Scientia Salutis. – Pars II.

TAM1897 D 59.2Sermo habitus vesperi Dominico, die XIV Februarii, anno MDCCCXCVII Impressum in Nuntiis Diurnis Conventus Generalis diei 17 Februarii 1897, Vol. I, N. 4, pp. 59-64, et diei 18 Februarii 1897, Vol. I, N. 5, pp. 65-66.

TAM1897 D 59.3ALIA verba duo aut tria explicationis antequam studium hoc vesperi incipiamus: Sine dubio multi quaesiverint aliquatenus num omnia quae pridie vesperi dicta sunt probationem sustinerent. Sustinebunt. Non temere locutus sum. Verum est me non omnia singillatim persecutum esse, sed si, cum in scriptis accipietis, de iis quae dicebam cogitaveritis, videbitis ea vera esse. Cum dixissem galanthum ad terram librari, et terram ad galanthum, tum si meteorum pondus aliquot tonnarum in terram caderet, nonne gravitas maior esset quam antea? et nonne id librationem floris ad terram destrueret? — Minime; quia non solum terra ad illum florem libratur, sed universum. Meministine, in lege gravitatis studiose tractanda, sententiam scientificam esse: “Omnem particulam materiae in universo ab omni alia particula attrahi”? Itaque non solum terra, sed etiam universum, ad necessitates florum libratur; quare lapsus meteoris vim gravitatis universi non augeret.

TAM1897 D 59.4Pauca modo verba ad explicandum in principio: Si in praeterita lectione de “Scientia in Sacris Scripturis” aut de “Scientia et Sacris Scripturis” disseruissem, plenius disputavissem quid gravitas sit, et quid non sit, secundum notionem scientificam huius verbi. Sed de hoc non loquebar; omne quod illa nocte intendebam erat factum inventionis legis gravitationis et theoriam eius ut legis enuntiare. Ex tempore Newtonis, opiniones de theoria illius legis mutatae sunt; sed hoc legem non afficit.

TAM1897 D 60.1Re vera, gravitatio omnino non est lex, sed simpliciter vis Dei. Reapse nullae sunt “leges naturae.” Leges naturae nonnisi consuetudines Dei sunt. Omne quod lex gravitationis est, consuetudo Dei est; manifestatio potentiae Dei. Sed cum de re ipsa non dissererem, vocabulis pro usu communi usus sum, et solum ut eam dicerem esse id quo aequilibrium universi conservatur.

TAM1897 D 60.2Hac vesperi aliam scientiae definitionem legam. Haec quoque sumpta est ab uno ex praecipuis et agnitis scientiae peritis orbis terrarum: “Scientia est exactissima cognitio quam de ulla re possidemus.” Verbum “scientia” ad litteram cognitionem significat. Definitio quam pridie noctis habuimus recta est. Est productum cogitationis. Item satis bene definitur ut exactissima cognitio quam de re habemus.

TAM1897 D 60.3Nunc revertentes ad duo puncta quae in praeterita lectione habuimus. Ubi inveniebatur scientia accuratissima de discrimine splendoris stellarum, per mille septingentos annos antequam scientia id inveniret? — In Bibliis. Ergo ubi vera scientia illius rei inveniebatur? — In Bibliis. — Ubi inveniebatur scientissima cognitio de aequilibriis universi per duo milia quingentos annos antequam inveniretur? — In Sacris Scripturis. Tunc quis fuit liber in orbe terrarum scientissimus de illa re? — Biblia. Meminisse perge, me non de scientia et Bibliis loqui, sed de scientia salutis. Et quamquam aliae scientiae commemorari possint, hoc solum fit in inseparabili coniunctione cum hac praecipua scientia. Per eam enim, tu et ego, omnibus argumentis quae his duabus horis studii colligere possumus, cognoscemus salutem esse scientiam, eam esse summam scientiam in universo, eam esse dignissimam studii nostri, et nos scientifice agere cum ei studium nostrum praecipuum et toto animo datum tribuimus.

TAM1897 D 60.4Nunc, Biblia non sunt tractatus de ulla scientia praeter scientiam salutis. Sunt tractatus certus de illa re. Biblia alias scientias commemorant; sed in Bibliis nullus est tractatus de ulla alia scientia. Aliae scientiae commemorantur, sicut illae quas in Epistulis ad Corinthios et in Isaia notavimus; cur in his locis commemorantur — utne sententia scientifica afferatur? — Minime; sed ut adhibeatur ad illustrandam scientiam salutis melius intellectui nostro. Cur illa veritas astronomica in Epistula I ad Corinthios XV, XLI affertur? Quae est ratio dicendi, “Una stella differt ab alia stella in gloria?” Statim sequitur, “Ita est et resurrectio mortuorum.” Seminatur in ignominia, suscitatur in gloria. In infirmitate seminatur, in virtute suscitatur.” Sicut stella ab stella differt in gloria, ita et resurrectio. Vides igitur propositum illius rationis scientificae adhibendae: ut veritas quaedam in scientia salutis illustraretur, ut eam melius intueremur.

TAM1897 D 60.5Cur Isaias illam affirmationem de vi gravitatis in sermonem suum intulit? Inspiciamus paulo altius in caput, et videbimus. Legam illum versum, et deinde alterum in fine sententiae quam sequitur. “Quis mensus est aquas in concavo manus suae?” “Cui igitur me similem facietis, aut aequabo? inquit Sanctus. Levate in altum oculos vestros, et videte quis creaverit haec, qui educit exercitum eorum per numerum: omnes nominatim vocat, propter multitudinem potentiae suae, quia fortis est in virtute; non unum deficit.” Isaiae 40:25, 26.

TAM1897 D 60.6Nemo eius animadversionem effugit, et omnia ad necessitates unius cuiusque floris parvi qui in agro crescit librantur. Sed cur nos ad id advertit, et in sermone suo hoc loco introducit? — Non ut rem scientificam affirmet; sed ut animum omnium ad scientiam salutis convertat. Quid ex hoc concludit? Haec omnia nobis consideranda sunt, et considerandum est quidnam haec omnia fecerit? Deinde porro lego: “Cur dicis, o Iacob, et loqueris, o Israel, abscondita est via mea a Domino, et iudicium meum praeteriit a Deo meo?” Isaiae 40:27.

TAM1897 D 60.7Cum Deus tam magnam curam gerat floris qui ad pedes nostros crescit, nec celatur nec oblivioni datur; quomodo ergo dicere potes te a Domino celari, et iudicium tuum praeteriisse, et eum non iam te curare? Itaque vides in omni casu veritatem scientiae omnino adhiberi ut scientiam salutis tibi et mihi illustraret.

TAM1897 D 61.1Aliud: cum hi scriptores hoc comprehenderunt, per revelationem fuit. Nimirum haec non ex ullo studio scientiae quod hic mundus habebat acceperunt. Dominus scientiam suam praecipuam revelabat, scientiam salutis; et alias scientias ad eam illustrandam vocavit. Tunc quae ex omnibus scientiis Domino maximi momenti est? — Salus, profecto. Cum Dominus aliis scientiis solum ad hanc illustrandam usus sit, plane patet eum hanc scientiam aliis maioris momenti esse ducere.

TAM1897 D 61.2Sed non haec omnia. Unus vir in Sacris Scripturis memoratus erat penitus peritus in scientia universali — omnium scientiarum naturalium huius mundi. Volo ut videatis fuisse hominem penitus peritum in scientiis quae nunc in mundo tantum aestimantur. Et volo ut videatis quid ille de omnibus his dicat. Ecce scriptura:—

TAM1897 D 61.3Et dedit Deus Salomoni sapientiam et intellectum amplissimum, et latitudinem cordis, sicut arena quae est ad litus maris. Et sapientia Salomonis excelluit omnem sapientiam filiorum orientis, et omnem sapientiam Aegypti. Fuit enim sapientior omni homine; Ethan Ezrahita, et Heman, et Chalcol, et Darda, filiis Mahol; et egressa est fama eius in omnes nationes circum. Et locutus est tria milia proverbiorum, et carmina eius fuerunt mille et quinque. Et loquebatur de arboribus, a cedro quae est in Libano usque ad hysopum quae crescit de muro: loquebatur quoque de animalibus, et de avibus, et de reptilibus, et de piscibus. 1 Regum 4:29-33.

TAM1897 D 61.4Locutus est de arboribus a cedro quae est in Libano usque ad hysopum qui germinat de muro. Quid hoc in scientia vocatur? — Botanica. Botanicam melius intellexit quam ullus alius in mundo.

TAM1897 D 61.5Locutus est quoque de bestiis. Quod esset verbum scientificum, si hodie ibi poneretur? — Zoologia. Salomon zoologiam melius intellexit quam ullus homo qui hodie in mundo vivit. Eam docuit; nam scriptum est eum de omnibus his rebus locutum esse. Has scientias docuit.

TAM1897 D 61.6“Et de avibus.” Quae est illa scientia? — Ornithologia. Ergo Salomon docuit scientias botanicam, zoologiam, ornithologiam.

TAM1897 D 61.7Quid deinde? — “Et de reptilibus.” Quae est illa scientia? — Entomologia.

TAM1897 D 61.8“Et de piscibus.” Quae est ista scientia? — Ichthyologia.

TAM1897 D 61.9Qui hunc locum Scripturae legunt, non solent Salomonem tamquam scientiarum omnium peritum existimare. Sed si dictum esset Salomonem de botanica, zoologia, ornithologia, entomologia, et ichthyologia locutum esse, parati essent dicere: “Quam mirabilis vir fuit Salomon!” Sed tum non esset ullo modo mirabilior quam est; nam omnia haec dicit.

TAM1897 D 61.10Hoc legi ut videretis Salomonem non modo aliquid de scientia, sed plus de omnibus his scientiis quam quisquam umquam de unaquaque earum scivisse.

TAM1897 D 61.11Tamen, quamquam omnes has scientias tam penitus intellexit et in omnibus docuit, haec dicit: “Audiamus conclusionem totius rei;” summa omnium quae dicta sunt haec est: “Time Deum et serva mandata eius, quia hoc est omnis obligatio hominis: quia Deus omne opus in iudicium adducet, cum omni re occulta, sive bona sive mala sit.”

TAM1897 D 61.12In eius aestimatione, quid omnibus aliis scientiis coniunctis praestabat? — Salus Dei.

TAM1897 D 61.13Angeli omnes scientias intellegunt, tamen salutem studiis suis omnibus aliis scientiis simul collatis digniorem existimant. Prophetae quoque eam digniorem existimaverunt; et ceteris utebantur tamquam instrumento ad salutem melius intellegendam. Et ecce vir qui alias scientias intellexit, et dicit scientiam salutis omnes eas superare. Nunc volo ut videatis Deum ipsum ex parte sua, ab omnibus his seiunctum, eam sic existimare.

TAM1897 D 61.14Vide modo: modo legimus Salomonem has omnes scientias docuisse. Quantae ex illis doctrinis ad studium nostrum exscriptae sunt? — Ne una quidem. Deus nobis nullum monumentum aut relationem doctrinae Salomonis de botanica attulit. Nullam nobis attulit, aut in monumentis reliquit, unam quidem lectionem quam Salomon de zoologia, aut de ulla alia harum scientiarum, umquam docuerit. Sed attulit nobis, iterum atque iterum, lectiones a Salomone, sicut ab omnibus ceteris, de scientia salutis. Itaque, si angelos pro sententia tantum angelica, prophetas pro sententia tantum prophetica, Salomonem pro sententia tantum viri doctissimi universalis habeamus; quae est sententia Dei? — Est salutem tibi mihique pluris esse, et studio nostro digniorem, quam omnes has alias scientias, quarum notitiam ipse dedit.

TAM1897 D 61.15Haec scientia quam Salomon intellexit et docuit non erat talis scientia qualis est illa Huxleyi, Darwinis, aliorumque scientiae peritorum huius aetatis. Mente enim naturali homo in scientias naturales inquirere potest et multa invenire. Et quamquam non semper recte sentiunt, tamen quaedam vera invenire possunt. Sed non erat haec Salomonis via. Deus Salomoni sapientiam dedit, ut haec omnia luce Dei perspiceret. De omnibus his sapientia Dei locutus est. Itaque scientia quam Salomon docuit scientia Dei erat. Botanica quam docuit botanica vera et divina erat. Zoologia quam docuit zoologia divina erat. Erant consilia Dei, veritas Dei, scientia Dei in omnibus his rebus. Non erat scientia falso sic dicta.

TAM1897 D 62.1Bene, cum haec sit scientia Dei, et per se divina, cur Dominus non omnia nobis dedit? Cur non dedit mundo tractatum Salomonis de botanica, et de ceteris his rebus? — Est ratio; et est quod non est hoc quod mundo primum opus est.

TAM1897 D 62.2Homo posset haec omnia habere, posset haec omnia intellegere, sicut Salomon. Quid autem ei proderet, si scientiam salutis potissimum non haberet? Salomon omnia habebat; sed cum cor suum a Deo, a scientia salutis, et ab studio eius cum omni studio avertisset, quid ei proderat scientia aliarum disciplinarum? Quantum eum a peccato continere potuit? Quanta vis in ea erat, ut eum a natura sua, et a nequitia et corruptela quae in eo erant, contineret?

TAM1897 D 62.3Scitis enim, cum cor suum a scientia Dei, a scientia salutis averteret, quamquam ceteras omnes habebat, aeque malus, aeque nequam, aeque penitus in idololatriam et omnem profanationem demersus erat, ac si litteras abecedarii non nosset.

TAM1897 D 62.4Itaque intellegere possumus cur Dominus homini non omnem scientiam servaverit. Finge eos omnem scientiam habuisse, sicut Salomon, et eam docere potuisse, sicut Salomon docuit. Corde non Deo tradito, anima non salva, quid eis scientia proderat? Non eos cohiberet ab omni genere malitiae et corruptionis quae in corde humano est.

TAM1897 D 62.5Hae scientiae non sunt primum quod orbi terrarum hodie opus est. Cordi opus est purificari, animae salvari, tota indoles reficienda est, mens in ipsam imaginem et gloriam Dei transformanda est, ut vita eius iustitiam referat, ad manifestandam scientiam Dei solius per totum orbem terrarum. Etsi omnia quae omnes scientiae praebere possunt habemus, nihil proderit sine salute; nam mox nihil horum omnino habebimus. Hoc nobis hodie in omnibus studiis, lectionibus, investigationibusque cogitandum est.

TAM1897 D 62.6Est et aliud: Deus vult te et me, omnes homines, recte sentire de omnibus rebus ad se pertinentibus. Sunt hodie viri qui de his omnibus rebus scientificis cogitant, sed non recte sentiunt. Adeo progrediuntur ut Deo omnino nullum locum relinquant. Et homo sine Deo, sine ductu cogitationis Dei, animi Dei, de his aliis rebus recte sentire non potest. Sed mens recta non est, donec renovetur in imaginem Eius qui eam creavit. Mens est transformanda, renovanda. Aliam omnino mentem habere debemus. Omnis cogitatio in obsequium, in subiectionem Christi adducenda est.

TAM1897 D 62.7Hoc est opus salutis. Est imaginem Dei in anima restituere; mentem eo adducere ut nihil aliud sit quam imago et reflexio iustitiae et cogitationis Dei vivi. Quod cum factum erit, et opus Dei in hoc mundo perfectum, in cognitione Dei ceteris gentibus divulgata, tunc Dominus nobis universum et aeternitatem aperiet. Tunc omnes aliae disciplinae studio nostro patebunt, et Dominus nobis dicere poterit: Ite quo vultis, vobis confido. Vastum universum vobis patet. Nihil a vobis arcetur. Omnia vestra sunt. Ad vos pertinent. Ite quo libet, manete ubi libet, facite quod libet; vobis confido. Cogitate de qua re libet, penitus eam perscrutamini quantum libet, recte facietis.

TAM1897 D 62.8Nunc, non dico homines omnes alias scientias omnino neglegere debere, donec ad alterum mundum perveniamus. Hoc tantum dico, scientiam salutis in studio omnium eorum principem esse oportere. Nonne Dominus nobis exemplum dedit, quantam operam his rebus dare debeamus, et quo modo eis uti? Quid est propositum horum aliorum librorum legendi et studendi? — ut haec nos adiuvent ad res artis salutis melius intellegendas et docendas, quam si illam scientiam non haberemus. Hoc est usus eorum in Sacris Scripturis. Mittit nos praedicare evangelium illud, cuius rationem ceteri habebant, et exemplo nobis demonstravit quomodo eo utamur. Per hoc Dominus nobis ostendit scientiam salutis ceteris omnibus artibus in universo notis praestare debere.

TAM1897 D 62.9Omnibus aliis in hoc mundo praecellere debet, et cum in illud alterum mundum pervenerimus, adhuc praecellet. Cum aeternitas nobis patebit, et cum quo velimus ibimus, et de quo velimus cogitabimus, num tunc saluti terga vertemus, et dicamus, “In hoc iam gradum accepi?” — Minime. Scimus enim scriptum esse: “Crucem Christi scientiam et cantum redemptorum per aeterna saecula erit.” Tunc, cum cursum hunc perfecerimus, cum gradum acceperimus, et tempus magnae inaugurationis advenerit, et in aeternitatem studii intraverimus, tunc hoc omnium scientiarum maximum melius intellegere poterimus quam cum in hoc mundo essemus.

TAM1897 D 63.1In alia lectione diximus non esse abusum verborum “scientia” et “scientificus,” si ea ad salutem applicentur. Salus est scientia, est res scientifica. Operatio Spiritus Dei in mente, mentem omnemque vitam in imaginem Iesu Christi transformans, a peccato ad iustitiam — haec est res scientifica. Itaque cum id studetis, memineritis nos ne minimum quidem contra rationem scientificam agere, cum hoc summum et totum omnium rerum semper facimus. Hi qui se scientificos esse volunt, contra rationem scientificam agunt, hanc scientiarum omnium principem neglegentes.

TAM1897 D 63.2Est alia res quae demonstrata est; et demonstrata est in tribus gentibus quae exempla sunt in doctrina mundi. Scriptura populi Dei, populi Iudaici, sicut in Bibliis, professe est exemplum et fons studii omnibus qui Deo servire student. Graecia et Roma, cum philosophia, litteris, legibusque suis, exempla sunt multorum ex iis qui se Bibliis sequi profitentur, et omnium aliorum.

TAM1897 D 63.3Nunc vidimus inter populum Dei fuisse virum qui esset proverbiorum universalis scriptor, necnon poeta universalis et scientiarum universalis peritus. Cantus eius mille et quinque erant, et proverbia eius tria milia. Ibi videtis ingenium praestantissimum; et tamen ille, qui tantam cognitionem, tantam sapientiam in omnibus his rebus habebat, vita sua demonstravit omnem talem scientiam omnino impotem esse ad ullum bonum in homine vel pro homine, sine scientia salutis quae regat et iustitia moderetur omnium rerum aequilibrium.

TAM1897 D 63.4Antea animum vestrum adverti ad hoc, quod Deus nullam nobis illius doctrinae scientificae tradidit. Nunc autem animum vestrum adverto ad hoc, quod nobis tradidit monumentum vitae illius hominis, cum a Deo aversatus est. Nobis tradidit monumentum illius hominis casus ingentis, quem fecit, quamvis omnem hanc scientiam haberet, cum scientiam salutis oblitus est. Cur igitur Deus magis necessarium putavit tibi et mihi omnem illius viri vitam postquam a Deo aversus est describere, quam nobis traditionem omnis doctrinae scientificae quam praebuit afferre? In mentibus hominum, quod magis hominibus prodest? Memoria lapsus, lapsus immanis a Salomone facti, maioris est momenti generi humano quam omnis doctrina scientifica quam Salomon umquam locutus est, in librum hodie generi humano conscripta; quia in illo lapsu toti mundo demonstratum est quam omnino vana et minus quam nihil sit omnis scientia omnium rerum sine cognitione salutis Dei.

TAM1897 D 63.5Aliud magnum exemplum in Graecis videtur. Mens naturalis numquam ad altiorem, propiorem, et perfectiorem cogitationem quam mens Graeca attingere potest. In hoc depingitur perfectio cogitationis humanae sine Deo.

TAM1897 D 63.6Sed quid eis profuit? Haec est quaestio. Quid eis litterae profuerunt? Quid philosophia? Quid ars? Quid religio? Philosophia, philo sophia — amor sapientiae. Quid erat illa sapientia? — Stultitia absoluta. Deus sic dicit. Quid fuit religio eorum? — Mythologia tantum fuit. Quid fuit ars eorum? — Deus dicit idololatriam fuisse. Meministine narrationis?

TAM1897 D 63.7Verbum Dei non dicit Paulum, cum inter illas statuas deambularet et artem earum videret, artem earum admiratum esse. Immo, dicit: “Spiritus eius in eo commotus est cum vidit urbem omnino idololatriā deditam.” Quid igitur fuit? — Idololatria.

TAM1897 D 63.8Attamen etiam hodie viri, mulieres, et pueri reliquias eius rei, quae idololatria tantum erat, suscipiunt et colunt, et artem vocant, et imitantur. Mentibus in ea versantur, libros de ea parant, eamque in scholis patriae docent et discunt. Sed quid ex omnibus his oriri potest? Quid ex ea ipsa inter Graecos evenit? Scitis quid illis profuerit. Non est repetendum — litteras, artes, ius, philosophiam, haec omnia. Roma philosophiam suam a Graecia magis quam per se ipsam accepit, sed litterae eius ibi sunt. Quid autem Romanis profuit? — Quaedam quidem eadem fecit, sed, si fieri potuit, peiores eos fecit quam ceteri fuerant. Per totam Graeciam, quantum mea observatio patuit, ubique vidi Graecos tantum reverentiae mulieribus habere ut omnem formam eius quam sculpebant decore vestirent. Vir, sane, semper nudus est; sed cum ad Italiam venimus, illa reverentia evanuit, et omnes omnino sine ulla vestimentorum specie sunt. Plerumque vestimenta omnino absunt; et praeterea, perfectio artis hodiernae, quae ab iis qui Romam eunt et ibi artem discunt colitur, solum est in figuris muliebribus nudis, et id, cum fit, ars nullo modo est; et tamen ad perfectionem artis pervenit, et ubique imitatur, et vitia eius semper imitantur.

TAM1897 D 64.1Quaestionem ponere volo. Quis vestrum umquam par crurum humanorum a genibus deorsum vidit? Dum hic sto, pondus corporis mei in pedem sinistrum incumbit. Id pondus omnino aequat. Pes dexter digitis in solum nititur. Num musculi cruris mei dextri prorsus iis sinistri conformabuntur? — Minime. Atqui id est mirabile artificium. Haec est ipsa differentia. Ambo crura prorsus similia sunt, nec umbrae discrimen invenire possumus. Itaque videmus id nullo modo artem esse. Multa de hac re dicenda sunt, sed ego non de arte hac nocte disseram. Loquor de quanti sit salus, et quid boni sint omnia sine ea. Quid boni Roma sine ea habuit? — Iniquitates eius eam demerserunt. Quid boni Graecia sine ea habuit? — Iniquitates eius eam demerserunt.

TAM1897 D 65.1Itaque, cum haec res tribus modis ita coram mundo demonstrata sit, de omnino impotentia omnis conatus mentis humanae in sua perfectione ad quodlibet bonum consequendum, cum cor a Deo avertitur, quid Dominus pro mundo facere potest, si hae tres lectiones mundi populum non docent? Quid pro hominibus facere potest, si illi in eam viam sequi volunt, his tribus exemplis gravis monitionis non obstantibus? Deus haec tria exempla consignavit ut nos doceret impotentiam summi conatus mentis in omnibus partibus scientiae, artis, litterarum, ad homines ullo bono afficiendos, ad eos a peccato continendos, ad eos ad ullum bonum cuiuslibet generis ducendos, cum salutem Dei et scientiam salutis, quam cordibus hominum dedit, obliviscuntur.

TAM1897 D 65.2Rogo igitur: Num stultitia Graecorum et Romanorum imitanda est? Num idololatria eorum nos delectare debet, et eam artem esse putare? Num religioni eorum studendum est, cum tota sit enormitas? Non satis est dicere eam mythologiam esse; enormitas est.

TAM1897 D 65.3Sed aliquis dicet: “Nonne litterae eorum inaestimabiles sunt?” Videamus quanti eas Deus aestimaverit. Eo tempore quo per linguam Graecam scientiam salutis per totum orbem terrarum introducebat, Dominus totum orbem litterarum Graecarum, et Romanarum quoque, pro se habebat. Tamen in toto illo regno tres tantum breves sententias invenit quae colligendae et in hoc tractatu de scientia salutis inserendae essent. Eas vobis proferam. Una ex eis in septimo decimo capite Actuum Apostolorum invenitur. Ex scriptore Graeco quodam, nomine Arato, citatur, et haec est. Lego a versu vicesimo octavo. Paulus loquitur et dicit:—

TAM1897 D 65.4“Quidam etiam poetarum vestrorum dixerunt: ‘Etenim et ex eo sumus.’” Scriptor quidam Graecus dixit hominem esse filium Dei. Dominus hoc arripuit et dixit: “Verum est.”

TAM1897 D 65.5Aliud est in capite quinto decimo Epistulae ad Corinthios primae, versu tricesimo tertio. Prima pars versiculi est, “Nolite errare.” Haec sunt verba Domini. Reliqua pars versiculi ex scriptore Graeco nomine Menandro citatur: “Mala communicatio corrumpit bonos mores.”

TAM1897 D 65.6Alterum invenitur in Epistula ad Titum, capite primo, versu duodecimo, et ex Epimenide est, hoc modo: “Cretenses semper mendaces, malae bestiae, ventres pigri.”

TAM1897 D 65.7Tria illa loca erant omnia quae Dominus in toto campo litterarum Graecarum invenire potuit, quaeque operae pretium esset suscipere et auctoritate sua confirmare.

TAM1897 D 65.8Bene, ergo, non dico haec omnia esse quibus quisquam ad profectum uti possit. Sunt enim in lingua Graeca res gestae magni pretii. Sed Deus ea docet quae omni generi humano pretiosissima sunt; principia iusti et veri docet, non solum facta in medium proferens. Et omnia quae in toto campo litterarum Graecarum invenire potuit, quae ad veritatem aut iustitiam pro principiis hominem regentibus adhiberi possent, hae tres tantum sententiae fuerunt: “Etenim et nos eius stirpis sumus;” “Mala autem colloquia bonos mores corrumpunt;” et “Cretenses semper mendaces.” Quis alius plus quam haec invenire potest, quod ei ullo modo prosit ad iustitiam et veritatem, puritatem et integritatem?

TAM1897 D 66.1Nunc nolite oblivisci. Graeci et Romani non erant gentiles humiles, dehonestati, pannosi, ignari; erant potius nobiles, culti, et summa institutione eruditi. Quomodo aliter esse potuit, cum ea quae sciebant et docebant culmen sint ad quod doctores hodierni aspirant? Iulius Caesar unus ex hominibus peritissimis qui umquam vixerunt fuit — in urbanitate, in arte vivendi, in studiis pulchrorum, et in moribus generatim. Sed quis fuit eius mos? Descriptio eius quam cautissima, ut quoquo modo integra aut aequa sit, imprimi non deceret.

TAM1897 D 66.2Cum Dominus ostenderit quam omnino vana sit omnis scientia, omnis doctrina omnis generis sine salute sua, tum iterum dico, Quid pro hominibus facere potest, si haec, quae mundo proposuit, eos non docent hanc viam non esse sequendam? Si homines his rebus non docentur ad rectam viam ingredi, ad concedendum scientiam Dei primam esse, et quod ille scit optimum esse, tum quomodo genus humanum sperare potest se effugere malum quod omnes hos qui ante ierunt invasit?

TAM1897 D 66.3Scientia salutis Dei est unum quod hominibus sciendum est, primum omnium; et ut ea nos ducat, regat, aequet, teneat ubique in omnibus, et contra omnia mala. Et haec omnia faciet. Haec est veritas beata. Heri nocte legi, et iterum lego:—

TAM1897 D 66.4Mihi autem, qui minor sum minimo omnium sanctorum, data est haec gratia, ut annuntiarem gentibus inscrutabiles divitias Christi; et ut illuminarem omnes, quae sit communio mysterii, quod a saeculis in Deo latuit, qui omnia creavit per Iesum Christum. Ephesii 3:8, 9.

TAM1897 D 66.5Quid est illud mysterium Dei? — “Christus in vobis, spes gloriae.” Christus, virtus Dei et sapientia Dei, evangelium, virtus Dei ad salutem — hoc est mysterium Dei; haec est scientia salutis. Haec est veritas scientifica, circa quam omnes aliae scientiae versantur. Illam virtutem Dei ad salutem omnis homo habere debet, quae eum a malo quod in eo est prohibeat. Malum quod in omni homine nascitur eum ad perditionem ducet, non obstantibus omni scientia, omni litteratura, omni arte, omni religione, omnibus quae mundus praebere potest aut umquam potuit, nisi potestatem Dei ad salutem apprehenderit, quae homini per fidem Iesu Christi accipitur.

TAM1897 D 66.6Sine illa vi in corde, etiam scientia quam Deus docuit — ut de litteris, arte, religione, et omnibus quae gentiles docuerunt taceam — impotens est hominem a peccando continere. Sine illa, omne vestigium mali quod in homine est se ostendet, non obstantibus omnibus his aliis rebus. Quam ob rem est vis Dei ad salutem: hominem ab omni malo servat.

TAM1897 D 66.7Mysterium Dei, quod est Christus in vobis, spes gloriae; Christus virtus Dei, et sapientia Dei; Christus et hic crucifixus; hoc solum, hoc omnia in omnibus, hoc super omnia, in omnibus, per omnia, nunc et in aeternum, — haec est scientia salutis, princeps omnium scientiarum; quae omnes scientias ducit, omnibus praestat, et in studio omnium regit. Sic sit in omnibus in aeternum.

TAM1897 D 66.8Tunc Dominus per Spiritum suum sic nos ad se trahat; cor sic aperiatur illi virtuti, illi mysterii communioni, Spiritui Dei, ut ibi Iesum Christum, gratiam eius et virtutem, inserat. Et sicut corda nostra ei semper et soli ei aperiemus, sicut flos soli, ita obtinemus in omni plenitudine eius iustitiam eius, potentiam eius, salutem eius, misericordiam eius, veritatem eius, gaudium eius, laetitiam eius, pacem eius — o, et vitam eius aeternam!