Ny Fivadihan’i Israely. – Laharana faha-2
TAM1897 Q1 40.5Toriteny natao ny Alahady hariva, 14 Martsa 1897 Navoaka tao amin’ny Gazety Fivoriambe Ankapobeny, Telovolana Voalohany, 1897, Boky faha-2, Laharana faha-1, pejy 40-45.
TAM1897 Q1 40.6Araka ny efa hitantsika tamin’ny lesona teo aloha, nivadika tamin’Andriamanitra i Israely, ary niantso mpanjaka mba ho tahaka ny firenena rehetra. Amin’ity fandalinana ity, isika dia hahita ny fomba nahatonga azy ireo ho tena mitovy tanteraka amin’ireo firenena. Saingy nivadika tamin’Andriamanitra i Israely; satria tsy nino an’Andriamanitra tamin’ny fo manontolo izy ireo. Tsy nifangaro tamin’ny finoana tao amin’ireo nandre azy ny teny. Lasa ara-pombafomba fotsiny izy ireo, dia tonga tamin’izy ireo avy eo ireo ratsy izay ho afa-nialana raha nahatoky tamin’Andriamanitra izy ireo, tahaka ny tonga tamin’ny jentilisa hafa rehetra; ary avy eo, araka ny filazan’ny Fanahin’ny faminaniana, dia notondroiny ho tsinin’ny fitondran’Andriamanitra avokoa ireo ratsy rehetra vokatry ny fivadihan’izy ireo. Nihevitra izy ireo fa tsy nahomby ny fitondrany; tsy ampy tsara ho azy ireo izany, tsy nahavita azy teto amin’ity fiainana ity, ka tsy maintsy hanana fitondrany manokana izy ireo—iray izay ho feheziny sy hampiasainy hitondrana sy hiarovana ny tenany.
TAM1897 Q1 40.7Dia niteny tamin’i Samoela izy ireo hoe: “manendre mpanjaka ho anay … tahaka ny firenena rehetra, mba ho tahaka ny firenena rehetra koa izahay.” Ary na dia nanohitra mafy izany aza ny Tompo, tamin’ny alalan’i Samoela, dia nanohitra izany fanoherana izany kosa izy ireo, ka nanao hoe: “Tsia, fa aoka ihany hisy mpanjaka hanjaka aminay, mba ho tahaka ny firenena rehetra koa izahay.” Koa satria izany no sitrapon’izy ireo, dia navelan’ny Tompo ho tanteraka izany. Tsy vitan’ny hoe nanapa-kevitra sy nanamafy fa hanana mpanjaka izy ireo, fa efa voapaik’izy ireo sahady koa hoe iza no ho mpanjakany. I Saoly, zanak’i Kisy, no izy; ary navelan’ny Tompo hanana azy koa izy ireo, satria nikiry hanaraka ny sitrapony manokana izy ireo.
TAM1897 Q1 40.8Kanefa tonga tamin’izy ireo avokoa ny ratsy rehetra nolazain’ny Tompo fa ho avy noho ny fisafidianan’izy ireo mpanjaka sy fanjakana. Nanomboka nahatsapa ny vokatry ny sasany tamin’izany izy ireo tamin’ny andron’i Saoly. Nanampy betsaka azy ireo ho voavonjy tamin’ireo ratsy ireo ny fitaomana sy ny fitondran’i Davida. Na dia nolavin’izy ireo aza Andriamanitra, dia tsy nilaozany izy ireo, fa mbola niaraka taminy Izy mba hitarika izay rehetra te-hotarihina, ary hamonjy azy ireo, raha azo atao, amin’ireo loza tsy azo ialàna izay efa fantany fa ho avy, ka tsy ho afa-mandositra amin’izany izy ireo amin’ny maha-firenena azy. Saingy hamonjy izay rehetra afaka ho voavonjy amin’ny maha-olona tsirairay azy ireo Izy. Nanomboka tamin’ny lalana iray izy ireo izay nitondra azy ireo tsy azo ihodivirana sy tsy azo novana, dingana iray taorian’ny iray, mandra-pahatongan’ny fandravana, araka ny ho hitantsika.
TAM1897 Q1 40.9Tamin’i Solomona no nanomboka tamin’ny fomba miharihary indrindra ireo fahasahiranana izay voka-dratsy tsy azo nialàna tamin’ny lalana noraisin’izy ireo nanohitra ny sitrapon’ny Tompo. Ary i Egypta dia teo foana. Mandray anjara foana i Egypta. Naka vadivavy avy any Egypta i Solomona, nanohitra ny tenin’ny Tompo. Nandefa tany Egypta haka soavaly izy, nanohitra ny tenin’ny Tompo. Ny voninahitra nomen’ny Tompo azy dia nampiasainy tamin’ny fomba ratsy ho amin’ny fanompoana an’i Egypta sy ny fanompoan-tsampin’ny Ejiptiana, ary ny fanompoan-tsampin’ireo firenena rehetra manodidina. Ny enta-mavesatra nampanaovina ny vahoaka mba hanohanana ireo vadin’i Salomona fiton-jato sy ireo vaditsindranony telon-jato avy amin’ireo firenena pagana rehetra, tamin’ny fivavahan’izy ireo tamin’ny sampy, dia enta-mavesatra tsy tokony ho zakaina, ka tsy ho zakain’ny vahoaka ho an’ny soa; ary noho ny soa ho an’ny vahoaka roa tonta, dia nanapa-kevitra ny Tompo ny hanasaraka ny foko folo amin’ireo roa.
TAM1897 Q1 40.10Tsy fantatsika izay soa nokasain’ny Tompo ho an’ireo foko folo, na ho an’ireo foko roa, satria tsy tanteraka mihitsy izany. Jeroboama no voatendry ho mpanjaka voalohany hanapaka ireo foko folo. Fa i Jeroboama, nanadino ny ohatra lehibe navelan’i Davida, dia ny fiandrasana ny fotoana mety nataon’ny Tompo sy ny famelana ny Tompo hitondra azy ho eo amin’ny seza fiandrianan’ny foko folo araka ny fomban’ny Tompo—na dia mbola teo aza i Salomona, dia nanandratra ny tanany tamin’ny mpanjaka izy, tamin’ny nandraisany ny dingana nikasa haka ny seza fiandrianan’ny foko folo sy hifehy azy ireo, ka nanandratra ny tenany ho mpanjaka hanohitra an’i Salomona. Famadihana sy fikomiana izany. Nikasa ny hanasazy azy i Salomona, ka nandositra tany Egypta izy ary nipetraka tany mandra-pahafatesan’i Salomona.
TAM1897 Q1 40.11Raha tsy Ejipsiana tamin’ny fo izy talohan’izay, dia lasa izany rehefa tonga tany. Rehefa maty i Salomona, dia niverina avy tany Egypta i Jeroboama. Tonga ny fotoana hisarahana ny foko folo amin’ny roa, ary i Rehoboama no nandray ny fepetra nanasaraka azy ireo. Rehefa tonga ny olona ka nangataka taminy mba hanamaivana ny enta-mavesatra napetraky ny rainy teo amin’izy ireo, dia fangatahana ara-drariny sy mety tsara izany. Ireo zokiolona mpanolotsain’i Salomona taloha no nanoro hevitra azy mba hanao izany. Saingy tsy nanaiky ny torohevitry ireto farany ireto i Rehoboama, satria tsy te ho mpanompon’ny vahoaka izy, araka ny nanoroan’izy ireo azy; fa te ho lehiben’ny vahoaka kosa izy, ka dia nifampidinika tamin’ireo tanora niara-lehibe taminy. Ammonitiana ny reniny, iray amin’ireo vady mpivavaka amin’ny sampy ratsy indrindra ananan’i Salomona; ary ireo tovolahy niara-lehibe taminy dia zanak’ireo vehivavy mpivavaka amin’ny sampy hafa izay vady an’i Salomona. Ireo tovolahy ireo dia lehibe tao anatin’ireo fahavetavetan’ny fivavahana amin’ny sampy rehetra izay nataon’i Salomona niaraka tamin’ireo vadiny. Nizara hevitra tamin’izy ireo i Rehoboama ka nirona tamin’ny fomban’izy ireo, ary noho izany dia nolaviny ny torohevitry ny Tompo sy ny torohevitry ny lehilahy izay natahotra ny Tompo.
TAM1897 Q1 41.1Nanome ny valiny efa fantatsika rehetra i Rehoboama: Nangataka tamiko ianareo mba hanalefahako ny entanareo, fa izaho kosa hanavesatra izany; ny entanareo izay toy ny rantsan-tananareo kely dia hataoko ho toy ny andilanareo. Hoy izy ireo: “samia mody any an-dainy avy, ry Isiraely e; ankehitriny tandremo ny taranakao, ry Davida ô.” I Rehoboama, rehefa nahita ny zava-nitranga, dia tena gaga; nefa tsy dia hafahafa loatra izany taminy, satria rehefa jamba tanteraka izy ka tsy nahita fa ny zavatra nolazainy tamin’izy ireo no tena tsy feno fahendrena indrindra, dia tsy hafahafa mihitsy raha gaga izy tamin’izay nanaraka rehefa nilaza izany izy. Nalefany tany amin’izy ireo ny mpitantana ny harenany, mba hampitoniana azy ireo sy handamina ny raharaha ary hampody azy ireo, raha azo atao. Kanefa novonoin’izy ireo tamin’ny vato avy hatrany ilay mpitantana ny vola, ary i Rehoboama, rehefa nahita ny vokany, dia natahotra ka nandeha haingana nankany amin’ny kalesiny ary nody haingana tany Jerosalema, dia nanangana tafika mba hiakatra hanorotoro sy hanery azy ireo hanompo azy. Kanefa nilaza taminy ny mpaminanin’ny Tompo fa tsy izany no tokony hatao, fa tokony hijanona any an-tranony izy ireo, ka dia nanaiky izany izy ireo.
TAM1897 Q1 41.2Dia naka ny fanjakana i Jeroboama, ka nanangana ireo zanak’omby volamena izay nentinany avy tany Egypta, ka voatarika avy hatrany ho any Egypta ny foko folo, tamin’ny fanompoan-tsampy Ejiptiana sy ny rafitra fitondrana Ejiptiana, rehefa nisaraka tamin’ny roa foko izy ireo. Koa tamin’ny alalan’i Jeroboama no nanombohan’ny onja, ary napetraka ny ohatra izay narahin’ireo mpanjaka sisa rehetra tamin’ny foko folo. Ary hatrany aoriana, dia “Jeroboama, zanak’i Nebata, izay nanao fahotana ka nampanao fahotana an’i Israely.” Ary ny fialana tamin’ny finoana dia nidina tsikelikely hatrany, mandra-pahalanian’ny fanjakana manontolo, ka tsy nisy feo momba azy intsony, ary tsy hisy mandrakizay. Ny fialana tamin’ny finoana teo amin’ny taranak’ireo mpanjakan’ny foko folo dia nihariva hatrany, ka vao mainka ratsy kokoa hatrany. Ratsy i Jeroboama; ratsy ihany koa ireo izay nanaraka azy avy hatrany. Avy eo tonga i Omry, ary ratsy lavitra noho ny hafa izy; avy eo tonga i Ahab, ary ratsy lavitra noho izy rehetra teo alohany izy. Toy izany no nitohizan’ny raharaha tao amin’ny fanjakana, mandra-pahavery sy nanjavona tanteraka izany.
TAM1897 Q1 41.3Kanefa, nanao izay fara-heriny foana ny Tompo mba hampanompoana Azy azy ireo. Nandefa mpaminany nifandimby taminy Izy; niantso imbetsaka ireo mpanjaka mba hatahotra Azy, mba hanompo Azy. Rehefa tonga amin’ny andro faran’i Israely isika, dia i Amosa sy i Osea indrindra no mpaminany. I Amosa, i Osea, ary i Mikà dia naminany ho an’i Israely, sy tamin’i Israely, tamin’ny andro faran’i Israely. Kanefa, vitsy monja amin’ny an’i Mika no miresaka mivantana momba ireo foko folo. Saika ny an’i Amosa manontolo dia mikasika azy ireo, ary ny ankamaroan’ny an’i Osea koa. Ny an’i Amosa sy Osea dia faminaniana momba an’i Israely amin’ny ankapobeny, saika ny manontolo, ary antso farany nataon’ny Tompo ho an’i Israely mba hiverina indray aminy, ka ho voavonjy amin’ny fandravana tanteraka.
TAM1897 Q1 41.4Ireo faminaniana rehetra ireo, sy ny tantaran’i Israely, dia napetraka ao amin’ny Baiboly ho fampitandremana ny olona izay miaina amin’ny andro farany amin’ny tantaran’izao tontolo izao. Ary ny toromarik’Andriamanitra dia ao ho an’ny olona amin’ny andro farany—miverina amin’Andriamanitra mba ho voavonjy amin’ny fandravana tanteraka. Izany no antony nametrahana ireo zavatra ireo ao. Koa, ny Amosa sy ny Osea dia fahamarinana ankehitriny androany, mitovy tanteraka ho anao sy ho ahy, ary ho an’ny olon-drehetra eto amin’izao tontolo izao, tahaka ny naha izany azy ho an’ny olona tao amin’ireo foko folo tamin’ny andron’ny nanoratany.
TAM1897 Q1 41.5Naminany i Amôsa, dia niteny taminy ilay mpisorona tao Bèt-el hoe: “Aza maminany eto ianao; fa tranon’ny mpanjaka ity, ary lapan’ny mpanjaka; mandehana any Joda ianao.” Dia nandeha izy ka nilaza tamin’i Jeroboama faharoa fa i Amosa maminany ratsy momba ny tany, ary mampianatra fikomiana amin’ny mpanjaka, ka miteny hoe hianjera amin’izany rehetra izany ny sabatry ny Tompo, ary tsy ho zakan’ny tany ny teniny rehetra.
TAM1897 Q1 41.6Andao àry isika hifantoka amin’ilay andininy manokana, ary hovakiana ny Amosa 7:10-15:—
TAM1897 Q1 41.7Dia naniraka tany amin'i Jeroboama, mpanjakan'ny Isiraely, Amazia, ilay mpisorona tao Betela, nanao hoe: Amosa efa nanao tetika hikomy aminao teo amin'ny taranak'Isiraely, ary tsy zakan'ny tany ny teniny rehetra, satria hoy Amosa: Ho fatin-tsabatra Jeroboama, ary hobaboina hiala amin'ny taniny tokoa ny Isiraely. Ary hoy Amazia tamin'i Amosa: Ry mpahita! andeha mandositra mankany amin'ny tanin'ny Joda ianao, ka mihinàna hanina any, ary maminania any; fa aza maminany eto Betela intsony; fa fitoera-masin'ny mpanjaka sy tranom-panjakana ity. Dia namaly Amosa ka nanao tamin'i Amazia hoe: Tsy mba mpaminany aho, na zanaka ny mpaminany; fa mpiandry ondry sy mpioty ihany aho, saingy nalain'i Jehovah tany ampiandrasana ondry ka nataony hoe: Mandehana, ka maminania amin'ny Isiraely oloko.
TAM1897 Q1 41.8Dia nanao faminaniana taminy izy; fa aza adino fa tamin’izany no andro farany an’i Israely. Fa rehefa tsy navelan’izy ireo haminan-teny tany amin’io tany io i Amôsa, ka noroahiny sy notafihiny, tahaka ny nataon’izy ireo tamin’ny mpaminany maro talohany, dia natsangan’ny Tompo i Osea tao amin’ny tanin’i Joda; ary izy, satria tao amin’ny tanin’i Joda izy, ilay tany nanondroan’ilay mpisorona mpivavaka amin’ny sampy an’i Amôsa handeha, dia afaka naminany momba an’i Israely, ary tsy afaka nanafika azy sy nanao izay sitrapony taminy izy ireo.
TAM1897 Q1 42.1Ankehitriny, teny vitsy fotsiny, raha topiavina indray ity sehatra rehetra ity: Fantatrareo fa nanomboka tamin’ny andron’i Samoela ka hatrany, dia nanenjika ny olon’Andriamanitra, nanenjika ny mpaminany, namono ny mpisorona araka izay sitrapony ireo mpanjakan’i Israely. Nanao izany izy ireo satria nanana ny fahefana, ary koa ny fanahy, hanaovana izany. Fa ankehitriny, raha toa ka tsy nanana mpanjaka, na fanjakana, na fitondrana azy manokana mihitsy i Israely, afaka nanao izany ve izy ireo?—Tsia; tsy ho vita izany. Fantatrareo fa ny mpanjakan’i Israely dia ratsy kokoa noho ny mpanjakan’ny jentilisa tamin’ireo olon’Andriamanitra sy ny mpaminanin’ny Tompo: ka raha ny mpanjakan’i Israely sy ny mpanjakan’i Joda dia nanararaotra tanteraka ny mpaminanin’ny Tompo, ny mpanjakan’ny jentilisa kosa dia nanaja azy ireo, ary nanohana azy ireo.
TAM1897 Q1 42.2Osea, araka ny nolazaiko, dia naminany momba izany koa. Ankehitriny dia hamaky andininy vitsivitsy ao amin’ny bokin’i Hosea aho, mba hahitanareo izay lazainy momba izany. Jereo aloha ny toko fahasivy, teny iray na roa fotsiny:—
TAM1897 Q1 42.3Tsy honina ao amin'ny tanin'i Jehovah izy; Fa Efraima hiverina ho any Egypta.
TAM1897 Q1 42.4Anisan’ireo foko folo i Efraima; saingy ampiasaina eto ilay anarana ho an’izy rehetra. Nankany Asiria ireo foko folo; nentin’ny Aseriana ho babo izy ireo. Kanefa, rehefa nentin’ny Aseriana ho babo izy ireo, inona no tian’ny Tompo holazaina rehefa milaza Izy fa hiverina any Egypta izy ireo?—Ny Egypta dia midika ny fialana lavitra indrindra azo atao amin’Andriamanitra. Ny haizina izay tena haizin’i Egypta, dia ilay toerana itondran’ny olona amin’ny toeran’Andriamanitra, ary ny fitondrana manontolo—ny governemanta, ny olona, ary ny rehetra—dia manohitra an’Andriamanitra sy ny olony, tahaka ny tamin’i Israely fony izy tany amin’ny tanin’i Egypta talohan’ny nahavoa an’i Egypta tamin’ireo loza, ka afaka i Israely. Ary rehefa milaza ny Tompo eto fa handeha ho any Egypta i Efraima, na dia i Asyra aza—ny governemantan’i Asyra—no nitondra azy ireo ho babo, dia mampiseho izany fa tapa-kevitra ny hiditra amin’ny fialana tanteraka amin’Andriamanitra izy ireo, ary noho izany dia tsy afaka nonina “tany amin’ny tanin’ny Tompo” izy ireo, satria fotsiny hoe tsy nety nonina.
TAM1897 Q1 42.5Tsaroanareo fa novakintsika izay nolazain’ny Tompo tamin’i Abrama: “Mandehana miala amin'ny taninao sy ny havanao ary ny tranon'ny rainao hankany amin'ny tany izay hasehoko anao.” Dia ny tanin’ny Tompo izany tany izany. Ary rehefa miteny Izy amin’ny alalan’i Osea fa tsy honenan’i Israely ny tanin’ny Tompo, dia tsy ilay tany kely manodidina an’i Samaria no tondroina, fa ilay tany naseho an’i Abrahama sy niantsoan’Andriamanitra ny olony rehefa nitondra azy ireo niakatra avy tany Egypta. Tsy honenany ny tanin’ny Tompo; dia arahin’i Egypta izany, ny fialana tanteraka amin’ny finoana. Ho hitanareo izany bebe kokoa rehefa hamaky aho.
TAM1897 Q1 42.6Tsy honina ao amin'ny tanin'i Jehovah izy; Fa Efraima hiverina ho any Egypta ary hihinana zava-padina any Asyria. Tsy hanidina divay ho fanatitra ho an'i Jehovah izy, ary tsy hankasitrahany; Ny zavatra vonoiny hatao fanatitra dia ho toy ny fahan-kanina ho an'ny mpisaona aminy: Izay rehetra homana izany dia voaloto; Fa ny haniny dia ho an'ny tenany ihany, fa tsy ho tafiditra ao an-tranon'i Jehovah. Hanao ahoana kosa re ianareo, raha mby amin'ny fotoam-pivavahana sy amin'ny andro firavoravoana voatendrin'i Jehovah? Fa he! lasa izy noho ny fandringanana; Egypta no hanangona azy, Memfisa no handevina azy; Ny fana-bolafotsiny mahafinaritra dia ho lasan'ny amiana, tsilo no ho ao an-dainy.
TAM1897 Q1 42.7Toko faha-folo:—
TAM1897 Q1 42.8Voaloboka misandrahaka Isiraely, mamoa ho azy izy; Araka ny habetsahan'ny voany no nanaovany alitara betsaka, araka ny hatsaran'ny taniny no nanaovany tsangam-baton-tsampy tsara tarehy. Mamitaka ny fony, koa dia hovaliana izy izao noho ny helony; Jehovah no hanimba ny alitarany sy handrava ny tsangam-baton-tsampiny. Amin'izany dia hiteny izy hoe: Tsy mana-mpanjaka isika.
TAM1897 Q1 42.9Tamin’izany fotoana izany dia tsy nanam-panjaka izy ireo. Novonoina ilay teo aloha, ary nisy ny elanelam-panjakana. Tsy mbola nisy mpanjaka hafa nisolo toerana azy. Fa jereo izay lazainy, “Amin'izany dia hiteny izy hoe: Tsy mana-mpanjaka isika.” Nilaza tamin’izy ireo ny Tompo, rehefa nifidy an’ilay mpanjaka izy ireo na dia nanohitra aza Izy, fa nandà Azy izy ireo. “Tsia, fa aoka ihany hisy mpanjaka.” Nanana mpanjaka ve izy ireo?—Eny; ary tonga ny fotoana izay voatery nilaza izy ireo hoe, “Tsy mana-mpanjaka isika.” Fa inona no nolazain’ny Tompo tamin’izany fotoana izany?
TAM1897 Q1 42.10Amin'izany dia hiteny izy hoe: Tsy mana-mpanjaka isika; Fa tsy natahorantsika Jehovah, koa hahavita inona ho antsika moa izay mpanjaka? Niteniteny foana izy tamin'ny nianianany tsy tò sy ny nanaovany fanekena; Ka nitrebona toy ny zava-mangidy eny am-bavasa eny an-tsaha ny rariny. Ny mponina any Samaria matahotra noho ny amin'ny ombivavy kely ao Betavena; Fa ny olony mitomany azy, ary ny mpisorony ao aminy izay nifaly taminy, noho ny voninahiny, satria niala taminy izany (tapany farany amin'ny 10:5: dikan-teny ara-bakiteny avy amin'ny KJV).
TAM1897 Q1 42.11Ao amin’ny toko fahatelo ambin’ny folo dia hita izay lazain’ny Tompo. Andininy fahasivy:—
TAM1897 Q1 42.12Ry Isiraely, nandringana ny tenanao ianao; fa ato amiko kosa ny fanampiana anao. Izaho no ho mpanjakanao. (dikan-teny ara-bakiteny avy amin'ny KJV)
TAM1897 Q1 42.13Fa tsy nety izany izy ireo. Koa hitanareo fa nanerana ny tantara, ny Tompo dia naniry ho mpanjakany irery; tiany izy ireo hahita Azy ho mpanjakany, ary tsy hanana hafa. Dia araka ny lazainy ao amin’ny andininy manaraka hoe, “Nomeko mpanjaka ianao tamin'ny fahatezerako, ary nesoriko izy tamin'ny fahavinirako.” Koa dia vakiko manontolo izany andininy izany:—
TAM1897 Q1 42.14Izaho no ho mpanjakanao: aiza no misy hafa izay mahavonjy anao ao amin'ny tanànanao rehetra? ary ireo mpitsaranao, izay nilazanao hoe: Omeo mpanjaka sy andriana aho? (dikan-teny ara-bakiteny avy amin'ny KJV)
TAM1897 Q1 42.15Manondro azy ireo mivantana amin’ny fotoana nilazan’izy ireo hoe: “Omeo mpanjaka hitondra anay.” Ankehitriny hoy izy: “Nanohitra tamin’izany fotoana izany aho fa tsy tokony hanana azy ianareo, ary nilaza taminareo fa ho avy ity ratsy ity; ankehitriny miaiky ianareo fa tsy manana mpanjaka ianareo, fa ianareo no nandrava ny tenanareo. Ho mpanjakanareo aho; avelao aho ho mpanjakanareo.” Ankehitriny jereo ny toko faha-11, andininy voalohany:—
TAM1897 Q1 42.16Fony mbola zaza Isiraely, dia tiako izy, ary nantsoiko hiala tany Egypta ny zanako.
TAM1897 Q1 43.1Nahoana izy no miteny izany eto amin’ny andro faran’i Israely, arivo taona aty aoriana taorian’ny nitondrany azy hivoaka avy tany Egypta? Inona no anton’izany?
TAM1897 Q1 43.2Fony mbola zaza Isiraely, dia tiako izy, ary nantsoiko hiala tany Egypta ny zanako. Nony nisy niantso azy, dia vao mainka nandositra ireny izy; Ho an'ireo Bala kosa no amonoany zavatra hatao fanatitra, ary ho an'ny sarin-javatra voasokitra no andoroany ditin-kazo manitra. Fa Izaho no nampianatra an'i Efraima handeha. Eny, notrotroiko tamin'ny sandriko aza izy. Nefa tsy fantany fa Izaho no nahasitrana azy. Tamin'ny kofehy fitarihana olona no nitarihako azy, dia tamin'ny mahazakan'ny fitiavana; Ary efa toy izay manainga ny fehim-bava eo ambonin'ny valanoranony Aho ka nanolo-kanina azy tsimoramora. Tsy hiverina ho any amin'ny tany Egypta izy, fa Asyria no ho mpanjakany, satria tsy nety nibebaka izy. Ary noho ny fisainany dia hisy sabatra hantsodina ao an-tanànany ka handrava sy handevona ny hidiny. Minia miodina amiko ny oloko; Ary na dia antsoiny ho amin'ny Avo aza izy, samy tsy mety miainga akory.
TAM1897 Q1 43.3Misaona an’i Israely ny Tompo ankehitriny, amin’izao fotoana efa eo amoron’ny fandravana azy izao. Manao ny antso farany Izy: tonga ankehitriny ny faminaniana farany; ary miaraka amin’izany, ary amin’izao fotoana izao indrindra, dia i Hezekia no mpanjaka tany Joda. Rehefa tonga teo amin’ny seza fiandrianana izy dia nanomboka nanavao ny fanjakana, sy namerina azy tamin’ny laoniny avy tamin’ny fivadihan’i Ahaz. Rehefa voadio ny tempoly, ary voalamina ny zava-drehetra, dia nanao Paska naharitra tapa-bolana izy ireo. Fa talohan’izany Paska izany, nandefa iraka tany amin’ny foko folo manontolo i Hezekia, izay sisa tavela tamin’izy ireo, mba hiantso azy ireo hiakatra hanao ny Paska any Jerosalema, hivavaka amin’ny Jehovah Andriamanitry ny maro; fa voasoratra fa naneso ireo iraka izy ireo, ka nihomehy azy ireo; kanefa “vahoaka maro” avy any Isakara, sy Zebolona, ary Naftaly, ary avy tamin’ny faritra isan-karazany no niakatra tany Jerosalema, ary nanatanteraka ny Paska, ary nanatona ny Tompo. Ary rehefa niakatra tany Jerosalema ireo olona ireo ka nipetraka teo anivon’ny olona tany Joda, dia tamin’izany indrindra no niakatra ilay mpanjaka Asiriana ka naka ny tanin’ny foko folo manontolo. Ary noho izany, ireo izay nankatò ilay antso avy amin’i Hezekia mba hiakatra hiankohoka ny Tompo tany Jerosalema dia voavonjy tsy ho babo tany Asyria.
TAM1897 Q1 43.4Ankehitriny, talohan’ny hanaovan’i Hezekia ny fiantsoany, dia manoratra izao i Osea, ary misaona noho ny zavatra efa tapa-kevitra hataon’ny olona ny Tompo. Jereo izay lazainy:—
TAM1897 Q1 43.5Fa Izaho no nampianatra an'i Efraima handeha. Eny, notrotroiko tamin'ny sandriko aza izy.
TAM1897 Q1 43.6Tena naniry mafy ny hitarika azy ireo handeha amin’ny lalana marina ny Tompo, ka nosamboriny tamin’ny sandriny izy ireo ary notarihiny; saingy nanala ny sandriny izy ireo, tsy nety hotarihina na tamin’izany aza. Kanefa, na dia izany aza, tsy afaka mamela azy ireo Izy. Jereo:—
TAM1897 Q1 43.7Hataoko ahoana e no fahafoy anao, ry Efraima, na ho fanolotra anao, ry Isiraely! Hataoko ahoana e no fanao anao ho tahaka an'i Adma! Hataoko ahoana e no fametraka anao ho tahaka an'i Zeboima! Onena ny foko, mafy loatra ny alaheloko. Tsy hanontolo fo Aho, na handringana an'i Efraima intsony; Fa Andriamanitra Aho, fa tsy olona, dia ny Iray Masina ao aminao, ka dia tsy ho avy amim-pahatezerana mirehitra Aho.
TAM1897 Q1 43.8Koa mitazona ny tenany izy tsy hanatanteraka ny fitsarana izay tsy maintsy hianjera amin’izy ireo. Satria Andriamanitra izy, dia tsy mbola avelany hianjera izany, na dia efa tokony hianjera aza. Kanefa mbola nikomy ihany izy ireo; mbola nandeha tamin’ny làlany ihany. Ary ny vokany dia voarakitra ao amin’ny 2 Mpanjaka 17:5-8:—
TAM1897 Q1 43.9Dia niakatra ny mpanjakan'i Asyria ka nanenika ny tany; ary niakatra tany Samaria izy ka nanao fahirano azy telo taona. Ary tamin'ny taona fahasivy nanjakan'i Hosea no nahafahan'ny mpanjakan'i Asyria an'i Samaria, dia nentiny ho babo tany Asyria ny Isiraely ka namponeniny tao Hala sy teo amoron'i Habora (dia ny onin'i Gozana izany) ary teny amin'ny tanànan'ny Mediana. Ary ny nahatongavan'izany dia noho ny nanotan'ny Zanak'Isiraely tamin'i Jehovah Andriamaniny, Izay nitondra azy nivoaka avy tany amin'ny tany Egypta ho afaka tamin'ny tànan'i Farao, mpanjakan'i Egypta, fa natahotra izay andriamani-kafa izy ka nandeha araka ny fanaon'ny jentilisa izay noroahin'i Jehovah tsy ho eo anoloan'ny Zanak'Isiraely sy araka ny didy izay nataon'ny mpanjakan'ny Isiraely.
TAM1897 Q1 43.10Dia manaraka azy ireo hatrany amin’ny andininy faha-13 izany:—
TAM1897 Q1 43.11Nefa ny mpaminany rehetra sy ny mpahita rehetra dia nasain'i Jehovah nananatra ny Isiraely sy ny Joda hoe: Mialà amin'ny lalanareo ratsy, ary tandremo ny lalàko sy ny didiko, araka ny lalàna rehetra izay nandidiako ny razanareo sy izay nanirahako ny mpaminany mpanompoko ho aminareo. Kanefa tsy nihaino izy, fa nanamafy ny hatony, tahaka ny razany, izay tsy nino an'i Jehovah Andriamaniny. Ary nolaviny ny didiny sy ny fanekeny izay nataony tamin'ny razany mbamin'ny teni-vavolombelony izay nananarany azy; ary nandeha nanaraka ny zava-poana izy, ka dia tonga zava-poana koa ary nanaraka ny jentilisa manodidina azy, izay efa nandraran'i Jehovah azy mba tsy halainy tahaka.
TAM1897 Q1 43.12Dia very tamin’izany ny foko folo. Hosea, rehefa naminany momba azy ireo, dia nanao hoe: “Mbola manjaka miaraka amin'Andriamanitra i Joda, ary mahatoky miaraka amin'ny olona masina” (dikan-teny ara-bakiteny avy amin'ny KJV). Mbola afaka nijoro vetivety i Joda. Hezekia no mpanjaka; Manase no nanaraka an’i Hezekia, ary nampiverina ny fanjakana tamin’ny fialana amin’ny finoana indray; ny zanany lahy nanaraka ny diany; nandimby azy i Josia, ary nanavao ny fanjakana indray; ary rehefa novonoina i Josia, dia latsaka tanteraka tamin’ny fandravana ny fanjakana. Tsy nisy olona taorian’i Josia natahotra ny Tompo. Na tamin’ny andron’i Ezekia aza, dia niantso an’i Egypta foana izy ireo, ary nifikitra tamin’i Egypta, niezaka ny hahatonga an’i Egypta hamonjy azy ireo, niezaka ny hangataka fanampiana tamin’i Egypta, nefa ny fahasahiranana nianjady tamin’izy ireo dia noho ny tsy finoany sy ny fialany tamin’i Jehovah avokoa.
TAM1897 Q1 43.13Ankehitriny, jereo ny andro faramparan’i Joda. Nandefa tany amin’i Tilgala-Pilesera, mpanjakan’i Asyra, i Ahaza, ka nangataka taminy mba hiakatra hamonjy azy amin’ny tanan’ny mpanjakan’i Damaska sy ny mpanjakan’i Samaria. Nanao izany i Tiglath-Pileser; nalainy an-tanana i Damaska, ka nanala an’i Ahaz tamin’ny fahoriana. Nandoa hetra ho azy i Ahaz, ary niakatra tany Damaska hihaona taminy sy handoa fanajana ho azy amin’ny maha-andevo azy. Fony tany izy dia nahita alitara fanompoan-tsampy, ka nanao iray mitovy amin’izany, ary napetrany teo am-baravaran’ny tempolin’ny Tompo. Toy izany no nitondrany ny firenena ho amin’ny fivadihana, tahaka ireo hafa tany Israely.
TAM1897 Q1 43.14Tany Joda, Hezekia no nandimby an’i Ahaz. Rehefa lasa mpanjaka i Hezekia, dia naniry ny ho afaka tamin’ny fanjanahan’i Asiria sy ny hetra takiana taminy izy. Nisy antoko iray tany Joda izay niaraka tamin’i Hezekia, tapa-kevitra ny hanafaka ny tenany amin’i Asiria. Nihevitra io antoko io fa ny hany fomba hanaovana izany dia ny hangataka fanampiana amin’i Egypta. Tamin’izany fotoana izany dia nanao faminaniana i Isaia, ary nilaza tamin’izy ireo izy mba hiantehitra amin’ny Tompo mba ho afaka amin’i Egypta sy Asiria. Nilaza tamin’izy ireo izy fa noho ny fahotany tamin’ny Tompo no nampahory azy ireo. Nilaza tamin’izy ireo izy fa tsy hahomby ny fikasany hangataka fanampiana amin’i Egypta; satria ny fiezahany hangataka fanampiana amin’i Egypta dia hitondra fampahoriana bebe kokoa ho azy ireo, satria i Egypta dia hampahory azy ireo fotsiny fa tsy hanampy azy ireo; fa tsy afaka nanavotra i Egypta.
TAM1897 Q1 44.1Ankehitriny, jereo ny toko fahavalo amin’ny Isaia. Andininy aiza amin’ny Soratra Masina no be mpampiasa amintsika ao amin’ny bokin’i Isaia, momba ny fahatongavan’ny Tompo, sy ny fiandrasana ny fahatongavany? Aiza no ahitantsika azy? Tsaroanareo ve fa ny toko fahavalo amin’ny Isaia no miresaka momba ireo izay manatona ny manana ambiroa, izay mibitsibitsika sy mimenomenona,—manondro ny filalaovana angatra? Ao no misy ny hoe: “Fehezo ny teni-vavolombelona, Ary asio tombo-kase ny lalàna eo amin'ny mpianatro. Ary hiandry an'i Jehovah aho Izay manafina ny tavany amin'ny taranak'i Jakoba, Ka hanantena Azy ihany aho.” Dia toko momba ny fahatongavana ve izany?—Eny. Toko iray izay mahakasika ny fahatongavan’ny Tompo ve izany?—Eny.
TAM1897 Q1 44.2Ankehitriny, jereo izay ao anatin’io toko io. Jereo izay ao amin’ny fiandohan’ity toko ity, manomboka amin’ny andininy fahadimy.
TAM1897 Q1 44.3Ary Jehovah dia mbola niteny tamiko indray hoe: Satria ity firenena ity mandà ny rano Siloa izay misononoka Ary mifaly amin-dRezina sy ny zanak'i Remalia [izany dia Asyria sy Damaskosy], Dia, indro, hampiakarin'ny Tompo hanafotra azy ny rano be sady manonja amin'ny Ony (Dia ny mpanjakan'i Asyria sy ny voninahiny rehetra); Ary ny masondranony rehetra ho tondraka, Ary ny morony rehetra hihoarany; Dia himaona fatratra izy ka hihatra amin'ny Joda Ary hanafotra sady mbola hisondrotra ihany Mandra-pahatongany havozona; Ary ny fipasany eny an-daniny roa dia hanenika ny taninao, ry Imanoela ô.
TAM1897 Q1 44.4Tena marina ara-bakiteny izany momba azy ireo. Niakatra ilay mpanjakan’i Asyrya ka nanondraka ny tany manontolo. Fa nahoana no voasoratra ao anatin’ny fifandraisana sy toerana iray izay iandrasana ny fahatongavan’ny Tompo, ary mikasika ny vahoaka izay tokony hiandry ny fahatongavan’ny Tompo? Voasoratra ao ilay izy, ary nampitaina hatramin’ny androntsika ankehitriny, mba hanehoana amin’ny olona rehetra fa hisy fahasahiranana sy fahoriana ary fikorontanana ho avy amin’ny tany rehetra sy amin’ny firenena rehetra, izay hanafotra sy hihoatra ary hahatratra hatrany amin’ny tenda ka hameno ny sakany manontolon’ny tany, ary tsy ho fantatry ny olona ny fomba handosirana izany. Izany no antony nampitana ity andininy ity ho antsika izay miandry ny Tompo. Andao hanohy hamaky isika mba hahita.
TAM1897 Q1 44.5Mikambana ianareo, ry firenena, dia ho torotoroina ianareo; ary mihainoa, ianareo rehetra any amin'ny tany lavitra: misikina ianareo, dia ho torotoroina ianareo; misikina ianareo, dia ho torotoroina ianareo. (dikan-teny ara-bakiteny avy amin'ny KJV) Makà saina ihany ianareo, nefa mbola hofoanana izany; Milazà ihany ny teny, nefa tsy ho tanteraka izany tsy akory; Fa aminay Andriamanitra. Fa izao no nolazain'i Jehovah tamiko, raha nanindry ahy mafy ny tànany, Ka nanariny tsy handeha amin'ny falehan'ity firenena ity aho: Aza mba lazainareo ho tetika fikomiana izay lazain'ity firenena ity ho tetika fikomiana; Ary aza matahotra izay atahorany na mangovitra ianareo.
TAM1897 Q1 44.6Misy fotoana tahaka izany ve ankehitriny, amin’izao andrasana ny fahatongavan’ny Tompo izao? Mifanome tanana ve izy ireo satria misy tahotra sy fisavoritahana eo aminy? satria misy fahasahiranana ho avy eo amin’ny tany? Misy zavatra toy izany ve hita na aiza na aiza? Misy taminareo ve nahita izany?—Eny tokoa, nahita ianareo! Misy olon-kafa ankoatra ny Advantista Mitandrina ny Andro Fahafito ve nahita izany?—Raha ny marina, raha misy fahasamihafana, saika ny olon-drehetra no mahita izany mazava kokoa noho ny Adventista. Nefa hita izany; mazava tsara izany. Ary mifampiray izy ireo, mifamatotra ho vondrona sy andiany, ary miomana. Inona no iomanan’izy ireo? Inona no ho avy?—Ho potika izy ireo. Koa inona no iomanan’izy ireo?—Mba ho potika. Kanefa tsy izany no eritreretin’izy ireo; fa mihevitra izy ireo fa miomana hiady amin’ny ratsy ho avy. Ary ny ezaka ataon’izy ireo mba hanafahana ny tenany amin’ny ratsy dia vao mainka mampitombo ny olana, ka vao mainka mampanakaiky azy ireo amin’ny fandravana sy ny faharavana.
TAM1897 Q1 44.7Jehovah, Tompon'ny maro, no hasino; Ary aoka Izy ihany no hatahoranareo, Ary Izy ihany no hangovitanareo. Dia ho fitoerana masina ho anareo Izy, Fa ho vato mahatafintohina sy vatolampy mahasolafaka kosa Amin'ny firenena roa amin'ny Isiraely, sady ho fandrika sy tonta Amin'ny mponina any Jerosalema. Ary maro ao aminy no ho tafintohina sady ho lavo sy ho ringana Ary ho voafandrika sy ho voasambotra. Fehezo ny teni-vavolombelona, Ary asio tombo-kase ny lalàna eo amin'ny mpianatro. Ary hiandry an'i Jehovah aho Izay manafina ny tavany amin'ny taranak'i Jakoba, Ka hanantena Azy ihany aho. Indreto, izaho sy ireo zaza nomen'i Jehovah ahy dia famantarana sy fahagagana ao amin'ny Isiraely Avy amin'i Jehovah, Tompon'ny maro, Izay monina ao an-tendrombohitra Ziona.
TAM1897 Q1 44.8Mazava fa mahatratra ny fahatongavan’ny Tompo izany. Fanentanana ho an’ny olona izay hihaona amin’ny Tompo izany. Fa nahoana no mampiditra ireo fahoriana tamin’ny fotoana nampahorian’i Asiria an’i Joda? Satria mampiseho mazava tsara izany hoe karazana fahoriana inona no hanjaka amin’ny tany manontolo ary hanahirana ny olona rehetra amin’ny fotoanan’ny fahatongavan’ny Tompo. Ary ny ezaka nataon’i Joda mba handosirana ireo ratsy ireo sy hamonjena ny tenany amin’izany, dia mitovy tanteraka amin’ireo ezaka hataon’ireo izay milaza fa vahoakan’Andriamanitra izy ireo, mba hamonjena ny tenany amin’ireo ratsy ho avy.
TAM1897 Q1 44.9Miantso mandrakariva Andriamanitra hoe: Aza miantehitra amin’i Asyry; aza miantehitra amin’i Egypta; fa miantehera amin’ny Tompo irery ihany. Ialao i Asyry: marina izany. Fa aza mandeha any Egypta mba handosirana an’i Asyry. Mitadiava ny Tompo. Aza mankany Egypta; mankanesa any amin’ny Tompo. Ary rehefa mahita ny Tompo amin’ny fonareo manontolo ianareo, dia ho voavonjy amin’izao fahoriana sy fanerena rehetra avy amin’i Asyra izao ianareo. Teny vitsivitsy fotsiny momba izany. Ny toko fahatelopolo amin’ny Isaia no milaza amintsika ny tsiambaratelon’izany.
TAM1897 Q1 45.1Lozan'ny zaza maditra, izay maka saina, nefa tsy avy amiko, hoy Jehovah, ary manao fanekena, nefa tsy avy amin'ny Fanahiko, mba hanampy ota amin'ny ota, Dia izay mandeha hidina any Egypta, nefa tsy nanadina tamin'ny vavako, handositra ho any amin'ny fiarovana mafin'i Farao sy hialokaloka ao amin'ny alokalok'i Egypta. Kanjo ho tonga henatra ho azy ao amin'ny alokalok'i Egypta. Andininy 1-3.
TAM1897 Q1 45.2Nidina tany ireo irakany mba hanolotra fifanarahana tamin’i Egypta. Ary rehefa naniraka iraka tany Egypta i Joda, dia menatra ireo iraka ireo i Egypta.
TAM1897 Q1 45.3Fa tonga any Zoana ireo lehibeny, ary tonga any Hanesa ny irany. Izy rehetra dia samy hahazo henatra noho ny amin'ny firenena tsy mahasoa azy, dia izay tsy mahavonjy na mahasoa, fa tonga henatra sy latsa kosa. Faminaniana ny amin'ny behemota any amin'ny tany atsimo. Any amin'ny tany mampahory sy mahaporiporitra, izay ihavian'ny liom-bavy sy ny lion-dahy ary ny menarana sy ny menaran'afo manidina, no nitondrany ny hareny teny an-damosin'ny boriky tanora ary ny fananany teo amin'ny trafon'ny rameva ho any amin'ny firenena tsy mahasoa azy. Nefa zava-poana sy tsinontsinona ny famonjen'ny Egyptiana; Koa izany no nanaovako azy hoe: Ilay be rehaka tsy mety manao na inona na inona! Andininy 4-7.
TAM1897 Q1 45.4Ankehitriny, mba hahitanareo fa tsy vahiny amintsika izany, dia mitodika aho ary mamaky avy amin’ny fijoroana vavolombelona iray, tamin’ny 5 Jolay 1896, toy izao manaraka izao:—
TAM1897 Q1 45.5Ny fampitandremana nomena tao amin’ny tenin’Andriamanitra ho an’ny zanak’Israely dia tsy ho azy ireo ihany no natao, fa ho an’izay rehetra hiaina eto an-tany. Hoy Izy amin’izy ireo: “Lozan’ireo zanaka mpikomy, ... izay maka torohevitra, nefa tsy avy amiko; ary izay manarona tena, nefa tsy amin’ny Fanahiko, mba hanampian’izy ireo fahotana amin’ny fahotana; izay mandeha midina ho any Ejipta, nefa tsy nanontany tamin’ny vavako; mba hanamafisany ny tenany amin’ny herin’i Faraona, sy hianteherany amin’ny aloky Ejipta.” Raha nitsikera ny olony ny Tompo taloha satria tsy nitady torohevitra taminy izy ireo rehefa tao anatin’ny fahasahiranana, moa ve tsy ho tezitra Izy ankehitriny raha toa ka ny olony, fa tsy miantehitra amin’ny tara-pahazavan’ny Masoandron’ny Fahamarinana hanazava ny lalany, no mivadika Aminy amin’ny andrana sy fitsapana mahazo azy, mba hitady fanampiana amin’ny olombelona izay mitovy amin’izy ireo amin’ny fahadisoana sy ny tsy fahombiazana? Aiza ny herintsika? Ao amin’ireo olona sahirana sy miankina tahaka antsika ihany ve izany; izay mila fitarihana avy amin’Andriamanitra tahaka antsika ihany koa? Hoy i Kristy hoe: “Raha tsy Izaho no miaraka aminareo, dia tsy afaka manao na inona na inona ianareo;” ary nanome ny Fanahy Masina Izy ho fanampiana eo no ho eo amin’ny fotoana rehetra ilàna izany.
TAM1897 Q1 45.6Kanefa fantatrareo fa tamin’ireo fahasahiranana tamin’ny taon-dasa, izay nantenaina ho voavaha tamin’ny alalan’ny fampielezan-kevitra ara-politika, dia na dia ny Adventista Andro Fahafito aza dia voasarika hiala tamin’ny tsy fivadihany tamin’Andriamanitra ka nandray anjara tamin’ny fampielezan-kevitra mba hanodinkodinana ny raharaha politika sy hifehezana ny fifidianana ary hanandrana handamina ny zava-drehetra. Inona no antony?—O mba hanampiana ny tany hivoaka amin’ireo fahasahiranana izay azony antoka fa ho avy teto amin’ny tany. Mazava ho azy fa misy fahasahiranana manatona ny firenena. Fa hanangana tena ho vondrona hanao asa tahaka izany ve ny Advantista Mitandrina ny Andro Fahafito? Aoka izy ireo ho afaka amin’i Asiria; aoka izy ireo ho afaka na amin’i Asiria na amin’i Egypta ka hatolotra an’Andriamanitra. Izany no hany famonjena. Izany no hany fanafahana, na tamin’izany fotoana izany, na ankehitriny, na mandrakizay.