Ny Fivadihan’i Israely. – Laharana 1
TAM1897 Q1 33.6Toriteny natao ny Alahady hariva, 7 Martsa 1897 Navoaka tao amin’ny Gazetin’ny Antokon’ny Fivoriana Ankapobeny, Telovolana Voalohany, 1897, Boky faha-2, Laharana faha-1, pejy 33-40.
TAM1897 Q1 33.7Tamin’ny lesona tamin’ny takariva iray lasa aho dia nilaza fa tsy mbola nahita hatramin’ny vao haingana aho kopian’ny didy folo navoakan’ny Adventista Andro Fahafito, ivelan’ny Baiboly, izay mitovy tanteraka amin’ny nanambaràn’Andriamanitra azy. Faly aho fa tonga ny fotoana ahafahan’ny Adventista Andro Fahafito manana kopian’ny lalàn’Andriamanitra araka ny nanomezan’Andriamanitra azy. Faly aho fa namoaka dika mitovy amin’ny lalàn’Andriamanitra araka ny nanomezan’Andriamanitra azy ny Rahalahy Howe. Ary ankehitriny, aza avelantsika hisy intsony ny fiampangana mitovy amin’ny atao amin’ny hafa, hoe manaisotra ampahany amin’ny lalàn’Andriamanitra isika rehefa miteny eo anatrehan’ny olona.
TAM1897 Q1 33.8Hita miharihary fa Ejipsiana ilay lehilahy voalohany nanome ilay dika mitovy amin’ny lalàn’Andriamanitra izay ampiasain’ny ankamaroan’ny olona. Hoy ny lalàna: “Izaho no Jehovah Andriamanitrao, Izay nitondra anao nivoaka avy tany amin'ny tany Egypta, tamin'ny trano nahandevozana.” Nefa hoy izy anakampo: Tsy mihatra amiko izany, na amin’iza na amin’iza velona ankehitriny; fa tsy mbola nentina nivoaka avy tany Ejipta mihitsy isika. Ho an’ny Jiosy ihany izany. Noho izany dia nesoriny ilay izy ary navoakany ny ambin’ny lalàna, ka natolony an’izao tontolo izao ny dika iray voatapatapaka tamin’ilay lalàna nomen’ny Tompo mihitsy. Nataony toa izany ny fisehony, ka ilay hany soratra nitenenan’ny Tompo avy any an-danitra dia nanomboka tsy nilaza hoe iza no mpanoratra azy, na dia tsy nampahafantatra azy akory aza, fa nanomboka fotsiny tamin’ny fomba tsotra sy ankapobeny hoe: “Aza manana andriamani-kafa, fa Izaho ihany.” Mety hiseho avy hatrany ny fanontaniana hoe: Iza tokoa moa ianao? Iza no miteny? Eny, rehefa raisina araka ny nanomezana azy ny lalàna, dia Andriamanitra no milaza hoe iza no miteny. “Izaho no Jehovah Andriamanitrao, Izay nitondra anao nivoaka avy tany amin'ny tany Egypta, tamin'ny trano nahandevozana.” Izany no hoe iza no miteny; tsy hanana andriamanitra hafa ankoatra Ahy ianao, “izay mahavonjy amin’ny fanandevozana tany Ejipta.”
TAM1897 Q1 33.9Misy hevitra iray hafa manan-danja eto: Rehefa atonta an-tsoratra ny lalàna nefa tsy misy ilay fampidirana notenenin’ny Tompo mihitsy, toy ny fanaovana azy matetika amin’ny tabilao sy karatra, dia hita fa ilaina ny mametraka eo am-piandohany ny teny hoe, “Ny Lalàn’Andriamanitra.” Izany dia mampiseho fa mahatsapa ny olona fa ilaina ny misy karazana fanamarinana momba ny hoe an’iza ny lalàna, sy hoe iza no miteny ireo didy ireo. Ary, noho ny fahitany izany filàna izany, dia mametraka eo an-tampon’ny lalàn’Andriamanitra ny olona ny fanamarinany manokana fa lalàn’Andriamanitra izany.
TAM1897 Q1 33.10Fa raha navoakany fotsiny araka ny nanomezan’ny Tompo azy ilay lalàna, dia ho ananan’izy ireo ny fanamarinana avy amin’ny Tompo mihitsy fa lalàn’Andriamanitra izy io, ary Izy mihitsy no miteny ireo didy ireo. Hoy Izy: “Izaho no Jehovah Andriamanitrao, Izay nitondra anao nivoaka avy tany amin'ny tany Egypta, tamin'ny trano nahandevozana. Aza manana andriamani-kafa, fa Izaho ihany.” sns. Ary rehefa azon’ny olona ananana ny fanamarinan’ny Tompo mihitsy fa lalàn’ny Tompo izany, dia azo antoka fa tsy hisy ilàna ny fanamarinan’olombelona hoe lalàn’Andriamanitra izany.
TAM1897 Q1 33.11Ary tsy tsara kokoa noho ny fanamarinan’ny olona iray na ny an’ny olona rehetra mitambatra ve ny fanamarinan’ny Tompo fa lalàn’ny Tompo ity? Ary rehefa esorin’ny olona ny fanamarinana avy amin’ny Tompo mihitsy fa lalàn’ny Tompo ity, ka asoloany ny fanamarinany manokana, mbola misy tranga mazava kokoa ve amin’ny olona mametraka ny tenany ho solon’Andriamanitra? O, andao esorintsika ity asa feno avonavona sy tsy voahevitra ity; ary andao alaintsika araka ny nitenenan’ilay Masina nanao azy sy ny nanoratany azy ilay lalàna masina! “Izaho no Jehovah Andriamanitrao, Izay nitondra anao nivoaka avy tany amin'ny tany Egypta, tamin'ny trano nahandevozana.” Amena. Ho tanteraka anie izany.
TAM1897 Q1 33.12Rehefa ao anatiny avokoa izay rehetra nolazain’ny Tompo, dia manolotra ny Mpanavotra sy ny Mpamorona amin’izao tontolo izao ny lalàn’Andriamanitra. Milaza amin’ny olombelona rehetra izy avy eo fa Ilay Mpanao an’io lalàna io, Ilay miantso ny olona hanaraka izany, dia sady Mpamonjy no Mpamorona. Izany dia asehon’ny lalàna ihany. Ary rehefa esorin’izy ireo ny ampahany mampiseho ny Mpamonjy, dia tsy mahagaga raha vonona sy mazoto esoriny koa ny ampahany mampiseho ny Mpamoron’ny olona. Te-hanafoana ny lalàna foana i Satana, ary hanafina amin’ny olona ny maha-zava-dehibe azy. Nanomboka tamin’ny fanilihana ny Mpamonjy tao anatiny izy; ary ankehitriny dia miafara amin’ny fanilihana ny Mpamorona. Saingy tian’ny Tompo ho fantatsika fa Izy no nanafaka antsika tany Egypta, mba hahafahantsika mahita ny Mpamonjy sy ny Mpamorona ao amin’ny lalàna nomeny ho an’ny olona.
TAM1897 Q1 34.1Zavatra iray hafa. Rehefa hitantsika, ary tena hita tokoa, fa rehefa niditra tany amin’ilay tany i Israely, dia tsy tonga tany amin’ilay tany nokasain’ny Tompo ho azy ireo akory izy ireo, fa diso lalana tanteraka, dia ho hitantsika ny fahadisoam-panantenan’i Mosesy tamin’ny tsy nahatongavany tany. Ankehitriny, rehefa toa hita, araka ny fahitan’ny olona sasany, fa niditra tany amin’ny tany izay efa nomanin’ny Tompo ho an’izy ireo i Israely, ary io indrindra no toerana tian’ny Tompo hitondrana azy ireo, ary avy eo mahita fa maty i Mosesy ka niakatra tany an-danitra, dia milaza izy ireo fa i Mosesy no nahazo ny anjara tsara indrindra tamin’ny farany; ary tsy fahadisoam-panantenana lehibe loatra ny nanaisotra azy tany amin’ny tany ka nitondra azy tany an-danitra.
TAM1897 Q1 34.2Fa rehefa takatsika fa te hitondra azy ho ao amin’ny fonenany masina ny Tompo, ao amin’ilay toerana nataony ho fonenany, ao amin’ny fitoerana masina izay naorin’ny tanany; dia hitantsika fa fahadisoam-panantenana ho an’i Mosesy mihitsy aza ny maty sy niakatra tany an-danitra nefa tsy niditra tao amin’izany tany izany. Rehefa hitany fa ny fahotany dia nisy anjara tamin’ny nanakanana azy ireo tsy hiditra tao amin’ilay tany fampanantenana be vintana; rehefa hitany fa tsy nahazo izay efa nomanin’ny Tompo ho azy ireo i Israely: rehefa hitany ilay tany be voninahitra, avy teny an-tampon’i Nebo, ary voatery nieritreritra ireo vanim-potoana lava feno firenireniana, fialana amin’ny finoana, ary fahoriana, izay mbola hiainan’ny asan’Andriamanitra sy ny olony, ary nahatsapa fa nandray anjara kely tamin’ny nitarika izany fitolagagana lava izany izy; mora ihany ny mahita fa fahadisoam-panantenana lehibe ho azy ny tsy nahafahana niditra tamin’io tany io raha tsy hoe maty aloha—na dia nalaina ho any an-danitra avy tao am-pasana aza izy.
TAM1897 Q1 34.3Misy andininy iray hafa, raha toa ka ilaina mba hanamafisana ny zava-misy fa tsy niala tany Ejipta i Israely raha mbola tany an-efitra izy ireo, hita ao amin’ny bokin’i Josua. Tsaroanao ilay andininy,—rehefa avy niampita ny Jordana izy ireo, dia voafora izy ireo,—ary voasoratra hoe: “Androany no nanakodiavako ny fandatsan'i Egypta ho afaka aminareo.” Ireo olona ireo, hitanao, izay niala tany Ejipta, dia tsy nivoaka tanteraka tany Ejipta raha tsy efa niampita ny Jordàna; satria tamin’izay vao nesorina ny fandatsan’i Ejipta. Tamin’izay dia olona niova fo avokoa izy rehetra. Izany firenena manontolo izany dia niampita ny Jordàna tamin’ny finoana. Firenena nino an’Andriamanitra izy io, ary tsy nisy feo nanohitra na eritreritra nisalasala,—tamin’izay vao nivoaka tamin’i Ejipta izy ireo. Koa hitanao fa tena hita miharihary fa i Ejipta ara-panahy dia i Ejipta ara-bakiteny ao amin’ny Baiboly.
TAM1897 Q1 34.4Ankehitriny isika dia mifantoka amin’ny andininy ho an’ity alina ity. Izao ny Nomery 23:9. Manomboka mamaky amin’ny andininy fahafito aho. I Balaama izany, eo am-paminany ho an’i Balaka, mpanjakan’i Moaba.
TAM1897 Q1 34.5Dia nanao oha-teny Balama ka nilaza hoe: Balaka nampaka ahy avy tany Arama, Ny mpanjakan'i Moaba nampaka ahy avy tany amin'ny tendrombohitra atsinanana: Avia, ka ozòny ho ahy Jakoba; ary mankanesa atỳ, ka sahatoy ny Isiraely. Hataoko ahoana no fanozona izay tsy nozonin'Andriamanitra? Ary hataoko ahoana no fisahato izay tsy nosahatoin'i Jehovah? Fa eto an-tampon'ny vatolampy no ahitako azy, ary eto amin'ny havoana no itazanako azy; indro, firenena mitoka-monina izy, ary tsy hatao ho isan'ny jentilisa.
TAM1897 Q1 34.6Ity andininy ity dia miteny amintsika eto anio alina. Fahamarinana ankehitriny izany. Izany no sitrapon’Andriamanitra nambara momba ny olony, tamin’izy ireo teo amin’ny sisin-tanin’ilay tany tiany hitondrana azy ireo rehefa niantso azy ireo hiala tany amin’ny tanin’i Egypta Izy. Nirenireny tany an-efitra nandritra ny efapolo taona izy ireo, ary tonga teo amin’ny sisin-tanin’ilay tany izao. Ary izao no sitrapony momba azy ireo, dia ny honenany irery, ary tsy ho isaina eo anivon’ny firenena.
TAM1897 Q1 34.7Ny antony fototra amin’izany, na ny iray amin’ireo antony, raha ny marina kokoa, dia ho azonao rehefa miverina mijery ny toko fahafito amin’ny Asan’ny Apostoly ianao. Niteny i Stefano tamin’io andro io, ary nilaza fa ny Tompo no namoaka ny olona avy tany Egypta, avy tany amin’ny tanin’ny fanandevozana, tamin’ny alalan’ny fahagagana sy ny famantarana, ary ao amin’ny andininy faha-37 sy faha-38 dia ahitanao ireto teny ireto; ao amin’ny andininy faha-38 no misy ilay andininy manokana:—
TAM1897 Q1 34.8Izany no Mosesy izay nilaza tamin'ny Zanak'isiraely hoe: Mpaminany no hatsangan'Andriamanitra ho anareo avy amin'ny rahalahinareo, tahaka ahy. Izy ilay teo amin'ny fiangonana tany an-efitra.
TAM1897 Q1 34.9Koa inona àry i Israely tany an-efitra?—Ny fiangonana. Inona no tokony ho izy rehefa avy niampita ny renirano sy niditra ny tany izy ireo?—Ny fiangonana. Inona no tian’izany holazaina afa-tsy hoe tokony hisy ny fisarahana eo amin’ny fiangonana sy ny fanjakana?—tahaka ny nanabeazan’ny Tompo an’izao tontolo izao ny fisarahana eo amin’ny fiangonana sy ny fanjakana, rehefa nampivoaka an’i Abrahama tamin’iny firenena iny Izy, ary tahaka ny nasehony tamin’ny alalan’i Abrahama fa ny fisarahana eo amin’ny fiangonana sy ny fanjakana dia tsy maintsy manomboka ao am-pon’ny tsirairay.
TAM1897 Q1 34.10Raha tsy misaraka ao am-poko amin’ny fanjakana aho, dia hisy firaisana eo amin’ny fiangonana sy ny fanjakana na aiza na aiza misy ahy. Koa na dia tsy mitana andraikitra eo amin’ny fanjakana aza aho, na tsy mirotsaka hofidiana any, dia ho mpanao politika ao amin’ny fiangonana aho; ary hirotsaka hofidiana ao aho, ary hanao tetika miafina ao. Koa raha tsy misaraka am-po amin’ny fanjakana ny olona iray, nefa anisan’ny fiangonana, dia tsara kokoa ho azy ny mandray anjara amin’ny politika eto an-tany sy ho mpanao politika any, toy izay hitondra ny politikany ao anatin’ny fiangonana.
TAM1897 Q1 34.11Koa rehefa niantso an’i Abrahama ny Tompo, dia hoy Izy, voalohany indrindra, “Mivoaha amin’ny taninao.” Ary ankehitriny rehefa nitombo i Abrahama ka lasa fiangonana, ary io fiangonana io efa hiditra amin’ny fanompoana manokana ho an’ny Tompo eo anatrehan’ny firenena, dia nanambara Izy fa tsy tokony ho isaina ho anisan’ny firenena io fiangonana io; tokony honina mitokana izy ireo. Hitanao fa tian’ny Tompo hotanan’ny olona izany, satria fantany ny toetry ny firenena hafa; ary fantany ny fomba nahatongavan’ireo firenena ireo tamin’izany toe-javatra izany. Tiany honina mitokana ny fiangonany, tsy hanana mpitondra afa-tsy Azy, tsy lalàna afa-tsy ny lalàny, tsy fanaovan-dalàna na inona na inona afa-tsy ny tenin’ny Tompo, tsy fitondrana afa-tsy ny an’ny Tompo.
TAM1897 Q1 35.1Nikasa Andriamanitra, tamin’ny nampidirany azy ireo tao amin’ny tany, mba ho lohan’ny fiangonana. I Jesosy Kristy no lohan’ny fiangonana, mazava ho azy, tena marina tahaka ny amin’izao fotoana izao. Fantatrareo avy amin’ireo lesona efa nianarantsika ny fomba nahatongavan’ny olona tamin’ny fanjakana mpanjaka, ny monarkia, sy ny sisa; izany dia noho ny fialana taminy, noho ny tsy fanekena an’Andriamanitra ho Mpanjaka tokana ho azy ireo, sy ny lalàny ho lalàna tokana. Lasa mpivavaka amin’ny sampy izy ireo, ka very ny fitondran’Andriamanitra tamin’izy ireo, sy ny herin’ny lalàny tamin’izy ireo; ary satria nisaraka tamin’Andriamanitra izy ireo, dia tsy maintsy nisy fitondrana teo anivon’izy ireo mba hanomezana fahafaham-po ny filan’ireo izay te-hitondra ny namany, sy hiarovana azy ireo amin’ny tenany ihany ao anatin’ny faharatsian’izy ireo, noho ny fisarahany tamin’Andriamanitra.
TAM1897 Q1 35.2Kanefa ny Tompo nanokana an’i Israely tamin’ny vahoaka sy ny fanjakana rehetra, ho Azy. Ny Tompo nanomboka an’i Israely tamin’izay nanombohany an’i Abrahama indray, dia ny hisaraka amin’ireo mpanjaka sy mpitondra nanodidina azy ireo, tamin’ny karazana fitondrana eto an-tany rehetra nanodidina azy. Tian’Andriamanitra ny vahoakany honina mitokana, ary tsy ho isan’ny firenena hafa, mba rehefa mijery azy ireo ny firenena, dia hahita fa tsy azo heverina ho mitovy karazana amin’izy ireo i Israely.
TAM1897 Q1 35.3Tiany hiseho amin’izao tontolo izao amin’ny fomba miavaka tokoa i Israely—ary izany no hahatonga azy ireo ho miavaka amin’ny firenena hafa rehetra—ka rehefa mahita azy ireo ny firenena rehetra dia hiteny hoe: Hafa tanteraka izany; tsy tahaka ny fitondrana anay izany. Tsy manana mpanjaka izy ireo; toa samy mandeha ho azy fotsiny ny tsirairay na dia tsy misy mpitondra aza. Ary hanomboka hanadihady izany izy ireo; hiteny hoe: Inona no anton’izany? Ahoana no ahafahanareo mandeha tsy misy ireo fitaovana rehetra ireo an’ny mpanjaka, sy ny tafika, sy ny hetra, ary ireo zavatra rehetra izay tsy maintsy iaretanay? Ny valiny dia hoe, Fa Andriamanitra no mpanjakanay. Ary tsy mandany vola be toy ny anareo ny fitondrany; fa tsy manana olana tahaka ny anareo izahay. Eny; tsy mandoa hetra izahay, ary tsara fanahy tokoa izy ka tianay ny manome Azy izay rehetra anananay, mba hanohanana sy hampielezana ny fitahiana entin’ny fitondrany.
TAM1897 Q1 35.4Ary rehefa miteny izany amin’ny jentilisa ny olony, dia hiteny ny jentilisa hoe: Tena vahoaka hendry sy manan-tsaina tokoa ity firenena ity; ary inona moa no firenena lehibe eto an-tany manana fitsarana hendry sy tsara tahaka ity lalàna rehetra ity? Ary inona moa no firenena manana an’Andriamanitra akaiky azy tahaka an’i Jehovah Andriamanitrao, amin’ny zavatra rehetra izay iantsoantsika Azy? Izany no nokasain’ny Tompo. Ary hoy Izy, Israely “mitoka-monina izy, ary tsy hatao ho isan'ny jentilisa.” Nikasa hampianatra an’izao tontolo izao ny fisarahan’ny fiangonana sy ny fanjakana Izy, tsy ao anatin’ny fiangonana ihany, fa eo anivon’ny firenena ihany koa, raha ny fanjakana no resahina, ary koa raha ny fiangonana mihitsy.
TAM1897 Q1 35.5Jereo fotsiny eto ny soratra masina, dia ho hitanao izany. Deuteronomia toko faha-4. Andininy vitsivitsy no milaza ny sary ankapobeny rehetra efa nolazalazako. Manomboka amin’ny andininy voalohany, ka hatramin’ny fahavalo:—
TAM1897 Q1 35.6Ary ankehitriny, ry Isiraely, mihainoa ny didy sy ny fitsipika izay ampianariko anareo harahinareo, mba ho velona ianareo ka hiditra sy handova ny tany izay omen'i Jehovah, Andriamanitry ny razanareo, anareo. Aza ampianareo ny teny izay andidiako anareo, ary aza anesoranareo, fa tandremo ny didin'i Jehovah Andriamanitrareo izay andidiako anareo. Ny masonareo efa nahita izay nataon'i Jehovah noho ny tamin'i Bala-peora; fa ny olona rehetra izay nanaraka an'i Bala-peora dia naringan'i Jehovah Andriamanitrao tsy ho eo aminao. Fa ianareo izay nifikitra tamin'i Jehovah Andriamanitrareo kosa dia samy velona avokoa izao anio izao. Indro, efa nampianariko didy sy fitsipika ianareo, araka izay nandidian'i Jehovah Andriamanitro ahy, mba harahinareo any amin'ny tany izay efa hidiranareo holovana. Koa tandremo ary ataovy izany, fa izany no ho fahendrenareo sy ho fanananareo saina eny imason'ny firenen-tsamy hafa; fa handre izany lalàna rehetra izany izy ka hanao hoe: Olona hendry sy manan-tsaina tokoa io firenena io. Fa iza no firenena, na dia lehibe aza, no mba manana andriamanitra akaiky azy tahaka an'i Jehovah Andriamanitra amin'izay rehetra iantsoantsika Azy? Ary iza no firenena, na dia lehibe aza, no mba manana didy sy fitsipika marina tahaka izao lalàna rehetra izao, izay ataoko eo anatrehanareo anio?
TAM1897 Q1 35.7Nisy toerana ve avy eo ho an’ny famoronana lalàna na fitsipika hafa teo anivon’ny Isiraely?—“Aza ampianareo ny teny izay andidiako anareo, ary aza anesoranareo.” Izany indrindra no tokony hataon’izy ireo. Ny lalàny rehetra dia efa natao ho azy ireo. Ny fitsipika napetraka ho azy ireo dia efa feno sy lavorary; ary raha mbola nanana izany izy ireo, dia tsy nila hafa intsony. Ary raha vao nila lalàna hafa izy ireo, dia porofo izany fa nandao an’Andriamanitra izy ireo.
TAM1897 Q1 35.8Raha mbola nila lalàna na fitsipika avy amin’ny tenany izy ireo, dia porofo izany fa nandao an’Andriamanitra izy ireo, fa tsy ampy azy ireo intsony ny lalàn’Andriamanitra, ary tsy nahafa-po azy ireo intsony ny fitondrany. Izany indrindra no mitranga amin’ireo jentilisa hafa rehetra. Izany no fanaon’ny firenena rehetra. Izany no nahatonga azy ireo ho jentilisa. Ary fantatrao fa nandalo an’izany lalana izany ihany koa i Israely. Nadinoin’izy ireo Andriamanitra ka niditra tamin’ny fanompoan-tsampy, ary avy eo niteny hoe: ‘Mila mpanjaka izahay, mba ho tahaka ny firenena rehetra.’ Kanefa aza adino fa tsy maintsy nandà an’Andriamanitra izy ireo vao afaka nanana mpanjaka; ary tamin’ny fandavana an’Andriamanitra, mba ho tahaka ny firenena, tahaka ny jentilisa,—izany no dikan’ny teny ara-bakiteny,—tamin’ny fandavana an’Andriamanitra mba ho tahaka ny firenena, dia lasa tahaka ireo firenena nandà an’Andriamanitra izy ireo. Fantatrao izany amin’ny tantara manaraka rehetra.
TAM1897 Q1 35.9Noho izany, mazava tanteraka fa tsy sitrapon’Andriamanitra izany, ary tsy ho tombontsoan’ny olony ny hahatonga azy ireo ho tahaka ny firenena hafa. Tsy sitrapon’Andriamanitra izany, ary tsy ho soa ho an’ny olona ny hananany karazana fitondrana mitovy amin’ny an’ireo firenena manodidina azy. Fantatrao fa tsy avy amin’ny fanarahana an’Andriamanitra no niandohan’ireo, fa avy amin’ny fialana amin’ny finoana. Noho izany rehetra izany, dia mazava tanteraka fa tsy nikasa Andriamanitra mba hanangana fitondrana ho azy ireo ny olony.
TAM1897 Q1 36.1Tsy nikasa ny Tompo mba hanangana fitondrana tahaka ny firenena manodidina azy ireo izy ireo. Rehefa hoy Izy hoe: “Aza ampianareo ny teny izay andidiako anareo, ary aza anesoranareo”, dia hitanao fa tamin’izany dia nanakana azy ireo tsy hanao lalàna na inona na inona karazany Izy, tsy hanao na inona na inona endrika fanaovan-dalàna, ary tamin’izany dia nandrara azy ireo tsy hanangana na inona na inona endrika fitondrana eo anivon’izy ireo mihitsy.
TAM1897 Q1 36.2Ary avy amin’izany dia mazava tanteraka fa rehefa hitan’izy ireo fa ilaina ny fananana fitondrana eo anivon’izy ireo, izay tsy maintsy misy lalàna sy mpitondra hafa ankoatra an’Andriamanitra, dia porofo mivaingana izany fa nanadino an’Andriamanitra izy ireo; fa niala taminy izy ireo; fa tsy ampy ny fitondrany; fa tsy teo amin’izy ireo ny heriny hitazonana azy ireo, ka noho izany dia tsy maintsy namorona sy nanorina endrika fitondrana ho azy ireo manokana izy ireo, mba hiarovan-tena amin’ny tenany ihany.
TAM1897 Q1 36.3Koa hitanao fa tsy araka ny sitrapon’ny Tompo ny hananan’ny olony, izay monina mitokana, ny fitondrany manokana eo anivon’izy ireo. Tsy sitrapony ny honenan’izy ireo eo anivon’ny firenena hafa, sy hananany fitondrana mitovy amin’ny an’ny firenena hafa; satria rehefa nanapa-kevitra ny hanangana fitondrana ho azy ireo mba hifehezana ny tenany eo anivon’izy ireo, dia ho mitovy tanteraka amin’ny fitondran’ny firenena izany, satria samy olombelona avokoa izy rehetra, ary mitovy avokoa ny maha-olombelona. Koa rehefa nanangana fanjakana hitondrana ny tenany i Israely, dia nitovy tamin’ireo nanodidina azy izany, ary tsy mety ho zavatra hafa. Fanaon’ny jentilisa izany. Ary ho fanaon’ny jentilisa foana izany na aiza na aiza andramana manao azy.
TAM1897 Q1 36.4“Aza ampianareo ny teny izay andidiako anareo, ary aza anesoranareo, fa tandremo ny didin'i Jehovah Andriamanitrareo izay andidiako anareo.” Mikasa Andriamanitra fa ny didiny, ny lalàny, ny fitondrany, dia ho ampy ho an’ny olony. Ary ampy ho an’ny olony izany. Efa voapetraka izany. Ho ampy ho an’ny olony foana izany. Fa tsy ampy ho an’ireo izay tsy manana azy; tsy ampy ho an’ireo izay misaraka amin’Andriamanitra sy amin’ny lalàny ary ny fitondrany. Tsy ampy ho azy ireo ny fitondrany, noho izany, satria tsy manana azy izy ireo; ary avy eo, raha manangana ny azy manokana izy ireo, dia mitovy tanteraka amin’ny an’ny jentilisa izany.
TAM1897 Q1 36.5Ny masonareo efa nahita izay nataon'i Jehovah noho ny tamin'i Bala-peora; fa ny olona rehetra izay nanaraka an'i Bala-peora dia naringan'i Jehovah Andriamanitrao tsy ho eo aminao. Fa ianareo izay nifikitra tamin'i Jehovah Andriamanitrareo kosa dia samy velona avokoa izao anio izao. Indro, efa nampianariko didy sy fitsipika ianareo, araka izay nandidian'i Jehovah Andriamanitro ahy, mba harahinareo any amin'ny tany izay efa hidiranareo holovana. Koa tandremo ary ataovy izany, fa izany no ho fahendrenareo sy ho fanananareo saina eny imason'ny firenen-tsamy hafa.
TAM1897 Q1 36.6“izany no ho fahendrenareo sy ho fanananareo saina eny imason'ny firenen-tsamy hafa.” Tsy eo imason’ny Tompo fotsiny; fa ataovy izany, dia hilaza ny firenena rehetra, ny jentilisa, fa hendry ianareo. Ny firenena, ny jentilisa, dia hilaza fa manan-tsaina ianareo.
TAM1897 Q1 36.7Indro, efa nampianariko didy sy fitsipika ianareo, araka izay nandidian'i Jehovah Andriamanitro ahy, mba harahinareo any amin'ny tany izay efa hidiranareo holovana. Koa tandremo ary ataovy izany, fa izany no ho fahendrenareo sy ho fanananareo saina eny imason'ny firenen-tsamy hafa; fa handre izany lalàna rehetra izany izy ka hanao hoe: Olona hendry sy manan-tsaina tokoa io firenena io. Fa iza no firenena, na dia lehibe aza, no mba manana andriamanitra akaiky azy tahaka an'i Jehovah Andriamanitra amin'izay rehetra iantsoantsika Azy? Ary iza no firenena, na dia lehibe aza, no mba manana didy sy fitsipika marina tahaka izao lalàna rehetra izao, izay ataoko eo anatrehanareo anio? Kanefa kosa mitandrema ianao, ka tandremo tsara ny fanahinao, fandrao hadinoinao ny zavatra izay efa hitan'ny masonao, ary andrao miala amin'ny fonao izany, amin'ny andro rehetra hiainanao, fa ampahafantaro ny zanakao sy ny zafinao izany, dia izay hitanao tamin'ny andro izay nitsangananao teo anatrehan'i Jehovah Andriamanitrao tany Horeba.
TAM1897 Q1 36.8Aza adino izay hitanao sy renao, fa indrindra indrindra aza adino izay renao tamin’ny nitsangananareo teo anatrehan’i Horeb tamin’izany andro izany. Inona no ren’izy ireo?—Eny, ny lalàn’Andriamanitra; ny didin’Andriamanitra sy ny finoan’i Jesosy no ren’izy ireo tamin’izany andro izany; feo avy any an-danitra no nanambara ny fanavotana sy ny famoronana, mba tsy hanaovan’ny olona fahotana. Fa ny Isiraely nanadino an’Andriamanitra, ka nanompo sampy, ary nanao hoe: ‘Manokàna mpanjaka ho anay; manokàna mpanjaka ho anay, tahaka ny firenena rehetra.’ Fa momba izany fotoana izany, fony izy ireo mbola tsy nandoto ny tenany, dia niteny taty aoriana ny Tompo (Salamo 81:13-16):—
TAM1897 Q1 36.9Enga anie ka hihaino Ahy ny oloko, dia handeha amin'ny lalako ny Isiraely; Vetivety dia hampietry ny fahavalony Aho, ka hamerina ny tanako hamely ny rafiny; Izay mankahala an'i Jehovah dia hikoy aminy, ka dia haharitra mandrakizay ny andron'ny oloko; Ary hampihinana azy vary tsara indrindra Izy; eny, tantely avy amin'ny vatolampy no hamokisako anao.
TAM1897 Q1 36.10Ankehitriny, milaza ny Tompo momba antsika fa efa nanafaka antsika tamin’ny fahefan’ny haizina Izy, ary efa nampiditra antsika ao amin’ny fanjakan’ny Zanany malalany. Ny fanjakan’Andriamanitra dia miorina indray eo anivon’ny olony, ary “ao anatinareo ny fanjakan’Andriamanitra,” ary eo anivonareo izany amin’ny alalan’ny maha ao anatin’ny tsirairay sy ny rehetra azy. Koa izao, ny fanjakan’Andriamanitra dia fanjakana lavorary, satria lavorary ny mpanjaka, ary lavorary ny lalàn’izany fanjakana izany. Koa ny mpanjaka lavorary, sy ny lalàna lavorary, ary ny fanjakana lavorary, dia ampy ho anao ve? Eny ve? Ampy ho an’ny olona iray ve izany?—Eny tokoa, azo antoka! Tokony ho ampy ho an’ny olona iray ve izany?
TAM1897 Q1 36.11Ary raha tsy ampy ho an’ny olona izany rehetra izany, dia eo amin’ny fanjakana ve ny olana, sa eo amin’ilay olona?—Fantatrareo fa eo amin’ilay olona ihany no mety hisy ny olana. Fa andao hatao hoe milaza ho Kristiana ilay olona. Mbola eo amin’ilay olona ve ny olana, sa eo amin’ny fanjakana?
TAM1897 Q1 36.12(Feo) Amin’ilay olona.
TAM1897 Q1 36.13Alao sary an-tsaina hoe milaza ny tenany ho Adventista Andro Fahafito izy, nefa tsy ampy ho azy ny fanjakan’Andriamanitra; alaivo sary an-tsaina hoe mitambatra ny andian’olona tahaka izany, nefa tsy ampy ho azy ireo ny fanjakan’Andriamanitra, fa tsy maintsy manana fanjakany manokana izy ireo, fanjakana hafa; tsy maintsy manangana governemanta izy ireo, mampandoa hetra ny tenany, misafidy mpitondra avy eo anivon’izy ireo mba hifehy ny tenany; zanak’Andriamanitra ve izy ireo? Mbola ampy ho azy ireo ve ny fanjakan’Andriamanitra lavorary? Anisan’ny fitondran’Andriamanitra ve izy ireo? Ampy ho azy ireo ve ny fitondran’Andriamanitra? Ao anatiny ve ny fanjakan’Andriamanitra? Eny ve? Ahoana no ahafahany misy, raha toa ka tsy ampy ho azy ireo ny fanjakana lavorary, sy ny mpanjaka lavorary, ary ny lalàna lavorary?
TAM1897 Q1 37.1Hitanao àry fa ny fisarahana eo amin’ny fiangonana sy ny fanjakana, na dia eo amin’ny Adventista Andro Fahafito aza, dia manomboka ao am-po; ary tsy maintsy manomboka ao amin’ny fon’ny olona tsirairay, na aiza na aiza, izany, raha tsy izany dia tsy hisy fisarahana eo amin’ny fiangonana sy ny fanjakana eo amin’ny toerana misy azy. Raha tsy nisy olona tamin’ny taonjato fahefatra, tao amin’ny Empira Romana, nanana firaisana teo amin’ny fiangonana sy ny fanjakana tao am-pony, dia tsy ho nisy ny famoronana ny papa tamin’ny taonjato fahefatra. Raha toa ka ny fiangonana irery ihany no tao am-pony, fa tsy nisy na kely aza tamin’ny fanjakana, na tamin’ireo foto-kevitry ny fanjakana, fa ny fiangonana irery ihany,—Andriamanitra, ny fanjakany, ny lalàny, ny fahamarinany, Izy irery no mifehy ao,—moa ve ho nisy mihitsy ny papa?
TAM1897 Q1 37.2(Feo) Tsia.
TAM1897 Q1 37.3Koa inona no zavatra tena ilaina ialana mandrakariva?—Ny firaisana rehetra eo amin’ny fiangonana sy ny fanjakana ao am-po. Inona àry no hany fiarovana azo antoka amin’ny fisian’ny papa?—Ny tia an’Andriamanitra amin’ny fo manontolo, sy ny fanahy manontolo, ary ny saina manontolo, ary ny hery manontolo. Dia ny hoe “Mandehana miala amin'ny taninao sy ny havanao ary ny tranon'ny rainao.” Ny mamadi-damosina amin’i Ejipta. Ny hoe “mitoka-monina izy, ary tsy hatao ho isan'ny jentilisa.”
TAM1897 Q1 37.4Ankehitriny aho dia hamaky avy ao amin’ny “Empires of the Bible,” pejy faha-152 sy manaraka, ny teny nalaina sasany izay nampidiriko avy ao amin’ny “Patriarchs and Prophets,” miaraka amin’ny andinin-tsoratra masina, momba ity resaka ity indrindra. Voalohany aho hamaky ny teniko manokana; fa holazaiko aminareo rehefa mamaky ny tenin’ny “Patriarchs and Prophets:” aho—
TAM1897 Q1 37.5“indro, firenena mitoka-monina izy, ary tsy hatao ho isan'ny jentilisa.” Tsy nikasa mihitsy ny Tompo mba hahatonga ny olony ho fanjakana, na firenena, na fitondrana, tahaka ny olon’izao tontolo izao. Tsy tokony ho tahaka ny firenena manodidina azy ireo izy ireo. Tokony ho voatokana ho an’Andriamanitra izy ireo “amin'ny firenena rehetra ambonin'ny tany.” “tsy hatao ho isan'ny jentilisa.”
TAM1897 Q1 37.6Ankehitriny, raha mihevitra ny tenako ho anisan’ny fanjakan’i Alemaina aho, dia mihevitra ve aho fa anisan’ny firenena aho? Raha mihevitra ny tenako ho anisan’ny governemantan’i Angletera aho, ho ampahany aminy, ho olom-pirenena mahatoky sy tia tanindrazana izay hiady ho an’ny sainam-pirenena, dia mihevitra ve aho fa anisan’ny firenena aho? Ary raha miady ho an’io saina io aho, ny sainam-pireneko, ny sainam-pirenena Britanika, ary ny rahalahiko Adventista Andro Fahafito eto kosa dia an’i Etazonia, ary tsy mivadika sy tia tanindrazana, ka miady ireo firenena roa ireo, ary tsy maintsy miaro amin’ny fanafihana izy, ka misy fifandonana, dia eo amin’ny lafiny iray aho, ary ny rahalahiko kosa eo amin’ny lafiny ankilany, ka miady amin’ny rahalahiny ny rahalahy. Efa nandidy an’izany ve Andriamanitra?—Fantatrareo fa tsy nandidy izany Izy. Dia nisy dikany ve ny teniny rehefa nilaza Izy fa honina irery ny olona, ary tsy ho isaina eo anivon’ny firenena?
TAM1897 Q1 37.7Hamaky ampahany kely tamin’ny soratro manokana tao amin’ny “Empires of the Bible:” aho—Ny fitondrany dia tokony ho teôkrasia madio sy tsotra—Andriamanitra no hany Mpanjakany, hany Mpitondra azy, hany Mpanao Lalàna ho azy ireo. Raha ny marina, fikambanan’ny fiangonana izy io, nanomboka tamin’ny fikambanan’ny “fiangonana tany an-efitra;” ary tokony ho voasaraka tanteraka tamin’ny hevitra rehetra momba ny fanjakana. Ny rafitra natsangana tany an-efitra tamin’ny alalan’i Mosesy, ary nitohy tany Kanana tamin’ny alalan’i Josoa, dia natao haharitra mandrakizay.
TAM1897 Q1 37.8Ankehitriny dia mamaky avy amin’ny “Patriarchs and Prophets:” aho—
TAM1897 Q1 37.9Ny fitondran’ny Isiraely dia notantanina tamin’ny anaran’i Jehovah sy tamin’ny fahefany. Ny asan’i Mosesy, ny asan’ireo loholona fitopolo, ny asan’ireo mpitondra sy mpitsara, dia ny fampiharana fotsiny ireo lalàna nomen’Andriamanitra. Tsy nanana fahefana hamorona lalàna ho an’ny firenena izy ireo.
TAM1897 Q1 37.10Iza no tsy nanana fahefana hamorona lalàna ho an’ny firenena?
TAM1897 Q1 37.11(Feo) Ny fiangonana.
TAM1897 Q1 37.12Firy no nandrafitra ny fiangonana? Olona iray, roa, folo, roa ambin’ny folo, na dimampolo ve izany?—Eny. Nanan-jo hametraka lalàna ho an’ny hafa, na ho an’ny tenany aza, ve izy ireo, na ny iray tamin’izy ireo?—Tsy nanana.
TAM1897 Q1 37.13Ary ankehitriny, ry Isiraely, mihainoa ny didy sy ny fitsipika izay ampianariko anareo harahinareo, mba ho velona ianareo ka hiditra sy handova ny tany izay omen'i Jehovah, Andriamanitry ny razanareo, anareo. Aza ampianareo ny teny izay andidiako anareo, ary aza anesoranareo.
TAM1897 Q1 37.14Mitanisa indray aho izao avy amin’ny “Patriarchs and Prophets:”—
TAM1897 Q1 37.15Izany no fepetra, ary nitohy ho fepetra hatrany, ho an’ny fisian’i Israely amin’ny maha-firenena azy.
TAM1897 Q1 37.16Dia rehefa niala tamin’izany i Israely, ka nandray ny fanapahan-kevitra hanangana fanjakana sy ho tahaka ny firenena hafa, inona no dikan’izany?—Ny fahaverezan’ny fisiany. Aza adino izany.
TAM1897 Q1 37.17Ankehitriny, fehintsoratra iray hafa izay efa nosoratako, ary tiako haverina indray izao:—
TAM1897 Q1 37.18Ny fotokevitry ny fitondrana an’i Israely dia teôkrasia madio tanteraka ihany. Amin’ny fitondrana rehetra, ny tsy fivadihana amin’ny fotokevitry ny fitondrana avy amin’ny olom-pirenena ihany no mahatonga azy hahomby.
TAM1897 Q1 37.19Izany no heverin’ny rehetra fa marina. Fitondrana inona no resahintsika eto?—Ny fitondran’Andriamanitra. Olom-pirenena tamin’ny fitondrana inona izy ireo?—Ny fitondran’Andriamanitra. Noho izany, ny tsy fivadihana tamin’ny fotokevitry ny fitondrana no hany zavatra afaka nahatonga izany fitondrana sy fanjakana izany hahomby, na dia Andriamanitra aza no Mpitondra.
TAM1897 Q1 37.20Ny fanatrehan’Andriamanitra niara-nitoetra tsy tapaka tamin’i Israely ihany no ahafahan’ny fitondrana naorina teo hahomby. Noho izany, ny tsy fivadihana tamin’ny fotokevitry ny fitondrana dia nitaky ny olona tsirairay mba hikatsaka hatrany ny fanatrehan’Andriamanitra hitoetra aminy, amin’ny maha-Izy Ilay Mpanjaka, Mpitondra, ary Mpanao Lalàna tokana, amin’ny fitondran-tenany rehetra isan’andro. Kanefa “raha tsy amin'ny finoana, dia tsy misy azo atao hahazoana sitraka aminy.” “Amin’ny alalan’ny finoana” no itoeran’Andriamanitra ao am-po sy anjakany amin’ny fiainana. Noho izany, ny fotokevitra iorenan’ny fitondran’i Israely, eny, ny fisiany mihitsy aza, dia niankina tamin’ny finoana velona sy mitoetra ananan’ny vahoakan’i Israely.
TAM1897 Q1 38.1Ary eo indrindra no tsy nahomby i Israely. Raha ny marina, io no hany toerana ahafahan’izy ireo tsy hahomby. Tsy nijanona tao anatin’ny finoana izy ireo; tsy nijanona ho mahatoky tamin’ny Mpanjakany sy ny fitondrany. Ny olona niditra tao amin’ny tany, izay niampita ny Reniranon’i Jordana an-tanety maina tamin’ny finoana rehefa tondraka tanteraka ny renirano, izay nahatonga ny rindrin’i Jeriko hianjera tanteraka tamin’ny finoan’izy ireo rehefa nanodidina azy nandritra ny fito andro izy ireo, ary niantsoantso ny antso fandresena feno finoana—ireo olona ireo dia nino ny Tompo, ary niaraka tamin’izy ireo tamin’ny heriny Izy. Saingy nisy fiovana nitranga. Very ny fahadiovan’ny finoan’ny olona, ary latsaka tamin’ny fanaovana fombafomba ivelany fotsiny izy ireo. Voatantara ho antsika izany tantara izany ao anatin’ny andininy vitsivitsy fohy ao amin’ny Soratra Masina. “Ary nanompo an'i Jehovah ny vahoaka tamin'ny andro rehetra niainan'i Josoa sy tamin'ny andro rehetra niainan'ny loholona izay velona taorian'i Josoa, dia ireo izay efa nahita ny asa lehibe rehetra nataon'i Jehovah ho an'ny Isiraely. Ary maty Josoa, zanak'i Nona, mpanompon'i Jehovah, rehefa folo amby zato taona ny androny. … Ary izany taranaka rehetra izany koa dia voangona any amin'ny razany; ary taranaka hafa, izay tsy nahalala an'i Jehovah na ny asa efa nataony ho an'ny Isiraely, no nitsangana nandimby azy. Ary nanao izay ratsy eo imason'i Jehovah ny Zanak'Isiraely, fa nanompo ireo Bala ka nahafoy an'i Jehovah, Andriamanitry ny razany, Izay nitondra azy nivoaka avy tany amin'ny tany Egypta, ka nanaraka andriamani-kafa amin'ny andriamanitry ny firenena manodidina azy, dia niankohoka teo anatrehany ka nampahatezitra an'i Jehovah. Eny, nahafoy an'i Jehovah izy ka nanampo an'i Bala sy Astarta.”—“Empires of the Bible,” p. 153, 154.
TAM1897 Q1 38.2Izany indrindra no nataon’izy ireo tamin’ny andron’i Nimroda. Inona no vokany tamin’ny andron’i Nimroda?—Nanendry iray tamin’izy ireo ho mpanjaka izy ireo, rehefa nandà an’Andriamanitra ho mpanjaka. Misy zavatra hafahafa ve àry raha mitovy ny vokany amin’i Israely tamin’izany fotoana izany?
TAM1897 Q1 38.3Satria tsy nanana ny fanatrehan’Andriamanitra tao am-pony mba hanavaka azy ireo na dia tamin’ny tenany aza, ka hahatonga azy ireo tsy hitovy amin’ny olon-kafa, dia nitovy tanteraka tamin’ireo firenena manodidina azy izy ireo ka tsy nahagaga mihitsy ny niaraka tamin’izy ireo tamin’ny fivavahana tamin’ireo andriamanitr’izy ireo. Rehefa, vokatry ny fivadihan’izy ireo, lasa mafy loatra ka tsy zakany intsony ny vesatry ny nataony sy ny faneriterenan’ny jentilisa, dia nitodika tamin’ny Tompo tamin’ny fo manontolo izy ireo, niantehitra taminy irery ihany, ary tamin’izany dia nahita famonjena feno voninahitra tamin’ny fahotany sy tamin’ny mpampahory azy rehetra. Kanefa rehefa nahatsapa ny famonjena izy ireo, dia tsy nanohy namboly sy nitady fatratra ny fanatrehan’ny Tompo sy Mpamonjy azy; noho izany dia lasa fombafomba fotsiny indray ny fivavahan’izy ireo, ary vetivety dia niverina nanaraka ny fanaon’ny jentilisa izy ireo ka nivavaka tamin’ny andriamanitr’izy ireo.
TAM1897 Q1 38.4Raha toa ka napetrany teo amin’ny Tompo ny fon’izy ireo ka natoky Azy hatrany, tahaka ny nataon’izy ireo tamin’ireo fotoana fanavaozana ireo, dia ho hitan’izy ireo fa ho toy izay nisehoany tamin’ireo fotoana ireo ihany Izy ho azy ireo hatrany. Raha izany, ny lalana rehetra nodiavin’izy ireo dia ho toy izay niriany hatrany mba ho izy—fandrosoana tsy an-kiato mandroso sy miakatra, mitombo amin’ny fahasoavana sy amin’ny fahalalana ny Tompo Mpamonjy antsika. Dia ho lasa jiro mamiratra sy manazava ho an’ny firenena rehetra izy ireo.
TAM1897 Q1 38.5Raha tokony ho nitarika azy ireo ireo traikefa miverimberina ireo ho tonga amin’ny teboka izay hahatonga azy ireo tsy hiantehitra tamin’ny tenany intsony mandrakizay, fa hiantehitra amin’ny Tompo irery ihany, dia tonga kosa izy ireo tamin’ny toe-javatra izay nanaovany ny Tompo tsy ninoana tamin’ny farany, ary nanapa-kevitra ny hiantehitra tanteraka tamin’ny tenany. Tamin’ny tsy finoany sy ny fialany an-kivony, dia tsy nahita afa-tsy porofo izy ireo tamin’ireo fanafihan’ny jentilisa tsy nitsahatra, izay nandrobana ny tany sy nanerena ny vahoaka, fa tsy nahomby ny fitondran’Andriamanitra raha ny tena izy.—“Empires of the Bible,” p. 154, 155.
TAM1897 Q1 38.6Ankehitriny dia mitanisa indray aho avy amin’ny “Patriarchs and Prophets:”—
TAM1897 Q1 38.7Ny ratsy rehetra vokatry ny fahotana sy ny hadalàn’izy ireo ihany, dia napetrany ho vokatry ny fitondran’Andriamanitra.
TAM1897 Q1 38.8Hitanareo àry izay tena olana, rehefa misy vahoaka milaza fa an’ny Tompo izy nefa mila fitondrana hafa ankoatra ny Azy. Niala tamin’Andriamanitra izy ireo; tafiditra anaty ratsy; mijaly noho ny ratsy isan-karazany; ary ny fitondran’Andriamanitra no ampangainy ho nahatonga ireo. Tsy ampy tsara ho azy ireo ny fitondran’Andriamanitra; tsy nanao ampy ho azy ireo izany. Nahoana?—Satria tsy nanana izany izy ireo.
TAM1897 Q1 38.9Mitohy mamaky avy ao amin’ny “Patriarchs and Prophets:” aho—
TAM1897 Q1 38.10Tsikelikely dia very ny fanajany an’Andriamanitra, ary tsy nanome lanja intsony ny voninahitra maha-vahoaka voafidiny azy ireo. Voasarika tamin’ny fiandrianana sy ny haingo ivelan’ireo mpanjaka pagana izy ireo, ka leo ny fahatsorany manokana. Nitsimoka ny fialonana sy ny fankahalana teo amin’ireo foko. Ny tsy fifankahazoana anatiny no nampahalemy azy ireo; niharan’ny fanafihan’ireo fahavalony pagana tsy an-kiato izy ireo: ary nanomboka nino ny vahoaka fa mba hitazomana ny toerany eo anivon’ny firenena, dia tsy maintsy miray hina eo ambany fitondrana foibe matanjaka ireo foko. Rehefa niala tamin’ny fanarahana ny lalàn’Andriamanitra izy ireo, dia naniry ny ho afaka amin’ny fitondran’ilay Mpanjaka masina; ary noho izany dia niely patrana nanerana an’i Israely ny fitakiana fanjakana mpanjaka.
TAM1897 Q1 38.11Ankehitriny aho dia hamaky izay nosoratako tao amin’ny “Empires of the Bible:”—
TAM1897 Q1 38.12Tantara mitovy tamin’ny an’i Babylona sy Egypta indray izany. Ny mpanambaka lehibe dia nandresy lahatra azy ireo ho amin’ny fanompoan-tsampy, ary avy amin’ny fanompoan-tsampy ho amin’ny fanjakana mpanjaka, mba hahazoany fahefana ambony amin’izy ireo, ary hisarihany azy ireo amin’ny alalan’ny fitaomana eto an-tany, na handràrany azy ireo an-kery, tsy hanompo an’Andriamanitra.
TAM1897 Q1 38.13Ary fantatrareo fa nampijaly ny mpaminany i Israely, ary nandrara ny fitoriana ny tenin’Andriamanitra izy ireo, tahaka ny nataon’ny firenena pagana hafa rehetra eto an-tany nanomboka tamin’ny andron’i Nimroda ka hatramin’izao alina izao, ary tahaka ny hataon’ny firenena pagana hafa rehetra, na dia apetraky ny Advantista mitandrina ny andro fahafito aza izany.
TAM1897 Q1 38.14Ankehitriny dia mitanisa indray aho avy amin’ny “Patriarchs and Prophets:”—
TAM1897 Q1 38.15Naniry Andriamanitra mba hitodika aminy irery ihany ny olony ho Mpanao ny Lalàna sy Loharanon’ny heriny. Rehefa tsapan’izy ireo ny fiankinany amin’Andriamanitra, dia ho voasarika hatrany hanakaiky Azy izy ireo. Ho lasa avo lenta sy hajaina izy ireo, ka ho mendrika ny hoavy ambony izay niantsoany azy ireo ho olony voafidy. Fa rehefa nisy olona napetraka teo amin’ny seza fiandrianana, dia hitarika ny sain’ny olona hiala amin’Andriamanitra izany.
TAM1897 Q1 38.16Ary tsy miraharaha aho na dia Advantista mitandrina ny andro fahafito aza izy; mitarika ny sain’ny olona hiala amin’Andriamanitra izany.
TAM1897 Q1 38.17Mitohy mamaky ny boky “Patriarchs and Prophets:” aho—
TAM1897 Q1 38.18Hitoky bebe kokoa amin’ny herin’ny olombelona izy ireo ary kely kokoa amin’ny herin’Andriamanitra—
TAM1897 Q1 39.1Nila fiarovana tamin’ny jentilisa ve izy ireo?—Eny. Tsy nanafika azy ireo sy nanao fanafihana taminy ve ny jentilisa?—Eny. Nila fiarovana ve izy ireo?—Eny. Nahoana izy ireo no nanangana governemanta?—Ho fiarovana—ho fiarovana amin’ny fanafihan’ny jentilisa.
TAM1897 Q1 39.2Inona no nolazain’ny Tompo raha hanara-dia Azy sy hanaraka ny lalàny izy ireo? Tamin’ny fotoanan’ny fetibe, dia afaka niala tao an-tranony avokoa ny lehilahy rehetra ka niakatra tany Jerosalema, ary tsy nisy olona nanisy ratsy azy ireo na naniry ny taniny. Fa rehefa niala tamin’Andriamanitra izy ireo, ka tsy nanana ny fiarovany intsony, dia isaky ny niala tao an-tranony izy ireo dia niditra ny jentilisa. Ary na dia mbola tao an-trano aza izy ireo rehetra, dia niditra taminy ihany ny jentilisa. Rehefa masaka sy vonona hojinjana ny varimbazany, dia tonga ny jentilisa naka izany rehetra izany, na dia teo an-trano aza ny lehilahy rehetra. Ary rehefa masaka sy vonona hoangonina ny voaloboka, dia tonga ny jentilisa ka nanangona izany rehetra izany. Nahoana?—Satria niala tamin’Andriamanitra ny olona, ka tsy afaka nitahy azy ireo Izy tamin’ny fialany, tahaka ny nitahiany azy ireo rehefa niaraka taminy, satria ny fanaovana izany dia tsy maintsy namporisika azy ireo tamin’ny fialany fotsiny.
TAM1897 Q1 39.3Koa àry:—
TAM1897 Q1 39.4Rehefa nisy lehilahy napetraka teo amin’ny seza fiandrianana, dia nitarika ny sain’ny olona hiala amin’Andriamanitra izany. Hiantehitra bebe kokoa amin’ny herin’ny olombelona izy ireo ary kely kokoa amin’ny herin’Andriamanitra, ary ny fahadisoan’ny mpanjakany no nitondra azy ireo ho amin’ny fahotana, sy nanasaraka ny firenena tamin’Andriamanitra.
TAM1897 Q1 39.5Noho izany dia hoy izy ireo tamin’i Samoela: “manendre mpanjaka ho anay hitsara anay, tahaka ny firenena rehetra.”
TAM1897 Q1 39.6Ankehitriny dia mitanisa indray aho avy amin’ny “Patriarchs and Prophets,” andininy iray hafa izay mitohy hatrany amin’izao fotoana izao:—
TAM1897 Q1 39.7Ary mbola [Aiza no mitondra izany?—Any amin’izao fotoana izao.] misy ny faniriana hanaraka ny fomba amam-panaon’izao tontolo izao eo anivon’ny olona milaza fa vahoakan’Andriamanitra. Rehefa miala amin’ny Tompo izy ireo, dia lasa maniry fatratra ny tombony sy ny voninahitry izao tontolo izao. Mitady hatrany ny haka tahaka ny fanaon’ireo izay manompo ny andriamanitry ity tontolo ity ny Kristiana. Maro no mamporisika fa amin’ny fampiraisana tena amin’ny olon’izao tontolo izao, sy ny fanarahana ny fomban’izy ireo, dia afaka hanana fitaomana lehibe kokoa amin’ireo tsy matahotra an’Andriamanitra izy ireo.
TAM1897 Q1 39.8Izany no nolazain’i Israely.
TAM1897 Q1 39.9Kanefa izay rehetra manaraka izany lalana izany dia misaraka amin’ny Loharanon’ny heriny. Amin’ny maha-namàn’izao tontolo izao azy ireo, dia lasa fahavalon’Andriamanitra. Noho ny fitiavana hisongadina eto an-tany, dia ataon’izy ireo sorona ilay voninahitra tsy hay lazaina izay niantsoan’Andriamanitra azy ireo, dia ny fanehoana ny fiderana Azy izay niantso antsika hiala tamin’ny maizina ho ao amin’ny fahazavany mahagaga.— “Patriarchs and Prophets,” toko faha-59, and. 13.
TAM1897 Q1 39.10Ankehitriny dia mitohy mamaky momba an’i Israely tany aloha aho:—
TAM1897 Q1 39.11“Tahaka ny firenena rehetra.” Tsy tsapan’ny Isiraelita fa ny tsy fitoviana amin’ny firenena hafa amin’izany lafiny izany dia tombontsoa sy fitahiana manokana. Nanasaraka ny Isiraelita tamin’ny firenena hafa rehetra Andriamanitra, mba hahatonga azy ireo ho harena manokan’ny tenany. Nefa izy ireo, tsy niraharaha izany voninahitra lehibe izany, dia naniry fatratra ny hanahaka ny fanaon’ny jentilisa.
TAM1897 Q1 39.12Mbola mitohy mamaky avy amin’ny “Patriarchs and Prophets:” aho—
TAM1897 Q1 39.13Ny andron’ny fahombiazana lehibe indrindra ho an’i Israely dia ireo fotoana nanaiky an’i Jehovah ho Mpanjakany,—rehefa noheverina ho ambony noho ny an’ny firenena hafa rehetra ny lalàna sy ny fitondrana napetrany.
TAM1897 Q1 39.14Rehefa heveriko ho ambony noho ny an’ny firenena hafa rehetra ny fitondrana sy ny lalàn’Andriamanitra, ahoana no ahafahako manana fifandraisana amin’ireo firenena hafa ireo? Koa raha toa ka tsy maintsy mamorona rafitra tahaka ny an’ny firenena hafa aho hitondrana ny tenako, hitazonana ny tenako ho amin’ny lalana marina, sy ireo manodidina ahy izay mitovy amiko, dia moa ve heveriko ho ambony noho ireo izay hataoko ny fitondran’Andriamanitra sy ny lalàny? Dia rehefa heveriko fa tsy ambony noho ireo izay hataoko ny lalàny, aiza no toerako amin’izany?
TAM1897 Q1 39.15(Feo) Ambonin’Andriamanitra.
TAM1897 Q1 39.16Tahaka ny papa hafa; tahaka an’i Nimroda,—mametraka ny tenako eo amin’ny toeran’Andriamanitra. Tsy misy olona afaka mametraka ny tenany eo amin’ny toeran’Andriamanitra nefa tsy mametraka ny tenany ho ambonin’Andriamanitra.
TAM1897 Q1 39.17Ankoatra izany, nanoratra izay ho fantatrareo fa fahamarinana aho:—
TAM1897 Q1 39.18Kanefa nadino avokoa izany rehetra izany tamin’izay, noho ny fanapahan-kevitr’izy ireo hentitra hanana mpanjaka, governemanta, ary fanjakana, tahaka ny firenena rehetra. Mifanohitra amin’ny sitrapon’ny Tompo izay nambara, dia nikiry ho isaina eo anivon’ny firenena i Israely.... O, raha mba fantatr’i Israely tamin’izany androny izany, ny zavatra izay ho an’ny fiadanany! O, raha mba nino ny Tompo izy ireo, ka nanaiky fa Izy no mahalala tsara noho izy ireo ny lalana tokony hizorany ho an’ny soa ho azy! Nefa nanohitra ny fangatahany mafy indrindra sy ny fampitandremany hentitra indrindra izy ireo, ka nanentsina ny sofiny sy nanamafy ny foniny, ary tamin’izay indrindra no niditra tamin’ny lalana izay, noho ny lojika tsy azo ihodivirana, nitarika tamin’ny fandravana azy na ho firenena na ho vahoaka voafidy.
TAM1897 Q1 39.19Nitranga ihany koa fa nizarazara ny foko—ny folo sy ny roa. Nanao ahoana ny folo?—Nivadika tsy an-kiato izy ireo, mandra-piteniny hoe: “Tsy mana-mpanjaka isika.” Dia tonga tamin’izy ireo ny Tompo tamin’ny alalan’ny mpaminany Osea, ka nanao hoe: Izaho no ho Mpanjakanareo; miverena aty amiko, ry Israely, fa nandositra tamiko ianao; Izaho no ho Mpanjakanareo. Nefa tsy nety niverina izy ireo; ka nampitondrena ho babo, ary very mandrakizay.
TAM1897 Q1 39.20Rehefa vita izany, dia nosoratana momba an’i Joda tamin’ny alalan’i Osea hoe: “Mbola manjaka miaraka amin'Andriamanitra i Joda, ary mahatoky miaraka amin'ny olona masina” (dikan-teny ara-bakiteny avy amin'ny KJV). Kanefa fantatrareo fa nandeha tsikelikely nidina tamin’ny lalan’ny fivadiham-pinoana i Joda, mandra-pahatongan’ny teny hoe: “Hesorina ny hamama, ary halàna ny satro-boninahitra, tsy ho ao intsony ireo; hasandratra ny iva, ary haetry ny avo. Havadiko, havadiko, havadiko izany; fa izany koa aza dia tsy mba haharitra mandra-pahatongan'izay tena tompony tokoa, ka homeko azy izany.”
TAM1897 Q1 39.21Tsy maintsy nampanjaka ny Jentilisa tamin’ny olony ny Tompo. Ary rehefa voatahirin’ny Tompo, tamin’ny alalan’ny Jentilisa sy ny fitondran’izy ireo, izy ireo mandra-pahatongan’ny Tompo tenany, dia mbola niantsoantso ihany izy ireo ilay teny nolazainy tamin’ny andron’i Saoly hoe: “Tsia, fa aoka ihany hisy mpanjaka.” Ary rehefa tsy nety ho mpanjakany i Kristy, dia nanombo Azy tamin’ny hazo fijaliana izy ireo, ary niantso hoe: “Tsy manana mpanjaka afa-tsy Kaisara izahay.”
TAM1897 Q1 40.1Rehefa niantso izy ireo, nanohitra ny fampitandremana avy amin’ny Tompo tamin’ny alalan’i Samoela, ka nanao hoe: “Tsia, fa aoka ihany hisy mpanjaka hanjaka aminay”, dia tamin’izany antso izany no nandre ny Tompo, ary mora ho an’ny rehetra ny mandre ankehitriny, ny antso farany nataon’izy ireo hanohitra Azy—“Tsy manana mpanjaka afa-tsy Kaisara izahay.” Tamin’ny fandavany an’Andriamanitra mba ho “tahaka ny firenena rehetra,” dia lasa toy ny firenena rehetra izay nandà an’Andriamanitra izy ireo.
TAM1897 Q1 40.2Ny antso navoakan’izy ireo hanohitra an’i Kristy teo anatrehan’ny fitsaran’i Pilato dia efa tao anatin’ilay antso hoe: “aoka ihany hisy mpanjaka”, izay efa nambaran’izy ireo tamin’ny andron’i Saoly; ary ren’Andriamanitra izany. Izany no lojika misy ao aminy, ary tsy misy afa-mandositra izany. Ary raha te handositra izany isika, dia tsy maintsy miverina amin’Andriamanitra amin’ny fo manontolo, sy ny fanahy manontolo, ary ny saina manontolo, ary ny hery manontolo. Tsy maintsy miala amin’ny tanintsika isika, sy amin’ny havantsika, ary amin’ny tranon’ny raintsika. Tsy maintsy miala amin’i Egypta isika, na dia efa eo amin’ny tohatra miakatra ho amin’ny seza fiandrianan’ny fanjakana eto an-tany aza; tsy maintsy miala amin’izany isika, miala amin’izany tanteraka, ary mamela izany rehetra izany, ka mihodina mankany amin’Andriamanitra, amin’ny finoana velona; ary avy eo dia tsy maintsy mitoetra mitokana isika, ary tsy ho isaina eo anivon’ny firenena.
TAM1897 Q1 40.3Koa hitanareo fa nampianatra hatrany ny olony sy ny firenena Andriamanitra, fa ny famonjena mandrakizay ho an’ny olony, sy ho an’ny olona rehetra, dia miankina amin’ny fisarahana tanteraka eo amin’ny fiangonana sy ny fanjakana ao am-po.