პირველი უდიდესი მცნება

TAM1897 D 279.2ქადაგება, წარმოთქმული სამშაბათს საღამოს, 1897 წლის 2 მარტს გამოქვეყნდა “გენერალური კონფერენციის ყოველდღიურ ბიულეტენში”, 1897 წლის 5 მარტი, ტ. 1, № 16, გვ. 279-285.

TAM1897 D 279.3თქვენ იცით, რომ უფალმა თქვა ამ დროისა და ამ დროში მცხოვრები ხალხის შესახებ, რომ “აი, ისინი, ვინც იცავენ ღვთის მცნებებსა და იესოს რწმენას”. თქვენ და მე სამართლიანად ვაღიარებთ, რომ სწორედ ის ხალხი ვართ, და ჩვენ იმ მდგომარეობაში ვდგავართ, სადაც ვაცხადებთ, რომ უფალს შეუძლია თქვას ჩვენ შესახებ მთელი სამყაროს წინაშე: “აი, ვინც იცავს ღვთის მცნებებსა და იესოს რწმენას”. და ეს იქნება ფაქტი, არა მხოლოდ იმიტომ, რომ ის ამას ამბობს, არამედ ის ამას იტყვის იმიტომ, რომ ეს ასეა.

TAM1897 D 279.4ეს ტექსტი სრულად ეხება თქვენ და მე, ვინც ამ სახლში ვართ; და უფალს სურს, რომ ეს ახლა ფაქტად იქცეს და მუდმივად დარჩეს ფაქტად, რათა მას შეეძლოს მისი მარადისად გამოცხადება მთელი მსოფლიოსა და სამყაროსთვის: “აი, ისინი, ვინც იცავენ ღვთის მცნებებსა და იესოს რწმენას”.

TAM1897 D 279.5სწორედ ამას უნდა შევისწავლოთ. ამ გაკვეთილებში უნდა შევისწავლოთ, რათა ვიცოდეთ, ვიცავთ თუ არა ღვთის მცნებებს; რათა უფალმა ჩვენზე თქვას: “აი, ვინც იცავს ღვთის მცნებებსა და იესოს რწმენას”.

TAM1897 D 279.6ღვთის მცნებების დაცვისას, უეჭველად, პირველი მცნება მოდის და ის უეჭველად უნდა დავიცვათ. აი, მისი სიტყვა: “ყველა მცნების უპირველესი არის: ისმინე, ისრაელო; უფალი, ჩვენი ღმერთი, ერთი უფალია. და შეიყვარო უფალი, შენი ღმერთი, მთელი შენი გულით, და მთელი შენი სულით, და მთელი შენი გონებით, და მთელი შენი ძალით. ეს არის პირველი მცნება.”

TAM1897 D 279.7ახლა, შეუძლია თუ არა უფალს იმ მცნების თაობაზე თქვას თქვენზე და ჩემზე: “აი, ვინც მას იცავს”?

TAM1897 D 279.8ეკუთვნის თუ არა უფალს მთელი თქვენი გული, ისე, რომ არაფრისთვის გქონდეთ გული, გარდა მისი და მისი საკუთრებისა?

TAM1897 D 279.9ღმერთს ეკუთვნის თქვენი სული მთლიანად, თავდადებულ სიყვარულში, ისე, რომ არ არსებობს თქვენი არსების არც ერთი გრძნობა, რომელიც მას არ ეკუთვნოდეს?

TAM1897 D 279.10მთლიანად უფალს მიეძღვნა შენი გონება, ისე, რომ არც ერთი აზრი, არც ერთი მოქმედება, არც ერთი ნაწილი არ იყოს ისეთი, რომელიც მისი არ არის — მისი სამსახურისთვის მიძღვნილი? რადგან გონებით ვმსახურებთ უფალს, ჩვენს ღმერთს. არა ნაწილით, არა მისი ნაწილით, არამედ მთლიანად. ასე რომ, არაფერს, რაც ღვთისგან არ არის, არც ერთი აზრი არ დაუთმო და არ დააკავო.

TAM1897 D 279.11მთლიანად მისი არის შენი ძალა, ისე, რომ არ გაქვს ძალა, რომელიც ღვთისა და მისი მსახურების გარდა სხვა რამეს მოახმარო?

TAM1897 D 279.12თუ ეს ყველაფერი თქვენზე ჭეშმარიტია, მაშინ ჭეშმარიტად არის ნათქვამი თქვენზე: “აი, ვინც მცნებებს იცავს”.

TAM1897 D 279.13“მეორეც მას ჰგავს: გიყვარდეს შენი მოყვასი, ვითარცა თავი შენი”. როდესაც ღვთის სიყვარული ჩვენს გულებშია, როგორც პირველ მცნებაშია ნათქვამი, საკმაოდ მარტივი იქნება ჩვენი მოყვასის ჩვენი თავის მსგავსად სიყვარული.

TAM1897 D 279.14როგორც რამდენიმე დღის წინ ძმა კელოგის ქადაგებაში აღინიშნა, იმ პატარა ბიჭის შესახებ ჩიკაგოდან, რომელიც სრულიად უცხო კაცთან მივიდა და უთხრა: “იცით, რომ თქვენ მსოფლიოში ყველაზე დიდი ცოდვილი ხართ?” და როდესაც კაცმა გაოცებით იკითხა, როგორ შეიძლებოდა ეს ყოფილიყო, რადგან თქვა, რომ არასდროს არავინ მოუკლავს და არასდროს ჩაუდენია რაიმე დიდი დანაშაული, პატარა ბიჭმა უთხრა მას: “უდიდესი მცნება არის: შეიყვარო უფალი, შენი ღმერთი, მთელი შენი გულით, მთელი შენი სულით, მთელი შენი გონებით და მთელი შენი ძალით. შენ ასე იქცევი?” მან უპასუხა: “არა, არ ვიქცევი. არ შემიძლია ვთქვა, რომ ამას ვაკეთებ”. “აბა”, — უთხრა პატარა ბიჭმა, — “ეს მცნებათა უდიდესია. შენ უდიდეს მცნებას არღვევ; მაშასადამე, შენ ხარ უდიდესი ცოდვილი”. კაცმა ეს აღიარა და ღმერთთან და სრულ ხსნამდე მიიყვანეს. ეს საკმაოდ მკაფიოა: რადგან ეს უდიდესი მცნებაა, ვინც მას არღვევს, უდიდესი ცოდვილია. ეს თქვენ ხართ?

TAM1897 D 279.15შენ და მე ვაღიარებთ, რომ ვიცავთ ღვთის მცნებებსა და იესოს რწმენას. ვარღვევთ კი ღვთის ყველა მცნებიდან პირველს? თუ არ ვიცავთ ყველაზე დიდს, პირველს, ყველა მცნებიდან, ესე იგი, ვარღვევთ მას. თუ ამ ერთს ვარღვევთ, მაშინ მცნებებს არ ვიცავთ; ეს ცხადია. შენ და მე ახლა უნდა გადავწყვიტოთ, და სამუდამოდ უნდა გადავწყვიტოთ, ვემსახურებით თუ არა უფალს მთელი გულით, მთელი სულით, მთელი გონებით და მთელი ძალით.

TAM1897 D 279.16დაწერილია: “ღვთის სასუფეველი თქვენშია”. სასუფეველი, რომელიც ჩვენშია, ღვთის სასუფეველია; ასე იყო, როცა ადამიანი შეიქმნა, მაგრამ მტერმა ღვთის ადგილს დაეპატრონა; და უფალმა კვლავ გაათავისუფლა ადამიანი, რათა აერჩია, ღმერთს დაიკავებდა თუ არა საკუთარ ადგილს საკუთარ სასუფეველში, თუ დამპყრობელს დაეკავებინა ღვთის ადგილი ღვთის სასუფეველში. სამეფო, რომელიც თქვენშია, უფლისაა. თქვენ უნდა აირჩიოთ, უფალი იბატონებს იქ, თუ მტერი. და თუ თქვენ არ ირჩევთ, რომ უფალი იბატონოს, თქვენ ირჩევთ, რომ მტერი იბატონოს. სრულიად ადამიანის არჩევანზეა დამოკიდებული, ვინ იბატონებს.

TAM1897 D 280.1ვინმე უნდა ბატონობდეს. ადამიანი არ შექმნილა საკუთარი თავის მმართველად, ღვთისგან დამოუკიდებლად. ის შეიქმნა, რათა ყოფილიყო თავისი თავი ღმერთთან ერთად და ვერ იქნება თავისი თავი ღვთის გარეშე. ადამიანი შეიქმნა, რათა ღმერთთან ერთად ყოფილიყო. ღვთის სამეფო მასში იყო. ღმერთი მასში ბატონობდა. მაგრამ მან საკუთარი გზის გაკვალვა დაიწყო სატანას მიყოლით. მაგრამ ადამიანს საკუთარი გზის გაკვალვა მხოლოდ ღვთის მიყოლით შეუძლია. ღვთის სამეფო თქვენშია. ჩვენ უნდა ავირჩიოთ, რომ ღმერთმა დაიკავოს თავისი ადგილი ჩვენში, თავის სამეფოში, ჩვენს გულებში. ის დაიკავებს თავის ადგილს და იბატონებს იქ, როდესაც თავის სამეფოში თავისი ადგილის დაკავებას შეძლებს.

TAM1897 D 280.2თქვენ იცით, რომ დედამიწაზე ღვთის სამეფო ზღვიდან ზღვამდე და მდინარიდან დედამიწის კიდეებამდე იქნება. ღვთის სამეფო, ეს სამეფო, რომელიც მაშინ დადგება, როდესაც უფალი მოვა, როგორც იცით, მოიცავს ამქვეყნად არსებულ ყოველ დუიმს, ყოველ მარცვალ მიწას. ახლა ღვთის სამეფო თქვენშია. ის სამეფო, რომელიც თქვენშია, სადაც ღმერთი მეფობს — ფარავს თუ არა მისი მეუფება თქვენი გულის ყოველ სივრცეს, ყოველ მარცვალ მიწას? ნამდვილად? ეს არის კითხვა, და ეს კითხვები ჩვენთვის ერთზე მეტი მიზეზით არის.

TAM1897 D 280.3მე უბრალოდ ვკითხულობ მცნებას და თქვენს ყურადღებას მცნების სიტყვებზე ვამახვილებ. და ამას იმიტომ ვაკეთებ, რომ ჩვენი გონება და გული მუდამ ღია იყოს კითხვისთვის: ნამდვილად შეგვეხება თუ არა სიტყვები: “აჰა, რომელნი იცავენ ღვთის მცნებებსა და იესოს რწმენას” მთელი გულით, სულით, გონებითა და ძალით?

TAM1897 D 280.4რაზეც თქვენი გონებაა მიჯაჭვული, რის შესწავლასაც ეწევით, რაზეც მუშაობთ — არის თუ არა ამაში ღმერთი? არის თუ არა ეს ღვთის სადიდებლად? კვლევა, რომელსაც ატარებთ, სწავლა, რომელსაც ეწევით, თქვენი გონების მთელი აზრი — არის კი ეს იმისთვის, რომ იქ ღვთის ხატი იბეჭდოს? არის კი ეს იმისთვის, რომ გონებაში ღმერთი უფრო სრულად იპოვოთ? არის კი ეს მისი უფრო დიდებისთვის? არის კი ის თქვენი ინტელექტუალური ძალისხმევის პირველი და უმთავრესი? გიყვართ თქვენ ის, ემსახურებით თუ არა მას მთელი თქვენი გონებით?

TAM1897 D 280.5და მთელი შენი ძალით. იმ ყანას, რომელსაც ხნავ, ღვთისთვის ხნავ? იმ შალაშინს, რომლითაც დაფას ასწორებ, ღვთისთვის აკეთებ ამას, რათა ყველაფერი, რასაც იღებ, ღვთისა იყოს და სულაც არ იყოს შენი? ისეა შენი ძალა მთლიანად მიძღვნილი ღვთისადმი, რომ სადაც არ უნდა გაიწიო ხელი, ღვთის საქმეს ემსახურები?

TAM1897 D 280.6არსებობდა გავრცელებული მოსაზრება, რომ ადამიანმა თავისი ხელობის ან ნებისმიერი სხვა ფიზიკური შრომის შესრულება უნდა შეწყვიტოს, სანამ საქმის მუშად იქცევა. ბევრი ამბობს: “მინდა, თავი დავაღწიო იმას, რასაც ვაკეთებ. ნეტავ გამოსავალს დავინახავდი. ნეტავ ამ სახელოსნოდან გამოვიდოდი. მინდა, საქმის მუშა ვიყო”. თუ იქ, სადაც ახლა ხარ, საქმის მუშა არ ხარ, მაშინაც ვერ გახდები, როცა იქ მოხვდები, სადაც ყოფნას ისურვებ. თუ მინდორს რომ ხნავ, საქმის მუშა არ ხარ, მაშინაც ვერ გახდები, თუ ქადაგებას შეეცდები კათედრაზე. თუ მჭედელი ხარ და დღითი დღე საჭედურთან — თუ საქმის მუშა არ ხარ ისე საფუძვლიანად, გულითადად და მთელი არსებით, როგორც მე ვარ კათედრასთან, მაშინ საქმის მუშა ვერ გახდები, სადმე საინფორმაციო ფურცლების რომც არიგებდე.

TAM1897 D 280.7ჩვენ წინ დადებულია მაგალითი იმისა, თუ როგორი შეიძლება იყოს კაცობრიობა; და თუ როგორი უნდა იყოს იესოს თითოეული მორწმუნე. ღვთის ძე ამ ქვეყნად მოვიდა, რათა მე და თქვენ გვიჩვენოს, რას ნიშნავს მცნებების დაცვა და როგორ კეთდება ეს. და ის ხელობით დაახლოებით ექვსჯერ უფრო დიდხანს იყო დაკავებული, ვიდრე ქადაგებდა. თორმეტი წლის ასაკიდან, როდესაც მას შეეძლო იოსებისთან ერთად დურგლის ხელობით ემუშავა, როდესაც ბევრის გაკეთება შეეძლო — რადგან თორმეტი წლის ბიჭს დურგლის დახმარებისას ბევრი რამის გაკეთება შეუძლია. ამრიგად, თორმეტი წლის ასაკიდან იგი დაახლოებით ოცდაათი წლის ასაკში მოინათლა და დაიწყო ქადაგება; ეს კი თვრამეტი წელია. ეს წლები მან დურგლის ხელობისთვის მიუძღვნა. ოცდაათიდან ოცდაცამეტ-ნახევრამდე წლამდე კი საჯარო მსახურებასა და ქადაგებას მიუძღვნა. ასე რომ, ხედავთ, მან დურგლის ხელობაზე თითქმის ექვსჯერ უფრო ხანგრძლივი დრო იმუშავა, ვიდრე ქადაგებაზე.

TAM1897 D 280.8ახლა, იყო თუ არა ის ღვთის ძე იმ თვრამეტ წელიწადში, როცა დურგლის ხელობას ეწეოდა, ისევე, როგორც სამ-ნახევარი წლის განმავლობაში, როცა ქადაგებდა? — თქვენ იცით, რომ იყო. იყო თუ არა ის ჩემი და თქვენი მხსნელი, როდესაც ის იქ ფიცარს ჭრიდა, სკამს აკეთებდა და ფეხებს უყენებდა — იყო თუ არა ის მაშინაც ჩემი და თქვენი მხსნელი ისევე, როგორც მაშინ, როდესაც ის ჯვარზე იყო? — თქვენ იცით, რომ იყო. “რადგან ჩვენ მისი სიცოცხლით ვცხონდებით”.

TAM1897 D 281.1ნუ დაგავიწყდებათ, რომ სწორედ ამ თვრამეტი წლის დასასრულს მოვიდა იგი ნათლობისთვის და ნათელი იღო, თავისი მსახურების დასაწყისსა და ხეზე მუშაობის დასრულებისას — სწორედ მაშინ თქვა ღმერთმა: “ეს არის ჩემი საყვარელი ძე, რომელიც მომეწონა”. განა იგი არ იყო ამ თვრამეტი წლის განმავლობაში საქმის თანამშრომელი ისევე, როგორც ბოლო სამ-ნახევარი წლის განმავლობაში? — თქვენ იცით, რომ იყო. მაშ, თუ თქვენ დურგალი ხართ და იესო ქრისტეს აღიარებული მორწმუნე, განა არ შეგიძლიათ მისი მიმდევარი იყოთ? განა არ უნდა იყოთ მისი მიმდევარი და საქმის მუშაკი სწორედ იქ, ისევე ნამდვილად, თითქოს ქადაგების კათედრასთან იდგეთ? მე არ ვამბობ, რომ ვალდებული ხართ, ყოველთვის დურგლად დარჩეთ. ის ასე არ მოიქცა. მე არ ვამბობ, რომ ყოველთვის ვალდებული იქნებით, მჭედლად ან ფერმერად დარჩეთ; მაგრამ მე ვამბობ და ვამტკიცებ, რომ სანამ თქვენ დურგალი ხართ, სანამ მჭედელი ხართ, სანამ ფერმერი ხართ, თქვენ უნდა იყოთ საქმის მუშა, ისევე ჭეშმარიტად, როგორც კი ოდესმე იქნებით, სადაც არ უნდა იყოთ.

TAM1897 D 281.2ამგვარად, იესომ თითოეულ ჩვენგანს გვიჩვენა, რას ნიშნავს იყო ქრისტიანი და როგორი უნდა იყოს ჩვენი ცხოვრება, რაშიც არ უნდა იყოს ჩართული ჩვენი გონება, გული თუ ხელები. მას გულით, სულითა, გონებითა და ძალით სრულად უყვარდა ღმერთი, როდესაც დურგალი იყო. როდესაც ფიცარს ჭრიდა, მაგიდებს ამზადებდა, კარებს აკეთებდა და ამონტაჟებდა, ეს ყველაფერი ღვთის სადიდებლად იყო. ღმერთი იყო ყველაფერი მისთვის. როდესაც კაცი მასთან, როგორც დურგალთან, მიდიოდა, ხედავდა მას მხოლოდ როგორც დურგალს და არა როგორც სამყაროს მხსნელს, — როდესაც კაცი მასთან მხოლოდ როგორც დურგალთან მიდიოდა, ჩაჯდა მასთან და უთხრა: “მინდა მაგიდა გამიკეთონ. გამიკეთებ?” და მან უპასუხა: “როგორი მაგიდა გინდა?” კაცმა აღწერა, იესომ კი თქვა: “დიახ, გაგიკეთებ”. როდესაც იესომ მაგიდა გააკეთა, ზურგზე დაიკიდა, კაცის სახლამდე მიიტანა, შიგნით შეიტანა და დადგა, რათა კაცს გამოეყენებინა — მთელ ამ საქმეში იესო სრულიად ღვთისა იყო. ღმერთი იყო მისი ყველა ქმედებაში. იმ მაგიდის ყოველ სახსარში არც ბზარი იყო, არც რომელიმე მტვრით იყო დაფარული, არაფერი იყო დაფარული — ეს იყო პატიოსანი მაგიდა. ეს იყო სწორედ ისეთი მაგიდა, რომელსაც ღმერთი დაამტკიცებდა.

TAM1897 D 281.3და როდესაც მან მაგიდის გაკეთებაზე შეთანხმება დადო, ის იყო პატიოსანი გარიგება, ისეთი, რომელსაც ღმერთი შეხედავდა და იტყოდა: “ეს პატიოსანი გარიგებაა”. მან კაცს არ მოსთხოვა იმაზე მეტი, ვიდრე სამართლიანად ეკუთვნოდა ასეთი სამუშაოსთვის. კაცმა ჰკითხა მას: “ასეთ და ასეთ მაგიდას გააკეთებ?” — “გავაკეთებ”. “რამდენს ითხოვ მისთვის? — რა დაგიჯდება?” ის გამოთვლიდა და კაცს ეტყოდა: “ხის მასალა ამდენი დაჯდება, მის გასაკეთებლად ამდენი დრო იქნება საჭირო, ჩემი შრომა კი ამდენი ღირს. ასე არ ფიქრობთ? არ გგონიათ, რომ ჩემი შრომა, იმ დროის გათვალისწინებით, რაც დასჭირდება, ამდენად ღირს?” და კაცი ეტყოდა: “დიახ, ვეთანხმები. ვფიქრობ, ეს ყველაფერი ამად ღირს. ეს პატიოსანია. ეს ნათელი გარიგებაა”. და როდესაც ის მაგიდა ზურგზე დაიკიდა, იქ გაიტანა და დადგა, კაცმა გადაუხადა ის, რაც გარიგებით იყო შეთანხმებული, და ღმერთს შეეძლო დაჰკვირვებოდა მთელ ამ გარიგებას და ეთქვა: “ეს პატიოსანია. ამაზე მეტი არავის შეუძლია”.

TAM1897 D 281.4სწორედ ასეთი დურგალი ხარ? თავს ქრისტიანს უწოდებ. სწორედ ასეთი მუშა ხარ, რასაც არ უნდა აკეთებდე?

TAM1897 D 281.5გიყვარს ღმერთი მთელი შენი გულით, მთელი შენი სულით, მთელი შენი გონებით და მთელი შენი ძალით? რასაც არ უნდა აკეთებდეთ, ან რისთვისაც არ უნდა იყოთ მოწოდებული; რა საქმესაც არ უნდა აწარმოებდეთ თქვენს მოყვასთან, წარმართი იქნება ის თუ ქრისტიანი; ხდება კი ეს ისე, რომ ღმერთმა შეძლოს მასზე შეხედვა და თქვას: “ეს ღვთის სამეფოსთვის საკმარისად კარგია”? რადგან მთელი თქვენი გული, მთელი თქვენი სული, მთელი თქვენი გონება და მთელი თქვენი ძალა მასშია ღვთის სადიდებლად.

TAM1897 D 281.6ჩვენ მცნებების დამცველები ვართ თუ არა? ეს არის საკითხი. და დროა, ეს იმდენად საფუძვლიანად გავარკვიოთ, რომ უფალმა, თავის სიტყვაში, შეძლოს დამოწმება: “აი, ვინც ღვთის მცნებებს იცავს”.

TAM1897 D 281.7ახლა კი ხედავთ, რომ ეს მცნება მთელ სფეროს მოიცავს და ჩვენ არ შეგვიძლია შევეხოთ ერთ აზრსაც კი მთელ ჩვენს აზროვნებაში, რომელიც არ ერგება იმ ტექსტს, რომლითაც დავიწყეთ. ამიტომ, ჩვენ უნდა განვიხილოთ ყველაფერი ჩვენს აზროვნებაში, ყველაფერი, რისკენაც ჩვენი გონებაა მოწოდებული, ამ წმინდა წერილის, ყველა მცნებიდან პირველის, შუქზე.

TAM1897 D 281.8ყველაფერს, რასაც ხელს ვკიდებთ, უნდა შევხედოთ ყველა მცნებას შორის უდიდესის შუქზე. არის თუ არა ეს ისეთი რამ, რომელსაც ღვთის შიშში შევუდგები მთელი გულით, სულით, გონებითა და ძალით? თუ ასე არ არის, მაშინ საერთოდ რატომ უნდა შევეხო? — არა. თუ ეს ისეთი რამაა, რაშიც ვერ ჩავერთვები მთელი გულით, გონებით, სულითა და ძალით, და ღმერთთან ერთად, მაშინ რა მაქვს მასთან საერთო? თუ ღმერთი ვერ მოდის ჩემთან ერთად, მაშინ მე მცნებებს ვარღვევ. მე მას ყველაფერს არ ვუძღვნი. ჩემი მთელი ძალა არაფერია, თუ ის ჩართულია რამეში, რაშიც ის ვერ ჩაერთვება, ან რასაც ვერ შეეხება, ვერ დაამტკიცებს ან ვერ მიიღებს.

TAM1897 D 282.1ვიცი, რომ ეს სწორია, მაგრამ ეს ქრისტიანობაა. ეს ქრისტიანობაა და შენ და მე არ უნდა დავკმაყოფილდეთ რაიმეს მეთექვსმეტედითაც კი, რომელიც ზუსტად ამისგან განსხვავდება. არ უნდა დავუშვათ, რომ თუნდაც ერთი წამით დავკმაყოფილდეთ ამქვეყნად იმაზე ნაკლებით, რომ ყველაფერს, რასაც ვიწყებთ, ღმერთთან ერთად ვაკეთებდეთ, შემდეგ კი მასში ვერთვებოდეთ მთელი გულით, მთელი სულით, მთელი გონებითა და მთელი ძალით. და გეუბნებით, როდესაც ამას მივაღწევთ, ჩვენ ყველანი, თუ ამ სახლში ყველა სწორედ ახლა დაემორჩილება მას და მტკიცედ დაეჭიდება ამას, ვერც კი წარმოვიდგენთ, რაოდენ დიდი ღვთის ძალა გამოვლინდება ქვეყნიერებაზე.

TAM1897 D 282.2თავიდანვე უდიდესი სირთულე ის იყო, რომ ადამიანები ღმერთს არ უთმობდნენ მათ გულებში იმ ადგილს, რომელიც მას ეკუთვნის. ღმერთმა ადამიანი ასე შექმნა, ხოლო მან ზურგი აქცია ყველაფერ სხვას და ღმერთი სრულიად გარიყა. ღმერთმა გაათავისუფლა იგი ამ სიბნელიდან, მისცა მას არჩევანის თავისუფლება და უბრძანა, აერჩია, შეიყვარებდა თუ არა ღმერთს მთელი გულით, მთელი სულით, მთელი გონებითა და მთელი ძალით. მას მიეცა თავისუფლება, აერჩია, დაჰყოლოდა თუ არა ღმერთის მიერ თავისი ადგილის დაბრუნებას; მაგრამ იმდენმა აირჩია, რომ უფალს საკუთარი ადგილი არ ჰქონოდა, რომ წყალდიდობამ წალეკა ისინი დედამიწის პირისაგან.

TAM1897 D 282.3მაშინ უფალმა კვლავ დაიწყო კაცობრიობა. და ერთადერთი, რაც თითოეულს სთხოვა, იყო ის, რომ ეყვარებინა უფალი ღმერთი მთელი გულით, მთელი სულით, მთელი გონებითა და მთელი ძალით, და მოყვასი საკუთარი თავის მსგავსად. ეს იყო ყველაფერი, რაც სთხოვა რვას, რომლებიც კიდობანში შევიდნენ და რომლებიც მისგან გამოვიდნენ. თუ პირველ კაცს ღმერთი ჰყვარებოდა მთელი გულით, მთელი სულით, მთელი გონებითა და მთელი ძალით, ცოდვა ვერასდროს შევიდოდა.

TAM1897 D 282.4მას შემდეგ, რაც მან შესცოდა და უფალმა გაათავისუფლა იგი ამ მონობისგან, თუ ადამ და მისი ყველა შვილი მთელი გულით, სულით, ძალით, გონებითა და სიძლიერით შეიყვარებდნენ ღმერთს, როგორი იქნებოდა სამყაროს მდგომარეობა? — ისინი დაიცავდნენ ღვთის მცნებებს, იესოს რწმენას და სიმართლე მოიცავდა დედამიწას, როგორც წყლები ზღვას. განა შეუძლებელია, რომ ეს შესრულდეს ადამიანში, რომელიც წყევლის და ცოდვილი ხორცის მონობაშია? შეუძლია ღმერთს, ასე დახსნას ცოდვილი ხორცის ცოდვის ძალისგან, რომ მას შეეძლოს ღმერთის სიყვარული მთელი გულით, სულით, ძალით, გონებითა და ძლიერებით? — დიახ. ცოდვას არ შეეძლო დაეწყევლა მიწა, როგორიც ის არის, მაშინაც კი, როცა ადამიანები ცოდვილი ხორცის ტყვეობაში იყვნენ, მათ რომ ერწმუნათ ღმერთის, დაეცვათ ღვთის მცნებები და იესოს რწმენა. ეს არის ჭეშმარიტება, რადგან ეს არის ქრისტიანობა. მაშ, ხედავთ, რომ ყველაფერი, რაც უფალს ოდესმე სურდა ჩვენგან, ყველაფერი, რაც მას ოდესმე სურდა ადამიანისგან ადამის შესცოდვის შემდეგ, იყო და არის ის, რომ დავიცვათ ღვთის მცნებები და იესოს რწმენა. და მცნებებს შორის პირველია: “შეიყვარე უფალი, შენი ღმერთი, მთელი შენი გულით, და მთელი შენი სულით, და მთელი შენი გონებით, და მთელი შენი ძალით”.

TAM1897 D 282.5რომაელთა 1:21-ში ნათქვამია, რომ თავდაპირველად “ისინი იცნობდნენ ღმერთს”. დაუკვირდით ამას: ადამიანი თავისი არსებობის დასაწყისში იცნობდა ღმერთს. ადამმა თავიდან იცოდა ღმერთი, მაგრამ ეს ცოდნა არ შეინარჩუნა. როდესაც ადამმა შესცოდა და თავიდან დაიწყო, მან იცოდა ღმერთი. როდესაც წარღვნის შემდეგ კაცობრიობა კვლავ დაიწყო, მან თავიდან იცოდა ღმერთი; ასე რომ, კაცობრიობა მუდამ შორდებოდა ღმერთს. სამყარო იყო, არის და იქნება ასეთი ცოდვილი, რადგან მას ეცნო ღმერთი და უარყოფს მას და არა იმიტომ, რომ არ ეცნო. ამგვარად, სამყარო ბოროტებაში არ არის სიბნელის გამო; სამყარო სიბნელეშია ბოროტების გამო.

TAM1897 D 282.6სამყარო სინათლით დაიწყო; და ეს, რომ სიბნელე მოვიდა, ადამიანთა არჩევანის გამო მოხდა; “როდესაც მათ გაიცნეს ღმერთი, არ განადიდეს იგი, როგორც ღმერთი, არც მადლიერები იყვნენ; არამედ ამაო გახდა მათი გონება და მათი უგუნური გული დაბნელდა. თავს ბრძნებად ასაღებდნენ, მაგრამ სულელნი გახდნენ და უკვდავი ღმერთის დიდება წარმავალი კაცის, ფრინველების, ოთხფეხა პირუტყვებისა და მცოცავების მსგავსი გამოსახულებით შეცვალეს.”

TAM1897 D 282.7ახლა დააკვირდით: რა მოხდა პირველად? — მათ იცოდნენ ღმერთი, მაგრამ არ განადიდეს იგი, როგორც ღმერთი; არ მიუჩენიათ მას მათში ისეთი ადგილი, რომელიც მას ეკუთვნის. მათ არ განადიდეს ღმერთი — არ გაუმხილეს იგი კაცობრიობას, არ გამოავლინეს იგი მიწაზე; რადგან იესომ თქვა: “მე განგადიდე შენ დედამიწაზე”, და ის იყო ღმერთი, რომელიც ხორცში გამოჩნდა. ეს კაცები, რომლებმაც იცოდნენ ღმერთი, არ დაუშვეს, რომ ღმერთი ხორცში გამოჩენილიყო. ისინი უმადურნი იყვნენ. შემდეგ ამაო გახდა მათი წარმოსახვა; შემდეგ დაბნელდა მათი უგუნური გული; შემდეგ, თავიანთ ბნელში, თავს ბრძნებად ასაღებდნენ. ეს სიბრძნე სისულელე იყო და შემდეგ მათ გამოსახულებები გააკეთეს.

TAM1897 D 282.8ამგვარად, თქვენ ხედავთ, რომ კერპი, რომელიც ადამიანთა თვალწინ დგას, მათი კერპთაყვანისმცემლობისას, მხოლოდ მისი გარეგანი გამოვლინებაა, მისი გარეგანი წარმოდგენა. კერპთაყვანისმცემლობა უკვე ღრმად არის გამჯდარი გულში და უკვე რამდენიმე ნაბიჯი გაიარა გარეგნული გამოვლენის გზაზე. დაფიქრდით. საიდან იწყება კერპთაყვანისმცემლობა? — გულიდან. ამ გზაზე, სად იწყება კერპთაყვანისმცემლობა? — როდესაც მათ ღმერთი შეიცნეს, არ განადიდეს იგი, როგორც ღმერთი; სწორედ იქ იწყება ყველაფერი. მაშ, სად არის რაიმე შუალედური პოზიცია ღვთის შეცნობისა და კერპთაყვანისმცემლობის შორის?

TAM1897 D 283.1ახლა კარგად დაფიქრდით. მათ იცოდნენ ღმერთი და: “ეს არის საუკუნო სიცოცხლე, რომ გიცნობდნენ შენ”. ღმერთის შეცნობა საუკუნო სიცოცხლეა; ეს დადგენილია. მათ ნამდვილად იცოდნენ ღმერთი; მათ ჰქონდათ საუკუნო სიცოცხლე ღმერთის შეცნობაში. ეს წერია. მაგრამ ისინი კერპთაყვანისმცემლობაში ჩავარდნენ. რამდენი ნაბიჯი გადადგეს მათ ღვთის შეცნობისგან იდოლატრიამდე? — მხოლოდ ერთი. მაშინ, რამდენი ნაბიჯია საჭირო ღვთის სიყვარულიდან მთელი გულით, ძალით, გონებითა და სიძლიერით იდოლატრიამდე? — მხოლოდ ერთი. მაშ, თუ არ მიყვარს ღმერთი მთელი ჩემი გულით, მთელი ჩემი სულით, მთელი ჩემი გონებითა და მთელი ჩემი ძალით, მე რა ვარ? — იდოლატრი.

TAM1897 D 283.2შესაძლოა, ჩემ წინ არანაირი ნაკვეთი ხატი არ იდგას. ამ ხალხსაც თავდაპირველად არ ჰქონდა. მაგრამ მათ ჰქონდათ ხატი, წარმოდგენა, რომელიც გონებაში იყო ჩამოყალიბებული, და როდესაც მათ თავიანთი ნაკვეთი ხატი შექმნეს, ეს უბრალოდ თვალწინ დასადგმელი გამოსახულება იყო იმისა, რაც უკვე გონებაში ჰქონდათ. პირველ ადამიანს, რომელმაც ხატი შექმნა, მისი შექმნამდე გონებაში უკვე ჰქონდა ამის წარმოდგენა. პირველ ადამიანს, რომელმაც ქანდაკება გააკეთა, ჰქონდა წარმოდგენა, რომ ის მისი ღმერთი უნდა ყოფილიყო, და ეს წარმოდგენა მას ჰქონდა მანამ, სანამ ხის ან ქვისგან ქანდაკებას გააკეთებდა. მაშასადამე, ის ქვის ქანდაკება, რომელიც მან თვალწინ დაიდგა, მხოლოდ გარეგანი სახე იყო, რომელიც მას ამ ფორმით უნდა წარმოედგინა ის ღმერთი, რომელიც უკვე გონებაში ჰყავდა. მაშ, განა არ ჰყავდა ღმერთი, სანამ ამ კერპს დაამზადებდა? — ჰყავდა. სად იყო ის? — მის გულში.

TAM1897 D 283.3ისინი ამაონი გახდნენ თავიანთ წარმოსახვებში. ვისი წარმოსახვები? — საკუთარი. აი, ეს კაცი, რომელიც რაღაცას წარმოიდგენს; ის თავისი წარმოსახვის გამოსახულებას ქმნის და მას გარე სამყაროში, თვალწინ იდგამს. წარმოდგენა უბრალოდ გონებრივი გამოსახულების შექმნაა. ხოლო ქვაში გამოკვეთილი გამოსახულება გულში არსებული წარმოდგენის მხოლოდ ხელშესახები ფორმაა. სად შეიქმნა გამოსახულება პირველად? — მის გონებაში; მის საკუთარ წარმოდგენაში, მის საკუთარ აზრში. მაგრამ ვინ იყო იქ, როდესაც ის ღმერთს დაშორდა? — მხოლოდ სატანა და თავად. მაშ, საიდან შეიძლება მოდიოდეს მისი აზრები? — მხოლოდ საკუთარი თავისგან და სატანასგან.

TAM1897 D 283.4ამგვარად, თქვენ საკმარისად ნათლად ხედავთ, რომ კერპთაყვანისმცემლობა გულშია; ჩანაფიქრი, გამოსახულება, უკვე იქ არის, სანამ გამოსახულება გარეთ გამოჩნდება. მიუხედავად იმისა, მისი ღმერთი მზე, მთვარე თუ ვარსკვლავებია, ეს ჩანაფიქრი, მისი იდეა, მისი წარმოსახვა, უკვე არსებობს, სანამ მას გარეგან ფორმაში ჩაასხამს მზის, მთვარისა და ვარსკვლავების სახით.

TAM1897 D 283.5ყველაფერი, რაც კერპთაყვანისმცემლობაში ჩანს, უბრალოდ გულის შინაგანი მდგომარეობის ანარეკლია. და გულში ღმერთი უნდა იყოს მთელი გულით, მთელი სულით, მთელი გონებითა და მთელი ძალით, წინააღმდეგ შემთხვევაში, იქ კერპთაყვანისმცემლობაა. შუალედური მდგომარეობა არ არსებობს.

TAM1897 D 283.6სინამდვილეში, წარღვნის შემდეგ, როდესაც ადამიანებმა პირველად მიატოვეს ჭეშმარიტი ღმერთი, წავიდნენ და საკუთარი ღმერთები შეიქმნეს — მათ ამ ღმერთებს უფლება მისცეს, მათთვის ღმერთის ადგილი დაეკავებინათ, რითაც აჩვენეს, რომ როდესაც ღმერთი შეიცნეს, ისინი მას თავიანთ ერთადერთ მმართველად აღიარებდნენ. როდესაც მე ღმერთი მიყვარს მთელი გულით, მთელი სულით, მთელი გონებითა და მთელი ძალით, ვინ იქნება ჩემი ერთადერთი ღმერთი? — ღმერთი. ვინ იქნება ჩემი ერთადერთი ავტორიტეტი? — ღმერთი. ვინ იქნება ერთადერთი, ვისაც ჩემზე ავტორიტეტი ექნება? — ღმერთი. შეუძლია თუ არა მას, გამოიჩინოს მართებული ავტორიტეტი? — დიახ. შეუძლია თუ არა მას, კაცი სწორ გზაზე დააყენოს? — დიახ. როდესაც კაცს ღმერთი უყვარს მთელი გულით, სულით, გონებითა და ძალით, მას არ სჭირდება არანაირი სხვა კანონი ან ავტორიტეტი, რათა ამქვეყნად სწორ გზაზე იდგეს. ვინ არის მისი მმართველი? — ღმერთი. და შეუძლია ღმერთს მართვა, როდესაც ჩვენ ის უზენაესად გვიყვარს? — დიახ. მაგრამ, როდესაც ადამიანი ღმერთს ტოვებს და კერპთაყვანისმცემლობაში ვარდება, შეუძლია თუ არა საკუთარი თავის მართვა? — არა.

TAM1897 D 283.7ახლა, წარღვნის შემდეგ, სანამ ღმერთს ჯერ კიდევ იცნობდნენ, მას თავიანთ ერთადერთ მეფედ და მმართველად აღიარებდნენ. მათ სხვა მმართველი არ ჰყავდათ. როდესაც ისინი პირველად განეშორნენ ღმერთს და მის ადგილას სხვა ღმერთები დააყენეს — ვგულისხმობ დასაწყისში, როდესაც ღმერთს დაშორდნენ და ღმერთის ადგილას სხვა ღმერთები დააყენეს — მათ ამ სხვა ღმერთებს მმართველების ადგილი დაუთმეს. ისინი აცხადებდნენ, რომ ეს ღმერთები მათი მმართველები იყვნენ. მათ არ ჰყავდათ მეფეები; ადამიანები ჯერ კიდევ არ ამბობდნენ, რომ თავად იდგამდნენ თავს მმართველებად. ადამიანები ამბობდნენ, რომ მეფეები ღმერთები იყვნენ; ხოლო ისინი, ვინც ხელისუფლებაში იყვნენ, მხოლოდ ღმერთების წარმომადგენლები იყვნენ, მაშინ როცა ღმერთები ნამდვილი მეფეები იყვნენ.

TAM1897 D 283.8ამის მტკიცებულებას იპოვით “ბიბლიის იმპერიებში”, 50-ე გვერდზე. აი, პირველი ჩანაწერები, რომლებიც ბაბილონში აღმოაჩინეს, სადაც კაცობრიობა დაიწყო და სადაც ენების არევა მოხდა — სადაც კაცობრიობამ ღმერთი დაივიწყა. ვკითხულობ:—

TAM1897 D 284.1ნინრიდუს, მის მეფეს, იდადუს, რიდუს ვიცე-მეფის, მსახურისა და ნინრიდუს სიხარულის, შენარჩუნებისათვის.

TAM1897 D 284.2აქ მმართველი, იდადუ, თავისი ღმერთისთვის წარწერისას, აცხადებდა, რომ ის უბრალოდ თავისი ღმერთის ვიცე-მმართველი იყო. ის არ ამტკიცებდა, რომ მეფე იყო. ამგვარად, ხედავთ, რომ ღმერთი იყო ამ კაცის მეფე. ღმერთი ითვლებოდა ხალხის მეფედ, ხოლო ეს კაცი, რომელიც ხელისუფლებას იყენებდა, მხოლოდ ღმერთის ვიცე-მმართველი, ანუ მოადგილე იყო.

TAM1897 D 284.3ეს გვიჩვენებს, რომ ცოდნა ღმერთის, როგორც სამართლიანი მმართველის, შესახებ იმდენად ახალი იყო, რომ ჯერ არც ერთ ადამიანს არ ჰქონდა საკმარისი გამბედაობა, საკუთარი თავი მეფედ გამოეცხადებინა. ხედავთ ამას? კარგად დაფიქრდით. როდესაც ღმერთი იყო ერთადერთი მმართველი, ის, რა თქმა უნდა, მათი ერთადერთი მეფეც იყო; მაგრამ როდესაც მათ მას ზურგი აქციეს და სხვა ღმერთები შეიქმნეს, ჭეშმარიტი ღმერთის ცოდნა, როგორც ერთადერთი მეფის, მათში იმდენად ახალი იყო; მათში ჯერ კიდევ იმდენად ცოცხალი იყო მოგონება ღმერთზე, როგორც ერთადერთ მეფესა და მბრძანებელზე, რომ როდესაც მათ ღმერთის ნაცვლად სხვა ღმერთები დაამკვიდრეს და ეს ცრუ ღმერთები თავიანთ მეფედ გამოაცხადეს — კაცს, რომელიც ადამიანებზე იყო ავტორიტეტი, არ ჰქონდა გამბედაობა, მეფის ტიტული აეღო; არამედ ამჯობინა, ცნობილი ყოფილიყო იმ ღმერთის ვიცე-მეფედ, რომელიც ნამდვილი მეფე უნდა ყოფილიყო. ვიმეორებ. ჭეშმარიტი ღმერთის, როგორც ერთადერთი მეფის, ცოდნა ამ კაცების გონებაში იმდენად ახალი იყო, რომ ჯერ არავის ჰქონდა გამბედაობა, მეფის ტიტული აეღო. ღმერთის, როგორც ერთადერთი მეფისა და მმართველის, მოგონება ჯერ კიდევ იმდენად ცოცხალი იყო, რომ ნებისმიერი კაცისთვის მეფის ტიტულის მიღება ღმერთის ტახტიდან ჩამოგდების მცდელობას ჰგავდა.

TAM1897 D 284.4წავიკითხავ კიდევ ერთ წარწერას ამავე მიწიდან, იმავე დროიდან:—

TAM1897 D 284.8აი კაცი, რომელმაც თავისი ღმერთის პატივსაცემად ააშენა სახლი. ეს კაცი ამბობს, რომ ის ამ ღმერთის, მეფის, ვიცე-მმართველი არის. ეს კაცი, გუდეა, არ აცხადებს თავს მეფედ. მას აქვს ხელისუფლება, მაგრამ არ აცხადებს თავს მეფედ. ვინ არის მეფე? — მისი ღმერთი. ეს კიდევ ერთხელ გვიჩვენებს, რომ ჭეშმარიტი ღმერთის, როგორც ერთადერთი მეფის, ცოდნა მათ გონებაში იმდენად ახალი იყო, რომ ისინი არ იყვნენ ღმერთისგან და ღმერთის, როგორც ერთადერთი მეფისა და მმართველის, იდეისგან იმდენად დაშორებულნი, რომ მზად ყოფილიყვნენ გვერდზე გადაეწიათ ღმერთის მეფობის იდეა და ადამიანისთვის მეფის ტიტული მიენიჭებინათ.

TAM1897 D 284.9ა. ფ. ბალენჯერი. — მაშასადამე, ავტორიტეტის მქონე კაცი თავს თავისი ღმერთის ვიცე-მმართველად აცხადებდა და არა მეფედ?

TAM1897 D 284.10დიახ. მეფეები ჯერ არ იყვნენ. ჩვენ არ ვსაუბრობთ ადამიანზე, როგორც მეფეზე. ადამიანებს შორის ჯერ არ იყვნენ მეფეები. იყვნენ ადამიანები, რომლებიც ხელისუფლებას იკავებდნენ. ადამიანი სხვებს მართავდა. მას ძალაუფლება ჰქონდა, მაგრამ თავს მეფედ არ იწოდებდა. ის მეფედ არ იყო ცნობილი და ჯერ არც კი მისცემია თავს უფლება, მეფის ტიტული მიეღო. რატომ? — იმიტომ, რომ ის ჯერ კიდევ არ იყო იმდენად დაშორებული ჭეშმარიტი ღმერთის, როგორც ერთადერთი კანონიერი მეფის, იდეას, რომ საკმარისი გამბედაობა და ბოროტი სიმამაცე ჰქონოდა, რათა გვერდზე გადაეწია ნებისმიერი ღვთაების მეფურად აღიარების იდეა და თავი მეფედ გამოეცხადებინა.

TAM1897 D 284.11ეს იმ მიწაზე აღმოჩენილი უძველესი ჩანაწერებია. შეგიძლიათ ნახოთ, რომ ისინი ერთ-ერთი ყველაზე ადრეულია. ეს ჩანაწერებია იმ დროიდან, როდესაც ადამიანებს მეფის ტიტული საერთოდ არ ჰქონდათ მიღებული და როდესაც მათ წარმოდგენაში ჭეშმარიტი ღმერთი იყო მეფე.

TAM1897 D 284.12მაგრამ აქ არის ამაზე ოდნავ ადრინდელი ჩანაწერი, რომელიც ბაბილონის კოშკთან ენების არევის შესახებ მოგვითხრობს. “ბიბლიის იმპერიების” მეოთხე გვერდზე თქვენ იხილავთ ენების არევის შესახებ ბიბლიურ თხრობას. ეს არის თხრობა იმ ხალხისგან, რომელთა შორისაც ენების არევა მოხდა. ბიბლიაში კი ამის შესახებ უფლის ჩანაწერია მოცემული. ბაბილონის ნანგრევებში დამარხულ და შემდგომ აღმოჩენილ აგურებზე ამოკვეთილ ამ ჩანაწერში თქვენ მათეული ვერსია გაქვთ. შეგიძლიათ ის ბიბლიურ მონათხრობს შეადაროთ, რომელიც “დაბადების” მეთერთმეტე თავშია, და დაინახავთ, რომ ორივე ზუსტად ერთნაირია. აი, რა თქვეს ამის შესახებ:—

TAM1897 D 284.14ეს ერთ-ერთი უძველესი ცნობაა. დანარჩენები მას მოჰყვებიან. მაგრამ ეს სხვა წყაროები გვიჩვენებს, რომ იყო დრო, როდესაც კაცთა შორის ჯერ არცერთი მეფე არ იყო; როდესაც ხელისუფალი მეფის ტიტულს არ იღებდა; როდესაც მისი ღმერთი იყო მისი მეფე; და როდესაც იდეა, რომ ჭეშმარიტი ღმერთი იყო მეფე, იმდენად ახალი იყო, რომ მას არ ჰქონდა საკმარისი გამბედაობა, ეღიარებინა, რომ მეფე იყო. ჯერ კიდევ, ეს ჭეშმარიტი ღმერთის იდეის წინაშე, ზედმეტად დიდი ძალაუფლების ხელში ჩაგდებას ნიშნავდა.

TAM1897 D 285.1ეს ნიმროდემდე იყო. ნიმროდი იყო პირველი კაცი, რომელმაც გაბედა და მეფის ტიტული მოიპოვა იმ იდეის ფონზე, რომ ღმერთი იყო მეფე. ასე რომ, მე ვკითხულობ “ბიბლიის იმპერიების” ორმოცდამეათე გვერდზე:—

TAM1897 D 285.2ნიმროდი სწორედ ეს თამამი კაცი იყო. მისი სახელი აღნიშნავს აჯანყებას, ამპარტავნულ ზიზღს და, გეზენიუსის თანახმად, უდრის “განსაკუთრებით უღვთო ამბოხებულს”. და “იგი ძლიერი იქმნა ქვეყანაზე”. ან, როგორც სხვა თარგმანი გადმოსცემს, იგი “იყო პირველი ძლიერი ქვეყანაზე”.

TAM1897 D 285.3ნიმროდი იყო პირველი ადამიანი, რომელმაც ოდესმე საკუთარ თავზე მეფის ტიტული აიღო; პირველი, ვინც მეფური ხელისუფლება დაიკავა და ღიად ატარებდა მეფის ტიტულს. და მისი სახელი ზუსტად იმას ნიშნავს, რასაც იმ ხალხში იმასთან დაკავშირებით ნიშნავდა, ვისზეც გაბატონდა.

TAM1897 D 285.4ახლა, ეს ჩემი ნათქვამი კი არ არის, არამედ ამ საკითხში ავტორიტეტის განცხადება, რომელიც ამბობს:—

TAM1897 D 285.5ნიმროდის სამეფოს დაარსებით მთელი ძველი სამყარო ახალ ისტორიულ ეტაპზე გადავიდა. აღმოსავლური ტრადიცია, რომელიც ამ მეომარს სამეფო გვირგვინის პირველ მატარებლად მიიჩნევს, მიუთითებს ფაქტზე, რომელიც გაცილებით უფრო მნიშვნელოვანია, ვიდრე სამოსის ახალი მორთულობის მიღება ან თუნდაც პროვინციის დაპყრობა. მისმა მეფობამ სამყაროს მმართველსა და მართულებს შორის ურთიერთობის ახალი სისტემა შემოუყვანა. წინა მმართველების ავტორიტეტი ნათესაურ გრძნობაზე იყო დაფუძნებული, ხოლო ბელადის უპირატესობა მშობლის ძალაუფლების სიმბოლო იყო. ნიმროდი, პირიქით, ტერიტორიის სუვერენი იყო და ადამიანებზე მხოლოდ იმდენად იბატონებდა, რამდენადაც ისინი მისი მოსახლეები იყვნენ, პირადი კავშირების მიუხედავად. აქამდე არსებობდა ტომები — გაფართოებული ოჯახები — საზოგადოება; ახლა კი იყო ერი, პოლიტიკური ერთობა — სახელმწიფო. ამიერიდან მსოფლიოს პოლიტიკური და სოციალური ისტორია განცალკევებულია, თუ არა ურთიერთგანსხვავებული. — “ბიბლიის იმპერიები”, გვ. 51.

TAM1897 D 285.6რა იყო, მაშ, სახელმწიფოს წარმოშობა?