Mesir Rohani · Pesen Malaikat Katelu – 1897

TAM1897 Q1 26.25Khotbah sing diwenehake ing sonten Jum’at, 5 Maret 1897 Dicetak ing General Conference Bulletin, Kuartal Kapisan, 1897, Vol. 2, No. 1, kaca 26-33.

TAM1897 Q1 26.26Aku lali nyebutake ing pelajaran sadurunge manawa sajarah sing tak gambarke iku kabeh ana ing “Empires of the Bible.” Saka kaca 77 nganti kaca 150, kowe bakal nemu sajarah Mesir lan wilayah sing wis tak bahas ing gambaran sing tak wenehake bengi wingi.

TAM1897 Q1 26.27Tèks kanggo bengi iki yaiku Wahyu 11:8.

TAM1897 Q1 27.1Lan bangké-bangké mau bakal nggleleng ing dalan kutha gedhé, sing sacara rohani dijenengi Sodom lan Mesir, ing kono uga Gusti kita disalib.

TAM1897 Q1 27.2Aku maca ayat iki mung kanggo siji tujuan, supaya kowe bisa weruh yèn ana sing diarani Mesir rohani, lan yèn sabda Gusti Allah mbukak apa sing “diarani Mesir sacara rohani.”

TAM1897 Q1 27.3Mesir rohani pancen Mesir sing nyata, amarga bab-bab rohani iku sing paling nyata saka kabèh bab. Ana, kaya biyèn, Mesir jasmani ing kana ing Afrika Lor, sing dilalui Kali Nil; nanging kuwi dudu Mesir sing nyata; Mesir sing nyata iku Mesir rohani.

TAM1897 Q1 27.4Saiki kita bakal mbaleni piwulang bengi wingi bab pambebasan Israel saka Mesir, kita bakal ngetutake jalane maneh wiwit saka panggonan kidunge Musa dinyanyikake. Nalika padha nyabrang Segara Abang ing daratan garing, antaraning tembok es, lan ngadeg ing pinggir segara kanthi menang amarga karusakané wong Mesir, sing nyoba ngetutaké banjur klelep, padha dibebasaké sacara jasmani saka Mesir jasmani; nanging ana Mesir sing luwih jero tinimbang kuwi, sing durung padha dibebasaké.

TAM1897 Q1 27.5Kowe ngerti yèn saben langkah ing pangalamane, atiné isih ana ing Mesir; lan nalika ana apa waé sing nguciwani, padha kandha, “Ayo padha bali menyang Mesir!” Nalika wis tekan tapel wates Kanaan, lan Gusti Allah péngin supaya padha mlebu, padha kandha, “Ayo padha milih panglima banjur bali menyang Mesir!” Ing endi atiné wektu kuwi?—Ing Mesir. Bab pisanan sing ana ing pikirane mesthi Mesir.

TAM1897 Q1 27.6Nalika padha ngadeg ing Gunung Sinai, sawisé padha krungu swara Gusti, ngentèni Musa bali saka pucuk gunung karo paugeran Gusti, padha nggawe arca lan nyembah marang iku; lan arca apa kuwi?—Sapi cilik saka Mesir. Banjur, sawisé padha ngrungokaké swara Gusti saka pucuk Sinai, ngumandhangaké sabda paugerané, lan krungu swara terompet saya banter lan banter, lan ndeleng pucuk gunung kabèh keno asap—sawisé kabèh kuwi, kowe bisa weruh cetha yèn Mesir kuwat tenan ing atiné nganti padha milih nyembah berhala Mesir tinimbang ngentèni Musa bali saka pucuk Sinai karo kabar saka Gusti. Lan nalika padha dibalèkaké saka tapel wates tanah lan kapeksa ngumbara ing ara-ara samun, kowe bisa weruh yèn iku amarga perbudakan Mesir sing nyekel lan ora bisa bébas saka iku. Sampeyan nyatet nalika Gusti maringi roti saka swarga saben dina—panganan para malaikat—padha adoh banget saka Panjenengané lan kebak pikiran bab Mesir, nganti padha kandha, “Adhuh, muga-muga kita bali menyang Mesir, ing kana kita bisa mangan bawang prei, bawang bombay, lan bawang putih!”

TAM1897 Q1 27.7Aku ora perlu nyebutake conto liya; iki wis cukup kanggo narik kawigatenmu marang kasunyatan manawa Israel durung sakabehe metu saka Mesir nalika padha ngadeg ing pesisir Segara Abang lan nyanyi kidunge Musa. Secara jasmani padha metu saka Mesir, nanging sacara rohani durung. Padha dibebasake saka perbudakan Mesir sing jasmani, nanging isih kabungkus dening perbudakan rohani Mesir; lan masalahé, padha ora tau bisa metu saka perbudakan Mesir. Padha mati ing perbudakan Mesir. Nalika Gusti nyatakake paugeranipun saka Sinai, Musa ngandhani wong-wong mau supaya padha ora nindakake dosa. Saiki waca maneh Ibrani 11:25, “Nanging dhèwèké milih nandhang sangsara bareng karo umaté Gusti, tinimbang ngrasakaké nikmaté dosa sakedhap.” Nanging kita wis weruh ing piwulang sadurungé yèn nikmaté dosa sing kasebut kuwi mung nikmaté Mesir. Musa minangka ahli waris tahta Mesir, kabèh kasugihan Mesir, kabèh kamulyan Mesir, lan kabèh kakuwatan Mesir wis siap tiba ing tangane, amarga dhèwèké mung perlu munggah ing tahta lan nikmati. Iki kabèh yaiku kesenengan Mesir; nanging cathetan kandha yèn kuwi kesenengan dosa. Banjur apa iku perbudakan rohani Mesir? Lan apa iku Mesir rohani?—Perbudakan dosa.

TAM1897 Q1 27.8Ana cara liya sing bisa kita lakoni mung nganggo sketsa. Gusti Allah nimbali Abram, kowe kelingan, saka Kaldea menyang tanah sing bakal dituduhake marang dheweke. Dheweke durung diparingi tanah kuwi; ana paceklik ing tanah panggonane, banjur dheweke mudhun menyang Mesir, lan ing kana Sarai entuk abdi wadon Mesir sing jenenge Hagar. Gusti Allah janji marang Abram yen keturunane bakal kaya lintang ing langit. Amarga ora precaya, janji kuwi ora langsung kasembadan kaya sing dikarepake, banjur Sarai kandha marang Abram, “Gusti wis nyegah aku supaya ora bisa nglairake; janji kuwi durung kasembadan; iki abdi wadonku saka Mesir; jupuk dhèwèké, lan mbok menawa Gusti bakal maringi keturunan liwat dhèwèké.” Kuwi ditindakake; Ishmael lair; lan Gusti kandha marang Abram yèn Sarai pancèn bakal nduwé anak lanang, lan padha bakal maringi jenengé Ishak. Lan Abram mangsuli, “Muga-muga Ishmael urip ing ngarsamu!”

TAM1897 Q1 27.9Gadis Mesir kuwi sawijining budhak wadon; lan anaké sawijining budhak lanang, abdi. Saiki, nalika Abram kandha, “Muga-muga Ishmael urip ing ngarsamu,” piyambakipun ndedonga supaya Ishmael diétang déning Gusti minangka keturunan sing dijanjèkaké, lumantaré panyelamatan lan kamardikan bakal teka marang para putraning manungsa lan kabèh anaké Gusti. Nanging apa kamardikan bisa teka marang sapa waé lumantar budhak? Abram piyambak bébas. Dheweke kudu ditebus dening wiji sing dijanjekake. Yen saiki putrane, minangka anak budhak, ditampa dadi wiji sing dijanjekake, Abram dhéwé bakal digawa menyang perbudakan, tinimbang dibebasake saka perbudakan. Lan kabèh sing bakal dadi tundhuk marang Ishmael uga bakal digawa menyang perbudakan. Nanging perbudakan apa?—Perbudakan dosa. Nanging ibuné iku budhak wadon Mesir. Lan Ishmael minangka anak budhak, iku perbudakan Mesir. Apa kowe ora weruh, mula, yen ana perbudakan Mesir—Mesir rohani—ing kulawargané Abram?

TAM1897 Q1 28.1Mbukak Galatia, lan kita bakal weruh cetha manawa Gusti nerangake bab kuwi. Sampeyan kelingan ayat ing Galatia 4:22-24:—

TAM1897 Q1 28.2Amarga katulis, manawa Abraham nduwé loro putra, siji saka budhak wadon, sijiné saka wanita merdéka. Nanging sing saka budhak wadon kuwi lair miturut daging; déné sing saka wanita merdéka kuwi miturut janji. Kahanan iki minangka alegori: amarga iki loro prajanji; siji saka Gunung Sinai, sing nglairaké perbudakan, yaiku Agar.

TAM1897 Q1 28.3Iki, kowe weruh, nuduhaké langsung marang kulawarga Abram, lan marang Hagar, wong Mesir. Prajanjian kuwi, ujare, nglairaké perbudakan, yaiku Hagar. Hagar, ing kulawarga Abram, makili, ing alegori, prajanjian saka Sinai. Prajanjian kuwi nglairaké perbudakan. Hagar iku wong Mesir. Dadi perbudakan apa sing digambaraké ing prajanjian ing Sinai?—perbudakan Mesir. Nanging iku perbudakan rohani. Mula nalika semana ana Mesir rohani. Waca ayat 25, 26:—

TAM1897 Q1 28.4Amarga Agar iku gunung Sinai ing Arabia, lan padha karo Yerusalem sing saiki ana, lan ana ing pangabdian bebarengan karo anak-anake. Nanging Yerusalem sing ana ing dhuwur iku merdéka, sing iku ibu kita kabèh.

TAM1897 Q1 28.5Mula nalika Abram kandha, “Mugi Ishaké urip ing ngarsamu,” piyambakipun nyuwun supados abdi dipun tampi minangka siki kang kaparingaken. Piyambakipun nyuwun supados Gusti Allah, kabèh manungsa, lan sakabehing jagad mlebu ing perbudakan Mesir ing Mesir rohani. Mesir iku pratandha pepeteng, lan uga pratandha dosa, kaya sing wis kita deleng. Dosa uga iku pepeteng dhéwé. Mula Mesir, sing makili dosa lan pepeteng, cetha yèn dosa lan pepeteng iku Mesir rohani.

TAM1897 Q1 28.6Gusti ora bakal nate nampa abdi sahaya minangka wiji sing dijanjekake. Mula Gusti mangsuli Abraham nganggo tembung-tembung iki:—

TAM1897 Q1 28.7Sarah bojonmu pancen bakal nglairaké anak lanang kanggo kowe; lan kowe bakal maringi jenengé Ishak; lan Aku bakal netepaké prajanjiku karo dhèwèké dadi prajanji langgeng, lan karo keturunane sawisé dhèwèké. Lan bab Ishmael, Aku wis ngrungokaké kowe: Delengen, Aku wis mberkahi dhèwèké lan bakal ndadèkaké dhèwèké subur, lan bakal ngakehaké keturunané banget; dhèwèké bakal nglairaké rolas pangeran, lan Aku bakal ndadèkaké dhèwèké dadi bangsa gedhé. Nanging prajanjiKu bakal Kutetepake marang Ishak, sing bakal dilairake Sarah marang kowe ing wektu iki ing taun ngarep.

TAM1897 Q1 28.8Ishak iku keturunan sing dijanjekake. Lan pikirna! Ishak ora tau ana ing Mesir. Kowe kelingan kuwi. Ana paceklik ing Mesir, lan dheweke miwiti arep menyang kana, nanging Gusti kandha marang dheweke, Aja menyang Mesir. Abraham ana ing Mesir; Sarah ana ing Mesir; Israel ana ing Mesir, nanging Ishak ora tau ana ing Mesir. Dheweke iku anak janji, lair saka roh, wiwit wiwitan. Maneh kita maca:—

TAM1897 Q1 28.9Abraham nduwé loro putra, siji saka budhak wadon, sijiné saka wanita merdéka. Nanging sing saka budhak wadon lair miturut daging; déné sing saka wanita merdéka lair miturut janji. Kahanan iki minangka alegori; awit iki loro prajanjian: siji saka Gunung Sinai, sing nglairaké perbudakan, yaiku Agar. Amarga Agar iku gunung Sinai ing Arab, lan padha karo Yerusalem saiki, kang ana ing pangabdian bebarengan karo anak-anake. Nanging Yerusalem ing dhuwur iku merdéka, kang dadi ibu kita kabèh. Amarga katulis: “Mbungahna, he wedok mandul sing ora tau nglairake; muni lan mbrondong, he sing ora tau ngraosake nyeri; amarga sing sepi luwih akèh anaké tinimbang sing nduwé bojo.” Saiki kita, sedulur, kaya Ishak, iku anaké janji.

TAM1897 Q1 28.10Lan sapa kita iki?—“Yen kowe iku kagungane Kristus, mula kowe iku keturunané Abraham, lan ahli waris manut janji.” Ishak iku anaké Abraham,—anaké janji. Lan nalika kita dadi keturunané Abraham lumantar pracaya marang Kristus, dibebasaké saka perbudakan dosa,—saka Mesir rohani,—kita padha kaya Ishak; lan dhèwèké ora tau ana ing Mesir.

TAM1897 Q1 28.11Mangkono panjenengan saged mirsani menawa perbudakan Mesir lan kamardikan Kristen sampun wonten ing kulawarga Abraham. Ishmael lair miturut daging, lan makili perbudakan Mesir. Ishak lair miturut Roh, lan makili anak-anaking Allah lumantar iman marang Yesus.

TAM1897 Q1 28.12Yusuf lair, lan nalika isih enom piyambakipun mangkat ndeleng sedulur-sedulure, banjur wong-wong Ismael teka lan tuku Yusuf lan nggawa piyambakipun menyang Mesir lan adol piyambakipun ing kono. Lan sawisé kuwi, kulawarga Yakub mudhun menyang Mesir, lan pungkasane dibebasake saka perbudakan Mesir. Iki wis cukup supaya kowe bisa ndeleng sakabehe lelampahané, wiwit panggilan Abraham nganti tekan tapel wates tanah sing dijanjekake. Sampeyan weruh menawa ana Mesir rohani lan uga Mesir jasmani; lan nalika wong-wong mau dibebasake sacara jasmani saka Mesir, ana Mesir sing luwih jero sing kudu dibebasake yen padha arep dadi anaké Gusti Allah.

TAM1897 Q1 28.13Saiki aku maca petikan sing tak sebut bengi wingi. Iku ana ing Great Controversy, Jilid 4, kaca 457, saka edisi gedhe iki:—

TAM1897 Q1 28.14Sajarah Israel kuna iku minangka gambaran sing cetha saka pengalaman jemaat Adventis ing jaman kepungkur. Gusti nuntun umaté ing gerakan Advent, kaya déné Panjenengané nuntun anak-anak Israel metu saka Mesir. Ing kuciwa gedhé, imané diuji kaya imané wong Ibrani ing Segara Abang.

TAM1897 Q1 28.15Banjur, ing kuciwa gedhéné umat Advent, ing sajarah Israèl, ing endi posisi wong-wong mau?

TAM1897 Q1 28.16(Swara) Ing Segara Abang.

TAM1897 Q1 28.17Gusti Allah kersa Israel wektu kuwi, kaya sing kita waca bengi wingi, supaya padha mlaku lurus mlebu ing tanah sing wis dijanjekake marang Abraham—menuju panggonan suci, panggonan sing wis digawé kanggo panggonané; ing warisané; ing papan suci sing wis diadegaké déning tangané. Lan mung perlu sewelas dina lelungan saka Mesir menyang tanah kuwi. Nanging mbutuhake patang puluh taun. Lan mung papat saka wong-wong sing miwiti sing tau tekan kana.

TAM1897 Q1 28.18(Swara) Papat, utawa loro?

TAM1897 Q1 29.1Papat. Kowe ora ngerti yèn ana papat? Ana Kaleb lan Yosua, lan loro imam, putrané Harun—Eleazar lan Itamar. Mesthi waé tansah diomongaké loro—Kaleb lan Yosua—nanging loro imam mau uga mlebu.

TAM1897 Q1 29.2(Swara) Mbok menawa umuré durung rong puluh taun.

TAM1897 Q1 29.3Ya; umuré wis telung puluh; amarga wis diurapi kanggo jabatan imam. Mula, nalika kuciwa gedhé, umat Advent kaya-kaya ngadeg ing Segara Abang.

TAM1897 Q1 29.4Yen padha isih percaya marang tangan pituduh sing wis ana bareng karo dheweke ing pengalaman kepungkur, mesthine padha bakal weruh kaslametané Gusti. Yen kabeh sing wis makarya bebarengan ing pakaryan taun 1844 padha nampa pesen malaikat katelu, lan ngumumake kanthi kuwasa Roh Suci, Gusti mesthi bakal tumindak kanthi kuwasa bebarengan karo upaya-upaya mau. Segudang pepadhang bakal sumebar ing donya. Taun-taun kepungkur, para warga bumi wis bakal diwenehi pangeling, pakaryan pungkasan wis rampung, lan Kristus wis bakal rawuh kanggo nebus umaté.

TAM1897 Q1 29.5Kapan?

TAM1897 Q1 29.6(Swara-swara) Pirang-pirang taun kepungkur.

TAM1897 Q1 29.7Ing endi, mula, wong-wong mau wis ana wiwit kuciwa kuwi?

TAM1897 Q1 29.8(Swara) Ing ara-ara samun.

TAM1897 Q1 29.9Kaya tenané Israel biyèn. Nanging kenapa Israel biyèn disimpen ing ara-ara samun?—Amarga ora pracaya. Padha ora weruh apa sing wis diparingaké Gusti kanggo wong-wong mau. Lan sababé padha ora weruh, amarga padha ora pracaya marang Gusti. Yen padha pracaya marang Gusti, mesthiné padha bakal weruh apa sing durung padha weruh. Lan kuwi masalahé wong-wong iki. Kita durung pracaya marang tembung-tembung sing diucapake marang Israel jaman biyen. Tembung-tembung kuwi diucapake marang kita uga kaya marang wong-wong mau. Injil sing persis padha diwartakake marang kita kaya sing diwartakake marang wong-wong mau.

TAM1897 Q1 29.10Mula saka iku, ayo padha wedi, supaya, sanadyan ana janji kanggo kita mlebu ing pangasoané, aja nganti ana saka kowe sing katingal kurang. Amarga kabar kabungahan wis diwartakaké marang kita kaya marang wong-wong mau; nanging sabda sing diwartakaké kuwi ora migunani marang wong-wong mau, amarga ora nyawiji karo pracaya ing atiné wong-wong sing ngrungokaké. Amarga kita sing wis pracaya iku mlebu ing pangasoan.

TAM1897 Q1 29.11Mula, apa sing nyegah wong-wong mau mlebu ing tanah iku pancen padha karo sing nyegah kita mlebu ing tanah. Lan, kaya sing tak kandhakake bengi wingi, kita ora nduwé hak ana ing kéné, amarga kita ora kuduné ana ing donya. Kaya Israel sing ora nduwé urusan apa-apa ing ara-ara samun patang puluh taun, mangkono uga kita ora nduwé urusan manèh ana ing ara-ara samun iki. Rungokna:—

TAM1897 Q1 29.12Dudu kersaning Gusti supaya Israel ngumbara patang puluh taun ing ara-ara samun; Panjenengané kepéngin nuntun wong-wong mau langsung menyang tanah Kanaan lan netepaké wong-wong mau ing kana dadi bangsa sing suci lan begja. Nanging “wong-wong mau ora bisa mlebu amarga ora precaya.” Amarga padha mbalik lan murtad, wong-wong mau padha binasa ing ara-ara samun, lan wong liya diangkat kanggo mlebu tanah sing dijanjèkaké. Kanthi cara sing padha, dudu kersaning Gusti supaya rawuhe Kristus kasep banget, lan umatipun tetep pirang-pirang taun ing donya sing kebak dosa lan sedhih. Nanging ora pracaya misahake wong-wong mau saka Gusti. Amarga padha ora gelem nindakake pakaryan sing wis diparingi, Gusti ngangkat wong liya kanggo ngumandhangake kabar. Kanthi welas asih marang donya, Gusti Yesus nundha rawuhe, supaya wong-wong dosa nduwé kasempatan krungu pangeling, lan nemokake pangayoman ing Panjenengané sadurunge murka Allah dicuraké.

TAM1897 Q1 29.13Dudu kersaning Gusti supaya rawuhe Kristus kasep banget, lan umaté tetep pirang-pirang taun ing donya dosa lan sangsara iki. Ah, kita sing tanggung jawab bab iku. Ora ngono ta? Ing endi tanggung jawabé? Ing bab apa kita salah?—Ora precaya. Nanging apa sing ana ing atiné wong Israel sing nyebabaké ketidakpercayaan mau?—Mesir, Mesir, Mesir. Apa sing ana ing ati wong-wong mau sing nyebabake ora pracaya lan nyegah saka Gusti Allah?—Mesir, kaya mesthi Mesir biyen ing kana. Sacara rohani, apa sing diarani Mesir—donya, panyembahan berhala, pepeteng, yaiku ora pracaya. Tembung “ora pracaya” nerangake kabeh. Kowe ngerti yen tembung “Mesir” iku pratandha pepeteng.

TAM1897 Q1 29.14Delengen maneh ayat iki:

TAM1897 Q1 29.15Yen kabèh sing wis makarya bebarengan ing pakaryan taun 1844 padha nampa pesen malaikat katelu lan ngumumaké kanthi kuwasa Roh Suci, Gusti mesthi bakal makarya kanthi kuwat bebarengan karo upaya-upaya mau.

TAM1897 Q1 29.16Kaya déné Gusti makarya kanthi kuwasa ing upaya-upaya mau ing wiwitaning pakaryan, apa sababé ana kakurangan?—Kakurangan Roh Suci. Kakurangan siji-sijiné yaiku kuwasa Roh Suci. Kuwi sing maringi kita kuwasa, lan sing nindakake pakaryan-pakaryan agung. Kuwi Roh Suci; lan yèn kuwi wis ditampa, “banjir cahya mesthi bakal nyirami donya.”

TAM1897 Q1 29.17Iki sing kasebut ing Wahyu, pasal wolulas; “Ana malaikat liya mudhun saka swarga, sing nduwèni kuwasa gedhé; lan bumi padhang kabèh déning kamulyané.” Kuwi persis padha karo sing dituduhaké ing kéné. Apa sing nyegah banjir padhang kuwi? Apa banjir padhang kuwi wis ngentèni wektu kanggo sumebar ing donya wiwit wektu kuwi?—Ya. Apa sing nyegah sawisé taun 1844?—Ora pracaya. Apa sing nahan wiwit wektu kuwi?—Ora pracaya. Apa durung wayahe, mula, kita entuk pambebasan saka perbudakan Mesir? Wah, pikirna kuwi! Pesen kuwi mesthi wis diwartakaké kanthi kuwasa Roh Suci; Gusti mesthi wis makarya kanthi nggumunake liwat upaya-upaya mau; banjir cahya mesthi wis nyebar ing donya; pirang-pirang taun kepungkur para warga donya mesthi wis diwenehi tandha peringatan, pakaryan pungkasan wis rampung, lan Kristus mesthi wis rawuh kanggo nebus umaté! Mula ayo padha ora ngundur-undur maneh! Napa kita ora oleh pambebasan saka Mesir, lan saka kabeh sing kasirat ing tembung mau—Mesir rohani? Ayo Roh Suci diparingaké lan nggawa daya agung mau kanggo nyambut gawe tumrap wong-wong dosa; supaya banjir padhang mau madhangi donya; supaya donya bisa diwanti-wanti; supaya Kristus rawuh; supaya kita bisa ditebus saka donya sing kebak dosa lan sedhih iki.

TAM1897 Q1 30.1Saiki kowe weruh kahanané nganti saiki. Pepeteng lan perbudakan Mesir wis nyelimuti kita pirang-pirang taun iki, kaya mesthiné uga nyelimuti Israel sawisé padha nyebrang Segara Abang lan nalika padha ana ing ara-ara samun. Lan Gusti Allah wis nawakake maringi pangan marang wong-wong iki uga nganggo roti saka swarga—roti sing bisa disarujuki, roti sing bisa diparingaké marang wong-wong mau lan bakal ndadèkaké wong-wong mau bisa diparingi saben berkah rohani. Nanging ing kene akèh sing isih ngomong, “Oh, nyawa kita muak karo roti entheng iki.” Ayo padha bali menyang Mesir ing ngendi kita bisa entuk bawang bombay, bawang prei, lan bawang putih. Yen kuwi reformasi kesehatan, aku ora kepengin. Ing endi kita wis ana selawasé iki? Apa kita bakal ngidini Gusti maringi kita mangan? Apa kita bakal nampa dhaptar panganan saka Gusti? Utawa apa kita bakal kangen marang bawang prei, bawang bombay, bawang putih, lan panganan daging ing Mesir? Kuwi pitakonane.

TAM1897 Q1 30.2Sampeyan wis sarujuk saiki manawa kahanan kuwi pancen kaya ngono, manawa perbudakan Mesir iku panyebabé kabèh iki, lan manawa ora pracaya iku panyebabé perbudakan Mesir. Panjenengan wis sarujuk manawa saiki kita ora perlu maneh, kaya wong liya biyen, ngenteni luwih suwe supaya dibebasake saka perbudakan Mesir. Saiki kita bakal sinau sakedhik, kepiye carane pambebasan kuwi bakal kelakon; lan kuncine ana ing tembung-tembung iki: “Iki wong-wong sing netepi dhawuhe Gusti Allah lan pracaya marang Gusti Yesus.”

TAM1897 Q1 30.3Ayo padha mbalik marang paugeran-paugerané Gusti Allah, lan ndelok sedhela ing bab kaping rong puluh Kitab Pangentasan. Yen isih dibutuhaké bukti manèh yèn kita isih ana ing sangisoré pangaribawa perbudakan Mesir, mesthi prakara iki dadi puncak bukti sing ngukuhaké kabèh. Nganti bubar iki, kowe lan aku durung tau weruh salinan Sepuluh Paugeran sing diterbitaké déning Adventis Dina Kapitu sing ngemot kabèh sepuluh paugeran mau. Aku durung tau nganti bubar iki. Nanging sanadyan mangkono, kita wis rembugan babagan netepi paugerané; kita wis mènèhi khotbah marang wong liya bab paugerané; kita wis nunjukaké carané Roma ngowahi paugerané, mbusak paugeran kaping papat lan mecah paugeran kaping sepuluh, déné sajroning kabèh wektu kuwi kita dhéwé, saka salinan paugerané sing kita terbitaké utawa sing kita tuku saka penerbit liya, wis mbusak pérangan paugerané dhéwé.

TAM1897 Q1 30.4Gusti Allah ngandharake paugeranipun saking swarga. Apa Panjenenganipun ngandharake langkung saking paugeran? Apa Panjenenganipun ngandharake kakehan? Apa Panjenenganipun ngandharake langkung saking kang dipun butuhake?—Ora; amarga iku sampurna, lan ora ana sing perlu ditambahake nalika Panjenenganipun mandheg ngandika. Yen mangkono, amarga ora ana sing kudu ditambahake nalika Panjenengané mandheg ngandika, apa Panjenengané miwiti sadurungé perlu? Amarga ora ana sing kudu ditambahake nalika Panjenengané mandheg ngandika, apa ana sing ana sadurungé Panjenengané miwiti ngandika langsung marang kita kanggo kabecikan kita? Kanthi tembung liya, apa Panjenengané ngucapake siji tembung kakehan utawa siji tembung kurang?—Ora! ora! ora!

TAM1897 Q1 30.5Ayo padha deleng apa sing diomongake. Iki dhawuhe: “Lan Gusti Allah ngandika kabèh tembung iki, kéné: ‘Kowe ora kena nduwé allah liya saliyané Aku.’” Apa kuwi wiwitané? Apa Panjenengané miwiti ngandika karo, “Kowe ora kena nduwé allah liya saliyané Aku”?—Ora. Apa kowe wis miwiti saka kono? Kowe ngerti kowe wis. Ya, yen Gusti ora miwiti saka kono, nanging kowe lan aku miwiti saka kono, apa kita ora ngilangi tembung sing diucapake, sing uga penting kanggo kabecikan kita? Dheweke miwiti saka ngendi? Waca. “Lan Gusti ngandika kabèh tembung iki, kéné: ‘Aku iki Gusti Allahmu, sing wis nggawa kowe metu saka tanah Mesir, saka omah perbudakan. Kowe ora kena nduwé allah liya saliyané Aku.’”

TAM1897 Q1 30.6Apa sampeyan ora weruh yen kita wis nglirwakake persis bab sing nuduhake pambebasan saka perbudakan Mesir? Lan kenapa kita nglirwakake iku? O, amarga kita nganggep yen kita durung dibebasake saka Mesir,—lan kuwi pancen bener. Kita nganggep yen kita ora tau digawa metu saka tanah Mesir,—lan amarga ora precaya, kuwi pancen bener. Kita mikir, “Kita ora tau dadi budaké sapa waé.” Nanging sejatine kita tau. Kita tau dadi budak marang awak dhéwé, marang kuwasa dosa—marang Mesir rohani. Nanging ana pambebasan saka perbudakan Mesir bengi iki, lan Gusti Allah ngajak kowe lan aku marang pambebasan iki saka perbudakan Mesir. Lan Panjenengané kandha marang kowe lan aku bengi iki, kanthi swara nggelegar kaya saka Sinai, kang ngemot kaslametané Yesus Kristus, “Aku iki Gusti Allahmu, kang wis ngetokake kowe saka tanah Mesir, saka omahé perbudakan.” Kowe gelem metu? Kowe gelem ngakoni yèn Panjenengané wis nylametaké kowe saka tanah Mesir? saka omahé perbudakan? Yèn ora, kenapa ora?

TAM1897 Q1 30.7Mungsuh-mungsuh kita padha ngucapake marang kita, “Oh, prentah-prentah kuwi dudu kanggo aku. Aku ora tau dibebasake saka Mesir.” Mungsuh-mungsuh hukumé Gusti Allah, mungsuh-mungsuh kaslametané Gusti Allah, padha ngucapake kuwi marang kowe. Padha wis ngomong marang aku—marang kita kabèh—yèn hukum kuwi ora ngiket sapa waé kajaba wong Yahudi, amarga ora ana sing tau dibebasake saka perbudakan Mesir kajaba wong Yahudi. Wong-wong kuwi kandha, “O, kowe ora perlu nginjili bab kuwi marang aku, aku ora tau dijupuk metu saka Mesir.” Kuwi pancen bener, mesthi wae; nanging kuwi ora dadi pujian kanggo wong-wong kuwi. Kowe lan aku kudu ngadeg kaya wong-wong sing wis ditebus saka perbudakan Mesir, lan mangsuli kuwi karo, “Matur nuwun marang Gusti, aku wis dijupuk metu saka Mesir; lan, sedulurku sing mlarat lan sengsara, kajaba kowe dibebasake saka Mesir, kowe bakal binasa ing karusakan Mesir.”

TAM1897 Q1 30.8Mesthi wae ora ana sing bisa netepi hukum kuwi nalika isih ana ing Mesir. Wong-wong kuwi ora bisa nindakake. Gusti Allah nylametake wong-wong mau saka Mesir supaya padha bisa netepi hukum. Ana ing Mesir iku padha karo ana ing dosa, lan ora ana manungsa sing bisa netepi hukum Gusti Allah nalika ana ing dosa; amarga dosa iku pelanggaran hukum. Mesthi wae kowe ora bisa netepi paugeran nalika isih ana ing Mesir. Kowe ora bisa; aku uga ora bisa. Nanging ayo Gusti nylametaké kita, banjur kita bisa netepi paugeran, lan ora sadurungé kuwi. Gusti wis ngerti tenan kuwi; mulané, nalika Panjenengané péngin supaya Firaun ngeculaké anak-anak Israèl, Panjenengané kandha, “Culakna umatku, supaya padha bisa ngabdi marang aku.” Mesthi wae padha ora bisa ngabdi marang Gusti nalika ana ing Mesir. Panjenengané kersa supaya padha dibebasake, ora mung sacara badan, nanging uga sacara rohani. Banjur, nalika Panjenengané maringi paugeran-Nya supaya dituruti, tembung pisanan sing diucapaké marang wong-wong mau yaiku, “Aku iki Gusti Allahmu sing wis ngetokake kowe saka tanah Mesir, saka omah perbudakan,” supaya padha bisa netepi paugeran mau.

TAM1897 Q1 31.1Undhang-undhang kaya apa iki sakjane?—Undhang-undhang rohani. “Kita ngerti yèn undhang-undhang iku rohani.” Mula, Mesir sing endi sing kasebut ing ayat kapisan undhang-undhang mau?—Iku Mesir rohani. “Undhang-undhang iku rohani.” Mula, Mesir sing kasebut ing undhang-undhang iku Mesir rohani, lan tegesé kanggo kowe lan aku yaiku pambebasan saka Mesir rohani, yaiku pambebasan saka perbudakan dosa.

TAM1897 Q1 31.2S. H. Lane.—Panjenengan mikir yèn wong-wong mau wis rohani metu saka Mesir sawatara wektu?

TAM1897 Q1 31.3Angel ngomong. Musa mesthi, mesthi wae; Kaleb mesthi; Yosua mesthi.

TAM1897 Q1 31.4E. J. Waggoner.—Pitu puluh tuwa iku weruh Gusti.

TAM1897 Q1 31.5Ya; padha weruh Gusti Allah. Nanging angel ngomong bab wong-wong sing metu saka Mesir. Musa mesthi metu; sanajan nalika isih ana ing Mesir sacara jasmani, dheweke sacara rohani wis metu saka kono. Kaleb lan Yosua tansah rohani metu saka Mesir. Ing kidung kamenangan ing Segara Abang, aku mikir kabèh denominasi rohani metu saka Mesir, yèn padha tetep nyekel kuwi. Kaya sing diandharaké Gusti, “O, yèn umatku padha ngrungokaké swaraku lan mlaku miturut paugeranku, mesthiné aku bakal kanthi cepet ngalahaké mungsuh-mungsuhé.” Nanging nalika imané diuji, ing langkah kapisan sing dijupuk, nalika padha ana ing Mara, ing ngendi ana banyu kang pait, padha mbuwang imané, lan kepéngin bali manèh menyang Mesir. Nalika kita ngalami pengalaman pait, apa kita bakal nganggep iku minangka pratandha yèn Gusti wis ninggalaké kita?—Ora; syukur marang Gusti amarga pengalaman pait kuwi kanggo kabecikan kita, lan Gusti bisa ngowahi pait dadi legi.

TAM1897 Q1 31.6(Swara) Nyuwun pangapunten, Mas Jones, nanging ana ayat—ayat kaping 27 saka bab kaping 11 Surat Ibrani—sing nuduhake manawa Musa pancen mbalik saka Mesir ing kono uga.

TAM1897 Q1 31.7Mesthi. Dadi sanadyan sacara badan ana ing Mesir, dheweke sacara rohani wis metu saka Mesir.

TAM1897 Q1 31.8E. J. Waggoner.—Wong-wong sing ditebus Gusti bakal teka menyang Sion kanthi nyanyi.

TAM1897 Q1 31.9Ya: lan yen padha terus nyanyi kidungé Musa, lan kanthi iman sing padha gunakaké nalika semana, mesthiné padha bakal terus nyanyi nganti mlebu ing tanah iku. Lan kuwi sing Gusti péngin kita éling. Panjenengané péngin kita nyelehaké atiné ing tanah sing becik iku; banjur, nalika atiné wis ana ing kana, pangarep-arep urip kita uga bakal ana ing kana. Lan banjur Gusti bisa enggal ngisi urip kita karo kabungahan saka tanah sing berkah kuwi. Lan kuwi tegesé Gusti ana karo kita.

TAM1897 Q1 31.10Sampeyan wis cukup ngerti manawa saiki iki, tinimbang atiné ana ing tanah kuwi, atiné isih ana ing tanah iki. Kanggo sawetara wong kita dhéwé, njaluk wong supaya misah saka negara iki koyo pangkhianatan. Njaluk wong supaya misah saka negara iki, banjur lunga menyang tanah kuwi, lan ninggalake jabatan lan politik negara iki, miturut wong-wong kuwi meh kaya paksan. Wong-wong kuwi ana ing Mesir, nanging Gusti wis nimbali saka Mesir supaya atiné ngarah marang tanah sing luwih becik, nyelehake kabèh katresnané ing kana, lan makarya kanggo tanah kuwi kanthi kabèh kekuwatané; supaya aliran kabungahan lan kamulyan saka tanah kuwi mili ing atiné; supaya kabèh donya lan jagad raya ngerti yèn Gusti iku Gusti Allahé sing sejati. Yen kuwi wis rampung, mung butuh wektu sing cendhak kanggo ngrampungake pakaryan lan rawuhe Gusti.

TAM1897 Q1 31.11Nalika anak-anak Israèl ana ing Segara Abang, kuwasa Allah katon ing kono, nggumunake bangsa-bangsa, nganti nalika para mata-mata mlebu ing tanah iku, Rahab kandha: “Wedi lan ajrih marang kowe ana ing saindenging tanah iki, amarga kita wis krungu apa sing wis ditindakake Allah kanggo kowe, lan ati wong-wong padha lumer.” Kuwi pancen bener. Pikiran liya bab Mesir rohani: Ing Kitab Suci katulis bab Gusti Yesus, “Saka Mesir Aku wis nelpon putraku.” Napa kuwi katulis bab Gusti Yesus? Napa Gusti Yesus lunga menyang Mesir? Napa Panjenengané digawa menyang Mesir? Panjenengané bisa uwal saka pambantaian bocah-bocah sing dipatèni ing Betlehem mung kanthi lunga sithik saka panggonan kuwi, lan ora perlu nganti adoh kaya menyang Mesir. Kabeh bocah cilik ing Palestina ora dipatèni nalika prentahé Herodes diwenehaké. Iku mung ing Betlehem, sacedhaké, lan pinggiran kutha. Betlehem mung enem mil saka Yerusalem, lan bocah-bocah ing Yerusalem ora dipatèni; mula Gusti bisa uwal yèn digawa sepuluh utawa rolas mil adoh.

TAM1897 Q1 31.12Nanging kenapa Panjenengané digawa menyang Mesir?—Ya iku supaya kacumpon apa sing katulis, “Aku wis nyaur putraku saka Mesir.” Panjenengané iku awake dhéwé; kowe lan aku. Panjenengané iku awake dhéwé; lan kaya déné Gusti Allah nemoni umaté ing Mesir lan mimpin metu, mangkono Juruwilujeng kita teka ing panggonan kita, lan dadi kaya kita, lan ditimbali metu saka Mesir, kanthi mangkono nuduhaké yèn sapa waé sing kepéngin dadi kaya Panjenengané, uga kudu metu saka Mesir. Panjenengané iku Putraning Allah, lan dipanggil metu saka Mesir, kanthi mangkono nuduhaké yèn kabèh sing bakal dadi putraning Allah uga kudu metu saka Mesir; amarga ana tulisan bab kabèh kaya bab Panjenengané, “Aku wis nimbali putraku saka Mesir.” Apa kowé putraning Allah? “Aku wis nimbali putraku saka Mesir.”

TAM1897 Q1 31.13Sedhela kepungkur kita weruh manawa kita kudu digawa metu saka Mesir supaya bisa netepi paugeran Gusti Allah. Saiki kita weruh manawa supaya bisa ngetutake Gusti Yesus, kita kudu diundang metu saka Mesir. Kanggo netepi dhawuhe Gusti Allah, mbutuhake supaya kita digawa metu saka Mesir; pracaya marang Gusti Yesus uga mbutuhake supaya kita digawa metu saka Mesir. Lan loro-lorone mau kacathet ing Wahyu 14:12: “Iki wong-wong sing netepi dhawuhe Gusti Allah lan pracaya marang Gusti Yesus.”

TAM1897 Q1 32.1Mangkono panjenengan saged sumerep bilih wiwit wiwitan ngantos pungkasan ana Mesir rohani; lan sakabehing rancangan kaslametan punika namung pambebasan saking perbudakan Mesir lumantar kakuwataning Gusti; punika dipuntimbali metu saking Mesir mlebet ing kamardikaning kamulyan para putraning Gusti. Mula, apa kita badhe metu saking Mesir, supados kita saestu saged ngabdi dhumateng Gusti? Apa kita badhe ngleksanani punika supados kita saestu saged netepi dhawuh Gusti lan iman dhumateng Gusti Yesus? Punapa ingkang badhe kita tindakaken? Apa kita bakal lunga saka Konferensi iki ing Mesir? Apa kita bakal tetep ing Konferensi iki lan tetep ing Mesir? O, apa kita ora bakal dibebasake sakabehe saka Mesir lan kabeh sing kasirat ing tembung mau?

TAM1897 Q1 32.2Panyelamatan iku gratis kanggo kita, iku diparingake marang kita. O, mula, muga-muga saben ati kabuka, saben jiwa padha bali marang Gusti, lan ngupaya Panjenengané kanthi pangakuan dosa, supaya kita bisa dibebasake saka pepeteng; lan kanthi mangkono, sadurunge Konferensi iki rampung, kita bisa dibebasake menyang pepadhang lan kamardikan kang mulya saka para putraning Gusti; amarga, “Saka Mesir Aku wis nelpon putraku.” Kuwi sing dientèni. Apa kita bakal nggawe Panjenengané ngenteni? Lan nalika wektu iku teka, tembung iki bakal kawujud; pesen malaikat katelu bakal diwartakaké kanthi kuwasa Roh Suci; Gusti bakal makarya kanthi kuwasa bebarengan karo upaya kita; banjir cahya bakal nyebar ing donya; ora suwe maneh para warga donya bakal diwanti-wanti; pakaryan pungkasan bakal rampung; lan Kristus bakal rawuh kanggo nebus umaté. Oh, kita luwih cedhak marang wektu nalika Gusti bakal nylametake kita tinimbang sing tau kita impenake, miturut pikiranku. Panyelamatan Gusti wis cedhak banget karo kita! Apa kita bakal mlaku mlebu ing tanah iku? Israel gagal amarga padha ora pracaya. Padha ora weruh kaajaiban ing janji-janjine. Janji-janji kuwi saiki kanggo kita. Kuwi kudu dadi nyata kanggo kowe lan aku kaya nyatané janji-janji kuwi tumrap Panjenengané nalika Gusti maringi marang Israel, sing wektu kuwi ora nganggep kuwi nyata.

TAM1897 Q1 32.3Kowe ngerti iku katulis:—

TAM1897 Q1 32.4Lan aku weruh kaya-kaya ana segara kaca kang kapadu geni; lan wong-wong kang wis menang nglawan kéwan iku, lan nglawan patungé, lan nglawan tandhané, lan nglawan cacah jenengé, padha ngadeg ing segara kaca, lan nyekel harpa saka Gusti Allah. Lan padha nyanyi lagu Musa, abdi Gusti Allah.

TAM1897 Q1 32.5Ah, nanging kidunge Musa, abdi Gusti, iku kidung pambebasan saka perbudakan Mesir; lan wong-wong sing menang nglawan kéwan kuwi, jenenge, gambare, lan nomer jenenge,—saka apa dheweke dibebasake?—Dheweke dibebasake saka perbudakan Mesir, mesthi kaya Musa. Lan dheweke nyanyi kidunge Musa, amarga dheweke uga dibebasake saka perbudakan Mesir. Kitab Suci kebak bab kuwi. Sacara rohani kita wis ana ing Mesir, lan, ya, muga-muga Gusti nylametake kita saka kono. Banjur kita bakal nyanyi lagu iki marang Gusti:—

TAM1897 Q1 32.6Aku bakal nyanyi marang Gusti, amarga Panjenengané wis menang kanthi kamulyan: jaran lan penunggangé wis dibuwang menyang segara. Gusti iku kekuwatanku lan kidungku, lan Panjenengané wis dadi panyelamatku: Panjenengané iku Gustiku, lan aku bakal nyedhiyakake panggonan kanggo Panjenengané.

TAM1897 Q1 32.7Kowe gelem? Kowe gelem? Aku bakal manggon ing wong-wong mau, lan mlaku ing antarané; wong-wong mau bakal dadi umatku, lan Aku bakal dadi Gusti Allahé.

TAM1897 Q1 32.8Mulane, metu saka antarané wong-wong mau lan misahna awakmu, pangandikane Gusti, lan aja nyentuh apa sing reged; lan Aku bakal nampa kowe. Lan Aku bakal dadi Rama tumrap kowe, lan kowe bakal dadi putra lan putri-putri-Ku, pangandikane Gusti kang Maha Kuwasa.

TAM1897 Q1 32.9Nanging, “Saka Mesir Aku wis nelpon putraku.”

TAM1897 Q1 32.10[Panjenenganipun] Gusti Allahé bapakku, lan aku bakal ngluhuraké Panjenenganipun. Gusti iku priya perang: Gusti iku asmané. Kereta perang Firaun lan pasukané wis Panjenenganipun buwang ing segara: para panglima pilihané uga klelep ing Segara Abang. Kedalaman nyelubung wong-wong mau: padha klelep ing dhasar kaya watu. Tangan tengenmu, ya Gusti, saya kamulyan ing kakuwatan: tangan tengenmu, ya Gusti, wis nggebug mungsuh nganti remuk. Lan ing kamulyan agengmu kowe wis nggulingake wong-wong sing mbrontak marang kowe: kowe ngetokake nesumu, kang ngablasake wong-wong mau kaya jerami. Lan kanthi hembusan irungmu banyu padha nglumpuk, banjir padha ngadeg kaya tumpukan, lan jeroning banyu padha membeku ing tengahing segara. Mungsuh kandha, Aku bakal ngoyak, aku bakal nyusul, aku bakal mbagi jarahan; napsuku bakal wareg marang wong-wong mau; aku bakal narik pedhangku, tanganku bakal mbasmi wong-wong mau. Kowe ngembus nganggo anginmu, segara nutupi wong-wong mau: wong-wong mau klelep kaya timbal ing banyu kang banter. Sapa sing padha karo Panjenengan, ya Gusti, ing antaraning para déwa? Sapa sing padha karo Panjenengan, sing mulya ing kasuciyan, sing nggumunake ing pujian, sing nindakake kaajaiban? Panjenengan ngulurkake tangan tengen Panjenengan, bumi nyerlok wong-wong mau. Panjenengan kanthi welas asih nuntun umat sing wis Panjenengan tebus.

TAM1897 Q1 32.11Mangkono pangandikane: “Kowe wis nuntun metu bangsa sing wis kowe tebus.” Apa Panjenengané wis nebus kowe? Ditebus saka apa?—Ditebus saka dosa. Lan dosa iku Mesir rohani.

TAM1897 Q1 32.12Panjenengan sampun nuntun wong-wong mau kanthi kakuwatan Panjenengan menyang panggonan suci Panjenengan. [Mangga.] Wong-wong bakal krungu, lan padha wedi.

TAM1897 Q1 32.13Wektu wis teka kanggo nyanyi kidungé Musa. Apa kita bakal nyanyi? Nanging kita ora bakal nyanyi ing Mesir. Kowe ora bisa nyanyi yèn isih ana ing Mesir, amarga wong-wong kuwi ora bisa nyanyi nganti padha dibebasaké saka Mesir.

TAM1897 Q1 32.14Bangsa-bangsa bakal krungu lan padha wedi; rasa sedhih bakal nyekel para warga Palestina. Banjur para pangéran Edom bakal gumun; para prajurit gagah Moab bakal gemeter; kabèh warga Kanaan bakal lumer. Wedi lan ajrih bakal nyerang wong-wong mau; amarga agengé lengenmu, padha meneng kaya watu; nganti umatmu nyabrang, ya Gusti, nganti umat sing wis kowe tebus nyabrang. Kowe bakal nggawa wong-wong mau mlebu.

TAM1897 Q1 32.15Sapa sing bakal digawa mlebu? Kowe kandha apa? Sapa sing bakal digawa Gusti mlebu panggonané? Kowe? Apa kowe metu saka Mesir? “Saka Mesir Aku wis nelpon putraku.” Kowe bakal “nandur wong-wong mau ing gunung warisanmu, ing panggonan, ya Gusti, sing wis kowe gawe kanggo kowe manggon ing kono.” Banjur kita bakal manggon ing kana karo Gusti, lan kita bakal tansah ana karo Gusti.

TAM1897 Q1 33.1Ing papan suci, ya Gusti, kang tangan Panjenengan sampun netepake. Gusti bakal mrentah langgeng salawas-lawase. Amarga jarané Firaun mlebu ing segara karo gerobah-gerobahé lan para prajurit jarané, nanging Gusti mbalèkaké banyu segara marang wong-wong mau; déné anak-anak Israèl mlaku ing daratan garing ing tengahing segara. Lan Miriam sang nabi, seduluré Harun, njupuk rebana ing tangané; lan kabèh wong wadon padha metu mèlu dhèwèké nganggo rebana lan jogedan. Lan Miriam mangsuli marang wong-wong mau, “Mèlu padha nyanyi marang Gusti, awit Panjenengané wis menang kanthi kamulyan; jarané lan sing numpaké wis dibuwang menyang segara.”

TAM1897 Q1 33.2“Aku wis nimbali kowe metu saka Mesir,” pangandikane Gusti, lan saka Mesir kita wis teka. Saiki Panjenengané kandha, “Aku iki Gustimu, lan kowe iki umatku.” “Aku iki Gusti Allahmu, kang wis ngluwari kowe saka tanah Mesir, saka omah perbudakan;” lan, “Saka Mesir Aku wis nimbali putraku.” Lan iki tegese dina iki nalika kandha: Iki padha, iki padha “IKU WONG-WONG KANG NGREKSA PANGANDIKANING GUSTI ALLAH LAN IMAN YESUS.”

TAM1897 Q1 33.3Jemaat nyanyi:—

TAM1897 Q1 33.4Wis ditebus! sepira aku tresna ngumumake! Wis ditebus kanthi getihé Sang Anak Domba; Wis ditebus lumantar sih-rahmaté sing tanpa wates, Aku anaké, lan salawas-lawase, aku iki.