Avy any Babylona sy Egypta
TAM1897 Q1 45.8Toriteny natao ny Alatsinainy hariva, 15 Martsa 1897 Navoaka tao amin’ny Gazetin’ny Kaonferansa Jeneraly, Telovolana Voalohany, 1897, Boky faha-2, Laharana faha-1, pejy 45-54.
TAM1897 Q1 45.9Tao amin’ny lesona nataontsika omaly alina, tonga tamin’ny teboka iray teo amin’ny tantaran’i Joda isika, izay namenoan’ny fahoriana avy tamin’i Asyra ny tany toy ny tondra-drano. Naniry ny handositra izany izy ireo, ary niantso azy ireo ny Tompo mba hitady Azy amin’ny fon’izy ireo manontolo, mba hamonjeny azy ireo. Niezaka ny hamonjy ny tenany izy ireo tamin’ny alalan’ny fiaraha-mientana sy fifanarahana ary fiaraha-miasa tamin’i Egypta.
TAM1897 Q1 45.10Toy izany no nitohizany mandra-pahatongan’izy ireo tamin’ny fotoana iray teo amin’ny fiainan’i Ezekiasy izay tapaka tanteraka ny fanampiana rehetra avy any Egypta, tsy hoe tian’i Ezekiasy izany, fa satria izany no zava-nisy. Nandeha nanodidina namaky teo anelanelan’i Jerosalema sy ny Ranomasimbe Mediterane ny mpanjakan’i Asiria ary nametraka ny tenany teo anelanelan’ny tafiky Egypta sy Jerosalema, mba hisakanana ny tafiky i Joda sy ny tafiky Egypta tsy hiaraka. Dia afaka nandresy ny iray tamin’izy ireo samirery izy avy eo.
TAM1897 Q1 45.11Tamin’ny voalohany niakaran’i Sankeriba niady tamin’i Jerosalema, dia nanao toy izany koa izy, ary lehibe ny fahadisoan’i Ezekia ka voasoratra ao amin’ny Soratra Masina fa nivoaka nankany amin’ny mpanjakan’i Asyria izy ka nanao hoe: “Efa diso aho, ialao aho, fa izay hampitondrainao ahy dia ho entiko.” Dia nametraka hetra taminy ny mpanjakan’i Asyrya, dia volamena telopolo talenta sy volafotsy telonjato talenta, ary voatery hangalatra ny tranon’Andriamanitra i Hizekia mba handoavana izany hetra izany.
TAM1897 Q1 45.12Ny anton’ny fahasahiranana dia ny nitsanganan’ny mponin’i Ekron tamin’ny Asiria; kanefa ny mpanjakan’i Ekron dia tsy nivadika tamin’ny mpanjakan’i Asiria, ka tsy niara-nitsangana tamin’ny vahoaka tamin’ny fikomiana. Dia nosamborin’ny vahoaka an-keriny izy ka nentiny ho any Jerosalema, ary natolony an’i Ezekia mba hotehirizina soa aman-tsara. Ary nanaiky azy i Ezekia. Tena niombom-po tamin’ny fikomian’izy ireo tamin’ny mpanjakan’i Asiria i Ezekia ka nanaiky handray anjara tamin’izany hatramin’io fetra io.
TAM1897 Q1 45.13Niakatra ny mpanjakan’i Asyrya ka naka an’i Ekron. Avy eo izy nankany Jerosalema haka ilay mpanjakan’i Ekron ka hametraka azy indray eo amin’ny seza fiandrianany any Ekron. Nanamafy ny tanàna i Ezekia, ka nanorina manda sy ny fiarovana rehetra izay nilaina; saingy tsy nahomby izany, tsy nahavonjy azy ireo izany; satria tsy afaka namonjy azy ireo tamin’izany fomba izany Andriamanitra. Hovakiko ny fitantaran’i Sankeriba momba izany fanafihana izany, ary koa ny fitantaran’ny Baiboly. Ireo fitantarana roa ireo dia nampifandraisina tao amin’ny “Empires of the Bible,” pejy faha-322, ary nandritra ny pejy telo nanaraka. Manomboka mamaky amin’ny fehintsoratra faha-15 aho. Mitantara i Sankeriba ny fomba nitsangan’ny vahoakan’i Ekron, ka ny mpanjakany dia nosamboriny sy nataony gadra. Hoy izy:—
TAM1897 Q1 46.1Ny mpisorona lehibe, ny andriana, ary ny vahoakan’i Ekron, izay nanagadra an’i Padia, mpanjakany (izay nitana ny finoana sy ny fivavahana Asirianina), tamin’ny gadra vy; ary natolony an’i Hezekia, mpanjakan’i Joda; ary nanao ratsy tamin’ilay andriamanitra; ireo lehilahy ireo dia taitra mafy tao am-pony ankehitriny.
TAM1897 Q1 46.2Dia nalainy ny tanàna, ary manohy milaza izy hoe: “Tsy nanaiky ny ziogako i Hizekia, mpanjakan’i Joda.” Dia hoy ny Baiboly, noho izany “niakatra Sankeriba, mpanjakan'i Asyria, hamely ny tanàna mimànda rehetra any Joda ka nahafaka azy.” Dia hoy i Senakeriba indray:—
TAM1897 Q1 46.3Tanàna efapolo sy enina tamin’ireo, izay tanàna mafy sy ny tanànan’ny faritanin’izy ireo izay tsy tambo isaina, dia novimbininiko tamin’ny fitaovam-piadiana, nosamboriko, notafihiko, ary nataoko ho babo.... Olona roa hetsy sy zato sy dimampolo, kely sy lehibe, lahy sy vavy, soavaly, soavaly vavy, ampondra, kamely, omby, ary ondry tsy tambo isaina, no nalako avy teo anivon’izy ireo ary nozarako ho babo.
TAM1897 Q1 46.4Dia hoy ny Baiboly:—
TAM1897 Q1 46.5Ary nony hitan'i Hezekia fa tonga Sankeriba ka nikasa hamely an'i Jerosalema, dia niara-nihevitra tamin'ny mpanapaka sy ny lehilahy mahery izy mba hanampina ny rano tamin'ny loharano eny ivelan'ny tanàna; ary nanampy azy ireo. Dia nivory ny olona maro ka nanampina ny loharano rehetra sy ilay renirano mamaky eo afovoan'ny tany, fa hoy izy: Nahoana no avela hahita rano be ny mpanjakan'i Asyria, raha avy? Dia nohereziny namboariny avokoa izay rava tamin'ny manda sady nasiany tilikambo teny amboniny sy manda hafa koa teo ivelany, dia namboatra an'i Milo tao an-tanànan'i Davida sady nanao lefona aman'ampinga betsaka izy.
TAM1897 Q1 46.6Dia hoy i Sankeriba:—
TAM1897 Q1 46.7Izy [Hezekia] tenany, toy ny vorona anaty tranom-borona, tao anatin’i Jerosalema, renivohiny, dia nohidiko: nanorina tilikambo fanaovana fahirano nanohitra azy aho (satria nanome baiko izy hanavaozana ny fefy fiarovan’ny vavahady lehibe an’ny tanànany).
TAM1897 Q1 46.8Ary ankehitriny hoy ny Baiboly:—
TAM1897 Q1 46.9Ary nanendry mpifehy miaramila hifehy ny olona izy ka nampiangona azy hankeo aminy teo an-kalalahana akaikin'ny vavahadin'ny tanàna, dia nanao teny famporisihana taminy hoe: Mahereza ka matanjaha; aza matahotra na mivadi-po noho ny mpanjakan'i Asyria sy ny hamaroan'ny olona rehetra izay entiny; fa ny momba antsika dia be noho ny momba azy. Sandry nofo no momba azy, fa Jehovah Andriamanitsika kosa no momba antsika hamonjy antsika ka hiady ny adintsika. Ary dia niankina tamin'ny tenin'i Hezekia, mpanjakan'ny Joda, ny olona.
TAM1897 Q1 46.10Marina tokoa izany rehetra izany, raha toa ka tsy nanota tamin’ity raharaha ity izy; fa satria i Padia, mpanjakan’i Ekron, no voafonja tany Jerosalema tamin’izany fotoana izany, dia tsy afaka nanome ny fankatoavany an’i Hezekia tamin’ny lalana noraisiny tamin’ny fiarovana ny tanàna ny Tompo. Vokatr’izany dia hoy i Sankeriba:—
TAM1897 Q1 46.11Niharan’ny tahotry ny fanambaran’ny voninahitro i Hezekia tenany; ary koa ny Urbi, sy ny miaramilany manokana, ary ireo miaramila hafa izay nampidiriny tao Jerosalema renivohiny.
TAM1897 Q1 46.12Dia hoy ny Baiboly:—
TAM1897 Q1 46.13Ary ny mpanjakan'i Asyria nampandoa an'i Hezekia, mpanjakan'ny Joda, talenta volafotsy telon-jato sy talenta volamena telo-polo. Ary Hezekia nanome azy ny volafotsy rehetra izay hita tao an-tranon'i Jehovah sy tao amin'ny rakitry ny tranon'ny mpanjaka. Tamin'izany andro izany no nanendahan'i Hezekia ny volamena tamin'ny varavaran'ny tempolin'i Jehovah sy tamin'ny tolana, dia ilay efa napetak'i Hezekia, mpanjakan'ny Joda; ary dia nomeny ho an'ny mpanjakan'i Asyria izany.
TAM1897 Q1 46.14Ary momba izany i Senakeriba dia niteny hoe:—
TAM1897 Q1 46.15Tamin’ilay hetra naloa isan-taona teo aloha dia nampiako ny hetra fiaraha-miasa avy amin’ny fanjakako, ary napetrako taminy izany.... Ireo mpiasa, miaramila ary mpanamboatra izay nangoniny tao anatiny ho fanamafisana an’i Jerosalema, renivohiny, dia nitondra hetra ankehitriny. Miaraka amin’ny talenta volamena telopolo, talenta volafotsy valonjato; lamba voatenona, volomparasy mena, voaravaka; vato sarobidy lehibe; fandriana ivoara, seza fiandrianana ivoara azo afindra, hoditry ny omby, hazo dan, hazo ku, harena be isan-karazany; ary ny zanany vavy, ny tandapan’ny lapany, ny mpitendry lahy, ary ny mpitendry vavy; nalefany ho any Ninive, tanànako fiandrianana, taorian’ny nandehanako. Ary mba handoa hetra sy hanao fanajana dia naniraka ny irany izy. Ny tanànany izay norobaiko, notapahiko tamin’ny fanjakany, ary nomeko an’i Mitinti, mpanjakan’i Ashdod, sy Padia, mpanjakan’i Ekron, ary Zilli-Bel, mpanjakan’i Gaza. Nohenaiko ny fanjakany.
TAM1897 Q1 46.16Izany no tantara feno momba ilay andininy ao amin’ny Soratra Masina izay milaza fa nandefa iraka tany amin’ny mpanjakan’i Asyria i Hezekia ka nanao hoe: “Efa diso aho, ialao aho, fa izay hampitondrainao ahy dia ho entiko.”
TAM1897 Q1 46.17Fotoana fohy taorian’izany, nandefa iraka tany Egypta i Ezekia, ka nanao fifanarahana taminy i Egypta ary nandefa tafika. Ren’i Senakeriba ara-potoana izany ka afaka nametraka ny tafiny teo anelanelan’i Egypta sy Jerosalema. Dia naniraka aloha izy niantso an’i Hizekia tany Jerosalema mba hanolotra ny tanàna, sy hiandry azy hiverina avy any Egypta, fa ho avy izy ka haka azy rehetra ho babo any amin’ny tany mitovy amin’ny tanin’izy ireo, izay ho tsara toy ny an’izy ireo ihany. Fa i Hizekia kosa nanome baiko tsy hamaly mihitsy azy ireo, ka niverina ilay lehilahy tany Lakisa, ary nahita fa lasa tany Libna ny mpanjaka, ka nitatitra taminy tany izy ireo.
TAM1897 Q1 46.18Avy eo, ren’i Sankeriba fa miakatra ny tafiky ny Egypta, ka nandefa taratasy indray tany Jerosalema izy, nilaza izay vitany sy izay tsy vitan’ny Tompo; ary fa tsy tokony hiantehitra amin’ny Tompo i Hezekia, satria tsy afaka hamonjy azy ireo amin’ny tanany ny Tompo; ary hoe rehefa vita amin’ny mpanjakan’i Egypta izy, dia hiakatra, ary i Jerosalema no hiaina ny voka-dratsy.
TAM1897 Q1 46.19Tamin’izany fotoana izany, efa nianatra niantehitra tamin’ny Tompo i Hezekia; satria tsy nanana olon-kafa hianteherana izy. Voatery niantehitra tamin’ny Tompo izy tamin’ny farany. Noho izany dia niakatra tany amin’ny tempoly izy, napetrany teo anatrehan’ny Tompo ilay taratasin’i Sankeriba, ary niteny tamin’ny Tompo hoe: “Indro izy izao; tsy afaka manao na inona na inona izahay. Tompo ô, aoka ho mpiantoka anay Ianao.” Ary nanao izany ny Tompo. Tamin’io alina io dia novonoina ny tafiky i Senakeriba, ary nody tany Ninive izy. Koa tamin’ny farany, noho ireo fotoan-tsarotra rehetra ireo, ireo ratsy rehetra nanjo azy ireo, sy izay nanery azy ireo tanteraka ka tsy afaka nahazo fanampiana na avy tany Egypta na avy amin’ny toerana hafa, dia nentina tany amin’izay toerana tian’ny Tompo hisy azy ireo tany am-boalohany—tany amin’izay ahafahany namonjy azy ireo.
TAM1897 Q1 47.1Raha niantehitra tamin’ny Tompo foana izy ireo tahaka ny nataony tamin’izany, dia ho nataon’ny Tompo foana izay nataony ho azy ireo tamin’izany. Tsy ho voatàna ho fanjakan’i Asyra mihitsy izy ireo, ary tsy ho nisy ifandraisany tamin’i Egypta. Tsy ho voaroba sy ho babo mihitsy izy ireo. Ho nitsangana ho vahoakan’ny Tompo sy ny fanjakany mandrakariva izy ireo, nonina irery, tsy voaisa teo anivon’ny firenena.
TAM1897 Q1 47.2Tsy ilaina ny hanaraka amin’ny antsipiriany ny tantaran’i Joda. Tantaran’ireo foko folo miverina fotsiny izany. Tsy ho inona izany fa famerenana ny tantara efa nojerentsika omaly alina, mandra-pahatongantsika any amin’ilay toerana nanirahan’ny Tompo ny mpaminany ho any amin’i Sedekia, ilay mpanjaka farany, ka niteny hoe: “Hesorina ny hamama, ary halàna ny satro-boninahitra, tsy ho ao intsony ireo; hasandratra ny iva, ary haetry ny avo. Havadiko, havadiko, havadiko izany; fa izany koa aza dia tsy mba haharitra mandra-pahatongan'izay tena tompony tokoa, ka homeko azy izany.”
TAM1897 Q1 47.3Fotoana fohy taorian’izany, dia lavo babo tany Babylona ny vahoaka rehetra,—afa-tsy ireo poakaty indrindra tany an-tany izay tsy nanana na inona na inona. Navela tany amin’ny tany izy ireo, mba hananany azy araka izay sitrapony. Noho izany, soa ny maha-poakaty sy tsy fananana na inona na inona tamin’izany fotoana izany; ary izany no nosoratana ho fahalalan’ny olona rehetra izay velona eto an-tany ankehitriny. Tsy fitahiana ny maha-mpanan-karena sy manana fananana midadasika ankehitriny. Ary ho avy tsy ho ela ny andro izay ny mahantra sy tsy manan-kokoa no ho tsara anjarana indrindra eto amin’izao tontolo izao. Toy izany no nitranga tamin’ny fotoana nandrava an’i Jerosalema, ka nafindra an-keriny tany Babylona izy ireo na novonoina.
TAM1897 Q1 47.4Tamin’izany fotoana izany, ireo izay tsy nanana na inona na inona dia afaka nanana trano na aiza na aiza tany amin’ny tany; fa azy ireo ny tany manontolo. Ny hafa rehetra dia nentina ho babo. Ary toy izany indray no hitranga. Ireo izay mifikitra amin’ny fananan’izao tontolo izao, ireo izay te ho mpanankarena, dia ho voafonja noho ny harenany, ary ho levona miaraka amin’izao tontolo izao rehetra. Dia ireo mahantra amin’ny fananan’izao tontolo izao, ka tsy manana na inona na inona, satria natolony ny zava-drehetra ho an’ny raharahan’Andriamanitra,—izy ireo no honina ao amin’ny tanin’ny Tompo, rehefa ho babo avokoa izay rehetra monina amin’ny tanin’izao tontolo izao, ary ho rava ny tany manontolo.
TAM1897 Q1 47.5Tsy nosoratana ho tsy misy antony ity fitantarana momba ny fivadihan’i Israely sy ny fandravana azy ity. Tsy nosoratana ho tsy misy antony ny bokin’i Osea sy ireo faminaniana nolazaina omaly alina. Tsy nosoratana ho tsy misy antony ny toko fahavalo amin’ny Isaia. Ho antsika no nosoratana ireo teny ireo, ary tsy maintsy henointsika amin’izao androntsika izao.
TAM1897 Q1 47.6Ankehitriny isika dia tonga amin’ny andro farany an’i Joda. Vakio ny bokin’i Jeremia sy Ezekiela. Izy ireo dia fahamarinana ankehitriny ho an’ny Adventista Andro Fahafito, mitovy tanteraka amin’ny bokin’ny Apokalypsy. Natao ho antsika izay efa tonga eo amin’ny fiafaran’izao tontolo izao ny bokin’i Jeremia sy Ezekiela, satria nosoratana tamin’ny andron’ny fiafaran’i Joda ireo boky ireo; ary ny fandravana an’i Jerosalema, sy ny fotoana niaraka tamin’izany, dia voarakitra fotsiny mba hanondroana amin’ny olon’izao tontolo izao ny fotoana akaiky ny fiafaran’izao tontolo izao sy ny fandravana azy, ary mba hampitandremana azy ireo momba ireo zava-mitranga hanaraka izany, sy ireo fahasahiranana hiaraka aminy.
TAM1897 Q1 47.7Nifidy mpanjaka i Israely na dia teo aza ny fanoheran’ny Tompo. Rehefa nisaraka izy ireo, dia tonga tamin’ny teboka izay voatery nilaza ny foko folo hoe: Tsy manana mpanjaka izahay; ary hoy ny Tompo: Izaho no ho mpanjakanao. Naverin’izy ireo indray hoe: Tsia; tsy maintsy manana mpanjaka izahay. Dia nanana mpanjaka hafa indray izy ireo, ary izay no farany. Avy eo dia tsy nanana mpanjaka na fanjakana intsony izy ireo; fa lavo ho babo ka very mandrakizay, satria tsy nety hanana ny Tompo ho mpanjakany izy ireo.
TAM1897 Q1 47.8Nijanona kely ihany koa i Joda, ary avy eo tonga izay novakintsika teo aloha,—“Hesorina ny hamama, ary halàna ny satro-boninahitra”, Tsy afaka manana mpanjaka intsony i Joda. Voatery nilaza izy hoe, Tsy manana mpanjaka izahay. Hiafara amin’ny fahababoana any Babylona izy. Ny vahoaka sy ny foko dia tsy nanana mpanjaka intsony mandra-pahatongan’ny Mpanjakany marina, izay manana zo hitondra sy hifehy; ary na dia tamin’izany aza dia tapa-kevitra mafy izy ireo, feno tanteraka ilay fanahy iray nandà an’Andriamanitra tamin’ny andron’i Saoly, ka tsy nety ho fehezin’ny Tompo; nolaviny Izy, ary nifidy mpanjaka avy amin’izao tontolo izao—“Tsy manana mpanjaka afa-tsy Kaisara izahay.”
TAM1897 Q1 47.9Tantara iray ihany izany rehetra izany. Rehefa nolavin’izy ireo Andriamanitra, dia nataony izany na dia nanohitra aza Izy, ka nifidy mpanjaka antsoina hoe Saoly. Hitin’ny Tompo tao anatin’izany ny fandavany an’i Jesosy, mpanjakany, sy ny fifidianany an’i Kaisara sy i Barabasy. Ny fandavany an’i Kristy sy ny fifidianany an’i Kaisara dia vokatry ny lojika mazava avy amin’ny fandavany an’Andriamanitra sy ny fifidianany an’i Saoly. Rehefa nolaviny Izy ka nifidy an’i Saoly izy ireo, dia efa fantatry ny Tompo fa handà Azy izy ireo ka hifidy an’i Kaisara. Ary ny dingana farany dia efa tao anatin’ny voalohany.
TAM1897 Q1 47.10Izany no nahatonga ny Tompo niteny hoe, Samoela ô, tsy ianao no lavin’izy ireo, fa Izaho no lavin’izy ireo mba tsy hifehezako azy ireo; ary midika izany ho an’ny Adventista Andro Fahafito. Tian’Andriamanitra ho Mpitondra ny olony Izy, tiany ho Mpanjakan’ny olony Izy. Ho izany ve Izy? Ho ampy ve ny fanjakany? Ho ampy ve ny fitondrany ho an’ny olony? Izany no fanontaniana ankehitriny, tahaka ny fanontaniana tamin’izany fotoana izany. Tsy ampy ho azy ireo izany tamin’izany; satria tsy niondrika taminy tamim-po manontolo izy ireo. Nirotsaka tamin’ny fombafomba ivelany fotsiny izy ireo, ary lasa nitovy tanteraka tamin’izao tontolo izao ka niditra tamin’ny fanompoan-tsampy fanaon’izao tontolo izao. Tsy maintsy nanana mpanjaka izy ireo, tahaka ireo jentilisa hafa. Ary tantara mitovy ihany no miseho ankehitriny. Raha tsy mpanjaka ampy ho an’ny Adventista Andro Fahafito Andriamanitra, dia satria tsy mino Azy amin’ny fo manontolo izy ireo. Izany dia satria tena mitovy amin’ny pagana izy ireo, ka tsy maintsy manana fitondrana pagana sy fahefana pagana mba hiarovana ny tenany amin’ny tenany, sy hitondrana ny tenany. O, enga anie ka hihaino ny tenin’ny Tompo anio ny Adventista Andro Fahafito: Izaho no ho Mpanjakanao.
TAM1897 Q1 48.1Joda, araka ny nolazaiko kely teo, dia nampitondrena ho babo tany Babylona, ary vitsivitsy tamin’ireo mahantra indrindra no navela tany amin’ny taniny. Tany izy ireo no tokony ho nijanona. Nefa nankany Egypta izy ireo an-tsitrapo. Nankany Egypta indray izy ireo, na dia nanohitra aza ny Tompo. Dia niely tany anivon’ny jentilisa avokoa ny olon’ny Tompo rehetra, tany Babylona sy tany Egypta. Ary hatramin’izay dia miteny avokoa ny Soratra Masina fa hoentina hiala avy any Babylona sy Egypta ny olony; ary mbola toy izany hatramin’izao.
TAM1897 Q1 48.2Ankehitriny, ny teny dia hoe: “Mialà aminy ianareo, ry oloko, mba tsy hiombonanareo ota aminy, ary mba tsy hisy hahazo anareo ny loza manjo azy.” Izany no Babylona. Ary ao amin’ny toko faha-11 amin’ny bokin’ny Apokalypsy, dia miresaka momba ilay izay “antsoina ara-panahy hoe Ejipta;” ary ireo izay mandresy ny biby, sy ny sariny, sy ny marika, ary ny isan’ny anarany dia “mihira ny hiran’i Mosesy”—tsy zavatra mitovitovy aminy fotsiny—fa “ny hiran’i Mosesy mpanompon’Andriamanitra.” Inona no hiran’i Mosesy?—Ny hiran’ny famonjena avy any Ejipta. Koa rehefa mihira ny hiran’i Mosesy ireo izay mandresy ny biby, sy ny sariny, sy ny marika, ary ny isan’ny anarany, dia satria voavonjy avy any Ejipta izy ireo. Satria, ankehitriny, sy hatramin’ny faran’ny tontolo, “Nantsoiko hiala tany Egypta ny zanako.” Misy Babylona sy Ejipta ankehitriny. Ankehitriny dia misy olon’Andriamanitra any Babylona sy any Ejipta. Ary ankehitriny dia miantso ny Tompo hoe: “Mialà aminy ianareo, ry oloko”; ary hoe: “Avy any Ejipta no niantsoako ny Zanakako.”
TAM1897 Q1 48.3Jereo indray: Aiza i Nimroda?—Tany Babylona izy, ary nitondra ny fanjakan’i Babylona. Aiza i Abrahama?—Tany amin’ny tany notantanin’ny fanjakana naorin’i Nimroda izy. Nefa nantsoin’Andriamanitra hiala tamin’io tany io izy. Izany tany izany dia i Babylona na ara-panahy, na ara-batana. Ary mihoatra noho izany: i Nimroda dia zanak’i Kosy, ary i Kosy dia zanak’i Hama, ary i Egypta no tanin’i Hama. Koa tao amin’i Nimroda dia nisy na i Egypta na i Babylona. Ary rehefa niantso an’i Abrahama Andriamanitra, dia niantso azy hiala na tamin’i Egypta na tamin’i Babylona Izy. Ary “raha an'i Kristy ianareo, dia taranak'i Abrahama sy mpandova araka ny teny fikasana.” Ary ianareo dia antsoina hiala na tamin’i Egypta na tamin’i Babylona.
TAM1897 Q1 48.4Koa andao isika rehetra hianatra ny Baiboly, ary hamaky azy araka izay voalazany, mba hahitana ireo hevitra ara-panahy ao anatiny. Dia ho lasa zavatra velona sy mamirapiratra ho an’ny tsirairay avy amintsika ny Baiboly manontolo, manomboka amin’ny andininy voalohany ka hatramin’ny farany.
TAM1897 Q1 48.5Manaraka, hitantsika i Israely tany Egypta, ary niantso azy ireo hivoaka tamin’i Egypta indray ny Tompo. Dia nolavin’izy ireo ny Tompo, ary ny fiafaran’izany dia ny nandehanan’izy ireo ho babo tany Babylona, ary niverina tany Egypta indray. Ary rehefa tonga i Jesosy, nolavin’izy ireo Izy, ka nifidy an’i Kaisara. Avy eo dia niforona ny fiangonana Kristiana, ary nisy ny fivadihan’ny fiangonana izay namorona Babylona hafa, ary niantso ny olona hivoaka tamin’io Babylona io Andriamanitra. Tamin’ny fotoanan’ny Fanavaozana, niantso azy ireo Izy mba hivoaka avy amin’io Babylona io. Avy eo tonga ny fivavahana Protestanta, ilay Kristianisma nohavaozina, ary nivadika koa izany, ary ankehitriny manao sarin’ilay biby, izay mamerina indray an’i Babylona, reny sy zanany vavy, miara-miasa amin’ny fitondran’izao tontolo izao. Ary mbola miantso hatrany Andriamanitra hoe: Mivoaha amin’i Babylona, “Mialà aminy ianareo, ry oloko.”
TAM1897 Q1 48.6Ny filozofia nitarika ny fivadihana tao amin’ny fiangonana Kristiana; ilay fampianarana sandoka sy pagana nampidirina tao amin’ireo sekoly Kristiana ka niteraka izany fivadihana izany, dia avy any Egypta. Izany filozofia Ejiptiana izany no nanimba ny sekoly Kristiana, nitarika ny fivadihana, ary nanorina ny Fiangonan’i Roma, izay sady Babylona no Egypta ankehitriny. Ary noho izany, amin’ny fahamarinana velona ankehitriny, dia miantso ny olony hivoaka avy any Babylona sy Egypta ny Tompo.
TAM1897 Q1 48.7Kanefa ny Tompo dia maniry ny zava-drehetra. Te hifehy ny zava-drehetra Izy. Tiany hanjaka amin’ny zava-drehetra ny fanjakany. Tiany ho toy izany ao amin’ny fiangonana; tiany ho toy izany any an-tsekoly; tiany ho toy izany ao amin’ireo sampan-draharaha mpanonta boky; tiany ho toy izany na aiza na aiza, izay itoriana ny anarany. Havelanao ve Izy hanao izany?
TAM1897 Q1 48.8Raha izany, ianao, tsirairay avy, dia tsy maintsy manomboka amin’ny famelana ny Tompo haka ny toerana rehetra ao am-ponao. Avelao io Mpanjaka io hitondra ao amin’ny fanjakany, ao amin’ny fanjakan’ny Fanahy. Ity Fanjakana sy fitondrana ity dia tsy maintsy ho feno sy tanteraka ka tsy hanaiky mpanjaka na mpitondra hafa ianao afa-tsy an’Andriamanitra, ary tsy hisy lalàna hafa afa-tsy ny lalàn’Andriamanitra.
TAM1897 Q1 48.9Dia amin’izay, fa tsy alohan’izany, no hahavonjena antsika avy any Egypta sy Babylona. Ary avy eo, rehefa voavonjy tamin’i Egypta sy Babylona toy izany isika, dia azo lazaina marina tokoa, ary ny Tompo no hilaza izany amin’ny tontolo rehetra hoe, “Indreto ireo izay mitandrina ny didin'Andriamanitra sy ny finoan'i Jesosy” (dikan-teny ara-bakiteny avy amin'ny KJV)—tsy ireo izay nanao izay vitany fotsiny,—fa ho taratasy fanamarinana avy amin’Andriamanitra eo anatrehan’ny tontolo rehetra izany, manondro vahoaka eto an-tany izay mitandrina ny didin’Andriamanitra sy ny finoan’i Jesosy. Efa akaiky izany fotoana izany, ary miantso vahoaka hivoaka avy any Babylona sy avy any Egypta Andriamanitra mba hahatanteraka izany, ary mba hanamarinany hoe, “Indro ny vahoaka izay hamela Ahy hitondra azy, ary tsy mila mpitondra hafa, na lalàna hafa, na fitondrana hafa afa-tsy ny an’Andriamanitra.”
TAM1897 Q1 48.10Ankehitriny, jereo fohifohy indray izany. Natombon’Andriamanitra tamin’ny didy voalohany indrindra teo aminy sy nipetraka tao aminy ny olona: “tiava an'i Jehovah Andriamanitrao amin'ny fonao rehetra sy ny fanahinao rehetra sy ny sainao rehetra ary ny herinao rehetra.” Naka lalana hafa ny olona, nihaino olon-kafa niteny, ka very ny zava-drehetra. Natsangan’Andriamanitra teo amin’ny tongony indray izy, ary nomeny indray ny tombontsoa hitiavana an’Andriamanitra amin’ny fony manontolo, ny fanahiny manontolo, ny sainy manontolo, ary ny heriny manontolo. Tao anatin’ny fotoana fohy dia lasa lavitra an’Andriamanitra loatra ny taranany ka tsy nanana toerana tao amin’ny fiainan’izy ireo mihitsy ny Tompo, ary voatery hofafana tamin’ny tany tamin’ny alalan’ny safo-drano ireo olona. Olona valo monja no nanaiky ny hananan’ny Tompo toerana teo amin’ny fiainany.
TAM1897 Q1 49.1Nanomboka indray ny asany teto an-tany ny Tompo niaraka tamin’ny olona valo. Ho azy ireo, ny voalohany amin’ny didy rehetra dia hoe: “tiava an'i Jehovah Andriamanitrao amin'ny fonao rehetra sy ny fanahinao rehetra sy ny sainao rehetra ary ny herinao rehetra.” Saingy niala tamin’izany izy ireo, nanana andriamanitra hafa, ary avy tamin’ny fanompoan-tsampy dia niditra tamin’ny fitondran’ny mpanjaka. Nisy fanjakana natsangana—ny fanjakana voalohany indrindra eran-tany. Vokatry ny fivadihana izany.
TAM1897 Q1 49.2Avy tamin’izany fanjakana ratsy izany no niantsoan’Andriamanitra indray ny olony, ary nanomboka taranaka vaovao. Niantso an’i Abrahama Andriamanitra hiala tamin’ny taniny, tamin’ny havany, ary tamin’ny tranon-drainy, ho any amin’ny tany izay hasehony azy. Ary tsy nanome azy na dia toerana hampijanonany ny tongony eto an-tany aza Izy; fa nampanantena fa homeny azy sy ny taranany aoriany izany, nefa tamin’izany fotoana izany dia mbola tsy nanana zanaka izy. Koa nantsoin’Andriamanitra hiala tamin’ilay firenena nonenany izy, ka tsy nomena firenena eto an-tany. Noho izany, i Abrahama, naman’Andriamanitra, ilay fiangonan’Andriamanitra, dia navela tsy hanana firenena eto amin’izao tontolo izao, ary “raha an'i Kristy ianareo, dia taranak'i Abrahama sy mpandova araka ny teny fikasana.”
TAM1897 Q1 49.3Tokony hanaraka ny dian’ny finoan’i Abrahama rantsika isika, izay nananany fony izy mbola tsy voafora. Tsy manana tanindrazana eto amin’izao tontolo izao ve ianao? Miantso anao hiala amin’ny tanindrazanao ny Tompo, ho any amin’ny tany izay hasehony anao. Izany dia ny tanindrazana any an-danitra. Horaisinao ve izany?
TAM1897 Q1 49.4Niditra tany Egypta ny taranak’i Abrahama, ary nosarahan’Andriamanitra tamin’iny firenena iny izy ireo. I Mosesy no ohatra lehibe tamin’izany vanim-potoana izany. Izy no mpandova ny seza fiandrianana. Nefa niala tamin’izany izy, ka niaraka tamin’Andriamanitra; ary voatery niala tamin’izany izy mba hiaraka amin’Andriamanitra.
TAM1897 Q1 49.5Nanafaka ny olony Andriamanitra, ka niteny taminy hoe: “firenena mitoka-monina izy, ary tsy hatao ho isan'ny jentilisa.” Nefa nivadika tamin’Andriamanitra izy ireo, ka nanendry mpanjaka sy fanjakana ho azy ireo tahaka ny jentilisa nanodidina azy; ka inona no niafaran’izany? Nisy soa nentin’izany ho azy ireo ve? Tsy nilaozan’ny Tompo izy ireo; fa nisy soa nentin’izany zavatra izany ho azy ireo ve? Dia lalana tsy an-kiato nidina, nidina, nidina izany, mandra-pisaraka azy ireo, ary avy eo dia samy levona; ary nanomboka tamin’izany andro izany ka hatramin’izao dia lasa “mpivezivezy eo anivon’ny firenena” izy ireo. Tsy isaina eo anivon’ny firenena izy ireo, na dia niezaka aza.
TAM1897 Q1 49.6Koa rehefa tonga i Kristy, dia nanangana indray fianakaviana ara-panahy. Nefa niverina indray ny fivadihana, ka niala tamin’ny finoana ny fiangonana ka nivadika ho amin’ny fanompoan-tsampy sy ny fomban’ny pagana, ary nanangana fitondrana indray—fiangonana sy fanjakana. Izany no fitondran’ny papa; ary inona no ho fiafarany?—Fantatrareo fa “ho lany tamingana” izy. Dia natsangan’Andriamanitra indray ny fianakaviana ara-panahy iray tao amin’ny Kristianisma Protestanta. Saingy niala tamin’ny finoana koa izany, ka nanatevin-daharana ny renin’ireo mpivaro-tena, ary manangana ny sarin’ilay biby,—fanjakana eto an-tany izay milaza fa fanjakan’Andriamanitra; ary inona no ho lasan’izany rehetra izany?—Fantatrareo fa ho levona amin’ny fahaverezana mandrakizay izany.
TAM1897 Q1 49.7Inona no nitranga tamin’ny fanjakan’i Nimroda?—Rava izany. Inona no nitranga tamin’ny fanjakan’i Egypta?—Rava izany. Inona no nitranga tamin’ny fanjakan’i Asyra?—Rava izany. Inona no nitranga tamin’ny fanjakan’ireo foko folo?—Rava izany. Inona no nitranga tamin’ny fanjakan’i Joda?—Rava izany. Inona no nitranga tamin’ny fanjakan’i Babylona?—Rava izany. Inona no nitranga tamin’ny fanjakan’i Medo-Persia?—Rava izany. Inona no nitranga tamin’ny fanjakan’i Gresy?—Rava izany. Inona no nitranga tamin’ny fanjakan’i Roma?—Rava izany. Inona no nitranga tamin’ireo folo nanaraka azy?—Ho rava izy ireo. Inona no nitranga tamin’ny papa izay nanorina ny tenany teo ambonin’ny potipotika navelan’i Roma?—Ho rava izany. Inona no ho lasa amin’ny fanjakana izay natao tahaka azy, any Etazonia?—Ho rava izany.
TAM1897 Q1 49.8Te hampiseho amintsika ny Tompo fa tsy tiany ny olony hifandray amin’ireo zavatra ireo. Tsy izany ve no lesona azo tsoahina? Moà ve izy maniry ny olony hamatotra ny fitiavany amin’izay zavatra ho levona? Hatramin’i Adama ka hatramin’izao, Andriamanitra dia niantso ny olona mba hamela Azy hitondra, mba ho mpanjakany; mba hiala ny olona amin’ny taniny, amin’ny havany, amin’ny tranon-drainy, ka honina mitokana, ary tsy ho isan’ny firenena. Mbola hahita olona ve Izy izay hamela Azy hanao izay sitrapony?
TAM1897 Q1 49.9(Feo) Eny.
TAM1897 Q1 49.10Eny; fantatsika fa hanana olona toy izany Izy, satria milaza izany ny tenin’Andriamanitra. Fa hanana izany olona izany ve Izy eo anivon’ireo izay milaza ankehitriny fa olony izy ireo? Izany no fanontaniana. Ho isan’ireny ve ianao? te-ho isan’ireny ve ianao?—Hoy ianao hoe, Eny. Dia hiala amin’ny tanindrazanao, sy amin’ny havanao, ary amin’ny tranon-drainao ve ianao? Honina irery ve ianao, ary tsy ho isan’ny firenena? Andriamanitra ho mpanjakanao ve, ary tsy hanana mpanjaka hafa? Ny fitondran’Andriamanitra ho fitondranao ve, ary tsy mila fitondrana hafa?
TAM1897 Q1 49.11Tsy hoe hanohitra fitondrana hafa ianao; fa tsy mila azy ireo fotsiny ianao satria manana ny fitondrana tsara indrindra—ny fitondrana lavorary. Raha ao amin’ny fiainanao izany fitondrana izany, dia tsy mila fitondrana hafa eto an-tany ianao hitondra anao, ary tsy hanana olana na fahasahiranana aminao izy ireo. Izay ihany no angatahan’ny Tompo. Havelanao ve izy hanana izany eo amin’ny fiainanao?
TAM1897 Q1 50.1Izany no hita ao amin’ny hafatr’ilay anjely fahatelo, fa amin’ny alalan’izany, dia mikasa ny “hanorina ny Kristianisma amin’ny fototra mandrakizay” Andriamanitra. Koa, satria azo antoka fa ao amin’ny hafatr’ilay anjely fahatelo no hanorenan’Andriamanitra ny Kristianisma amin’ny fototra mandrakizay, dia ho Kristianisma tsy hifandray amin-javatra na inona na inona eto an-tany izany. Tsy hifandray afa-tsy amin’Andriamanitra izy io; amin’ny teniny mandrakizay ihany; hazavain’ny Fanahiny mandrakizay; ampianarin’Ilay izay nivoaka hatramin’ny andro mandrakizay; ary entina ho any amin’Andriamanitra mandrakizay, mba hanjakany, ary ny sandry mandrakizay no ho eo ambaniny.
TAM1897 Q1 50.2Fantatro, ary fantatrareo, fa misy amin’ireo rahalahy no tsy mihevitra fa marina izany. Roa taona lasa izay no nitoriana izany, ary navoaka tao amin’ny BULLETIN. Tsy neken’ny maro izany. Mbola tsy neken’ny sasany izany hatramin’izao. Heverina ho diso tanteraka izany. Saingy tamin’ny Kaonferansa Jeneraly farany teo, dia nisy fijoroana vavolombelona roa novakiana tamintsika,—nosoratana manokana ho an’ity Fivoriambe ity, ary ny iray amin’ireo, hitako fa efa vita pirinty ao amin’ny BULLETIN Laharana faha-4; ny iray kosa mbola tsy vita pirinty, fa heveriko fa hivoaka tsy ho ela,—mananatra ny Adventista Andro Fahafito noho ny fandraisany anjara amin’ny raharaha politika. Hamaky andininy iray eto aho izay haneho aminareo ny hevitr’izany:—
TAM1897 Q1 50.3Diso fanantenana amin’ny olony ny Tompo Jesosy. Izy no Kapiteny, ary tokony hanaraka ny sainany izy ireo. Tsy manana fotoana, fahendrena, na hery holaniana amin’ny fiandaniana amin’ny antoko politika izy ireo. Misy fampihetsehana mahery vaika avy any ambany eo amin’ny olona, ary ny zanakalahy sy zanakavavin’Andriamanitra dia tsy tokony hanome ny heriny amin’ity fifandirana politika ity. Fa karazana ahoana ny fanahy mandray ny olontsika, rehefa ireo izay mino fa eo ambanin’ny hafatr’ilay anjely fahatelo isika ankehitriny, ilay hafatra farany momba ny famindram-po ho an’izao tontolo izao, rahalahy ao anatin’ny finoana iray, dia miseho manao ny mariky ny antoko politika mifanohitra, manambara hevitra mifanohitra ary manambara ny fizarazaràn-kevitr’izy ireo?
TAM1897 Q1 50.4Ankehitriny dia apetrako ity fanontaniana ity amin’ny endrika tolo-kevitra: Raha toa ka neken’ny Adventista Andro Fahafito rehetra sy narahiny ny fampianarana nitoriana roa taona lasa izay momba ity lohahevitra ity, dia ny fitondrana sy ny fiangonana, moa ve mbola nisy toerana ho an’izany fijoroana vavolombelona izany?—Raha tsorina, tsia. Koa moa ve nitaky zavatra diso ireo lesona ireo, rehefa niantso ny vahoakan’Andriamanitra hijoro amin’ny toerana izay tsy hahafahan’ny Tompo mahita tsiny amin’izy ireo? Ny tiako holazaina amin’ity teboka manokana ity dia izao: Rehefa misy fahamarinana iray arosona avy amin’ny tenin’Andriamanitra, izay raha ekena eo anatrehan’Andriamanitra sy izao tontolo izao dia hametraka ny olony amin’ny toetra tsy ahafahan’ny Tompo mahita tsiny amin’izy ireo momba izay rehetra mifandray amin’izany fahamarinana izany, tsy azo antoka ve ny manaiky izany ho marina? Ahoana no mety ho diso amin’izany?
TAM1897 Q1 50.5Saingy ity dia iray monja amin’ireo fijoroana vavolombelona. Ny fijoroana vavolombelona iray hafa kosa dia manana pejy maro be misy fanitsiana mitovy amin’izany ho an’ny olony, noho ny fandraisany anjara tamin’ny adihevitra politika nandritra ny fampielezan-kevitra farany teo; ka tao anatin’ny fijoroana vavolombelona roa nifanesy dia voatery nandefa fanitsiana ho an’ny olony ny Tompo noho ny fanaovan’izy ireo ilay zavatra mihitsy izay tsy ho nataon’izy ireo raha nanaiky ny hafatra nomena azy tamin’ny valo ambin’ny folo volana talohan’ny nanombohan’ny fampielezan-kevitra. Nahoana àry no nandefasan’ny Tompo izany hafatra izany ho an’ny olony valo ambin’ny folo volana talohan’ny nisy fotoana nanaovan’izy ireo zavatra mifanohitra amin’izany? Tsy tiany ho vonona ve ny olony raha tonga tamin’izy ireo ny fotoanan’ny fikorontanana sy ny adihevitra, mba hahafantaran’izy ireo ny lalana marina, sy tsy ho very hevitra tahaka ny hafa izay very hevitra, ary mba tsy handraisany anjara amin’ireo zavatra izay voatery ananarany?
TAM1897 Q1 50.6Tsy mangataka ankehitriny aho mba hanaiky izany fotsiny ny olona rehetra satria efa ao. Mangataka aho mba hanaiky izany izy ireo, handalina izany, hivavaka momba izany, hijery izany, ary hanaiky izany satria fahamarinana izany, ary hanavotra ny vahoakan’Andriamanitra amin’ny mety hiantsoana azy mba hanome tsiny na hanitsy azy ireo amin’ny lafiny toy izany. Kanefa fantatro fa misy rahalahy mbola mihevitra fa diso avokoa izany rehetra izany; ary milaza fa mitaky ny vahoakantsika haka toerana tafahoatra izany, ary fa fandraisana toerana tafahoatra izany. Azo atao ve hoe toerana tafahoatra ny mampijoro ny vahoakan’Andriamanitra eo amin’ny toerana tian’Andriamanitra hijoroany, mba ho afaka tanteraka amin’ireo zavatra mampikorontana rehetra izay mampikorontana ny tontolo izao?
TAM1897 Q1 50.7Tamin’ity taona ity dia niseho tamin’ny fomba hafa io fomba fisainana io ihany. Ireo Soratra Masina noresahina roa taona lasa izay dia tsy tafiditra mihitsy tao anatin’ireo lesona tamin’ity taona ity. Ny filazantsara izany tamin’izany; ny filazantsara ihany koa ankehitriny; satria ny filazantsara fotsiny no mameno ny Baiboly manontolo, ary tsy afaka mikasika ny Baiboly ianao na aiza na aiza raha tsy hoe milaza izany izy.
TAM1897 Q1 50.8Misy zavatra iray hafa tokony hodinihintsika. Raha mandray anjara amin’ny raharaha politika sy ny adihevitra politika isika, dia hisy olona samy hafa hiandany amin’ny lafiny samy hafa, ao anatin’ireo antoko politika mifanohitra, manambara fiheverana mifanohitra, ary manambara ny heviny mizara, nefa milaza fa rahalahy izy ireo. Inona no dingana farany amin’ny asa politika?—Ny ady, mazava ho azy. Dia inona no ao anatiny, eo am-piandohana?—Ilay ao anatiny amin’ny farany ihany—ady. Izany no toe-tsaina, hatrany am-boalohany ka hatramin’ny farany. Afaka manao zavatra hitarika ny fisarahana eo amin’izy ireo ve ny rahalahy ao amin’i Kristy, izay iray ao amin’i Kristy, ao anatin’ny toe-tsain’ny fifandirana? Azony atao ve izany?—Tsia; tsy afaka manao izany izy ireo raha mbola te-hijoro ho iray ao amin’i Kristy. Tokony hitady ny firaisankina izy ireo, hitady ny firaisankinan’ny Fanahy, “mazoto mitana ny firaisana avy amin'ny Fanahy amin'ny fehim-pihavanana.”
TAM1897 Q1 50.9Nisy ny vonona hanaraka ny lojika momba izany, ka manaiky fa amin’ny farany dia azo ekena na dia ho an’ny Kristiana aza, na Kristiana iza na iza, na ny Adventista Andro Fahafito, na ny hafa, ny hiady. Tsy ny hiady amin’ny samy izy ireo, mazava ho azy, fa ny hiady ho an’ny tanindrazany, sy handray anjara amin’ny ady mba hiarovana ny fitondrana sivily. Fa aiza kosa ny tanindrazan’ny Kristiana? Aiza ny fitondran’ny Kristiana? Azonao lazaina ve?
TAM1897 Q1 50.10(Feo) “Tsy an’izao tontolo izao.”
TAM1897 Q1 50.11Tsy an’ity firenena ity izy, ary tsy an’ity tontolo ity. Ny fanjakantsika sy ny firenentsika dia tsy an’ity tontolo ity. Fa afaka miady ho an’ny fireneny ve ny Kristiana amin’ny fitaovam-piadiana ara-nofo? Ny Mpanjakan’io firenena io dia aleony ho voahombo tamin’ny hazo fijaliana, ho vonoina ho faty, ary halevina tsy ho hita maso, toy izay hanandratra tanana hiady ho an’ny fireneny. Koa moa ve mety ho marina tany am-boalohany ny lojika iray izay mitondra hatrany amin’izany?
TAM1897 Q1 51.1Saingy tsy izay ihany. Raha isika Adventista Andro Fahafito no hanambara ireo foto-kevitra ireo, ary hifikitra amin’izany, dia misy dingana lehibe tsy maintsy atao, ho rariny amin’ny governemantan’i Etazonia, ho rariny amin’ny Fanjakan’i Michigan, sy ireo Fanjakana maro hafa, mba hisehoantsika amin’ny endrika marina.
TAM1897 Q1 51.2Averiko indray izany, mba hahafantaranareo tsara izay resahiko. Raha toa ka hanaiky ilay foto-kevitra isika fa afaka miady ny Kristiana, afaka manangana ny sandriny havanana hiaro ny tanindrazana sy ny governemanta sy ny toy izany rehetra izany, dia tsy maintsy manambara izany ampahibemaso ny fiangonana, ho rariny amin’ny tenany, ary indrindra ho rariny amin’ny governemantan’i Etazonia sy amin’ny Fanjakana maromaro, ka handà sy hanova tanteraka ny lalana efa nodiavin’ny fiangonana taloha.
TAM1897 Q1 51.3Manana antontan-taratasy kely roa vita pirinty tamin’ny 1865 aho, saingy ny voasoratra ao anatiny dia nitranga tamin’ny 1864. Ny iray amin’ireo dia mitondra ny lohateny hoe “Fijoroan’ny Adventista Andro Fahafito momba ny Fitondrana Fitaovam-piadiana, araka ny natolotra teo anatrehan’ny Governoran’ny Fanjakana Maromaro sy ny Provost-Marshal Jeneraly [izany hoe, an’i Etazonia], miaraka amin’ny ampahany amin’ny Lalàna momba ny Fisoratana anarana.”
TAM1897 Q1 51.4Tamin’izany fotoana izany, ny Advantista Mitandrina ny Andro Fahafito, tamin’ny alalan’ny Komitin’ny Kaonferansa Jeneraly, dia nanambara tamin’ny governemantan’i Etazonia, tamin’ny governemantan’ny Fanjakan’i Illinois, Michigan, Pennsylvania, Wisconsin, ary Fanjakana iray na roa hafa, fa ny Advantista Mitandrina ny Andro Fahafito, amin’ny maha-Kristiana azy, ary satria Kristiana izy ireo, dia tsy afaka manaiky fa ny Kristiana dia afaka mitàna fitaovam-piadiana na miady na amin’ny toe-javatra inona na inona. Ny antontan-taratasy iray hafa dia sombiny nalaina avy amin’ny soratra sy ny famoahan-dahatsoratra nataon’ny Adventista Andro Fahafito, mba hanamarinana ny faneken’ny governemanta ho tena marina ilay fangatahana avy amin’ny fiangonana.
TAM1897 Q1 51.5Ankehitriny, raha toa ka hohodina io didy io, ary hanaiky ny fomba fijery hoe afaka miady ny Kristiana, na amin’ny toe-javatra inona na inona, na ho an’ny governemanta na inona na inona antony, dia adidintsika amin’ny governemantan’i Etazonia ny hampandeha ny Komitin’ny Kaonferansa Jeneraly, izay misolo tena ny fiangonana, hanatona ny governemantan’i Etazonia sy hilaza amin’izy ireo fa niova ny fomba fijerinay; ary manatona ireo governoran’ireo Fanjakana ireo ka milaza amin’izy ireo fa niova ny fomba fijerinay; mba hijoroan’ny firaketana araka ny fomba fijery vaovao sy nohavaozinay momba izany lohahevitra izany.
TAM1897 Q1 51.6Ankehitriny, tsy mino na kely aza aho hoe tokony hifikitra amin-javatra efa natao isika, noho ny antony hoe efa natao fotsiny. Fa raha toa ka marina ilay zavatra natao, dia mifikira aminy. Ary lazaiko ankehitriny fa raha hiova ny fomba fijerinay momba izany, dia adidinay ny mampahafantatra ireo governemanta ireo mba tsy hihevitra anay ho hafa amin’izay tena maha-izy anay. Izany no rariny amin’ireo governemanta; satria amin’ny maha-fikambanana ara-pinoana anay dia nampiditra an-tsoratra ara-dalàna izahay fa mitàna ny fomba fijery mifanohitra amin’izany.
TAM1897 Q1 51.7Roa taona lasa izay, tamin’ny fotoana nanomezana ireo lesona ireo, dia tsy fantatro fa nisy ireo antontan-taratasy ireo. Tsy fantatro fa nisy izy ireo raha tsy tany ho any tamin’ny fiandohan’ny taona 1897. Nisy olona naniraka an’ireto tamiko tao anaty valopy, ary izay ihany no fantatro momba izany. Navoaka tamin’ny 1865 izy ireo tamin’ny alalan’ny “Steam Press of the Seventh-day Adventist Publishing Association, Battle Creek, Mich.” Misy ny sonian’ireo Komitin’ny Kaonferansa Jeneraly eo amin’ireo antontan-taratasy natolotra ny governemantan’i Etazonia, ary eo amin’ireo antontan-taratasy natolotra ny governora isam-panjakana kosa no misy ny sonian’ireo Komitin’ny Kaonferansa isam-panjakana.
TAM1897 Q1 51.8Ankehitriny dia hamaky aminareo aho ny ampahany tamin’ireo sombiny navoaka tamin’izany fotoana izany avy amin’ny antontan-taratasy, boky, ary gazety avy amin’ny Adventista Andro Fahafito, ho porofo ho an’ny governemantan’i Etazonia, ary ho porofo ho an’ireo governora isam-panjakana, fa ilay fijoroana noraisin’ny Komitin’ny Kaonferansa Jeneraly an’ny fiangonana dia ny fijoroana efa takatry ny rehetra, fa tsy zavatra noforonina ho an’ny fotoana, mba hialana amin’ny fanangonana ho an’ny tafika, na hialana amin’ny vokatra nateraky ny ady teo amin’ny firenena. Navoaka ity raharaha ity ho porofo ho an’ireo governemanta ireo fa foto-kevitra ho an’ny Adventista Andro Fahafito izany, ary nifikitra tamin’izany izy ireo satria Kristianisma izany.
TAM1897 Q1 51.9Hovakiko ampahany vitsivitsy avy amin’ity, ary ho hitanareo izay hitako vantany vao namaky azy aho,—fa raha nanana izany antontan-taratasy izany teo anoloako aho roa taona lasa izay teto amin’ity Tabernakely ity, dia tsy ho afaka nampianatra ireo foto-kevitra ao anatiny tamin’ny fomba mazava kokoa noho ny nataoko tamin’ireo lesona nomenako, izay navoaka tao amin’ny BULLETIN. Indro misy ampahany nalaina avy amin’ny zavatra nosoratana tao amin’ny Signs of the Times, nosoratan’ny Pasitera James White, tamin’ny 1853:—
TAM1897 Q1 51.10Ny fiangonana milaza fa an’i Kristy dia nandao ny sandrin’ny vadiny marina, ary miantehitra amin’ny sandry maherin’ny lalàna ankehitriny. Mitady fiarovana sy fikolokoloana avy amin’ireo governemanta simba eto an-tany izy, ary tena asehon’ireo zanakavavy mpivaro-tenan’ilay reny antitra izy, izay mariky ny Fiangonana Katolika. Araka ny tokony hifikiran’ny vehivavy amin’ny vadiny, dia tokony hifikitra amin’i Kristy koa ny fiangonana, ary tsy hitady fiarovana amin’ny sandrin’ny lalàna, fa hiankina fotsiny amin’ny sandry maherin’ilay Malalany. Ny fiangonana dia manao fanambadiana tsy ara-dalàna amin’izao tontolo izao. Hita izany amin’ireo sampan-draharahan’ny fitondrana sivily isan-karazany. Na dia eo amin’ny sampan-draharahan’ny miaramila aza dia hita ny mpitondra fivavahana milaza fa an’i Jesosy Kristy maneso an’Andriamanitry ny fiadanana amin’ny alalan’ny vavaka ataony mba hahombiazana amin’ny ady.
TAM1897 Q1 51.11Ary koa, sombiny nalaina avy amin’ny Review and Herald tamin’ny 9 Mey 1854:—
TAM1897 Q1 52.1Na efa akaiky na tsia ireo zavatra ireo [mikasika ny fahatongavan’ny Tompo], dia mitoetra ny zava-misy; misy fanahy mpiady miparitaka, fanahy feno fankahalana sy famitahana. Ny heriny mandoto no atahorantsika,—ny heriny manimba toetra vokatry ny fampahazatra amin’ny hevitra momba ny ady sy ny fandrarahana rà, ny fientanentanana tsy mahasalama, ny fanahy feno hasiahana ara-politika, no ratsy, ary mahatonga ny ratsy hiparitaka.
TAM1897 Q1 52.2Aza avela hilaza ny olona fa tsy misy loza mitatao ho an’ny mpianatr’i Kristy noho ireo antony ireo. Misy loza tokoa; satria: “Ary noho ny haben'ny tsi-fankatoavan-dalàna dia hihamangatsiaka ny fitiavan'ny maro.” Izany no fiaraha-miory miafina sy tsy hay hazavaina izay mampifamatotra ny olona, izay mandràra ny tombontsoa misaraka sy mitokana, ka lasa voaray tsy fantatsika ny feo manjaka, ary tsy fantatsika izany raha tsy efa voahodina sy tsy milamina intsony ny saina; ary noho izany, satria ao anatin’ny toe-javatra tsy salama, dia vonona handray sy hiteraka ratsy izy. Ny loza ara-pitondrantena dia mandrava kokoa noho ny valan’aretina aza.
TAM1897 Q1 52.3Sombiny hafa naverina nivoaka avy amin’ny Review and Herald tamin’ny 31 Jolay 1856:—
TAM1897 Q1 52.4Nilaza i Jesosy hoe: “Manaraha Ahy.” Inona, ry rahalahy malala, ry anabavy malala, no fenitry ny finoanareo? Tsy ny Baiboly ve izany? Hoy ianareo hoe, Eny. Dia eo isika no hifampianatra, mba hahafantarantsika raha manaraka an’i Jesosy isika na tsia. Handeha alohanareo amin’ny lalananareo aho, ka hifampiresaka aminareo; ary io lalana io no asantsika rehetra eo amin’ny fiainana. Hijery ankapobeny aloha isika, ary hanontany hoe: Manao toy ny fanaon’izao tontolo izao ve ianareo? Fa manontany ianao hoe, Inona no tianao holazaina? Hiezaka aho hanazava aminao. Miaraka amin’izao tontolo izao ve ianao amin’ny fombam-piarahamonina sy ny lalàny? Raha izany, dia tsy ilay lalana nandehanan’i Jesosy no lalanao. Hoy i Jesosy: “Tsy an’izao tontolo izao izy ireo (ny mpianatra), tahaka ny tsy an’izao tontolo izao Aho.” Oviana no nahitanareo an’i Jesosy tao amin’ny efitrano fitsarana an’i Kaisara?—Tsy mba nisy, fa tamin’ny fotoana nitondrana Azy toy ny zanak’ondry entina hovonoina ihany.
TAM1897 Q1 52.5Fa mila lalàna tsara isika, ary adidintsika ny mitady olona tsara mba hamorona sy hampihatra azy ireny.
TAM1897 Q1 52.6Tena mila lalàna tsara tokoa isika; ary tsy navelan’i Jesosy hanaraka Azy isika raha tsy misy izany. Hoy Izy: “ny teny izay renareo dia tsy Ahy, fa an'ny Ray izay naniraka Ahy.” Jaona 14:24.
TAM1897 Q1 52.7Hoy ilay mpanao salamo, “Tsy misy tsiny ny lalàn'i Jehovah, mamelombelona ny fanahy.” Salamo 19:7. Hoy Paoly, “Izay soratra rehetra nomen'ny tsindrimandrin'Andriamanitra dia mahasoa koa ho fampianarana, ho fandresen-dahatra, ho fanitsiana izay diso, ho fitaizana amin'ny fahamarinana, mba ho tanteraka ny olon'Andriamanitra, ho vonona tsara ho amin'ny asa tsara rehetra.” 2 Timoty 3:16, 17. Inona koa no ilainao? Sa zavatra latsaka noho izany ve no ilainao, ry rahalahy malala?
TAM1897 Q1 52.8Ny dingana manaraka takinao amin’ilay solontenanao dia ny hamoaka lalàna, izay raha tsy arahina dia ampiharina amin’ny alalan’ny sabatra, fitaovam-piadiana tsy kristianina. Ireo lalàna ireo no fototra, no aina, no maha-izy azy an’ilay governemanta izay anisan’ny mandrafitra azy ilay solontenanao, ilay governemanta izay tsy afaka mitazona ny maha-firenena azy raha tsy amin’ny alalan’ny toeram-pitehirizana fitaovam-piadiana na fitaovam-pahafatesana, tafika an-dranomasina lehibe ary miaramila voaomana amin’ny fitaovam-piadiany mahafaty. Avy eo ianao mametraka ny rahalahinao Kristiana tsara fanahy, mpanara-dia ny Andrian’ny Fiadanana, eo anilan’ny lampihazo fanamelohana ho faty, mba hamono; na eo lohan’ny andian-tafika, miaraka amin’ny didy habeas corpus hanerenana hiverina amin’ny fanandevozana rahalahy mahantra iray, noho ny heloka faniriana hifoka ny rivotra malalaky ny lanitra. Na, raha izy no filohan’ny firenena, dia apetrakao ny eveka tsara fanahinao eo ambony soavaly fiady feno fitaovam-piadiana, ho jeneraly lehiben’ny hery rehetra mitondra fahafatesana ao amin’ny firenena.
TAM1897 Q1 52.9Te-hanontany aho, ry mpanara-dia malalan’i Jesosy, raha toa ka afaka manao ny famonoana ho ara-drariny ny olona, nefa Andriamanitra kosa niteny hoe: “Aza mamono olona”? Tsy eo ambonin’ny sabatra ve no iorenan’ny rafitry ny fitondran’olombelona manontolo? Tsy ho potika ho vovoka ve izy ireo rehefa avy ilay izay anjarany ny hitondra amin’ny fahamarinana?
TAM1897 Q1 52.10Saingy tsy miady amin’ny governemanta eto an-tany aho. Tsia, tsia. Hoy i Davida ao anatin’ny hiran’ny fiderana an’Andriamanitra: “Fa ny fahatezeran'ny olona hidera Anao tokoa; ny fahatezerana sisa dia isikinanao.” Salamo 76:10. “Fa ny mpanapaka dia tsy mba tahotry ny manao tsara, fa ny manao ratsy ihany. Ary ny tsy hatahotra ny fahefana va no tianao? Ataovy ary izay tsara, dia hahazo dera avy aminy ianao; fa mpanompon'Andriamanitra izy hahatsara anao [Kristiana].” Romanina 13:3, 4.
TAM1897 Q1 52.11Raha, ry rahalahiko, tsaroanareo fa ny Kristiana dia vondrona hafa, andian’ondry kely, voasaraka, voafidy avy amin’izao tontolo izao, mba ho hazavana ao amin’izao tontolo izao, na ho an’izao tontolo izao, mba hahazoan’izao tontolo izao, amin’ny fahitany ny asa soa (ny hazavana) ataon’izy ireo, fitarihana hiaraka amin’ilay andian’ondry kely, izay isaina mandritra ny andro manontolo hoentina hovonoina, ka hanome voninahitra ny Rainareo any an-danitra, dia ho azonareo ny andininy toy ny ao amin’ny Romanina toko faha-13, ary 1 Timoty 1; 2, izay hojerentsika any aoriana. “Aoka ny tavim-bilany hiady amin'ny tavim-bilany amin'ny tany” (dikan-teny ara-bakiteny avy amin'ny KJV) [Isaia 45:9]; fa, raha manana ny sain’i Jesosy ny Kristiana, dia hanaraka an’i Jesosy izy ireo.
TAM1897 Q1 52.12Efa nahita ny vokatry ny fanarahan’ny Kristiana milaza ho izy ny tontolo ve isika? Koa enga anie izany hanomana antsika hahazo toerana ambony tahaka an’i Balaama, rehefa niantso azy i Balaka mba hanozona an’i Israely, ka niteny ny ohabolony izy ka nanao hoe: “Hataoko ahoana no fanozona izay tsy nozonin'Andriamanitra? Ary hataoko ahoana no fisahato izay tsy nosahatoin'i Jehovah? Fa eto an-tampon'ny vatolampy no ahitako azy, ary eto amin'ny havoana no itazanako azy; indro, firenena mitoka-monina izy, ary tsy hatao ho isan'ny jentilisa.” Nomerao 23:8, 9.
TAM1897 Q1 52.13Ankehitriny dia hamaky sombiny iray hafa aho, naverina natonta avy amin’ny Review, tamin’ny 14 Aogositra 1856:—
TAM1897 Q1 52.14Moà ve ny filazantsaran’i Jesosy nanome anao alalana hampiasa sabatra, hitafy fitaovam-piadiana ara-nofo, hitondra sabatra mba “hikarakara ny ankohonanao,” hamonjy ny voahosa amin’ny fahefan’ny mpampahory, amin’ny alalan’ny fandikana ny didy fahenina avy amin’Andriamanitra, hoe “Aza mamono olona”? Hoy i Jesosy: “Tiava ny fahavalonareo.”
TAM1897 Q1 52.15Mihevitra ve ianao fa ianao, amin’ny maha-Kristiana anao miaina eo ambany filazantsara, dia manana fahazoan-dalana avy amin’ny Baiboly handray anjara amin’ny fifandirana politika amin’ny fomba inona na inona? Na amin’ny fanaovana lalàna, na amin’ny fampiharana ny lalàn’ny fitondrana olombelona? Raha izany, dia heveriko fa diso tanteraka ianao.
TAM1897 Q1 52.16Izany no nolazain’ny fiangonana tamin’ny 1864. Natolotry ny fiangonana tamin’ny governemantan’i Etazonia izany, ho porofo fa tsy mino ny ady izy ireo, ary tsy afaka mandray anjara amin’ny fitondrana fitaovam-piadiana, ary raha voaantso hiady izy ireo, dia tsy azo antenaina hiady. Ary nihaino ny fanambarana nataon’izy ireo ny governemantan’i Etazonia, ka nanao fepetra mba hahatongavan’izy ireo any amin’ireo hopitaly izay ahafahan’izy ireo manao ny asan’ny mpitory ny filazantsara, mikarakara ny marary, ary mitondra famonjena ho an’ny ho faty. Ankehitriny, raha toa ka hovadihana izany, dia tokony hijoro am-pahitsiana eo anatrehan’ny governemanta isika, ary hilaza fa efa nofoanana izany.
TAM1897 Q1 52.17Mitohy mamaky aho hoe:—
TAM1897 Q1 52.18Ny soratra rehetra mety ho tononinao, na ny antony mitombina mety ho entinao, dia tsy maintsy hozahana amin’ny Soratra Masina tsotra sy ara-bakiteny. Mety ho voamarika avokoa amin’ny fotoana mety ireo soratra na antony rehetra entinao; fa voalohany indrindra, dia ny filazantsara no hihainoantsika. Ho an’ireo Kristiana vonona hanaraka an’i Jesosy, dia tokony ho ampy izany.
TAM1897 Q1 52.19Hoy i Jesosy: “Raha misy olona manompo Ahy, dia aoka izy hanaraka Ahy.” Jaona 12:26. Fa hoy ianao hoe: “Izany dia vitako, ary afaka manompo ho olom-pirenena mahatoky ao amin’ny tanindrazako, amin’ny politika sy ny fitondrany?” Mijanòna. Hoy i Jesosy: “Tsy misy olona mahay manompo tompo roa.” Matio 6:24. “Raha naman'izao tontolo izao ianareo, fa Izaho efa nifidy anareo tamin'izao tontolo izao, dia halan'izao tontolo izao ianareo.” Jaona 15:19.
TAM1897 Q1 52.20Inona no anjara azonareo raisina amin’ny politikan’izao tontolo izao, raha “tsy anisan’izao tontolo izao” ianareo, fa ankahalain’izao tontolo izao, ary voafidy “avy amin’izao tontolo izao”? Fa tsy maintsy hatolontsika amin’ny tanan’ny ratsy fanahy ve ny fitondrana? hoy ianareo. Tsy afaka ny hanao na inona na inona ianareo. Ny olon-dratsy sy ny mpanoloky dia hiha-haratsy hatrany; ary amin’ny fotoan’ny faran’ny tontolo, ny olon-dratsy dia hanao ratsy, ary tsy hisy amin’ny olon-dratsy hahazo izany. Daniela 12:10. Ny antony dia satria tsy vonona ny hankatò an’Andriamanitra ny tontolo, na hanaraka an’i Jesosy, ka tsy manaiky fa iray ihany ny Mpanao Lalàna. Jakoba 4:12.
TAM1897 Q1 53.1“Ary hoy ny Tompo: Satria manatona Ahy amin'ny vavany ity firenena ity ary mankalaza Ahy amin'ny molony, nefa ampanalaviriny Ahy kosa ny fony, ka ny fahatahorany Ahy dia didin'olombelona ampianarina azy ihany, Dia, indro koa, mbola hanao zava-mahagaga amin'ity firenena ity Aho, dia zava-mahagaga sy mahatalanjona; Ka ho foana ny fahendrena kendriny, ary tsy ho hita ny fahalalan'ny mazava sainany.” Isaia 29:13, 14. Mahagaga tokoa ny fanehoana izany amin’ireo mpahay teolojia ambony maro, izay vao tsy ela akory izay no nitarika ny fifohazana ara-pivavahana, ny fanavaozana ara-pitondrantena, ary ny fikambanana mpiaro ny fandriampahalemana: nitarika ny fiangonan’i Kristy, izay nirongo ny filazantsara mitondra ny fiainana sy ny tsy fahafatesana ho amin’ny mazava; notarihin’ny fitalahoana, ny vavaka, ary ny ranomaso; ankehitriny kosa, eo anatrehan’ny filazantsara mihitsy, nefa efa nilaza i Jesosy hoe, “Efa renareo fa voalaza hoe: Tiava ny namanao, ary mankahalà ny fahavalonao. Fa Izaho kosa milaza aminareo hoe: Tiava ny fahavalonareo, misaora izay manozona anareo, manaova soa amin'izay mankahala anareo, ary mivavaha ho an'izay manisy ratsy anareo sy manenjika anareo, mba ho tonga zanaky ny Rainareo Izay any an-danitra ianareo; fa Izy mampiposaka ny masoandrony amin'ny ratsy fanahy sy ny tsara fanahy ary mampilatsaka ny ranonorana amin'ny marina sy ny tsy marina.” (5:44: dikan-teny ara-bakiteny avy amin'ny KJV) “Aoka ho mpamindra fo ianareo mba ho tahaka ny Rainareo, Mpamindra fo.” Matio 5:43-45; Lioka 6:36. Na dia eo aza ireo soratra masina ireo, dia hitantsika ny toe-javatra mampalahelo misy amin’ireo fiangonana Kristiana raha mampiharihary ny fianjerany ara-pitondrantena sy ny fanarahany ny fomban’izao tontolo izao. Ohatra vitsivitsy amin’ireo maro no hotanisainay.
TAM1897 Q1 53.2Manaraka eto ny fanambarana maromaro avy amin’ireo mpitoriteny malaza, izay feno fampiasana teny toy ny hoe “fitaovam-piadiana,” “fiadiana,” “fifanafihana,” “ady,” sns. Dia mitohy toy izao izany avy eo:—
TAM1897 Q1 53.3Manoloana ny zava-misy tahaka izao, izay mampiseho ny fiovan’ny volamena tsara indrindra ho lasa ratsy noho ny taim-by, ny tsy firaharahiana tanteraka ny vavolombelon’i Kristy sy ny fanambarana nataon’izy ireo taloha, dia tsy maintsy mihiaka isika hoe: “efa nandeha tamin'ny lalan'i Kama, sady efa nimaona fatratra hanaraka ny fahadisoan'i Balama.”
TAM1897 Q1 53.4Manaraka an’i Jesosy ve ireto lehilahy ireto? Manome fitaovam-piadiana ara-filazantsara ho an’ny tenany sy ny mpanara-dia azy ve izy ireo? Mampiseho fitokisana tanteraka amin’ny lalàna lavorary an’Andriamanitra ve izy ireo? Manaiky ve izy ireo fa Mpanao lalàna tokana ihany no ananan’ny Kristiana? Mandre an’i Paoly miteny ve izy ireo hoe: “tsy avy amin'ny nofo ny fiadian'ny tafikay, fa mahery amin'Andriamanitra handrava fiarovana mafy”? 2 Korintiana 10:4. Mankatò amin’ny farany ve izy ireo ny Soratra Masina izay lazainy fa ampianariny?
TAM1897 Q1 53.5Tafio ny fitaovam-piadiana feno an’Andriamanitra, mba hahafahanareo hanohitra ny paikan’ny devoly. Nahoana?—“Fa isika tsy mitolona amin'ny nofo aman-drà.” Tsia; tsy izany no antso ho an’ny mpanara-dia an’i Jesosy. Fa mitolona isika “amin'ny fanapahana sy amin'ny fanjakana sy amin'ny mpanjakan'izao fahamaizinana izao, dia amin'ny fanahy ratsy [fanahy ratsy, araka ny fanamarihana] eny amin'ny rivotra.” “Ary noho izany, dia raiso avokoa ny fiadian'Andriamanitra, mba hahazoanareo hanohitra amin'ny andro mahory; ary rehefa vitanareo avokoa, dia hahafahatra ianareo.” Efesiana 6:11-13.
TAM1897 Q1 53.6Manisa ireo fitaovam-piadiana Kristiana i Paoly ao amin’ny Efesiana 6:14-18, ary manao hoe, Raiso “ny tenin'Andriamanitra ho sabatry ny Fanahy [fa tsy vy]; ary mivavaha mandrakariva ao amin'ny Fanahy amin'ny fivavahana rehetra sy ny fangatahana”; mitafy io fitaovam-piadiana avy any an-danitra io, ary ny tongony mikiraro ny fahavononana hitory ny filazantsaran’ny fihavanana, miezaka ny hankafy ny fitahian’i Kristy,—“Sambatra ny miantra; fa izy no hiantrana. … Sambatra ny mpampihavana [fa tsy mpanakorontana fiadanana]; fa izy no hatao hoe zanak'Andriamanitra.” Matio 5:7, 9. Henoy i Jaona rehefa niresaka tamin’ireo miaramila izy, rehefa nanontany izy ireo hoe inona no tokony hataon’izy ireo. Namaly izy hoe, “Aza manao herisetra amin’ny olona.” Lioka 3:14.
TAM1897 Q1 53.7Tsarovy fa hoy i Jesosy tamin’i Petera, rehefa nampianarina ny fampianarana lehibe azo ampiharina ho an’ny Kristiana rehetra momba ny fampiasana ny sabatra, “Ampidiro amin'ny tranony ny sabatrao; fa izay rehetra mandray sabatra no hovonoina amin'ny sabatra.” Matio 26:52.
TAM1897 Q1 53.8Aoka ny Kristiana handeha ao anatin’ny fahazavan’ireo fahamarinana ireo, ary ho vitsy dia vitsy ny jeneraly na miaramila Kristiana mba hampiasa ny “basy Sharp dimy amby roapolo an’i Mpitandrina Beecher,” na dia ampifandraisina amin’ny vodin’ny basy tsirairay aza ny Baiboly amin’ny fomba mihatsaravelatsihy.
TAM1897 Q1 53.9Mihaino an’i Jesosy milaza izy ireo hoe: “Ny fanjakako tsy avy amin'izao tontolo izao; fa raha mba avy amin'izao tontolo izao ny fanjakako, dia ho niady ny mpanompoko.” Jaona 18:36. Ireo Kristiana, mirongo ireo fitaovam-piadiana avy amin’ny filazantsara ireo, ary tsy manana fitaovam-piadiana ara-nofo mihitsy, ka misaraka tanteraka amin’ny fitondran’izao tontolo izao, dia afaka avelany hirohotra amin’ny lalana malalaka izao tontolo izao, izay mitondra fitaovam-piadiana famonoana, sady manery ny lalàny tsy ara-kristiana amin’ny alalan’ny sazy mahafaty.
TAM1897 Q1 53.10Tombontsoa tsy hay lazaina ho an’ny sisa tavela amin’ny fiangonana izany, rehefa mijery ny tantara lasa izy ireo, ka mahita fa na dia niantsoantso aza ny mpianatr’i Kristy, tahaka an’i Paoly, “Fa noho ny aminao no namonoana anay mandrakariva; Toy ny ondry hovonoina no fijery anay [Romana 8:36]”; ary ny lalany dia voafafy ranomaso, feno tamin’ny rany, ary rakotra ny fatiny voatetika sy ny taolany fotsy;—fa tombontsoa ho azy ireo ny mihorakoraka miaraka amin’i Balaama, rehefa mahita fa ny vahoakan’Andriamanitra dia “firenena mitoka-monina izy, ary tsy hatao ho isan'ny jentilisa”, “Aoka ho tahaka ny fahafatesan'ny olo-marina ny fahafatesako, ary aoka ny hiafarako ho tahaka ny azy!” Nomery 23:9, 10.
TAM1897 Q1 53.11Mbola misy zavatra betsaka kokoa ato anatin’ity taratasy kely ity, saingy tsy mila mamaky ny tohiny intsony aho. Hamaky andininy iray na roa hafa avy amin’ny Tompo aho, izay natao ho antsika amin’izao androntsika izao. Nomena antsika efa-taona lasa izay ity avy amin’ny Fanahin’ny faminaniana, ary novakiana tamintsika teto amin’ity Tabernakla ity:—
TAM1897 Q1 53.12“Nifidy an’i Jakoba ho an’ny tenany ny Tompo, ary an’i Isiraely ho lovany manokana. Fa fantatro fa lehibe ny Tompo, ary fa ambonin’ny andriamanitra rehetra ny Tompontsika.” Diniho, ry rahalahy sy anabavy, fa manana olona ny Tompo, olona voafidy, ny fiangonany, mba ho azy manokana, ho tanànany fiarovana, izay tazoniny eo anivon’ny tontolo iray voan’ny fahotana sy nitsipaka; ary nokasainy mba tsy hisy fahefana ho fantatra ao anatiny, tsy hisy lalàna ho ekena ao, afa-tsy ny Azy manokana.
TAM1897 Q1 53.13Nisy iray hafa tonga tamintsika tamin’ny Kaonferansa Jeneraly tamin’ity taona ity. Mamerina antsika any amin’ny toerana nanombohan’ny fivadihana izany, ary mampifanatrika antsika amin’Andriamanitra, sy amin’ny fahamarinany, ary amin’ity lohahevitra manontolo ity araka ny maha-avy amin’ny Tompo azy; araka ny faniriany hiaraka amin’ny olony ankehitriny.
TAM1897 Q1 53.14Ny tsipika mpisaraka eo amin’ny vahoakan’Andriamanitra izay milaza fa mitandrina ny didy sy ny tontolo dia tsy mazava tsara tahaka ny taloha intsony. Ireo izay mandeha am-piombon-kevitra amin’Andriamanitra dia tsy ho hita mandray anjara amin’ny fivoriam-pôlitika. Ireo izay manao izany dia manome porofo fa tsy mpanompon’i Jesosy mahatoky izy ireo. Efa ela loatra izy ireo no nikasika afo tsotra ka very ny fahaizany manavaka. Misy vahoaka iray izay nisoratra anarana hijoro eo ambany sainan’i Jesosy. Izy ireo no tafiky ny Kristy. Nanao voady izy ireo fa hivoaka amin’izao tontolo izao, ka hisaraka amin’izany. Nanao voady izy ireo fa hampiasa ny sabatry ny Fanahy, dia ny tenin’Andriamanitra, mba hanaovana ady mafy amin’ny fahotana sy ny heloka rehetra. Tokony haneho ny tsy fivadihantsika isika.
TAM1897 Q1 53.15Misy teny ara-pitondrana; misy teny mihatra amin’ny zom-pirenena. Amin’inona no tokony haneho ny tsy fivadihantsika isika? Izany no fanontaniana.
TAM1897 Q1 53.16Tokony haneho ny tsy fivadihantsika amin’ny Mpanjakantsika isika, dia ny Tompo Jesosy Kristy. Manambara i Jakoba apôstôly hoe: “Izay rehetra maniry ny ho naman’izao tontolo izao dia lasa fahavalon’Andriamanitra.” Ary i Jaona malala, ilay mpianatra nitovy fanahy indrindra tamin’i Jesosy, dia nanome ity fampitandremana ity hoe: “Aza tia an’izao tontolo izao, na izay ao anatiny. Fa raha misy olona tia an’izao tontolo izao, dia tsy ao aminy ny fitiavan’ny Ray.” Tsy hahita fahasambarana ny olona amin’ny fanarahana ny ohatra navelan’i Adama, sy ny fialana lavitra ny Mpamorona azy.
TAM1897 Q1 54.1Koa mifarana eo amin’ny toerana nanombohantsika ireo lesona ireo—miaraka amin’i Adama sy ny Mpamorona azy, ary ny voalohany amin’ny didy rehetra eran’izao rehetra izao—“tiava an'i Jehovah Andriamanitrao amin'ny fonao rehetra sy ny fanahinao rehetra sy ny sainao rehetra ary ny herinao rehetra.” Dia tsy hiala amin’ny Mpamorona anao ianao. Dia tsy hisy ny fivadihana. Dia tsy hisy ny fanompoan-tsampy. Dia tsy hisy fanjakana apetraka araka ny ohatry ny jentilisa izay niala tamin’Andriamanitra; fa Andriamanitra no ho zava-drehetra amin’ny zavatra rehetra, ary hitondra ny olony ho any amin’ilay tany be voninahitra izay nasehony an’i Abrahama raintsika, rehefa nanavaka azy tamin’ny fanjakana rehetra eto an-tany Izy, ary nitazona azy ho voavaka raha mbola niaina teto an-tany izy.
TAM1897 Q1 54.2Izay miantso antsika hanaraka sy handeha amin’ny dian’ilay finoana nananan’i Abrahama raintsika, fony izy mbola tsy voafora, no hitondra antsika amin’izay fotoana izay ho any amin’ilay tany izay voninahitry ny tany rehetra; ary any isika no hipetraka eo anatrehan’ny Tompo, sy eo ambany elatra be voninahitry ny Tsitoha, mandrakizay—mitia an’Andriamanitra amin’ny fo manontolo, amin’ny fanahy manontolo, amin’ny saina manontolo, ary amin’ny hery manontolo; ary Izy dia afaka manondro antsika ankehitriny, any aoriana, ary mandrakizay eo anatrehan’ny zavaboary rehetra, ka hanao hoe: “Indreto ireo izay mitandrina ny didin'Andriamanitra sy ny finoan'i Jesosy” (dikan-teny ara-bakiteny avy amin'ny KJV).
TAM1897 Q1 54.3Ary aoka ny olona rehetra hanao hoe: “Amena dia Amena.”