bondye ak tout kè l, tout nanm li, tout lespri li, ak tout fòs li, lè li te yon bòs menuis. Lè li t ap sye planch, lè li t ap fè tab, lè li t ap fè pòt epi l t ap mete yo, se te pou laglwa Bondye. Bondye te tout bagay pou li. Lè yon moun te vin jwenn li kòm yon bòs men, kote li te wè li sèlman kòm yon bòs men; san l pa t wè li kòm Sovè mond lan, — lè yon moun te vin jwenn li sèlman kòm yon bòs men, epi li te chita avè l epi li te di, “Mwen vle yon tab fèt. Èske w ap fè l pou mwen?” epi li reponn, “Ki kalite tab ou vle a?” epi mesye a dekri l pou li, epi Jezi di, “Wi, m ap fè l pou ou;” lè Jezi te fin fè tab la epi li te pote l sou do l ale lakay mesye a, epi li antre avè l lakay mesye a, epi li depoze l la pou mesye a itilize — nan tout tranzaksyon sa a, Jezi te totalman pou Bondye. Bondye te nan tout aksyon li. Nan chak jwenti li te fè nan tab la, pa t gen okenn fant, pa t gen youn ki te kouvri ak pousyè, anyen pa t kache, se te yon tab ki te onèt. Se te yon tab Bondye te ka apwouve nèt ale.

TAM1897 D 281.3Epi lè l te fè kontra pou l fè tab la, se yon kontra ki onèt li te fè, yon kontra Bondye te ka gade epi di, “Sa a se yon kontra ki onèt.” Li pa t mande mesye a peye plis pase sa ki te jis pou yon travay konsa. Mesye a te mande l, “Èske w ka fè yon tab konsa?” “M ap fè l.” “Konbyen w ap chaje pou li? — konbyen l ap koute?” Li t ap fè kalkil li, epi li t ap di mesye a, “Bwa a ap koute tant konsa, epi sa ap pran tant tan pou m fè l, epi travay mwen vo tant konsa. Ou pa panse sa? Ou pa panse travay mwen pou tan sa ap pran an, ap vo tant konsa?” Epi mesye a t ap di, “Wi, mwen dakò. Mwen panse li vo tout sa. Sa onèt. Se yon bon kontra.” Epi lè li te pran tab la sou do l, li te pote l la epi li te depoze l, mesye a te peye l sa yo te dakò a, epi Bondye te ka gade tout tranzaksyon sa a epi di, “Sa onèt. Se tout sa yon moun ka fè.”

TAM1897 D 281.4Èske se kalite bòs ou ye a? Ou deklare ou se yon kretyen. Èske se kalite travayè ou ye, kèlkeswa sa w ap fè a?

TAM1897 D 281.5Èske ou renmen Bondye ak tout kè w, tout nanm ou, tout lespri ou, ak tout fòs ou? Kèlkeswa sa w ap fè, oswa sa yo rele w fè; kèlkeswa biznis w ap fè ak vwazen w, kit se yon pa kretyen oswa yon kretyen; èske w fè l nan yon fason Bondye ka gade l epi di, “Sa ase bon pou wayòm Bondye a;” paske tout kè w, tout nanm ou, tout lespri w, tout fòs ou, mete ladan l pou glwa Bondye.

TAM1897 D 281.6Èske nou moun k ap obeyi kòmandman yo, ou pa? Se sa ki kesyon an. Epi li lè pou nou chèche konnen sa nèt ale, yon fason pou Senyè a ka temwaye nan mesaj li a, “Men moun ki obeyi kòmandman Bondye yo.”

TAM1897 D 281.7Kounye a, ou ka wè kòmandman sa a kouvri tout domèn, e nou pa ka touche yon sèl panse nan tout mond panse a ki pa antre nan tèks sa a nou te kòmanse a. Donk, nou dwe gade tout bagay nan panse nou, nou dwe gade tout sa ki mande atansyon lespri nou, nan limyè ekriti sa a, ki se premye nan tout kòmandman yo.

TAM1897 D 281.8Tout sa nou rele pou nou mete men ladan l, nou dwe gade l nan limyè pi gwo nan tout kòmandman sa yo. Èske se yon bagay kote, nan laperèz Bondye, mwen ka antre avèk tout kè m, tout nanm mwen, tout lespri m, ak tout fòs mwen? Si se pa sa, èske m vle touche l? — Non. Si se yon bagay mwen pa ka antre ladan l ak tout kè m, lespri m, nanm mwen, ak fòs mwen, epi ak Bondye, alòs, kisa m gen pou m fè avè l? Si Bondye pa ka mache avè m, lè sa a, m ap vyole kòmandman yo. Mwen pa ap dedye tout bagay pou li. Tout fòs mwen pa vo anyen si l angaje nan yon bagay li pa ka antre ladan l, oswa li pa ka touche oswa apwouve, oswa li pa ka aksepte.

TAM1897 D 282.1Mwen konnen sa klè, men se Krisyanis. Se Krisyanis, e ou menm avè m pa dwe satisfè ak yon sèl sèzyèm pati nan anyen ki mwens pase egzakteman sa. Nou pa dwe pèmèt tèt nou kontante nou menm pou lonbraj yon moman, ak anyen nan mond sa a, ki mwens pase sa: pou nou fè tout sa nou antre ladan l, se avèk Bondye avèk nou nou dwe fè l, epi antre ladan l ak tout kè nou, ak tout nanm nou, ak tout lespri nou, epi ak tout fòs nou. Epi m di nou, lè nou rive nan pwen sa a, nou tout, si tout moun ki nan kay sa a rann tèt yo bay li kounye a menm, epi yo kenbe fèm la, nou pa ka imajine ki pouvwa Bondye pral manifeste nan mond lan.

TAM1897 D 282.2Gwo difikilte a depi nan kòmansman an se te paske lèzòm pa t vle bay Bondye plas pa l la nan kè yo. Bondye te kreye lòm konsa, epi lòm te vire al jwenn tout lòt bagay, epi l te mete Bondye deyò nèt. Bondye te libere l anba fènwa sa a, li te libere l pou l chwazi, epi li te rele l pou l chwazi, si l t ap renmen Bondye ak tout kè l, ak tout nanm li, ak tout lespri li, epi ak tout fòs li. Li te libere pou l chwazi pou l kite Bondye reprann plas li ankò; men tèlman anpil moun te chwazi pou Senyè a pa t gen plas pa l la, delij la te bale yo sot sou figi tè a.

TAM1897 D 282.3Lè sa a, Senyè a te rekòmanse ras la ankò. E sèl bagay li te mande chak moun se te pou yo te renmen Senyè Bondye a ak tout kè yo, ak tout nanm yo, ak tout lespri yo, ak tout fòs yo, epi pwochen yo menm jan ak tèt yo. Se tout sa li te mande uit moun ki te antre nan lach la, ak sila yo ki te soti ladan l. Si premye moun nan te renmen Bondye ak tout kè l, ak tout nanm li, ak tout lespri li, epi ak tout fòs li, pa t ap janm gen peche ki ta antre.

TAM1897 D 282.4Apre li te fin peche, e Senyè a te libere l anba esklavaj sa a, si Adam ak tout pitit li yo te renmen Bondye ak tout kè yo, tout nanm yo, tout fòs yo, tout lespri yo, ak tout fòs yo, ki jan mond lan t ap ye? — Yo t ap kenbe kòmandman Bondye yo, ak lafwa Jezi a, e jistis t ap kouvri tè a menm jan dlo kouvri lanmè a. Èske se enposib pou bagay sa a akonpli nan yon moun ki anba esklavaj madichon an, anba esklavaj lachè peche a? Èske Bondye ka delivre pechè a konsa anba pouvwa peche ki nan lachè a, pou l ka renmen Bondye ak tout kè l, tout nanm li, tout fòs li, tout lespri li, ak tout fòs li? — Wi. Peche pa t ap ka madichone tè a jan l ye a, menm ak moun ki anba esklavaj lachè ki peche a, si yo te kwè nan Bondye, epi yo te kenbe kòmandman Bondye yo, ak lafwa Jezi a. Se verite sa a, paske se sa kretyente ye. Kidonk, ou wè ke tout sa Senyè a te janm vle nan nou, tout sa li te janm vle nan men lèzòm depi Adam te peche, se te e se toujou pou nou kenbe kòmandman Bondye yo, ak lafwa Jezi a. Epi, premye nan tout kòmandman yo se: Ou dwe renmen Senyè a, Bondye w la, ak tout kè w, ak tout nanm ou, ak tout lespri w, epi ak tout fòs ou.

TAM1897 D 282.5Nan Women 1:21, li di ke nan kòmansman “yo te konnen Bondye.” Gade sa: lèzòm, nan kòmansman chemen li, te konnen Bondye. Adam te konnen Bondye depi nan kòmansman, men li pa t kenbe konesans sa a. Lè Adam te peche epi li te rekòmanse, li te konnen Bondye. Lè ras la te rekòmanse apre delij la, li te konnen Bondye depi nan kòmansman; sa vle di limanite te toujou vire do bay Bondye. Mond lan te tèlman pechè, li tèlman pechè, e li pral tèlman pechè, se paske li te konnen Bondye epi li rejte l, e se pa paske li pa t konnen Bondye. Konsa, se pa paske mond lan nan mechanste akoz fènwa; mond lan nan fènwa akoz mechanste.

TAM1897 D 282.6Mond lan te kòmanse ak limyè; e fènwa a vin antre se akoz chwa lèzòm; “lè yo te konnen Bondye, yo pa t glorifye l kòm Bondye, ni yo pa t di mèsi; men yo te vin vanite nan refleksyon yo, e kè sòt yo te vin fènwa. Yo te deklare yo saj, men yo te vin sòt, epi yo te chanje glwa Bondye ki pa ka pouri a an yon imaj ki fèt tankou lòm ki ka pouri, ak zwazo, ak bèt kat pat, ak bèt ki rale kò sou tè a.”

TAM1897 D 282.7Kounye a, gade byen; kisa ki te premye? — Yo te konnen Bondye; men yo pa t glorifye l kòm Bondye; yo pa t bay li plas ki pou li a nan lavi yo. Yo pa t glorifye Bondye, — yo pa t revele l bay lèzòm, yo pa t rann li manifest sou tè a; paske Jezi te di, Mwen glorifye ou sou tè a, e li menm se te Bondye ki te vin manifest nan lachè. Mesye sa yo ki te konnen Bondye, pa t vle kite Bondye manifeste nan lachè. Yo pa t gen rekonesans. Apre sa, yo te vin vanite nan imajinasyon yo; lè sa a, kè sòt yo te vin fènwa; apre sa, nan fènwa yo, yo te deklare yo te gen sajès. Sajès sa a se te sòtiz, epi se lè sa a yo te fè imaj.

TAM1897 D 282.8Konsa, ou wè imaj ki devan je moun yo nan idòlatri yo a se sèlman manifestasyon ekstèn idòlatri a, reprezantasyon deyò li. Idòlatri a gentan byen fon nan kè a, e li gentan ap travay plizyè etap sou wout li pou l soti deyò. Reflechi sou sa. Ki kote idolatri kòmanse? — Nan kè a. Ki kote nan kou sa a idolatri kòmanse? — Lè yo te konnen Bondye, yo pa t glorifye l kòm Bondye; se la menm tout bagay la kòmanse. Lè sa a, ki kote ki gen yon teren mitan ant konesans Bondye, ak idolatri?

TAM1897 D 283.1Panse byen kounye a. Yo te konnen Bondye, epi, “Men sa ki lavi etènèl la: pou yo ka konnen ou.” Konesans Bondye se lavi etènèl; sa deja klè. Yo te konnen Bondye toutbon; yo te gen lavi etènèl nan konesans Bondye a. Sa ekri. Men, yo te tonbe nan zidòlatri. Konbyen etap yo te fè apati konesans Bondye pou yo rive nan idolatri? — Youn sèlman. Lè sa a, konbyen etap yon moun bezwen fè apati renmen Bondye ak tout kè l, tout fòs li, tout lespri l, ak tout pouvwa l, pou l rive nan idolatri? — Youn sèlman. Donk, si m pa renmen Bondye ak tout kè m, tout nanm mwen, tout lespri m, ak tout fòs mwen, kisa m ye? — Yon idolat.

TAM1897 D 283.2Petèt mwen pa gen okenn imaj taye devan mwen. Moun sa yo pa t genyen sa okòmansman. Men, yo te gen yon imaj, yon konsèp, ki te fòme nan lespri yo, epi lè yo te fè imaj taye pa yo a, se te tou senpleman yon reprezantasyon pou kanpe devan je yo, de sa yo te deja genyen nan lespri yo. Premye moun ki te fè yon imaj la te gen yon konsèp de sa nan lespri li anvan li te fè l. Premye moun ki te fè yon imaj la te gen lide ke li t ap dwe dye li, e lide sa a te la anvan li te fè imaj la ak bwa oswa wòch. Donk, imaj wòch sa a, li te mete devan je l la, se te sèlman fòm deyò li te fè pou reprezante pou li nan fòm sa a, sa ki te deja nan lespri l kòm dye a. Alò, èske li pa t gen yon dye anvan li te fè imaj grave sa a? — Wi. Ki kote li te ye? — Nan kè l.

TAM1897 D 283.3Yo te vin van nan imajinasyon yo. Imajinasyon kiyès? — Pa yo menm. Men nonm sa a k ap imajine yon bagay; li fè yon imaj de sa l imajine a, epi li mete l devan je l deyò kò l. Imajine se senpleman fòme imaj nan lespri. Epi imaj ki nan wòch la se sèlman fòm manyab imajinasyon ki nan kè a. Ki kote imaj la te fèt an premye? — Nan lespri li; nan pwòp imajinasyon li, nan pwòp panse li. Men kiyès ki te la lè li te separe ak Bondye? — Se sèlman Satan ak li menm. Alò, ki kote panse li yo ka soti? — Sèlman nan men li menm ak Satan.

TAM1897 D 283.4Kidonk, ou wè klè kounye a ke idolatri nan kè a ye; konsèpsyon an, imaj la, deja la anvan imaj la ka parèt deyò. Menm si dye li a se solèy la, lalin nan, oswa zetwal yo, konsèpsyon sa a, lide li a, sa l imajine a, deja la anvan li bay li yon fòm deyò nan solèy la, lalin nan, ak zetwal yo.

TAM1897 D 283.5Tout sa k parèt nan zidòlatri se senpleman refleksyon sa k nan kè a. Epi Bondye dwe nan kè a, ak tout kè a, tout nanm nan, tout lespri a, ak tout fòs la, sinon zidòlatri la. Pa gen yon teren mitan.

TAM1897 D 283.6Anfèt, apre delij la, lè lèzòm te kòmanse abandone vrè Bondye a pou yo al gen pwòp dye pa yo — yo te kite dye sa yo pran plas Bondye pou yo, sa ki montre klè ke lè yo te konnen Bondye, yo te rekonèt li kòm sèl mèt yo. Lè m renmen Bondye ak tout kè m, ak tout nanm mwen, ak tout lespri m, epi ak tout fòs mwen, kiyès ki pral sèl Bondye m nan? — Bondye. Kiyès ki pral sèl otorite m? — Bondye. Kiyès ki pou gen sèl otorite sou mwen? — Bondye. Èske li kapab egzèse bon otorite a? — Wi. Èske li kapab kenbe lòm sou bon chemen an? — Wi. Lè yon moun renmen Bondye ak tout kè l, tout nanm li, tout lespri li, ak tout fòs li, li pa bezwen okenn lòt lwa oswa otorite pou kenbe l sou bon chemen an nan mond lan. Kiyès ki gouvènè li? — Bondye. E èske Bondye kapab gouvène lè nou renmen l pi plis pase tout bagay? — Wi. Men, lè moun kite Bondye, epi yo tonbe nan zidòl, èske li kapab gouvène tèt li? — Non.

TAM1897 D 283.7Kounye a, apre delij la, pandan yo te toujou konnen Bondye, yo te rekonèt li kòm sèl Wa ak Gouvènè yo. Yo pa t gen okenn lòt dirijan. Lè yo te fèk vire do bay Bondye, epi yo te mete lòt dye nan plas li, — mwen vle di nan kòmansman, lè yo te kite Bondye, epi yo te mete lòt dye nan plas Bondye — yo te pèmèt lòt dye sa yo okipe plas dirijan yo. Yo te deklare ke dye sa yo se te dirijan yo. Yo pa t gen wa; moun poko t ap deklare yo menm kòm dirijan. Moun te deklare se dye yo ki te wa yo; e moun ki te gen otorite yo se te sèlman reprezantan dye yo, alòske se dye yo ki te vrè wa yo.

TAM1897 D 283.8Ou ka jwenn prèv sa a nan liv “Empires of the Bible,” paj 50. Men premye dosye yo te jwenn nan Babilòn, kote ras la te kòmanse, ak kote konfizyon lang yo te fèt — kote ras la te bliye Bondye. Mwen li:—

TAM1897 D 284.1Pou Ninridu, Wa li a, pou prezèvasyon Idadu, Visè-wa Ridu, sèvitè a, plezi Ninridu.

TAM1897 D 284.2La a, dirijan an, Idadu, pandan l t ap ekri yon enskripsyon pou dye li a, li te deklare ke li te senpleman visèroya dye li a. Li pa t reklame li se yon wa. Konsa, ou wè ke dye a se te wa nonm sa a. Yo te konsidere dye a kòm wa pèp la, e nonm sa a ki te gen otorite a, se te sèlman visèroya oswa lyetnan dye a.

TAM1897 D 284.3Sa montre ke konesans yo te genyen sou Bondye kòm Souvren lejitim nan te tèlman resan, ke okenn moun poko gen kouraj pou l pwoklame tèt li wa. Èske w wè sa? Reflechi byen. Lè se Bondye sèlman ki te gouvènè, li te, byensir, sèl wa yo; men lè yo te vire do ba li epi yo te pran lòt bondye, konesans yo te genyen de vrè Bondye a kòm sèl Wa a te tèlman resan, relasyon yo te genyen avè l la te tèlman nouvo nan lespri yo, ke lè yo te mete lòt bondye nan plas Bondye, epi yo te mete fo bondye sa yo kòm wa yo — yon moun ki te gen otorite pami lèzòm pa t gen kouraj pran tit wa a; men li te pito pou yo te konnen l kòm visè wa bondye ki te pou vin vrè wa a. Mwen repete sa. Konesans yo te genyen sou vrè Bondye kòm sèl Wa a te tèlman resan nan lespri mesye sa yo, ke okenn moun potko gen kouraj pran tit wa. Sonje yo te genyen sou Bondye kòm sèl Wa ak Mèt la te toujou tèlman klè, ke pou yon moun te pran tit wa, sa t ap sanble twòp ak yon tantativ pou detronen Bondye.

TAM1897 D 284.4Mwen pral li yon lòt enskripsyon ki soti nan menm peyi sa a, nan menm epòk la:—

TAM1897 D 284.5“Pou Ninip Wa a, Wa pa l la, Gudea, Visèroi Zirgulla, se li ki bati kay li a.”
TAM1897 D 284.6“Pou Nana Madmwazèl la, Madmwazèl briyan, Madmwazèl li a, Gudea, Viseroi Zirgulla ... leve.”
TAM1897 D 284.7— Anpi Bib la, p. 50.

TAM1897 D 284.8Men yon nonm ki te bati yon kay an onè dye li a. Nonm sa a di li se visèroya dye sa a, ki se wa. Nonm sa a, Gudea, pa deklare li se wa. Li gen otorite, men li pa deklare li se wa. Kiyès ki wa a? — Se dye li a. Sa montre w ankò konesans sou vrè Bondye a kòm sèl Wa a te tèlman nouvo nan lespri yo, yo potko tèlman ale nèt lwen Bondye ak lide Bondye se sèl Wa ak Mèt, pou yo ta dispoze mete sou kote lide wayote Bondye a, epi kite yon moun pran tit wa.

TAM1897 D 284.9A. F. Ballenger. — Nonm ki te gen otorite a, donk, te reklame li se te visè wa bondye li a, e non pa yon wa?

TAM1897 D 284.10Wi. Pa t gen wa ankò. Nou pa p pale de lèzòm kòm wa. Pa t gen wa pami lèzòm ankò. Te gen moun ki te gen otorite. Yon moun t ap dirije lòt moun. Li te gen pouvwa, men li pa t rele tèt li wa. Yo pa t konnen l kòm wa, e li potko pèmèt tèt li pran tit wa a. Poukisa? — Paske li potko tèlman lwen lide vrè Bondye a kòm sèl Wa lejitim, pou l te gen ase kouraj, oswa plis toujou, ase move kouraj, pou l te mete sou kote tout lide sou nenpòt divinite kòm wa, epi pou l te pwoklame tèt li wa.

TAM1897 D 284.11Sa yo se pi ansyen dosye yo jwenn nan peyi sa a. Ou ka wè yo pami pi bonè yo. Se dosye ki soti nan epòk anvan lè moun te menm pran tit wa, e kote yo te gen lide Bondye veritab la kòm Wa.

TAM1897 D 284.12Men, gen yon dokiman ki pi ansyen pase sa, ki pale de konfizyon lang yo nan tou Babèl la. Sou katriyèm paj liv “Empires of the Bible” la, ou jwenn istwa Bib la rakonte sou konfizyon lang yo. Sa a se istwa pèp ki te la nan mitan konfizyon lang sa a te ekri. Nan Bib la, ou jwenn sa Senyè a ekri sou sa. Nan enskripsyon sa a ki sou brik yo te antere nan debri Babilòn epi yo dekouvri, ou jwenn vèsyon pa yo sou sa. Ou ka mete l bò kote vèsyon ki nan Bib la, nan onzyèm chapit Jenèz la, epi w ap wè de bagay yo egzakteman menm jan. Men sa yo te di sou sa:—

TAM1897 D 284.13“... Babilòn te fè mal pou l te peche epi moun piti kou gran melanje sou tumil la. .... .... .... .... .... .... . Yo te fonde travay yo tout jounen, nan fò yo a nan lannwit li te fè yon fen nèt. Nan kòlè li tou, li te vide konsèy sekrè a pou gaye yo, li fikse figi li li bay yon lòd pou fè pawòl yo vin etranj. .... .... .... .... .... .... . Yo te kanpe kont li ak vyolans. Li wè yo; epi li desann sou tè a, Lè li pa t fè okenn arè. .... .... .... .... .... .... . Yo te kriye ak anpil fòs pou Babilòn — Yo te kriye anpil anpil.”

TAM1897 D 284.14Sa a se youn nan premye rakonte ki egziste. Lòt sa yo vini apre li. Men lòt sa yo montre te gen yon tan kote poko te gen wa pami lèzòm; kote moun ki te gen otorite a pa t vle pran tit wa; kote bondye li a se te wa li; epi lide pou di vrè Bondye a se wa a te tèlman nouvo, li pa t gen ase kouraj pou l di li se wa. Pou lè sa a, sa t ap vle di pran twòp otorite devan lide li te genyen sou vrè Bondye a.

TAM1897 D 285.1Sa te anvan Nimwòd. Nimwòd se te premye moun ki te gen kouraj pran tit wa a devan lide ki te di Bondye se wa a. Kidonk, mwen li sou paj senkant nan liv “Empires of the Bible:”—

TAM1897 D 285.2Nimwòd se te nonm odasye sa a. Non li pote a siyifi rebelyon, mepri awogan, epi, daprè Gesenius, li ekivalan ak rebèl ki ekstrèmman derespektan anvè Bondye a. Epi “li te kòmanse vin yon moun pwisan sou tè a.” Oubyen, jan yon lòt tradiksyon bay li, li “te premye moun pwisan sou tè a.”

TAM1897 D 285.3Nimwòd se te premye moun ki te janm pran tit wa pou tèt li; premye moun ki te gen otorite wayal epi ki te mete tit wa a aklè. Epi non li siyifi egzakteman sa bagay sa a te vle di pami pèp li te mete tèt li sou yo a.

TAM1897 D 285.4Kounye a, se pa deklarasyon pa m, men deklarasyon yon otorite sou sijè sa a, ki di konsa:—

TAM1897 D 285.5Lè wayòm Nimwòd la te etabli, tout mond ansyen an te antre nan yon nouvo faz istorik. Tradisyon oryantal la, ki prezante gèrye sa a kòm premye moun ki te pote yon kouwòn wa, montre yon reyalite ki pi enpòtan pase senp lefèt ke li te mete yon nouvo akseswa nan abiman, oswa menm konkeri yon pwovens. Rèy li a te entwodui nan mond lan yon nouvo sistèm relasyon ant gouvènè a ak moun li te gouvène yo. Otorite ansyen dirijan yo te chita sou santiman fanmi, epi sipremasi chèf la se te yon imaj kontwòl paran. Nimwòd, okontrè, se te yon souveren sou yon teritwa, ak sou moun sèlman nan mezi yo te abitan li, epi san konsidere lyen pèsonèl. Jiska lè sa a, te gen tribi — gwo fanmi — Sosyete; kounye a te gen yon nasyon, yon kominote politik — Leta. Istwa politik ak sosyal mond lan apati de lè sa a vin diferan, si se pa divèjan. — Empires of the Bible, p. 51.

TAM1897 D 285.6Ki sa, donk, ki te orijin Leta a?

Note

Back