Ji Babîl û Misrê
TAM1897 Q1 45.8Waaz: Êvara Duşemê, 15ê Adarê, 1897 Di Bultena Konferansa Giştî, Çaryeka Yekem, 1897, Cild 2, Hejmar 1, r. 45-54 de hatiye çapkirin.
TAM1897 Q1 45.9Di dersa me ya şeva borî de em gihîştin xalekê di dîroka Cihûstanê de ku zehmetiyên ji Asûrê wek lehiyê welat dagir kiribûn. Wan dixwest jê xilas bibin, û Xudan bang li wan dikir ku bi hemû dilê xwe li wî bigerin, da ku ew wan xilas bike. Wan bi rêya hevbendî, peyman û ittîfaka bi Misirê re, hewl dida ku xwe xilas bikin.
TAM1897 Q1 45.10Bi vî awayî ev rewş berdewam kir heta ku di jiyana Hizkiya de gihîştin xalekê ku hemû alîkarî ji Misirê bi temamî qut bû, ne ji ber ku wî wisa dixwest, lê ji ber ku rewş wisa bû. Qralê Asûrê di navbera Orşelîm û Deryaya Spî de derbas bûbû û xwe xistibû navbera artêşên Misirê û Orşelîmê, da ku hêzên Cihûstan û hêzên Misirê ji hev qut bike. Wê demê wî dikaribû yek ji wan bi tenê têk bibe.
TAM1897 Q1 45.11Cara yekem ku Sanherîb êrîşî Orşelîmê kir, wî heman tişt kir, û Hezekya ewqasî şaş bû ku di Nivîsarên Pîroz de hatiye nivîsandin ku ew derket pêşiya keyê Asûrê û got, “Min xeletî kir; ji min vegere: tiştê ku tu datînî ser min, ez ê rakişînim.” Û keyê Asûrî sî talar zêr û sê sed talar zîv danî ser wî, û Hizkiya neçar ma ku ji bo dayîna bacê mala Xwedê talan bike.
TAM1897 Q1 45.12Sedema vê belayê ew bû ku gelê Ekronê li dijî gelê Asûrê serî hildabû; lê padîşahê Ekronê dilsozê padîşahê Asûrê bû, û bi gel re tevlî serhildana wan nebû. Wê demê gel wî bi zorê wek dîl birin Orşelîmê, û ew ji bo parastinê radestî Hizkîya kirin. Û Hizkîya ew qebûl kir. Hizkîya ji serîhildana wan a li dijî keyê Asûrê ewqas piştgir bû ku ew amade bû heta vê radeyê tevlî bibe.
TAM1897 Q1 45.13Keyê Asûrê hat û Ekron xist bin destê xwe. Paşê ew ber bi Orşelîmê ve çû da ku keyê Ekronê bîne û wî dîsa li ser textê wî li Ekronê rûnîne. Hezekya bajar xurt kir, û sînger û hemû parastinên ku pêwîst bûn ava kirin; lê vê yekê bersiv neda, wê ew rizgar nedikirin; ji ber ku Xwedê nikarîbû bi wî awayî wan rizgar bike. Ez ê rapora Sennekereb a derbarê wê kampanyayê de, û her weha rapora Kitêba Pîroz jî bixwînim. Ev her du rapor di pirtûka “Impreyên Încîlê” de, li rûpela 322an û sê rûpelên li pey wê, bi hev ve hatine honandin. Ez ji paragrafa 15an dest bi xwendinê dikim. Sennekereb vedibêje ku gelê Ekronê serî hilda, û padîşahê wan girtin û kirin dîl. Ew dibêje:—
TAM1897 Q1 46.1Kahînên sereke, esilzade û xelkê Ekronê, yên ku Padiah, padîşahê xwe (ku bawerî û perestina Asûrê diparast), bi zincîrên hesin girêdabûn; û ew radestî Hîzqiya, padîşahê Yehûdayê kiribûn; û li hemberî xwedawendiyê bi dijminane tev geriyabûn; ev mirov niha di dilê xwe de pir tirsiyabûn.
TAM1897 Q1 46.2Û wî bajar xist bin destê xwe, û wiha lê zêde dike, “Hîzqiya, keyê Cihûstanê, nîrê min qebûl nekir.” Paşê Kitêba Pîroz dibêje, Ji ber vê yekê “Senaherîb, keyê Asûrê, hilkişiya ser hemû bajarên bi dîwarên Cihûstanê, û ew girtin.” Paşê Senaherîb dibêje:—
TAM1897 Q1 46.3Ji wan bajarî çil û şeş kelehên xurt, û bajarên herêma wan ên bêhejmar, bi makîneyên şer, min dorpêç kirin, min girtin, min talan kirin, û wekî ganîmat hejmartin.... Du sed hezar û sed û pêncî kes, biçûk û mezin, mêr û jin, hesp, hespên mê, ker, deve, ga û pezên bêhejmar, ji nav wan min birin û wekî ganîmat belav kirin.
TAM1897 Q1 46.4Paşê Kitêba Pîroz dibêje:—
TAM1897 Q1 46.5Û gava Hezekya dît ku Senakerîb hatibû, û ku wî niyeta şerê li dijî Orşelîmê kiribû, wî bi esilzadeyên xwe û bi mirovên xwe yên hêzdar şêwirî ku avên kaniyên ku li derveyî bajêr bûn bigirin: û wan alîkariya wî kir. Loma gelek mirov li hev civiyan, hemû kanî û çemê ku di nava welêt re diherikî girtin, û gotin, ‘Gelo çima keyên Asûrê werin û gelek av bibînin?’ Her wiha wî xwe xurt kir, hemû dîwarê şikestî ji nû ve ava kir, wî heta bircên wê bilind kir, û dîwarekî din li derve çêkir, û Millo li bajarê Dawid tamîr kir, û tîr û mertalên zêde çêkirin.
TAM1897 Q1 46.6Niha Sennekereb dibêje:—
TAM1897 Q1 46.7Min ew [Hezekya] bi xwe, mîna çûkekî di qefesê de, li hundirê Orşelîmê, bajarê wî yê şahane, girt; min bircên dorpêçê li dijî wî çêkirin (ji ber ku wî fermana nûkirina sîngerên deriyê mezin ê bajarê xwe dabû).
TAM1897 Q1 46.8Û niha Kitêba Pîroz dibêje:—
TAM1897 Q1 46.9Û wî serokên şer li ser gel danîn, û ew li kolana deriyê bajêr li cem xwe kom kirin, û bi wan re axivî û wan dilnî kir, û got: «Bi hêz û wêrek bin, netirsin û moralê xwe winda nekin ji ber keyê Asûrê û ji ber hemû artêşa ku pê re ye: çimkî yên li gel me ji yên li gel wî zêdetir in: li gel wî tenê milek goştî heye; lê bi me re Xudan Xwedayê me heye ku alîkariya me bike û şerê me bike. Û gel xwe spart gotinên Hîzqiya, keyê Cihûstanê.
TAM1897 Q1 46.10Ev hemû rast bû, heke tenê ew di vê mijarê de bêguneh bûya; lê bi Padiya, keyê Ekronê, ku di wê gavê de li Orşelîmê di girtîgehê de bû, Xudan nikarîbû pesendiya xwe li ser Hezekîayê di rêya ku wî ji bo parastina bajêr girtibû de, deyne. Ji ber vê yekê Sennekereb dibêje:—
TAM1897 Q1 46.11Hezekya bi xwe ji tirsa şermezariya mezinahiya min hejiya; û Urbî, û leşkerên wî, û leşkerên din ên ku wî anîbûn nav Orşelîmê bajarê xwe yê şahane.
TAM1897 Q1 46.12Paşê Kitêba Pîroz dibêje:—
TAM1897 Q1 46.13Û padîşahê Asûrê ji Hezekya padîşahê Cihûstanê re sê sed talant zîv û sî talant zêr wezîfe kir. Û Hezekya hemû zîvê ku di mala Xudan de û di xezîneyên qesra padîşah de hatibû dîtin, da wî. Wê demê Hizkiya zêrê ji deriyên perestgeha Xudan û ji stûnên ku keyê Yehûdê Hizkiya pê pêçabû, jê kir û da keyê Asûrê.
TAM1897 Q1 46.14Û li ser vê Senaquerîb dibêje:—
TAM1897 Q1 46.15Li ser bacê berê yê ku salane dihat dayîn, min baca hevalbendiyê ya serweriya xwe jî lê zêde kir û ew xist ser wî.... Karker, leşker û avahîsazên ku wî ji bo xurtkirina Orşelîmê, bajarê xwe yê şahane, li hundir kom kiribûn, niha bac dianîn. Bi sî talar zêr, 800 talar zîv; qumaşên honandî, skarlet, nexşandî; kevirên hêja yên mezin; textên fîldişî, textên gerok ên fîldişî, çermên bufaloyan, dara dan, dara ku, xezîneyeke mezin a ji her cureyî; û keçên wî, eunûkên qesra wî, muzîkjenên mêr, û muzîkjenên jin; ew şandin bo Nîneva bajarê min ê şahane, li pey min. Û ji bo dayîna bacê û rêzgirtinê wî peyamnêrê xwe şand. Bajarên wî yên ku min talan kiribûn, min ji keyaniya wî qut kirin, û min ew dan Mitintî, keyê Ashdodê, Padiah, keyê Ekronê, û Zilli-Bel, keyê Gazzeyê. Min keyaniya wî kêm kir.
TAM1897 Q1 46.16Ev çîroka tevahî ya wê ayeta di Nivîsarên Pîroz de ye ku tê de dibêje Hîzqiya şandî ji bo padîşahê Asûrê şandin û got, “Min guneh kir; ji min vegere: tiştê ku tu deynî ser min, ez ê hilgirim.”
TAM1897 Q1 46.17Piştî demekê ji vê yekê, Hezekya balyoz şandin Misrê, û Misrê bi Hezekya re hevbendî danî û artêşek şand. Sennerîb di wextê xwe de ji vê yekê agahdar bû ku artêşa xwe di navbera Misir û Orşelîmê de bi cih bike. Paşê wî pêşî bangek bo Orşelîmê ji Hîzqîyayê re şand ku teslîm bibe, û li bendê bimîne heta ku ew ji Misrê vegere, û ku ew ê were û wan hemûyan wek dîl bibe bo welatekî mîna welatê wan, ku dê bi qasî welatê wan baş be. Lê Hîzqîyayê ji wan re got ku qet bersivê nedin, û ew zilam vegeriya Laqîşê, û dît ku şah çûye Lîbnayê, û wan li wir jê re gotin.
TAM1897 Q1 46.18Paşê Sennekereb bihîst ku artêşên Misirê tên, û wî dîsa nameyek şand ji bo Orşelîmê, ku tê de digot ka ew dikare çi bike, û Xudan nikare çi bike; û ku Hezekya ne hewce ye xwe bispêre Xudan, ji ber ku Xudan nikare wan ji destê wî xilas bike; û ku gava wî karê xwe bi keyê Misirê re biqedîne, ew ê bilive ser, û Orşelîm dê rûbirûyê encamên wê bimîne.
TAM1897 Q1 46.19Di wê demê de, Hizkiya fêr bûbû ku baweriya xwe bi Xudan bîne; çimkî kesekî din tunebû ku ew pê bawer be. Di dawiyê de ew neçar ma ku baweriya xwe bi Xudan bîne. Ji ber vê yekê ew çû perestgehê, ew nameya Sennekereb anî ber Xudan û ji Xudan re got, “Va ye ew niha li ber te ye; em tiştekî nikarin bikin.” Ya Xudan, ji bo me bibe garantî. Û Xudan wisa kir. Wê şevê artêşên Sanherîb hatin kuştin, û ew vegeriya Nînowayê. Bi vî awayî di dawiyê de, bi van hemû demên dijwar, van xerabiyên ku li ser wan bûn, û yên ku ew bi temamî asê kiribûn ku ji Misirê an ji tu cihekî din alîkariyek wan nemabû, ew gihandin cihê ku Xudan di destpêkê de dixwest—li cihê ku wî dikaribû wan xilas bike.
TAM1897 Q1 47.1Eger wan her dem wek wê demê xwe bisipartiba Xudan, Xudan dê her dem tiştê ku wî wê demê ji bo wan kiribû, bikira. Ew ê tu carî neketibûna bin destê Asûrê, û ne jî ti pêwendiya wan bi Misirê re çêbûya. Ew ê tu carî nehatibûna talankirin û wek dîl nehatibûna birin. Ew ê her dem wek gelê Xudan û keyaniya wî bisekiniya, bi tena serê xwe dijiya, û di nav neteweyan de nehatibûna hejmartin.
TAM1897 Q1 47.2Ne hewce ye ez bi hûrgilî li dîroka Cihûstanê binêrim. Ew dîroka deh eşîran e ku careke din dubare dibe. Ev ê tenê bibe dubarekirina dîroka ku me şeva borî ferq kiribû, heta ku em bigihîjin wî cihî ku Xudan pêxemberê xwe ji Sedeqyayê, padîşahê dawî re, şand û got, “Tacê ji ser wî rake, û serpoşê wî ji ser wî bigire: ev ê ne wekî berê be: yê nizm bilind bike, û yê bilind nizim bike. Ez ê wergerînim, wergerînim, wergerînim; û ew ê êdî nemîne, heta ku ew were yê ku mafê wî ye; û ez ê bidim wî.”
TAM1897 Q1 47.3Piştî wê demeke kurt, hemû gel wek dîl ber bi Babîlê ve hatin birin,—ji bilî yên herî hejar ên welêt ku tiştekî wan tunebû. Ew li welêt hatin hiştin, da ku li gor dilê xwe xwediyê wê bibin. Bi vî awayî, di wê demê de hejariya û nebûna tiştekî feyde bû; û ev ji bo têgihiştina hemû mirovên ku niha li ser rûyê erdê dijîn hatibû nivîsandin. Niha ne xêr e ku mirov dewlemend be û xwediyê milkên mezin be. Û rojên nêzîk tên ku yên hejar û bêxwedî dê di vê cîhanê de yên herî baş bin. Wisa bû dema ku Orşelîm di wê rojê de hate wêrankirin, û ew wek dîl ber bi Babîlê ve hatin birin an jî hatin kuştin.
TAM1897 Q1 47.4Wê demê yên ku tiştekî wan tunebû dikaribûn li her derê welêt xwedî mal bin; ji ber ku tevahiya welêt ji bo wan bû. Hemû yên din bindest hatin birin. Û dê dîsa wisa bibe. Yên ku bi serweta vê cîhanê ve girêdayî ne, yên ku dixwazin dewlemend bin, dê bi dewlemendiya xwe bindest bên birin, û dê bi tevahiya cîhanê re helak bibin. Wê demê ewên ku di mal û milkên vê dinyayê de feqîr in, û tiştekî wan nîne, ji ber ku wan her tişt ji bo doza Xwedê daye, ew ê li welatê Xudan bi cih bibin, dema ku hemû yên ku li welatên dinyayê dijîn bên birinê dîl, û tevahiya dinyayê tê wêran kirin.
TAM1897 Q1 47.5Ev vegotina li ser devberdana Îsraêlê ji baweriyê û helaka wan ne bêfeyde hatiye nivîsandin. Hoşea û pêxemberiyên ku şeva borî behsa wan hat kirin ne bêfeyde hatine nivîsandin. Beşa heştemîn a Îşaya ne bêfeyde hatiye nivîsandin. Ev peyv ji bo me hatine nivîsandin, û divê em di roja xwe de guh bidin wan.
TAM1897 Q1 47.6Niha em digihîjin rojên dawî yên Cihûstanê. Pirtûkên Yêremya û Ezekîl bixwînin. Ew îro ji bo Adventîstên Rojê-Heftemîn rastiya heyî ne, çiqas pirtûka Peyxamê rastiyeke heyî ye. Pirtûkên Yêremya û Yêzekîl ji bo me hatine nivîsandin, yên ku dawiya dinyayê li ser me hatiye, ji ber ku ev pirtûk di rojên ku dawiya Cihûstanê hatibû de hatine nivîsandin; û wêrankirina Orşelîmê, û demên ku pê re hatin, bi tenê hatine tomarkirin da ku nîşanî hemû mirovên dinyayê bidin demên ku dawiya dinyayê û wêrankirina wê nêzîk in, û ji bo hişyarkirina wan derbarê bûyerên ku dê pê re bên, û zehmetiyên ku dê pê re bên.
TAM1897 Q1 47.7Îsraîlê li dijî protestoya Xudan qralek hilbijart. Dema ku ew ji hev hatin veqetandin, deh eşîr gihîştin wê astê ku neçar man bibêjin, ‘Qralê me tune ye’; û Xudan got, ‘Ez ê bibim qralê we.’ Dîsa wan got, ‘Na; divê qralê me hebe.’ Û wan yekî din hilbijart, û ew êdî yê dawî bû. Wê demê êdî ne qralê wan û ne jî keyaniya wan mabû; lê ew bûn dîl û her û her winda bûn, ji ber ku wan nexwest Xudan bibe qralê wan.
TAM1897 Q1 47.8Cihûda hîn demekê ma, û paşê tiştê ku me berî kêliyekê xwend hat,—“Tacê rake, û taçê ji ser derxe,” Cihûda êdî nikare xwedî keyekê be. Ew neçar e bibêje, “Keyê me tune.” Ew ê bibe dîl û here Babîlê. Gel û eşîr wekî xwe êdî padîşahên wan neman heta ku Padîşahê wan ê rastîn hat, yê ku mafê wî ye serwerî û hikumdarî bike; û di wê demê de jî ew ewqas bi biryar bûn, ewqas bi heman ruhê ku di rojên Saûl de Xwedê red kiribû tije bûn, ku nexwestin Xudan li ser wan serwerî bike; wan ew red kir, û padîşahekî vê dinyayê hilbijartin—“Ji bilî Sezar tu padîşahê me nîne.”
TAM1897 Q1 47.9Hemû yek çîrok e. Dema ku wan Xwedê red kir, wan ev yek li dijî îtiraza wî kir, û padîşahê ku navê wî Şaûl bû hilbijartin. Xudan di wê yekê de redkirina wan a Îsa, padîşahê wan, û hilbijartina Sezar û Barabbas dît. Redkirina wan a Mesîh û hilbijartina Sezar tenê mantiqa teqez a redkirina wan a Xwedê û hilbijartina Şaûl bû. Dema ku wan ew red kir û Şaûl hilbijart, Xudan dizanibû ku ew ê wî red bikin û Sezar hilbijêrin. Û gava dawî di ya yekem de hebû.
TAM1897 Q1 47.10Ji ber vê yekê Xudan got, “Samûêl, ew te red nakin, lê ew min red dikin da ku ez li ser wan serweriyê nekim;” û ev ji bo Adventîstên Rojê Heftemîn tê wateya vê yekê. Xwedê dixwaze Serwerê gelê xwe be, ew dixwaze Keyê gelê xwe be. Gelo ew ê bibe wisa? Gelo keytiya wî dê bes be? Gelo dê hikûmeta wî ji bo gelê wî bes be? Niha jî pirs ev e, wekî ku wê demê jî pirs bû. Wê demê ji bo wan bes nebû; ji ber ku wan bi dilê xwe yê hemûyan xwe teslîmî wî nekir. Ew ketin formalîzmê, û ewqasî bûn wek cîhanê ku ketin pûtperestiya cîhanê. Diviyabû keyek wan hebûya, mîna miletên din ên pûtperest. Û îro jî heman çîrok e. Heger Xwedê ji bo Adventîstên Rojê-Heftemîn serwerekî têrker nebe, sedem ew e ku ew bi dilê xwe yê hemûyî bi wî bawer nakin. Ev ji ber wê yekê ye ku ew ewqasî mîna pûtperestan in, ku divê hikûmeteke pûtperest û hêzeke pûtperest hebe da ku xwe ji xwe biparêzin û xwe bi xwe birêve bibin. Ax, bila Adventîstên Rojê-Heftemîn ên îro, îro guh bidin peyva Xudan: Ez ê bibim Qralê te.
TAM1897 Q1 48.1Cihûda, wekî ku min berî kêliyekê anî ziman, wek dîl ber bi Babîlê ve hatin birin, û çend kes ji yên herî hejar li welêt man. Diviyabû ew li wir bimana. Lê ew bi dilxwazî çûn Misrê. Dîsa li dijî protestoya Xudan, ew çûn Misrê. Bi vî awayî hemû gelê Xudan li nav pûtperestan, li Babîl û Misrê belav bûn. Û ji wê demê û vir ve, Nivîsarên Pîroz hemû behsa anîna gelê wî ji Babîl û Misrê dikin; û îro jî wisa ye.
TAM1897 Q1 48.2Îro, gotin ev e, “Ji wê derkevin, gelê min, da ku hûn nebin şirîkên gunehên wê, û da ku hûn ji bela wê wernegirin.” Ew Babîl e. Û di beşa yazdehemîn a pirtûka Peyxamê de, behsa wê yekê dike ku “bi awayekî ruhanî jê re dibêjin Misir;” û ewên ku li ser cenawirê, û li ser wêneya wî, û li ser nîşana wî, û li ser hejmara navê wî bi ser dikevin, “strana Mûsa distirên”—ne tiştekî mîna wê—lê belê “strana Mûsa xulamê Xwedê.” Strana Mûsa çi bû?—Strana rizgariyê ji Misrê. Wê demê, gava ku ewên ku li ser cenawir, û li ser wêneya wî, û li ser nîşana wî, û li ser hejmara navê wî bi ser dikevin, strana Mûsa distirên, ew ji ber wê yekê ye ku ew ji Misrê hatine rizgarkirin. Ji ber ku, îro, û heta dawiya cîhanê, “Min kurê xwe ji nav Misrê gazî kir.” Îro Babîl û Misrek heye. Îro xelkê Xwedê li Babîl û Misrê hene. Û îro Xudan gazî dike, “Ji wê derkevin gelê min;” û, “Ji Misrê min gazî kurê xwe kir.”
TAM1897 Q1 48.3Careke din lê binêre: Nimrod li ku bû?—Ew li Babîlê bû, û serweriya keyaniya Babîlê dikir. Birahîm li ku bû?—Ew li wî welatî bû ku di bin serweriya keyaniya ji aliyê Nimrod ve hatibû damezrandin de bû. Lê Xwedê ew ji wî welatî gazî kir. Ew welat hem ji aliyê ruhanî, hem jî ji aliyê fizîkî ve Babîl bû. Û ji vê zêdetir: Nimrod kurê Kûş bû, û Kûş kurê Hîm bû, û Misir axa Hîm e. Ji ber vê yekê di Nimrod de hem Misir û hem jî Babîl hebûn. Û gava Xwedê bangî Birahîm kir, wî hem ji Misir û hem jî ji Babîlê bangî wî kir. Û “eger hûn yên Mesîh bin, wê demê hûn neviyên Birahîm in, û li gorî sozê mîratgir in.” Û hûn hem ji Misir û hem jî ji Babîlê hatine gazîkirin.
TAM1897 Q1 48.4De bila em hemû dest bi xwendina Kitêba Pîroz bikin, û wê li gorî tiştê ku tê de heye bixwînin, ji bo wateyên wê yên giyanî. Wê demê dê tevahiya Kitêba Pîroz, ji ayeta yekem heta ya dawî, ji bo her yek ji me bibe tiştekî zindî û ronî.
TAM1897 Q1 48.5Piştre me Îsraîl li Misrê dît, û Xudan careke din ew ji Misrê gazî kirin. Hingê wan Xudan red kir, û encama wê ew bû ku ew ketin dîliyê li Babîlê, û dîsa çûn Misrê. Û gava Îsa hat, wan ew red kir û Sezar hilbijart. Paşê dêr a Xiristiyanî derket holê, û xiyaneta dêrê çêbû ku Babîleke din ava kir, û Xwedê mirov ji wê Babîlê gazî kirin. Di dema Reformasyonê de, wî bang li wan kir ku ji wê Babîlê derkevin. Paşê Protestanîzm, Xirîstiyantiya reformkirî, hat, û wê jî îmanê terikand, û niha ji bo ajel wêneyekê çêdike, ku dîsa Babîlê, dayik û keçan, bi hikûmetên cîhanê re yek dike. Û hîn jî Xwedê bang dike, Ji Babîlê derkevin, “Ji wê derkevin, gelê min.”
TAM1897 Q1 48.6Felsefeya ku di dêrên Xiristiyaniyê de bû sedema îmanîteriyê; ew hînkirina derewîn û pûtperest a ku anîbûn nav dibistanên Xiristiyaniyê û bûbû sedema îmanîteriyê, ji Misirê hatibû. Wê felsefeya Misrî dibistanên Xiristiyaniyê xerab kirin, bû sedema îmanîteriyê, û Dêra Romayê ava kir, ku îro hem Babîl û hem jî Misir e. Û bi vî awayî ye ku îro, di rastiya zindî ya heyî de, Xudan gelê xwe hem ji Babîlê û hem jî ji Misirê gazî dike.
TAM1897 Q1 48.7Lê Xudan her tiştî dixwaze. Ew dixwaze ser her tiştî serwer be. Ew dixwaze keyaniya wî li ser her tiştî be. Ew dixwaze ev yek di dêrê de wisa be; ew dixwaze ev yek di dibistanê de wisa be; ew dixwaze ev yek di saziyên weşangeriyê de wisa be; ew dixwaze ev yek li her derê, li cihê ku navê wî tê anîn, wisa be. Ma hûn ê bihêlin ku ew wisa be?
TAM1897 Q1 48.8Heke wisa be, divê hûn, her yek ji bo xwe, dest pê bikin bi wê yekê ku hemû cihê di dilê xwe de bidin Xudan. Bila ew Qral li wir di qraliya xwe de, di qraliya xwe ya Ruh de, serweriyê bike. Divê ev Qralî û serwerî ewqas tijî û mutleq be ku hûn ê tu qralekî, tu desthilatdarekî ji bilî Xwedê, û tu zagonekî ji bilî ya Xwedê nas nekin.
TAM1897 Q1 48.9Wê demê, û ne berî wê demê, em ê ji Misir û Babîlê xilas bibin. Û wê demê, piştî ku bi vî awayî ji Misir û Babîlê hatin rizgarkirin, wê demê bi rastî were gotin, û Xudan wê wê demê ji gerdûnê hemûyê re bêje, “Va ne ewên ku fermanên Xwedê û baweriya Îsa diparêzin,”—ne ewên ku heta ji destê wan hat hewl dan,—lê ew ê bibe şahidiya Xwedê li ber gerdûnê, ku îşaretê bi gelekî li ser rûyê erdê dike ku fermanên Xwedê û baweriya Îsa diparêzin. Ew dem nêzîk e, û Xwedê gelekî ji Babîlê û ji Misrê derdixe da ku ev yek pêk were, û da ku ew şahidiyê bike, ku: “Va ye gelekî heye ku dê bihêle ez serweriya wan bikim, û ku hewcedariya wan bi tu serwer, tu zagon, û tu hikûmeteke din ji bilî ya Xwedê nîne.”
TAM1897 Q1 48.10Niha tenê careke din li vê binêre. Xwedê mirov bi fermana herî pêşîn a ku di nava wî de û bi wî re dijiya, dest pê kir: “Tu yê ji Xudan Xwedayê xwe bi hemû dilê xwe, û bi hemû canê xwe, û bi hemû hişê xwe, û bi hemû hêza xwe hez bikî.” Mirov rêyeke din hilbijart, guh da yekî din ku diaxivî, û bi vî awayî her tişt winda kir. Xwedê ew dîsa li ser piyan kir, û dîsa îmtiyaza hezkirina Xwedê bi hemû dil, can, hiş û hêza wî da wî. Di demeke kurt de neviyên wî ewqas ji Xwedê dûr ketin ku êdî tu cihê Xudan di jiyana wan de nemabû, û gel neçar ma ku bi lehiyekê ji ser rûyê erdê were paqijkirin. Tenê heşt can hebûn ku amade bûn Xudan di jiyana xwe de bihewînin.
TAM1897 Q1 49.1Xudan karê xwe li ser rûyê erdê dîsa bi heşt kesan dest pê kir. Ji bo wan, fermana herî pêşîn ev bû, “Tu yê ji Xudan Xwedayê xwe bi hemû dilê xwe, û bi hemû canê xwe, û bi hemû hişê xwe, û bi hemû hêza xwe hez bikî.” Lê wan dev ji wê yekê berda, xwedayên din ji xwe re danîn, û ji pûtperestiyê derbasî padîşahiyê bûn. Dewletek hate damezrandin—dewleta yekem a cîhanê. Ew berhema kufrê bû.
TAM1897 Q1 49.2Ji wê dewleta xerab Xwedê careke din gelê xwe gazî kir, û nîjadeke nû ya zindiyan da destpêkirin. Xwedê Îbrahîm ji wî welatî, ji eşîra wî, û ji mala bavê wî gazî kir, ber bi welatekî ku ew ê nîşanî wî bida. Û wî heta cihekî ku lingê xwe lê deyne jî neda wî; lê wî soz da ku ew ê wî welatî bide wî û nifşê wî yê piştî wî, tevî ku wê demê hêj zarokekî wî tunebû. Bi vî awayî Xwedê ew ji wî welatê ku lê dijiya gazî kir, û li dinyayê welatek neda wî. Ji ber vê yekê Îbrahîm, hevalê Xwedê, dêrê Xwedê, li vê dinyayê bêwelat ma, û “eger hûn yên Mesîh bin, wê demê hûn neviyên Îbrahîm in, û li gorî sozê mîratgir in.”
TAM1897 Q1 49.3Divê em li ser şopa baweriya bavê xwe Îbrahîm bimeşin, ya ku wî hebû, dema ku hê sinetnebûyî bû. Gelo hûn di vê cîhanê de bê welat in? Xudan we ji welatê we gazî dike, ber bi wî welatî ve ku ew nîşanî we dide. Ew welatê ezmanî ye. Gelo hûn ê wê werbigirin?
TAM1897 Q1 49.4Nifşên Îbrahîm çûn Misrê, û Xwedê ew ji wî welatî veqetandin. Mûsa di wê serdemê de mînaka herî mezin bû. Ew mîratgirê text bû. Lê wî pişta xwe da wê, û bi Xwedê re çû; û diviyabû ku ew pişta xwe bide wê da ku bi Xwedê re biçe.
TAM1897 Q1 49.5Xwedê gelê xwe rizgar kir, û ji wan re got, “Gel dê bi tenê bijî, û dê di nav neteweyan de neyê hejmartin.” Lê wan ji Xwedê îmanê xwe înkar kir, û ji xwe re keyek û dewletek wekî miletên li derdora xwe danîn; û çi bi wê hat? Gelo wê ti qencîyek ji wan re anî? Xudan dev ji wan berneda; lê gelo wê yekê tu feydeyek ji wan re anî? Ew rêyeke bê navber a daketinê bû, daketin, daketin, heta ku ew parçe bûn, û paşê her du jî bûn pûç; û ji wê rojê heta îro ew “di nav neteweyan de gerok” mane. Ew di nav neteweyan de nehatine hesibandin, her çend wan hewl dabe jî.
TAM1897 Q1 49.6Ji ber vê yekê gava Mesîh hat, wî careke din malbateke ruhanî ava kir. Lê dîsa bîdayîbûn çêbû, û dêr ber bi pûtperestî û hedanîbûnê ve çû, û hikûmetek ava kir—dêr û dewlet dîsa. Ew papalî bû; û dê çi lê bê?—Hûn dizanin ku ew ê “biçe helakê.” Paşê Xwedê di nav Protestaniya Xiristiyanî de dîsa malbateke ruhanî rakir. Lê wê jî îmanê înkar kir, û xwe da ber dayika fahîşeyan, û peykerê hovikê datîne,—dewleteke li ser rûyê erdê ku îdîa dike qey ew keyaniya Xwedê ye; û dê çi bi van hemûyan were?—Hûn dizanin ku ew ê bi helaketek herheyî were helak kirin.
TAM1897 Q1 49.7Çi li keyaniya Nimrodê hat?—Ew hate hilweşandin. Çi li keyaniya Misrê hat?—Ew hate hilweşandin. Çi li keyaniya Asûrê hat?—Ew hate hilweşandin. Çi li keyaniya deh eşîran hat?—Ew hate hilweşandin. Çi li keyaniya Cihûstanê hat?—Ew hate hilweşandin. Çi li keyaniya Babîlê hat?—Ew hate hilweşandin. Çi bi keyaniya Medo-Persyayê hat?—Ew hate hilweşandin. Çi bi keyaniya Yewnanistanê hat?—Ew hate hilweşandin. Çi bi keyaniya Romayê hat?—Ew hate hilweşandin. Çi bi dehên ku li pey wê hatin hat?—Ew ê bên hilweşandin. Çi bi papayîtiya ku li ser kavilên Romayê xwe danî hat?—Ew ê bê hilweşandin. Çi dê bi wî keyaniyê were ku li ser wê şêweyê li Dewletên Yekbûyî hatiye çêkirin?—Ew ê were hilweşandin.
TAM1897 Q1 49.8Xudan dixwest nîşanî me bide ku ew naxwaze gelê wî bi van tiştan ve girêdayî be. Ma ne ev dersa tê de ye? Ma ew dixwaze ku gelê wî hezkirina xwe bi tiştê ku winda dibe ve girêde? Ji Adem heta niha, Xwedê gazî mirovan kiriye ku bihêlin ew serwer be, da ku ew bibe keyê wan; ku gel ji welatê xwe, ji xizmên xwe, ji mala bavê xwe derkeve, û bi tenê bijî, û di nav neteweyan de neyê hejmartin. Ma ew ê qet gelekî bibîne ku dê rê bide wî ku li gor dilê xwe bike?
TAM1897 Q1 49.9(Deng) Belê.
TAM1897 Q1 49.10Belê; em dizanin ku ew ê xwedî gelekî wisa be, ji ber ku peyva Xwedê wisa dibêje. Lê gelo ew ê wî gelî di nav wan kesên ku niha îdîa dikin ku ew gelê wî ne, bibîne? Ev e pirs. Ma tu yê bibî yek ji wan? Ma tu yê bibî yek ji wan?—Tu dibêjî, Belê. Wê demê ma tu yê ji welatê xwe, ji xizmên xwe, û ji mala bavê xwe derkevî? Ma tu yê bi tenê bijî, û di nav neteweyan de nehesibî? Ma tu yê Xwedê ji bo xwe bikeyî key, û keyekî din tune be? Ma tu yê hikûmeta Xwedê ji bo hikûmeta xwe bigirî, û pêdiviya te bi hikûmeteke din tune be?
TAM1897 Q1 49.11Ne ku hûn ê li dijî hikûmeteke din serî hildin; hûn bi tenê hewcedariya we bi yekî din nîne ji ber ku hikûmeta we ya herî baş heye—hikûmeta ku bêkêmasî ye. Heke ew hikûmet di jiyana we de hebe, hûn ê hewcedarê tu hikûmeteke din a li ser rûyê erdê nebin ku we bi rê ve bibe, û ew ê bi we re ti zehmetî an pirsgirêkê nekişînin. Ev hemû tişt e ku Xudan dixwaze. Gelo hûn ê bihêlin ku ew di jiyana we de hebe?
TAM1897 Q1 50.1Ev yek rasterast di peyama milyaketê sêyem de ye, ku bi riya wê, Xwedê dixwaze ku “Mesîhiyetê li ser bingehek herheyî bi cih bike.” Wê demê, çawa ku di peyama milyaketê sêyem de Xwedê Mesîhiyetê li ser bingeheke herheyî bi cih dike, ew ê bibe Mesîhiyeteyek ku bi tiştekî li ser vê erdê ve ne girêdayî be. Ew ê tenê bi Xwedê ve; tenê bi peyva wî ya herheyî ve girêdayî be; bi Ruhê wî yê herheyî ronîkirî be; ji aliyê Wî ve were hînkirin ku derketinên wî ji rojên herheyîtiyê ne; û bi vî awayî ber bi Xwedayê herheyî ve were birin, da ku ew serwer be, û li binê wî milên herheyî hebin.
TAM1897 Q1 50.2Ez dizanim, û hûn jî dizanin, ku hin bira hene ku nafikirin ku ev rast e. Du sal berê ev hat vaizkirin, û di BULLETINê de hat weşandin. Ji aliyê gelek kesan ve nehat qebûlkirin. Ji aliyê hinekan ve hîn jî nayê qebûlkirin. Tê fikirîn ku bi tevahî şaş e. Lê di Konferansa Giştî ya dawî de, du şahidî ji me re hatin xwendin,—bi taybetî ji bo vê Konferansê hatibûn nivîsandin, û yek ji wan, ez dibînim, di BULLETIN Hejmar 4 de hatiye çapkirin; ya din hêj nehatiye çapkirin, lê ez texmîn dikim ku dê di demek nêz de bê çapkirin,—ku Adventîstên Rojê-Heftemîn ji ber tevlîbûna wan a nav karûbarên siyasî şermezar dike. Ez li vir beşekê dixwînim ku dê vê fikrê nîşanî we bide:—
TAM1897 Q1 50.3Xudan Îsa ji gelê xwe dilşikestî ye. Ew Serok e, divê ew di bin alayê wî de bicivin. Wext, şehrezayî, an hêza wan tune ye ku di alîgiriya partiyên siyasî de xerc bikin. Mirov ji binî ve bi çalakiyeke dijwar tên handan, û kur û keçên Xwedê divê bandora xwe nedin vê şerê siyasî. Lê çi cure ruh destê xwe li mirovên me dixe, dema ku ewên ku bawer dikin em niha di bin peyama milyaketê sêyem de ne, peyama dawî ya rehmê ji bo cîhanê, xwişk û birayên di heman baweriyê de, bi nîşanên partiyên siyasî yên dijber xuya dikin, hestên berevajî radigihînin û nêrînên xwe yên dabeşkirî diyar dikin?
TAM1897 Q1 50.4Niha ez vê pirsê wek pêşniyarekê dipirsim: Heger tiştê ku du sal berê li ser vê mijara hikûmet û dêrê hatibû mizgînîkirin, ji aliyê hemû Adventîstên Rojê-Heftemîn ve hatiba qebûlkirin û şopandin, gelo dikaribû tu cih ji bo wê şahidiyê vebûya?—Bi zelalî, na. Wê demê, gelo ew ders şaş bûn, dema ku gelê Xwedê gazî helwestekê dikirin ku ji bo Wî ne mimkun bû ku kêmasiyekê li wan bibîne? Mebesta min di vê xala taybet de ye. Mebesta min ew e ku, dema rêgezeke rastiyê ji peyva Xwedê tê pêşkêşkirin, ku eger gelê wî wê li ber Xwedê û cîhanê qebûl bike, dê wan bixe nav helwestekê ku ji bo Xudan ne mimkun be di tiştên girêdayî wê rêgeza rastiyê de kêmasiyekê li wan bibîne, ma ne ewle ye ku mirov wê wekî rastî qebûl bike? Çawa dibe ku ew xelet be?
TAM1897 Q1 50.5Lê ev tenê yek ji şahidiyan e. Şahidiya din rûpel li pey rûpel şermezarkirinên bi heman rengî li ser gelê wî dihewîne, ji ber tevlîbûna wan a nîqaşên siyasî yên kampanyaya dawî; wisa ku di du şahidiyên li pey hev de Xudan neçar maye ku ji ber kirina heman tiştê ku eger wan peyama ku hejdeh meh beriya destpêkirina kampanyayê ji wan re hatibû dayîn qebûl kiribûya, dê jê xilas bibûna, şermezarkirinê bişîne ser gelê xwe. Nexwe, çima Xudan ew peyam hejdeh meh berî ku derfetek ji bo wan çêbibe ku rêyeke berevajî bişopînin, ji gelê xwe re şand? Ma wî nexwest ku gelê wî dema ku ew dema tevlihevî û nîqaşê hat serê wan amade bin, da ku ew rêya rast bizanibin, û wek yên din ên ku şaş mabûn, şaş nemînin, û bi vî awayî beşdarî wan tiştan nebin ku ew neçar e wan şermezar bike?
TAM1897 Q1 50.6Ez niha naxwazim ku kes tenê ji ber ku ew li wir e, wê qebûl bike. Ez daxwaz dikim ku ew wê qebûl bikin, li ser wê lêkolîn bikin, dua bikin, lê binêrin, û wê qebûl bikin ji ber ku ew rastî ye, û ew ê gelê Xwedê ji wê îhtimalê rizgar bike ku rojekê ji wî were xwestin ku li ser xaleke wiha wan şermezar bike an rast bike. Lêbelê ez dizanim ku birayên hene ku hîn jî difikirin ku ev hemû şaş e; û dibêjin ku wê bang li gelê me dikir ku helwesteke tund bigirin, û ku ew helwesteke tund bû. Gelo ew dikare bibe helwesteke tund ya ku gelê Xwedê dixe cihê ku ew dixwaze ew lê bisekinin, da ku ew bi tevahî ji van hemû tiştên tevlihev ên ku cîhanê serê wê diêşînin, azad bibin?
TAM1897 Q1 50.7Îsal heman raman bi awayekî din derketiye holê. Ayetên ku du sal berê behsa wan hatibû kirin, qet neketine dersên îsal. Wê demê Mizgînî bû; niha jî Mizgînî ye; ji ber ku ew bi tenê Mizgînî ye ku li seranserê Kitêba Pîroz belav bûye, û tu nikarî li tu derê Kitêba Pîroz dest bidî ku tê de negotî be.
TAM1897 Q1 50.8Tiştê din heye ku divê em li ber çavan bigirin. Eger em beşdarî karûbarên siyasî û nîqaşên siyasî bibin, dê kesên cuda aliyên cuda bigirin, li dijî partiyên siyasî yên din derkevin, hestên berevajî ragihînin, û nêrînên xwe yên dabeşkirî eşkere bikin, di heman demê de ku îdia dikin ku ew bira ne. Pêngava dawî di xebata siyasî de çi ye?—Bê guman, şer. Vêca di destpêkê de çi heye?—Tenê tiştê ku di dawiyê de heye—şer. Ew heman ruh e, ji destpêkê heta dawiyê. Gelo birayên di Mesîh de, yên ku di Mesîh de yek in, dikarin bikevin nav tiştekî ku bibe sedema dabeşbûna wan, di ruhê dijberiyê de? Ma dikarin?—Na; ne ku bikarin û di Mesîh de wek yek bimînin. Divê ew li yekîtiyê bigerin, li yekîtiya Ruh bigerin, “hewl bidin ku yekîtiya Ruh di girêdana aştiyê de bimîne.”
TAM1897 Q1 50.9Hin kes amade bûne ku mantiqa wê bişopînin, û qebûl bikin ku di dawiyê de ji bo Mesîhiyan jî, ji bo her Mesîhiyekî, Adventîstên Rojê-Heftemîn, an yên din, şer kirin destûr e. Helbet, ne ku li dijî hev şer bikin, lê ji bo welatê xwe şer bikin, û ji bo parastina hikûmeta sivîl tevlî şer bibin. Lê welatê Mesîhî li ku ye? Hikûmeta Mesîhî li ku ye? Hûn dikarin bibêjin?
TAM1897 Q1 50.10(Deng) “Ne ji vê cîhanê ye.”
TAM1897 Q1 50.11Ew ne ya vî welatî ye, û ne ya vê cîhanê ye. Padîşahî û welatê me ne yên vê cîhanê ne. Lê gelo Mesîhî dikarin bi çekên şerê bedenî ji bo welatê xwe şer bikin? Padîşahê wî welatî destûr da ku ew were xaçkirin, kuştin, û ji ber çavan veşartin, li şûna ku ji bo welatê xwe destê xwe bilivîne û şer bike. Vêca gelo tiştek ku mantiqê wê heta wê radeyê diçe, dikare di destpêkê de rast be?
TAM1897 Q1 51.1Lê ev ne her tişt e. Heke em wek Adventîstên Rojê ya Heftemîn van prensîban belav bikin û pê ve girêdayî bimînin, gaveke girîng heye ku divê were avêtin, ji bo dadmendiya hikûmeta Dewletên Yekbûyî, ji bo dadmendiya Eyaleta Michiganê, û çend eyaletên din, da ku em di ronahiya rast de xuya bikin.
TAM1897 Q1 51.2Ez careke din vê dibêjim, da ku hûn fêm bikin ka ez behsa çi dikim. Eger ew wisa be ku em ê prensîba ku Mesîhî dikarin şer bikin, milê xwe yê rastê rakin ji bo parastina welat û hikûmetê û van hemû tiştan, qebûl bikin, wê demê divê mezheb, ji bo edaleta li hember xwe, û bi taybetî ji bo edaleta li hember hikûmeta Dewletên Yekbûyî û li hember çend Eyaletên din, vê yekê bi awayekî giştî ragihîne, û helwesta ku berê wek mezheb hatibû girtin, red bike û berevajî bike.
TAM1897 Q1 51.3Li cem min du belgeyên biçûk hene ku di sala 1865an de hatine çapkirin, lê tiştê ku tê de hatiye nivîsandin di sala 1864an de qewimiye. Navê yek ji wan “Nêrînên Adventîstên Rojê ya Heftemîn Derbarê Hildana Çekan de, ku ji Walîyên Çend Eyaletan û Mûşîrê Giştî [ango, yê Dewletên Yekbûyî] re Hatibû Pêşkêşkirin, ligel Beşek ji Qanûna Qeydkirinê” ye.
TAM1897 Q1 51.4Wê demê, Adventîstên Rojê-Heftemîn, bi rêya Komîteya Konferansa Giştî, ji hikûmeta Dewletên Yekbûyî, hikûmeta Eyaleta Illinois, Michigan, Pennsylvania, Wisconsin, û eyaletek an du eyaletên din re, nîşan dan ku Adventîstên Rojê-Heftemîn, wekî Xiristiyan, û ji ber ku ew Xiristiyan bûn, nikarin qebûl bikin ku Xiristiyan di bin ti şert û mercî de çek hilgirin an şer bikin. Belgeya din, ji nivîs û weşanên Adventîstên Rojê-Heftemîn hatiye wergirtin, ji bo ku hikûmet di qebûlkirina wê îdîayê de wekî ya resen ji vê mezhebê, xwe rewa nîşan bide.
TAM1897 Q1 51.5Niha eger ew biryar were berevajîkirin, û em ê nêrîna ku Mesîhî dikarin di bin her şert û mercî de şer bikin, ji bo hikûmetê an ji bo çi dibe bila bibe, qebûl bikin, wê demê erkekî me li ser hikûmeta Dewletên Yekbûyî ye ku Komîteya Konferansa Giştî, ya ku denomînasyonê temsîl dike, biçe cem hikûmeta Dewletên Yekbûyî û ji wan re bêje ku me nêrînên xwe guhertiye; û biçin cem parêzgarên van Eyaletan û ji wan re bibêjin ku me nêrînên xwe guhertiye; da ku tomar li gorî nêrînên me yên nû û serrastkirî yên li ser wê mijarê bisekinin.
TAM1897 Q1 51.6Niha ez ji bo kêliyekê jî bawer nakim ku divê em bi tiştekî ku hatiye kirin ve girêdayî bimînin, tenê ji ber ku ew hatiye kirin. Lê eger tiştê ku hatiye kirin rast be, wê demê pê ve girêdayî bimînin. Û ez niha dibêjim, ku eger nêrînên me li ser wê mijarê biguherin, erkekî me ye li hember van hikûmetan ku em wan ji vê rastiyê agahdar bikin, da ku ew li ser me tiştekî ji bilî ya ku em bi rastî ne nefikirin. Ev ji bo hikûmetan tenê adilane ye; ji ber ku wek mezhebek, me bi awayekî fermî helwesta berevajî tomar kiribû.
TAM1897 Q1 51.7Du sal berê, dema ku ew ders hatin dayîn, min nizanîbû ku ev belge hene. Min heta nêzîkî destpêka sala 1897an nizanîbû ku ew hene. Kesekî ev ji min re di zerfêkê de şandin, û tenê ev e ya ku ez derbarê wê de dizanim. Ew di sala 1865an de ji aliyê “Steam Press of the Seventh-day Adventist Publishing Association, Battle Creek, Mich.” ve hatibûn çapkirin. Navên Komîteya Konferansa Giştî li ser belgeyên ku ji hikûmeta Dewletên Yekbûyî re hatine pêşkêşkirin, hatine îmzekirin, û navên Komîteyên Konferansa Eyaletan jî li ser belgeyên ku ji parêzgarên Eyaletan re hatine pêşkêşkirin, hatine îmzekirin.
TAM1897 Q1 51.8Niha ez ê ji we re hinek ji wan beşên ku wê demê ji belge, weşan û nivîsarên Adventîstên Rojê-Heftemîn hatibûn çapkirin bixwînim, wek delîl ji bo hikûmeta Dewletên Yekbûyî û ji bo parêzgarên eyaletan, ku ew helwesta ku ji aliyê Komîteya Konferansa Giştî ya mezhebê ve hatibû girtin, helwesta wan a têgihiştî bû, û ne helwesteke ku ji bo wê rewşê hatibû çêkirin bû, da ku ji leşkeriyê birevin, an jî ji encamên ku ji ber şer li welêt diqewimîn birevin. Ev mijar wek delîl ji van hikûmetan re hat pêşkêşkirin ku ew ji bo Adventîstên Rojê-Heftemîn prensîbek bû, û wan pê ve girêdabûn ji ber ku ew Xirîstiyanî bû.
TAM1897 Q1 51.9Ez ê çend beşan ji vê bixwînim, û hûn ê bibînin ka gava min ew xwend ez çi dîtim—ku eger du sal berê ev belge li vê Perestgehê li ber destê min bûya, min nedikarî prensîbên ku tê de ne, ji wan dersên ku min dan û di BULLETINê de hatin weşandin, bi awayekî zelaltir hîn bikira. Li vir beşek ji tiştekî ku di sala 1853an de ji aliyê Kal James White ve di ‘Signs of the Times’ de hatiye nivîsandin, heye:—
TAM1897 Q1 51.10Dêra îdîakirî ya Mesîh milê mêrê xwe yê rastîn berdaye, û niha xwe dispêre milê bihêz ê qanûnê. Ew parastinê û xwedîkirinê li cem hikûmetên gendel ên cîhanê digere, û bi awayekî rastîn bi keçên qehpik ên diya kevn, ku ew bi xwe sembola Dêra Katolîk e, tê temsîlkirin. Çawa ku divê jin bi mêrê xwe ve girêdayî be, wisa divê dêr jî bi Mesîh ve girêdayî be, û li şûna ku ji milê qanûnê parastinê bixwaze, tenê xwe bispêre milê bihêz ê Hezkiriyê xwe. Dêr bi awayekî neqanûnî bi cîhanê re zewicî ye. Ev yek di beşên cuda yên hikûmeta sivîl de tê dîtin. Heta di beşa şer de jî, meleyê îdîakirî yê Îsa Mesîh tê dîtin ku bi duayên xwe yên ji bo serkeftina di şer de, bi Xwedayê Aştiyê henekan dike.
TAM1897 Q1 51.11Dîsa, beşek ku ji Review and Herald a 9ê Gulana 1854an hatiye wergirtin:—
TAM1897 Q1 52.1Gelo ev tişt nêzîk bin an nebin [ew li ser hatina Xudan e], rastî ev e; ruhê şer belav bûye, ruhê nefret û xapandinê. Em ji bandora wê ya pîsker ditirsin,—ew bandora demoralîzker a aşinabûna bi ramanên şer û xwînrijandinê re ye, ew kelecana nexweş, ruhê partîzanî yê tal e, ku xerab e, û dibe sedem ku xerabî belav bibe.
TAM1897 Q1 52.2Nebe ku were gotin ku ji ber van sedeman ji bo şagirtên Mesîh ti xeterî tune ye. Xeterî heye; çimkî gava “bêqanûnî zêde bibe, hezkirina gelekan dê sar bibe.” Ev ew hevaltî û dilsoziyên razdar û ravekirin-ne-hatî ne ku mirov bi mirovî ve girê didin, ku berjewendiyeke veqetandî û bi tenê qedexe dikin, ku em bêhemdî tonê serdest werdigirin, û em pê nizanin heta ku hiş xera bibe û bêtekî bibe; û bi vî awayî, ji ber ku di rewşeke nexweş de ye, ew amade ye ku xerabiyê werbigire û di xwe de biçîne. Cezayê exlaqî heta ji şewbê jî wêrankertir e.
TAM1897 Q1 52.3Beşeke din ku ji Review and Herald a 31ê Tîrmeha 1856an hatiye ji nû ve çapkirin:—
TAM1897 Q1 52.4Îsa gotiye, “Li pey min were.” Xwişk û birayê ezîz, pîvana we ya baweriyê çi ye? Ma ne Încîl e? Hûn dibêjin, Belê. Wê demê em ê werin ser wê, da ku em fêr bibin ka em li pey Îsa diçin an na. Ez ê di riya we de berî we bimeşim, û bi we re mantiqî biaxivim; û ev riya me her kiryara jiyana me ye. Em ê pêşî li seranserê rewşê binêrin, û bipirsin, Ma hûn wek cîhanê tevdigerin? Lê hûn dipirsin, “Mebesta te çi ye?” Ez ê hewl bidim ji we re bibêjim. Gelo hûn di gotin û qanûnên wê de bi cîhanê re dibin yek? Eger wisa be, riya we ne ew riya ku Îsa li ser meşiya ye. Îsa got, “Ew (şagirt) ne ji cîhanê ne, çawa ku ez ne ji cîhanê me.” We kengê Îsa di eywana darizandinê ya Sezar de dît?—Tu carî, tenê dema ku wek berxekî ji bo serjêkirinê dihat birin.
TAM1897 Q1 52.5Lê em qanûnên baş dixwazin, û erkekî me ye ku em mirovên baş peyda bikin da ku wan çêbikin û bi cih bînin.
TAM1897 Q1 52.6Bi rastî em qanûnên baş dixwazin; û Îsa me nehiştiye ku em bêyî wan li pey wî biçin. Ew dibêje, “Ew peyva ku hûn dibihîzin ne ya min e, lê ya Bavê ku ez şandime ye.” Yûhenna 14:24.
TAM1897 Q1 52.7Zebûrnivîs dibêje, “Zagona Xudan bêkêmasî ye, giyanê mirov sererast dike.” Zebûr 19:7. Pawlos dibêje, “Hemû Nivîsarên Pîroz bi îlhama Xwedê ne, û ji bo hînkirinê, ji bo şermezarkirinê, ji bo sererastkirinê, ji bo perwerdehiya di rastdariyê de bi feyde ne: da ku mirovê Xwedê bêkêmasî bibe, ji bo her karên qenc bi temamî amade bibe.” 2 Tîmotêyos 3:16, 17. Tu çi zêdetir dixwazî? an çi kêmtir dixwazî, birayê ezîz?
TAM1897 Q1 52.8Pêngava din a ku hûn ji wekîlê xwe dixwazin, ew e ku qanûnan derxîne, ku heke bên paşguhkirin, bi şûr, çekek ne-mesîhî, tên cîbicîkirin. Ew qanûn hebûn û jiyan û canê wê hikûmeta ku ew beşek jê ye pêk tînin, ku tenê bi depoyên çekan an amûrên mirinê, hêzên deryayî yên mezin û artêşên bi çekên xwe yên kujer ve alîkirî dikarin neteweya xwe biparêzin. Piştre hûn birayê xwe yê Xiristiyan ê qenc, şagirtê Mîrê Aştiyê, li kêleka darê îdamê datînin da ku cezayê mirinê bide; an jî li serê hêzeke leşkerî, bi fermana habeas corpus, da ku birayekî belengaz ji ber sûcê xwestina hilmijandina hewaya azad a esman, dîsa bixe koletiyê. An jî, heke ew serokê we yê neteweyê be, hûn metranê xwe yê qenc li ser hespekî şerî yê ji serî heta pê bi temamî çekdar siwar dikin, wek serfermandarê giştî yê hemû hêzên mirinê yên di neteweyê de.
TAM1897 Q1 52.9Ez dixwazim bipirsim, şagirtên hêja yên Îsa, gelo mirov dikare kuştinê rewa bike, dema ku Xwedê gotiye, “Tu nekujî”? Ma ne tevahiya avahiya hikûmeta mirovan li ser şûr ava bûye? Ma ew ê neyên perçekirin dema ku ew were, yê ku mafê wî ye bi dadmendî serweriyê bike?
TAM1897 Q1 52.10Lê ez bi hikûmetên mirovan re ne di şer de me. Na, na. Dawid di pesindaneke ji bo Xwedê de dibêje, “Bêguman hêrsa mirovan dê te pesin bide: tu yê hêrsa mayî bisînor bikî.” Zebûr 76:10. “Çimkî serwer ne sedema tirsê ji bo kirinên qenc in, lê belê ji bo yên xerab in. Gelo tu dixwazî ji hêzê netirsî? Eger tu qenciyê bikî, pesnê te dê ji wî bê. Çimkî ew ji bo qenciyê xizmetkarê Xwedê ye ji bo te [Mesîhî].” Romayî 13:3, 4.
TAM1897 Q1 52.11Hê birano, heke hûn di bîra xwe de bigirin ku Mesîhî komeke cuda ne, keriyek piçûk in, ji cîhanê veqetandî û jê hatine hilbijartin, da ku bibin ronahî di nav cîhanê de, an jî ji bo cîhanê, da ku cîhan bi dîtina karên wan ên qenc (ronahî), were hanîn ku tevlî keriyê piçûk bibe, yê ku tevahiya rojê ji bo serjêkirinê tê hejmartin, û bi vî awayî Bavê we yê Ezmanî rûmetdar bikin, wê demê hûn ê karibin nivîsarên wekî Romayî 13, fêm bikin, û 1 Tîmotêyos 1; 2; ku ez ê paşê behsa wan bikim. “Bila firaxekî şikestî bi firaxên axê yên din re bikeve nîqaşê” [Îşaya 45:9]; lê, bila Mesîhî xwedî hişê Îsa bin, wê demê ew ê li pey Îsa biçin.
TAM1897 Q1 52.12Ma me hin encamên şopandina Mesîhiyên îdîakirî yên li pey cîhanê dîtine? Bila ev yek me amade bike ku em jî wek Bilam bigihîjin cihekî bilind, dema ku Balak wî gazî kir da ku Îsraîlê nifir bike, û wî mesela xwe got û got, “Ez ê çawa nifirê lê bikim, yê ku Xwedê nifir lê nekiriye? An jî ez ê çawa dijberiyê bikim, yê ku Xudan dijberiyê nekiriye?” Çimkî ez wî ji ser zinarên bilind dibînim, û ji giran ez lê dinêrim: va ye, gel dê bi tenê bijî, û dê di nav neteweyan de neyê hejmartin.” Hejmar 23:8, 9.
TAM1897 Q1 52.13Ez niha beşeke din dixwînim, ku ji “Review” a dîroka 14ê Tebaxa 1856an ji nû ve hatiye çapkirin:—
TAM1897 Q1 52.14Gelo Mizgîniya Îsa maf daye te ku şûr bi kar bînî, xwe bi çekên bedenî çekdar bikî, şûr hildî da ku “ji bo mala xwe tedarîk bikî,” da ku bindestên di bin destê zordestker de xilas bikî, bi şikandina fermana şeşemîn a Xwedê, “Tu nekujî”? Îsa dibêje, “Ji dijminên xwe hez bikin.”
TAM1897 Q1 52.15Ma hûn difikirin ku hûn, wekî Mesîhiyekî ku di bin mizgîniyê de dijîn, destûra Kitêba Pîroz heye ku bi tu awayî tevlî nakokiyên siyasî bibin? Çi di yasadanînê de, çi jî di cîbicîkirina qanûnên hikûmeta mirovî de? Eger wisa be, ez bawer dikim ku hûn gelek şaş in.
TAM1897 Q1 52.16Ev tiştê ku mezhebê di sala 1864an de got. Wan ev yek pêşkêşî hikûmeta Dewletên Yekbûyî kir, wek delîl ku ew bi şer bawer nakin, û ku ew nikarin tevlî hilgirtina çekan bibin, û ku heke ew ji bo leşkeriyê bên gazîkirin, nayê payîn ku şer bikin. Û hikûmeta Dewletên Yekbûyî guh da daxwazên wan, û tedbîr girt ku ew biçin nexweşxaneyan da ku karê xizmetkarên Mizgîniyê bikin, li nexweşan xwedî derkevin, û xilasiyê bînin ji bo yên ku dimirin. Niha, eger ev yek bê berevajîkirin, divê em bi awayekî adil li ber hikûmetê bisekinin û diyar bikin ku ew hatiye berevajîkirin.
TAM1897 Q1 52.17Ez xwendinê didomînim:—
TAM1897 Q1 52.18Divê her nivîsa ku hûn jê dinivîsin, an her sedema maqûl a ku hûn pêşkêş dikin, li gorî Nivîsarên Pîroz ên zelal û herfî were ceribandin. Dibe ku em di demek guncaw de bala xwe bidin ser hemû wan nivîsaran an sedemên ku hûn pêşkêş dikin; lê berî her tiştî, em ê guh bidin Mizgîniyê. Ji bo Mesîhiyên ku amade ne li pey Îsa biçin, divê ev bes be.
TAM1897 Q1 52.19Îsa dibêje, “Eger kesek xizmeta min bike, bila li pey min were.” Yûhenna 12:26. Lê gelo tu dibêjî, “Ez dikarim vê yekê bikim, û wek welatiyekî dilsoz ji bo welatê xwe, di polîtîkayên wê yên neteweyî û hikûmeta wê de xizmetê bikim”? Raweste. Îsa dibêje, “Tu kes nikare xizmeta du xwediyan bike.” Metta 6:24. “Eger hûn ji cîhanê bûna, dê cîhan ji yên xwe hez bikira: lê ji ber ku hûn ne ji cîhanê ne, lê min hûn ji nav cîhanê hilbijartine, ji ber vê yekê cîhan ji we nefret dike.” Yûhenna 15:19.
TAM1897 Q1 52.20Hûn dikarin çi para di polîtîkayên cîhanê de bigirin, eger “hûn ne ji cîhanê ne,” lê belê ji aliyê cîhanê ve tên nefretkirin, û “ji nav cîhanê” hatine hilbijartin? Lê hûn dibêjin, “Gelo divê em desthilatê bidin destên xerabiyan?” Hûn nikarin vê yekê biguherînin. Mirovên xerab û xapînok dê her ku diçe xerabtir bibin; û di dema dawiya cîhanê de, xerab dê xerabiyê bikin, û tu kes ji xeraban dê fêm neke. Daniel 12:10. Sedem ev e ku cîhan naxwaze guh bide Xwedê, an jî li pey Îsa biçe, û qebûl nake ku tenê Yek Qanûndaner heye. Yaqûb 4:12.
TAM1897 Q1 53.1“Ji ber vê yekê Xudan got: ‘Ji ber ku ev gel bi devê xwe nêzîkî min dibe, û bi lêvên xwe min rûmetdar dike; lê dilê xwe ji min dûr xistiye, û tirsîna wan a ji min jî bi hînkirina mirovan e: lewma, binêrin, ez ê di nav vî gelî de karekî ecêb, erê, karekî ecêb û mûcîzeyekê bikim; çimkî şehrezayiya şehrezayên wan dê pûç bibe, û têgihiştina zîrekên wan dê veşartî bimîne.’” Îşaya 29:13, 14. Çiqas bi awayekî ecêb ev yek di mînaka gelek profesorên payebilind ên teolojiyê de tê dîtin, yên ku di demeke nêzîk a borî de, di serê vejînên olî, reformên exlaqî û komeleyên aştiyê de bûn: dêrê Mesîh bi Mizgîniya ku jiyan û nemiriyê tîne ronahiyê bi çekdar dikirin; bi lava, dua û hêsran birêve dibirin; niha rasterast li hember Mizgîniyê, dema ku Îsa gotiye, “We bihîstiye ku hatiye gotin, ‘Tu yê ji cîranê xwe hez bikî, û ji dijminê xwe nefret bikî.’ Lê ez ji we re dibêjim: Ji dijminên xwe hez bikin, ji bo yên ku we nifir dikin pîroziyê bikin, ji bo yên ku ji we nefret dikin qenciyê bikin, û ji bo yên ku bi heqaretê qala we dikin û we dişopînin dua bikin; da ku hûn bibin zarokên Bavê xwe yê li ezmanan: çimkî ew rojê xwe li ser xerab û qenc hildide û baranê li ser rast û nerast dibare.” “Loma hûn jî dilovan bin, çawa ku Bavê we jî dilovan e.” Metta 5:43-45; Lûqa 6:36. Tevî van ayetan, em rewşa xemgîn a dêrên Xiristiyan dibînin, dema ku ew têkçûna xwe ya exlaqî û lihevhatina bi cîhanê re pêş dixin. Em çend mînakên kêm ji gelek mînakan tînin.
TAM1897 Q1 53.2Li vir çend gotinên waîzên navdar tên ku bêhna “çekdarî,” “şer,” “ceng,” “jêderketin,” û hwd. jê tê. Paşê ew wiha berdewam dike:—
TAM1897 Q1 53.3Li ber çavên rastiyên weha, ku guherîna zêrê herî safî bo tiştekî ji qirêjiyê xerabtir nîşan didin, û paşguhkirina tam a şahidiyên Mesîh û îtîrafa wan a berê, divê em biqîrin, “Ew çûn riya Qayîn, û bi çavbirçîtî li pey şaşiya Balaam baz dan.”
TAM1897 Q1 53.4Gelo ev zilam li pey Îsa diçin? Gelo ew xwe û şagirtên xwe bi çekên Mizgîniyê çekdar dikin? Gelo ew baweriyeke bêkêmasî bi yasaya bêkêmasî ya Xwedê nîşan didin? Gelo ew qebûl dikin ku ji bo Mesîhî tenê Yek Yasadaner heye? Gelo ew guh didin Pawlosê ku dibêje, “Çekên şerê me ne bedenî ne, lê li hember kelehan bi hêza Xwedê bi hêz in”? 2 Korîntî 10:4. Gelo ew di dawiyê de guh didin Nivîsarên Pîroz ên ku ew îdia dikin ku hîn dikin?
TAM1897 Q1 53.5Hemû zirxê Xwedê li xwe bikin, da ku hûn karibin li hemberî dek û dolabên şeytan bisekinin. Çima?—“Çimkî em ne li dijî goşt û xwînê şer dikin.” Na; ev ne banga şagirtên Îsa ye. Lê em li dijî “serwerî, hêz, desthilatdarên tariyê vê dinyayê, li dijî xerabiya giyanî [ruhên xerab, di marjînalê de] li cihên bilind” şer dikin. “Loma, tevahiya zirxê Xwedê li xwe bikin, da ku hûn bikaribin di roja xerab de li ber xwe bidin, û piştî ku her tiştî kirin, saxlem bisekinin.” Efesî 6:11-13.
TAM1897 Q1 53.6Pawlos di Efesî 6:14-18 de çekên Xiristiyaniyê rêz dike, û dibêje, “Şûrê Ruh [ne yê polayî], ku peyva Xwedê ye, hildin; her dem bi her duayê û lava di Ruh de dua bikin;” bi vî zirxê ezmanî li xwe kirî, û lingên xwe bi amadekariya Mizgîniya aştiyê pêçayî, hewl didin ku ji pîroziya Mesîh sûd werbigirin,—“Xwezî bi yên dilovan, çimkî ew ê dilovaniyê bibînin.... Xwezî bi aştiyanan [ne şerxwazan]: çimkî ew ê wekî zarokên Xwedê bên binavkirin.” Metta 5:7, 9. Guh bidin Yûhenna dema ku ew bi leşkeran re diaxive, gava ku ew jê dipirsin ka divê çi bikin. Ew bersiv dide, “zordariyê li tu mirovî nekin.” Lûqa 3:14.
TAM1897 Q1 53.7Bînin bîra xwe ku Îsa ji Petrûs re got, dema ku ew hînkirina mezin a pratîkî ji bo hemû Mesîhiyan li ser bikaranîna şûr fêr dikir, “Şûrê xwe dîsa têxe cihê wî: çimkî her kesê ku şûr hilde, wê bi şûr bimirê.” Metta 26:52.
TAM1897 Q1 53.8Bila Xiristiyan di ronahiya van rastiyan de bimeşin, û dê tenê çend general û leşkerên Xiristiyan hebûna, ku “bîst û pênc tivingên Sharp” ên “Rev. Mr. Beecher” bi kar bînin, her çend Kitêbeke Pîroz bi dîndariyeke durûyane li ser qebzeya her yekê hatibe girêdan.
TAM1897 Q1 53.9Ew dibihîzin ku Îsa dibêje, “Padîşahiya min ne ji vê dinyayê ye: eger padîşahiya min ji vê dinyayê bûya, wê xizmetkarên min şer bikirana.” Yûhenna 18:36. Mesîhîyên ku bi van çekên mizgîniyê çekdar bûne û bi temamî ji çekên bedenî bêçek bûne, û bi tevahî ji hikûmetên cîhanê veqetiyane, dikarin bihêlin ku cîhan, wekî ku bi çekên mirinê çekdar e, ber bi rêya fireh ve bi lez bimeşe, û qanûnên xwe yên nemesîhî bi cezayê mirinê cîbicî bike.
TAM1897 Q1 53.10Ew îmtiyaza bêgotin a bermayiya dêrê ye, dema ku ew li dîroka rabirdûyê dinêrin û dibînin, her çend şagirtên Mesîh, mîna Pawlos, qîriyane jî, “Ji ber te em tevahiya rojê tên kuştin; em wek pezê ji bo qirbanê tên hejmartin [Romayî 8:36];” her çend riya wan bi girî şil bûbe, bi xwîna wan têr bûbe, û bi termên wan ên perçekirî û hestiyên wan ên spîkirî hatibe nixumandin;—îmtiyaza wan e ku bi Balaam re biqîrin, dema ku dibînin ku “gelê” Xwedê “dê bi tenê bijî, û dê di nav neteweyan de neyê hejmartin,” “Bila ez bi mirina rastdaran bimire, û bila dawiya min wek ya wî be!” Hejmar 23:9, 10.
TAM1897 Q1 53.11Di vê belavokê de hê gelek tişt hene, lê ne hewce ye ez zêdetir jê bixwînim. Ez ê ji Xudan hê ayet an du ayetên din bixwînim, ku ji bo me di roja me de li vir in. Ev çar sal berê ji Ruhê pêxembertiyê ji me re hatibû dayîn, û li vê Konê ji me re hatibû xwendin:—
TAM1897 Q1 53.12“Xudan Yaqûb ji bo xwe hilbijartiye, û Îsraêl jî ji bo xezîneya xwe ya taybet. Çimkî ez dizanim ku Xudan mezin e, û Xudayê me ji hemû xwedayan bilindtir e.” Bira û xwişkên min, bifikirin ku Xudan xelkekî wî heye, xelkekî bijartî, dêreke wî, ku ew bibe ya wî bi xwe, keleha wî bi xwe, ku ew wê di cîhaneke bi guneh giran û serhildêr de digire; û niyeta wî ew bû ku di nav wê de tu desthilatek neyê naskirin, tu qanûn ji bilî yên wî neyên pejirandin.
TAM1897 Q1 53.13Yekî din îsal di Konferansa Giştî de ji me re hat. Ev yek me rasterast vedigerîne cihê ku tê de îmanfiroşî dest pê kir, û me rû bi rû bi Xwedê, bi rastiya wî, û bi vê mijara tevahî wekî ku ji Xudan e, dihêle; çawa ku ew îro dixwaze bi gelê xwe re be.
TAM1897 Q1 53.14Xeta sînordarkirinê ya di navbera gelê Xwedê yê ku îdîa dike fermanan diparêze û cîhanê de, êdî wekî berê ne zelal e. Yên ku li gorî Xwedê dimeşin, nayên dîtin ku beşdarî kombûnên siyasî bibin. Yên ku vê yekê dikin, delîlê didin ku ew ne xizmetkarên dilsoz ên Îsa ne. Wan ewqas dem e ku bi agirê hevpar re mijûl bûne ku têgihiştina wan winda bûye. Gelek gel hene ku xwe tomar kirine da ku di bin alayê Îsa de bisekinin. Ew artêşa Mesîh in. Wan soz daye xwe ku ji dinyayê derkevin û cuda bin. Wan soz daye xwe ku şûra Ruh, peyva Xwedê, bi kar bînin, da ku li dijî guneh û her xerabiyê şerê êrîşkar bikin. Divê em dilsoziya xwe nîşan bidin.
TAM1897 Q1 53.15Peyvek hikûmetê heye; peyvek heye ku ji bo welatîbûnê derbas dibe. Em divê dilsoziya xwe ji bo çi nîşan bidin? Ev pirs e.
TAM1897 Q1 53.16Divê em dilsoziya xwe ji Qralê xwe, Xudan Îsa Mesîh re nîşan bidin. Şandî Yaqûb diyar dike: “Ji ber vê yekê, her kesê ku bibe hevalê dinyayê, dibe dijminê Xwedê.” Û Yûhana hezkirî, şagirtê ku di ruh de herî zêde dişibiya Îsa, ev hişyarî daye: “Dinyayê û tiştên di dinyayê de hez nekin. Eger kesek dinyayê hez bike, hezkirina Bav di wî de nîne.” Tu mirov dê di şopandina mînaka Adem û dûrketina ji Afirînerê xwe de bextewariyê nebîne.
TAM1897 Q1 54.1Bi vî awayî ev ders tam li cihê ku me dest pê kiribû diqedin—bi Adem û Afirînerê wî, û ya yekem a hemû fermanên gerdûnê—“TU yê ji Xudan Xwedayê xwe bi hemû dilê xwe, û bi hemû canê xwe, û bi hemû hişê xwe, û bi hemû hêza xwe hez bikî.” Wê demê hûn ê ji Xudankarê xwe dûr nekevin. Wê demê dê devberdana baweriyê çênebe. Wê demê dê pûtperestî çênebe. Wê demê dê hikûmetek li gor mînaka gelên pûtperest ên ku ji Xwedê dûr ketine, neyê damezrandin; lê belê Xwedê dê her tişt di hemûyan de be, û dê gelê xwe bibe wî welatê bi rûmet ku wî nîşanî bavê me Birahîm da dema ku ew ji hemû hikûmetên cîhanê veqetand, û heta ku ew li cîhanê dijiya wî veqetandî hişt.
TAM1897 Q1 54.2Yê ku bang li me dike ku em li pey wî biçin û di şopên wê baweriya ku bavê me Birahîm, dema ku hê sinetnebûyî bû, hebû de, bimeşin, dê me bibe wê welatê ku rûmeta hemû welatan e; û li wir em ê di beramberiya Xudan de, û di bin baskên rûmetdar ên Xwedayê Karîndar de, heta hetayê bimînin—Xwedê bi hemû dil, bi hemû can, bi hemû hiş û bi hemû hêzê xwe jê hez bikin; û ew dikare niha, wê demê, û heta hetayê di beramberiya gerdûnê de îşaretê bi me bike û bibêje, “Ev in yên ku fermanên Xwedê û baweriya Îsa diparêzin.”
TAM1897 Q1 54.3Û bila hemû gel bibêjin, “Amin û Amin.”