La Sciéncia del Salut. – N° 1

TAM1897 D 46.2Sermon donat lo divendres al ser, 12 de febrièr de 1897 Imprimit dins los Bolletins Quotidians de la Conferéncia Generala del 16 de febrièr de 1897, Vol. 1, N° 3, pp. 46-47 e del 17 de febrièr de 1897, Vol. 1, N° 4, pp. 49-53.

TAM1897 D 46.3TOT lo mond sap qu’es una epòca fòrça scientifica, almens de nom, de profession e d’aspiracion. Dieu vòl que son pòble siá totjorn al nivèl de l’epòca. Mai qu’aquò: vòl que son pòble siá totjorn en avança sus l’epòca. Particularament, vòl que son pòble siá totjorn de reformators, e per qu’una persona siá un reformator, deu èsser en avança sus l’epòca. Alara, coma aquesta es una epòca particularament scientifica, tant dins la profession coma autrament, la causa de Dieu, son pòble, deu èsser scientifica per respondre a las exigéncias de l’epòca. Aquò es l’enonciat de la proposicion a l’estudi de la quala vos convidi aqueste ser. Lo Senhor vòl que vos e ieu acceptem aquela proposicion, que l’estudiem, e que bastissèm dessús, fins que siá demostrat en nosautres davant lo mond qu’aquela proposicion es scientificament corrècta. Se vos e ieu, se totes los que professan lo nom de Crist o fan, alara aquela causa serà facha pel Senhor. Lo mond o veirà, e lo mond o veirà que siam o non participatius. Perque se vos e ieu i avèm pas part, los autres i auràn part, los que daissaràn lo Senhor far aquela demostracion per eles; e se vos e ieu li o permetèm pas, o mancarem.

TAM1897 D 46.4Mas vos disètz, la Salvacion es l’òbra del pòble de Dieu. La Salvacion es la sola causa del Senhor. Es çò que aqueles autres fraires an estat a dire. Es çò qu’avèm agut dins la leiçon d’aqueste aprèp-dinnar, e çò qu’avèm agut dins totas las leiçons dins los Ebreus. Es la leiçon qu’avèm aguda en d’autres endreches de l’Escritura. E l’Escritura ditz que devèm pas conéisser res d’autre que Jèsus Crist e el crucificat. O disètz; òc, e o disi. Disi que l’òbra del pòble de Dieu — tot çò qu’es la causa de Dieu dins lo mond — es l’òbra del salut. E aquò correspond exactament a çò qu’avèm ja declarat. Doncas, lo salut es una sciéncia.

TAM1897 D 46.5Mai qu’aquò: lo Salut es pas simplament sciéncia, es pas simplament una sciéncia; es la principala, la clau, lo centre de totas las sciéncias. Es la mai scientifica de totas las causas que son tractadas per las ments dels òmes dins aqueste mond. Aital, quand lo pòble de Dieu pren lo salut de Dieu tal coma es en Dieu; quand sa causa de salut dins lo mond se presentarà coma representant vertadièrament sas idèas de salut, alara serà revelada al mond la sciéncia qu’es al dessús de totas las autras sciéncias. Alara, lo pòble de Dieu poirà se presentar davant los rèis meteisses de la sciéncia, e se vergonhar pas, dins una èra scientifica.

TAM1897 D 47.1Ara, soi completament engatjat dins aquela vertat. E vòli que vejatz a quin ponch es la vertat. Vosautres e ieu sèm engatjats dins la salvacion de Dieu. E vòli que vejatz per la Bíblia — lo libre de tota vertat — que la salvacion es una sciéncia. Alara, amb ieu, seretz engatjats dins aquela vertat.

TAM1897 D 47.2Primièr, doncas, vòli que pensetz amb sen, e que vejatz per vosautres meteisses non solament que la salvacion es la sciéncia, mas qu’es la mai nauta de totas las sciéncias.

TAM1897 D 47.3Lo mot « sciéncia » significa, literalament, coneissença. La sciéncia de la botanica es la coneissença de la botanica. La sciéncia de l’astronomia es la coneissença de l’astronomia. Aital, un scientific a definit la sciéncia coma « lo produch de la pensada ». Tota la coneissença — la sciéncia — que lo mond a de l’astronomia, es lo produch de la pensada del mond sul subjècte de l’astronomia.

TAM1897 D 47.4Ara la salvacion es la coneissença de Dieu: «Aquesta es la vida eterna, que te coneguèsson a tu, lo sol e vertadièr Dieu, e a Jèsus Crist que mandast.» Es doncas una sciéncia. Mas aquela coneissença es pas lo produch de la pensada umana: es lo produch de la pensada de Dieu. Car « l’uèlh a pas vist, ni l’aurelha ausit, ni son pas dintrats dins lo còr de l’òme, las causas que Dieu a preparadas per aqueles que l’aiman. Mas Dieu nos las a reveladas per son Esperit; car l’Esperit sonda totas causas, e mai las causas prigondas de Dieu. » Doncas, lo salut, essent lo produch de la pensada de Dieu, es pas solament una sciéncia, mas es la pus nauta de totas las sciéncias.

TAM1897 D 47.5Encara: çò que lo mond reconeis coma sciéncia — las sciéncias naturalas — es lo produch de la pensada dels òmes. Es amb l’esperit que los òmes pensan. Es doncas amb l’esperit que los òmes tractan de totas aquestas sciéncias. Mas lo salut tracta de l’esperit el meteis. Quala es, doncas, la superiora? Quala es la superiora — la que tracta de totas las autras causas, o la que tracta de çò que tracta de totas las autras causas? — La darrièra, segur. Alara, coma los òmes tractan amb la ment de totas las autras sciéncias, e que lo salut tracta de la ment ela meteissa, es perfèctament clar, non solament que lo salut es una sciéncia tan segurament coma quina que siá autra sciéncia, mas qu’es una sciéncia superiora a totas las autras sciéncias. Es la sciéncia mai nauta que la ment de l’òme pòsca conéisser.

TAM1897 D 47.6Encara: La salvacion tracta de l’esperit. Mas qual es que dins la salvacion e per la salvacion tracta de l’esperit? — Es Dieu el meteis. Alara, coma es Dieu el meteis que desvolòpa, que fa conéisser, aquesta sciéncia; e coma aquesta sciéncia es lo produch de la pensada de Dieu; ne seguís que la sciéncia de la salvacion es la sciéncia mai nauta, mai prigonda, mai vasta, que se coneis, non solament a l’esperit de l’òme, mas a tot l’univèrs.

TAM1897 D 47.7Legissèm qualques Escrituras. «Non vos conformetz pas a aqueste mond, mas transformatz-vos per lo renovelament de vòstre esperit.» Romans 12:2. «Alara, amb l’esperit, servissi ieu-meteis la lei de Dieu.» Romans 7:25. « Sabèm que lo Filh de Dieu es vengut, e nos a donat un esperit. » « Avèm l’esperit de Crist. » Lo sol mejan que lo Senhor pòt utilizar per nos aténher es l’esperit. Tracta amb nosautres solament per l’esperit. Nos govèrna solament per nòstres esperits. Agachatz : « Amb l’esperit, servissi ieu-meteis la lei de Dieu, mas amb la carn, la lei del pecat. » E lo primièr de totes los comandaments es aqueste: «Escota, Israèl; Lo Senhor nòstre Dieu es un sol Senhor: e amaràs lo Senhor ton Dieu de tot ton còr, e de tota ton arma, e de tot ton esperit.» «La mentalitat carnala es enemistat contra Dieu: pr’amor qu’es pas somesa a la lei de Dieu, e quitament pòt pas o èsser.» La ment carnala que pòt pas èsser somesa a la lei de Dieu — pòt pas èsser — deu èsser cambiada, deu èsser escambiada per una autra ment que servís totjorn la lei de Dieu. Aquel cambiament de ment es lo salut. Aquela renovacion de la ment es operada per Dieu dins l’òbra de son salut, e pòt pas èsser operada per degun autre. Per aquò es la mai nauta de totas las sciéncias — la mai nauta que la ment de l’òme coneis, la mai nauta que l’univèrs coneis.

TAM1897 D 47.8Començatz pas de veire perqué los Testimònis parlan de « la sciéncia del salut » ?

TAM1897 D 49.1Ara vòli que vegatz que d’autres o pensan tanben. Vòli que vegatz que soi pas sol dins aquò. Vòli que vegatz qu’avèm autoritat per aquesta posicion — una autoritat scientifica — es a dire, l’autoritat de personas que comprenon la sciéncia.

TAM1897 D 49.2Se vos podiái portar aqueste ser la pròva que los que comprenon melhor que degun dins aqueste mond totas las autras sciéncias testimònian qu’an mai d’interès per aquesta sciéncia que per totas las autras sciéncias juntas, que i veson mai de meriti per lor consideracion que dins totas las autras sciéncias juntas, diriatz pas alara que soi segur de parlar coma o fau — d’un punt de vista scientific? Ben, ai justament una tala companhiá — una companhiá que compren totas las autras sciéncias, e ai la pròva vertadièrament expausada que son mai interessats per aquesta que per totas las autras amassadas.

TAM1897 D 49.3Dins 1 Pèire 1:10-12, l’apòstol parla del salut, e i legissi çò que seguís:—

TAM1897 D 49.4De quela salvacion, los profètas an enquistat e cercat diligentament, eles que profetizèron de la gràcia que devriá venir per vosautres, en cercant de saber quina epòca o quin genre de temps l’Esperit de Crist que èra en eles designava, quand testimoniava d’avança dels sofriments de Crist e de la glòria que deviá seguir. A qui foguèt revelat que non pas per eles meteisses, mas per nosautres, ministravan las causas que vos son ara raportadas per aqueles que vos an predicat l’evangèli amb l’Esperit Sant mandat del cèl; causas que los ÀNGELS DESIRAN EXAMINAR.

TAM1897 D 49.5De qué desiran los àngels de far enquèsta? — Del salut de Dieu quand es predicat amb l’Esperit Sant mandat del cèl. Lo mot grèc per « desirar », aicí, significa « se fixar sus quicòm amb còr ». E lo mot grèc per « examinar » significa : « s’inclinar sus una causa per l’agachar ; agachar amb lo cap baissat en avant ; agachar dedins amb lo còs penchat ; agachar atentivament dedins, inspeccionar curiosament — d’un que voldriá se familiarizar amb quicòm. » Tala es l’actitud dels àngels a l’endrech del subjècte del salut.

TAM1897 D 49.6Ara, los àngels comprenon d’autras sciéncias — la biologia, la geologia, l’ictiologia, l’astronomia — totas las autras sciéncias? Sabètz que òc. Tot lo mond sap que los àngels comprenon a fons totas las autras sciéncias. Tot lo mond sap qu’es plan segur de dire que totes los àngels comprenon totas las autras sciéncias infinitament melhor que cap d’òme compren, o a jamai comprés, una sola sciéncia. Mas los àngels son mai interessats pel subjècte del salut que per totas las autras sciéncias. Aqueles que sabon lo mai sus totas las autras sciéncias, son los mai interessats per aquesta. Ò, plan, èretz d’acòrdi amb ieu fa un moment que se podiái citar una autoritat tala coma aquela, diriatz que seriám en seguretat en adoptar aquesta posicion. Alara, anem, sèm en seguretat. Sèm dins la melhora companhiá — òc, la melhora companhiá scientifica. I a una autoritat que es concluent sus lo subjècte, una autoritat scientifica.

TAM1897 D 49.7Ara, fau pas cap de jòc de mots sus lo mot « sciéncia » aqueste ser. Utilizi los mots « sciéncia » e « scientific » en referéncia a la salvacion coma un mot absolutament verai. La salvacion de Dieu es vertadièrament una causa scientifica, pas sonque sonada aital, mas vertadièrament, supremament scientifica. Doncas, pensetz pas brica que faga un jòc de mots amb lo mot « sciéncia » o « scientific ». L’utilizi amb sinceritat, perque es corrècte dins aqueste contèxt.

TAM1897 D 49.8Mas aquò es pas tot: non solament los àngels desiran de sondar aquò, coma deguns que voldrián se familiarizar amb quicòm; mas se familiarizan amb quicòm. Aprenon en sondant aquò e en l’estudiant. Consultatz Efesians 3:8-11, e veiretz aquesta idèa exprimida:—

TAM1897 D 50.1A ieu, que soi mens que lo mendre de totes los sants, m’es estada donada aquesta gràcia, de predicar entre los Gentils las riquesas insondablas de Crist; e de far veire a totes [Daissi de caire lo mot òmes, perque es apondut] quina es la participacion del mistèri, que dempuèi lo començament del mond es estat amagat en Dieu, que creèt totas causas per Jèsus Crist: amb la fin [Agachatz, ara, devi predicar las riquesas insondablas del Crist per far veire a totes quina es la comunion del mistèri qu’es estat amagat en Dieu, e aquò es amb l’intencion, per la tòca] que ara a las principautats e a las poténcias dins los luòcs celestials siá coneguda per la Glèisa la saviesa multipla de Dieu, segon lo designi etern que prepausèt en Crist Jèsus nòstre Senhor.

TAM1897 D 50.2Quina es la « tòca » de far veire aquò als òmes ? — Per tal que siá coneguda als principats e a las poténcias « dins los luòcs celestials » (d’autras traduccions o donan « al cèl » ; çò qu’es corrècte) la saviesa multipla de Dieu. Los àngels, los principats e las poténcias, desiran ardentament de contemplar aqueste evangèli del salut quand es predicat amb l’Esperit Sant mandat del cèl. E o contemplan e l’estúdian. E a mesura qu’estúdian, aprenon de revelacions novèlas de la saviesa de Dieu — la saviesa multipla de Dieu — segon son prepaus etern qu’el prepausèt en Crist Jèsus nòstre Senhor. Sabètz per d’autras Escrituras qu’aqueste mistèri de Dieu, aqueste prepaus etern, es revelat dins l’evangèli. Sabètz que las principautats e las poténcias dins lo cèl son pas eternalas d’un sol biais — son pas d’eternitat en eternitat. Son d’un punt determinat fins a l’eternitat, coma vos e ieu. Gabriel es a l’eternitat solament dempuèi lo punt ont foguèt creat. Es pas d’eternitat en eternitat.

TAM1897 D 50.3Mas Dieu es d’eternitat en eternitat. Ara, d’eternitat en eternitat i aguèt, i a, un projècte — son projècte etern qu’es establit en Crist Jèsus nòstre Senhor. Quant de temps caldrà als àngels per aténher la prigondor, per agotar l’estudi, d’aquel projècte etern? — A l’eternitat. Aquò es pro clar. Alara, quand aquel projècte es revelat dins l’evangèli, es fach conéisser per mejan del mistèri de Dieu, qu’es «Crist en vosautres, l’esper de la glòria», es pro clar que los àngels l’estúdian. E quand i agachan, i veson revelada la saviesa multipla de Dieu, segon son projècte etern. Desiran d’i agachar. O fan, e aprenon aital.

TAM1897 D 50.4Alara, coma comprenon totas las autras sciéncias mai que cap d’òme ne comprenga una, quand s’i interèssan mai que a totas las autras, e n’aprenon; aquò es pas un fach sus lo qual vos e ieu nos podèm fiar sens perilh? Alara, aquò es pas tanben un subjècte mai digne de nòstra pensada, de nòstra pensada mai nauta, que totes los autres amassa? E podèm pas nos i consacrar, e i donar tota nòstra arma sens èsser pas scientifics? Ò, podèm, podèm! Fasèm-o.

TAM1897 D 50.5Ara, comprenètz-me pas mal. Ataco pas las autras sciéncias. Disi pas que totas las autras sciéncias devon èsser ignoradas, e consideradas coma de fuòcs follets, e indignas de tota atencion. Non; disi qu’aquesta es superiora a totas; e que tot çò qu’estudiam en elas se deu estudiar jos l’autoritat d’aquesta qu’es superiora. Disi solament que totas las autras devon prene una plaça segondària, almens, fàcia a aquesta, se volèm èsser scientifics.

TAM1897 D 50.6Pensatz-i! Prenètz nòstres esperits naturals amb los quals tractam d’autras sciéncias. Seriái ieu, seriá un òme quin que siá, scientificament rigorós de metre sa melhora e mai nauta pensada dins una sciéncia, quand auriá l’autoritat mai nauta possible qu’una de superiora èra a sa portada? Seriá aquò scientific? — Non. Alara, vesèm fins aicí qu’aquò es una sciéncia; qu’es la sciéncia mai nauta. Alara, tot òme que met pas son pensament mai naut, son melhor pensament, e totas sas fòrças, sus aquesta sciéncia en primièr luòc, e que la daissa pas menar totas las autras sciéncias, per la natura de las causas, es pas scientific.

TAM1897 D 50.7E es pas savi tanpauc. Perqué, aquesta sciéncia, qu’es? — Lo Salut. Plan bon. E es la vida eterna. Supausem que meti tota ma vida, totas mas fòrças, dins d’autras sciéncias, en negligissent aquesta, o en la tenent per inferiora, l’obtendrai? — Non. Quant de temps aurai doncas per estudiar las autras sciéncias? — Al maximum, sonque qualques annadas. Alara mon trabalh sus aquestas sciéncias serà acabat per sempre, e aurai jamai pus l’escasença de las estudiar.

TAM1897 D 50.8Mas se preni aqueste d’en primièr, e daissi los autres en segond plan fins que l’aja assegurat, alara aurai l’escasença d’estudiar los autres? — Òc. Quant de temps? — Per l’eternitat. A, es pas aquò lo camin savi, alara? Es pas aquò l’unica via sàvia? E es pas aquò l’unica via scientifica e sensata? — De segur que òc. Anam, doncas, siam scientifics, estrictament, supremament.

TAM1897 D 50.9Ara, agachem un pauc mai luènh. Dins aquel primièr passatge que regardèrem suls àngels, comencèt amb los profètas, aital: «Del salut que los profètas an cercat e investigat diligentament, que profetizèron de la gràcia que vos deviá venir,» quand testimonièron d’avança de las sofrenças del Crist, e de la glòria que deviá seguir.

TAM1897 D 51.1Ara, per mejan dels profètas, foguèt portada per escrich, coma o avèm aicí, aquesta sciéncia del salut, aqueste produch de la reflexion de Dieu sul subjècte del salut. Aqueste libre de sciéncia, aquesta sciéncia del salut, venguèt per mejan dels profètas. Coneissián quicòm sus las autras sciéncias? — Òc.

TAM1897 D 51.2O podèm trobar en mantun endrech — mai que non auriam lo temps de notar aqueste ser. Mas anem veire dos o tres ponches, per nos poder far una idèa del fach qu’avián una coneissença d’aquò.

TAM1897 D 51.3Al capítol quinzen de la primièra epistòla als Corintians, i a una afirmacion scientifica que foguèt facha aperaquí mila sèt cents ans abans que foguèsse descobèrta per la sciéncia. Èra aquí dempuèi tot aquel temps, mas los scientifics dins lo domeni del qual se trobava o sabián pas per lor pròpri procès de pensada. Es l’afirmacion d’una vertat en astronomia. Qual que siá que cresiá a l’afirmacion de la Bíblia la sabiá totjorn, de segur, quitament s’aviá jamai ausit lo mot astronomia; mas la sciéncia umana la coneissiá pas, e la descobriguèt sonque après tant de temps.

TAM1897 D 51.4Una autra reflexion: quand aquel escrivan de la Bíblia faguèt aquela declaracion scientifica que los scientifics, mila sèt cents ans après, trobèron scientifica e corrècta, èra pas tan vertadièrament una declaracion scientifica tot aquel temps coma o foguèt après sa descobèrta? — De segur. Alara, o èra pas quand l’escrivan l’escriguèt? — Segur. Lo passatge es 1 Corintians 15:41:—

TAM1897 D 51.5I a una glòria del solelh, e una autra glòria de la luna, e una autra glòria de las estelas: perque una estela se diferís d’una autra estela en glòria.

TAM1897 D 51.6Aquò se sabiá pas fa cent ans, perque fa aperaquí tant de temps, un òme que se considerava coma un astronòm de talent, e qu’èra considerat coma tal per sos pars, criticèt aquela afirmacion en disent qu’èra incorrècta, e qu’èra una pròva de l’ignorància dels escrivans de la Bíblia; perque pensava (es a dire, l’escrivan de la Bíblia pensava) qu’una estela diferís d’una autra en glòria, en luminositat, e non pas en distància. Aquò es l’afirmacion d’aquel critic a prepaus d’aquò. Sa idèa èra, e parlava al nom de la sciéncia d’astronomia, que la sola rason per la quala una estela nos es mai brilhanta e mai bèla qu’una autra, es qu’una es mai pròcha de nosautres que l’autra, de sòrta que recebèm mai de sa lutz. Mas uèi, dins totes los domenis de la sciéncia, se sap que la vertat es qu’i a tant de diferéncia entre las estelas, dins lor grandor, lor beutat e lors tintes, coma dins las flors de la Tèrra. Aital que se podiam veire totas las flors de la tèrra dispausadas davant nosautres dins un grand prat, amb tota lor glòria, e varietat de tons, e puèi podiam veire las estelas del cèl tan clarament coma vesèm aquestas, veiriam una tan variada e bèla coma l’autra. Aquò se sap ara, mas se sabiá pas quand aquel passatge foguèt escrich als Corintians.

TAM1897 D 51.7Ara, demandi, aquò èra pas una afirmacion scientifica, èra pas l’afirmacion d’una vertat scientifica, lo jorn que Pau l’escriguèt e l’envièt a Corint, tan segurament coma o es ara? La descobèrta que la sciéncia faguèt que n’èra la vertat la faguèt pas venir la vertat, ni apondèt pas una particula a son pes coma vertat. Lor descobèrta mostrèt simplament qu’avián trobat quicòm que èra vertadièr, mas que sabián pas abans, perque cresián pas la Bíblia. S’avián solament legit aquò dins la Bíblia, e o avián cregut e acceptat, aquel punt de sciéncia l’aurián sabut plan abans que cap de scientific l’aguèsse descobèrt.

TAM1897 D 51.8I a una autra sciéncia: un jorn, Sir Isaac Newton èra assetat jos un pè de pomièr. Una poma tombèt d’una branca prèp d’el. De còps e de còps, de pomas èran ja tombadas dels arbres. Aviá ja vist de pomas tombar dels arbres. Mas aquel jorn, èra de umor meditativa, e comencèt de pensar. Perqué aquela poma tombèt? Deu èsser perque la tèrra aviá una influéncia sus ela per l’atraire cap a ela. La tèrra, essent mai granda que la poma, l’atrairiá cap a ela quand se desliurava de l’arbre. Diguèt: “Se preni aquela poma, e la geti tan naut coma pòdi, torna tombar sus la tèrra. Alara, se foguèt l’influéncia de la Tèrra que la menèt a aquesta corta distància, quand la geti tan naut coma pòdi e que torna, aquò es la pròva que l’influéncia de la Tèrra s’estend a aquela distància de la Tèrra, e s’acroca a aquel còs e lo fa tornar. Se lo podiái lançar a un mila de naut, e que tornèsse, alara seriá evident qu’aquela influéncia s’estend a un mila per far tornar aquel còs. Alara, diguèt, se aquò es vertat, aquela influéncia deuriá s’estendre fins a la Luna. Me demandi se arriba fins a la luna? Anarai veire. Anèt a son ostal e s’i assetèt, prenguèt los calculs astronomics sus l’orbita de la luna a sa plaça, e faguèt una longa seria de chifras. Mas correspondián pas. Ensagèt un còp e un autre còp, mas correspondián pas; podiá pas far qu’aquela influéncia arribèsse fins a la luna.

TAM1897 D 52.1Lo daissèt de caire pendent un desenat d’annadas, se me’n remembri plan, abans de s’i tornar metre. Un jorn, se publiquèt un calcul novèl de l’orbita de la Luna, que corregissiá d’unas inexactituds dins los calculs precedents. Quand aquò se publiquèt, Newton se diguèt: «Me demandi se aquò fornirà çò que me cal.» Obtenguèt las chifras, se metèt a l’òbra, e faguèt una longa seria de calculs que nos estonarián, segur. Mas arribèt enfin a dos o tres chifras de la fin, e vegèt que correspondriá. Foguèt talament esbalausit pel fach meravilhós que poguèt pas acabar sos calculs. La pluma li tombèt de la man, e deguèt demandar a un amic de los menar a tèrme per el. L’amic o faguèt, e Sir Isaac Newton aviá demostrat un fach scientific, o puslèu, una sciéncia novèla. Se ditz la gravitacion. E dempuèi, es estat immortalizat.

TAM1897 D 52.2Aquò foguèt de verai una granda causa. Pasmens, aquò èra dins la Bíblia dos mila cinc cents ans abans que Sir Isaac Newton o descobriguèsse dins la natura. La gravitacion es simplament l’equilibri de l’univèrs. Es aquel principi, aquela lei, coma o dirián los scientifics, per la quala l’equilibri de l’univèrs es mantengut. Aquò es, cada còs dins l’univèrs influéncia cada autre còs, e n’es equilibrat. Non solament cada còs, mas cada particula de matèria dins l’univèrs, atrai e influéncia cada autra particula de matèria dins l’univèrs.

TAM1897 D 52.3Dins lo mond fisic, aquò es simplament lo fach correspondent a çò qu’avèm agut dins la classa biblica aqueste aprèp-dinnar, en matèria de vida. Avèm trobat que podiatz pas tocar degun ni res sens que siá conegut dins l’univèrs entièr. Un passeron tomba pas sens vòstre Paire, e aquel passeron tomba pas sens que sa casuda siá sentida dins l’univèrs entièr. Aquò es simplament un fach correspondent a aquò.

TAM1897 D 52.4I a tanben un fach espiritual que correspond a aqueles dos.

TAM1897 D 52.5Ont anarai luènh de ton esperit? O ont fugirai de ta preséncia? Se monti al cèl, i siás; se me fau un lièch en l’infèrn, vaquí, i siás. Se preni las alas de l’alba, e m’installi dins los confins de la mar; quitament ailà, ta man me guidarà, e ta drecha me sostendrà. Salm 139:7-10.

TAM1897 D 52.6Quand tu e ieu pensam una bona pensada, es discernida endacòm mai? Pensam una marrida pensada. Qu’es una marrida pensada? — Lo pecat. Ont comença alara lo pecat? — Dins la pensada. Mon pecat es discernit en un autre endrech de l’univèrs que pas en ieu? Qual o discèrn? — Dieu, per son Esperit. Ò, alara, i a un fach espiritual dins nòstre univèrs que se discèrn pas? que se sentís pas? o una pensada, per lo ben o per lo mal, que se sentís pas? Vesètz pas la gravitacion coma una sciéncia, alara? Sir Isaac Newton descobriguèt una vertat dins l’univèrs que correspond a d’autras vertats de l’univèrs.

TAM1897 D 52.7La lei que Newton descobriguèt es, coma ai dich, aquela per la quala l’equilibri de l’univèrs es mantengut. Ara legirai l’escritura que mòstra qu’aquò èra conegut dos mila cinc cents ans abans que Newton o descobriguèsse. Isaïas 40:12:—

TAM1897 D 52.8Qual a mesurat las aigas dins la conca de sa man, e mesurat lo cèl amb la palma, e comprés la posca de la tèrra dins una mesura, e pesat las montanhas sus una balança, e los puèges dins una balança?

TAM1897 D 52.9Quand las montanhas e los puèges foguèron establits, èran equilibrats los uns amb los autres. Dieu fixèt la causa per que lor equilibri siá mantengut? Quin es lo nom scientific de la lei per la quala l’equilibri de las causas es mantengut? — Gravitat. De qué parlava donc Isaïas? — De la gravitat. De segur que òc.

TAM1897 D 52.10Un scientific illustra aquel fach amb la pichona flor sonada campaneta de nèu. Pensatz a doas menas de flors que se reproduson a partir de la grana. L’una es una flor drecha, l’autra es una flor penchada. Avètz remarcat dins las flors de pichonas espigas que se tenon a l’entorn d’una centrala. Ara, dins una flor drecha que se reprodutz a partir de la grana, l’espiga centrala es totjorn mai corta que las autras. Se s’agís d’una flor penjada, l’espiga centrala es mai longa que las autras. La rason n’es que la polvera de las flors — lo pollèn — que se tròba sus las espigas perifericas deu tombar sus la centrala, senon i pòt pas aver de reproduccion de la flor.

TAM1897 D 52.11Ara, dins una flor drecha que se reprodutz a partir de la grana, aqueste fial central deu èsser mai cort que los autres, per que lo pollèn dels autres pòsca tombar dessús. Se foguèsse mai long, vesètz, la polvera tombariá en dejós e lo mancariá, e aital cap de grana se poiriá pas formar. Se s’agís d’una flor penjadissa, e aqueste fial es mai cort que los autres, la polvera tombarà a costat e tornarmai cap de grana se poirà pas formar. Alara, dins tota flor drecha que se reprodutz a partir de la grana, l’espiga centrala es mai corta que las que l’enròdan. Dins tota flor penchada que se reprodutz a partir de la grana, la centrala es mai longa.

TAM1897 D 53.1La campaneta de nèu se reprodutz a partir de la grana. E quitament s’es una flor drecha, l’espiga centrala es mai longa que las que l’enròdan. Cossí es possible? O tornarai dire per que comprengatz melhor: la campaneta de nèu es una flor drecha, pròpriament, e se reprodutz a partir de la grana. L’espiga centrala, doncas, deuriá èsser mai corta que las autras. Mas es mai longa. Cossí, alara, se pòt reprodur a partir de la grana? Lo Sénher a previst aquò. L’a fach de tal biais que, e mai que siá una flor drecha, se pencharà e s’acoconarà. Per aquò, l’espiga centrala es facha mai longa que las autras, dins aquesta flor drecha. Creis e se ten drecha fins que florís e es madura e prèsta per la reproduccion. Just alara, baissa lo cap, e quand lo pollèn es tombat a sa plaça, la pichona flor se redreça e se ten drecha.

TAM1897 D 53.2Ara, aquò es polit en se; mas es aicí qu’interven l’illustracion de la lei de la gravitacion. Aqueste scientific me ditz que çò que fa que la flor s’aflaqueisca, que baissa lo cap, es l’atraccion de la Tèrra. Aquò es just. Qué fa tombar una poma? — Lo pes. Mas lo pes es simplament la gravitacion — del latin gravus, que significa pes. Qué fa que la flor drecha baissa lo cap? — Lo pes de la Tèrra. Mas perqué lo pes de la tèrra fa pas que aquela flor baissa la tèsta abans? — Ah, quand Dieu faguèt aquela pichona flor, equilibrèt la tèrra, òc, equilibrèt l’univèrs, segon sos besonhs. Quand Dieu faguèt aquela modèsta pichona campaneta de nèu, tenguèt l’univèrs en equilibri, e l’adaptèt al besonh d’aquela pichoneta flor! E se Dieu pensèt a aquela pichoneta flor, prendrà pas fòrça mai suenh de vosautres, ò vosautres de pauc de fe?

TAM1897 D 53.3Ara, aquel scientific me ditz que se la tèrra — e de segur l’univèrs — foguèsse estada facha d’una sola libra, o d’una sola onça mai pesuga qu’es, aquò auriá fach que la campaneta de nèu s’aclapèsse abans lo bon moment; perque, essent mai pesuga, auriá agut mai d’influéncia sus ela. E dins aquel cas, la primièra campaneta de nèu auriá estat la darrièra. Mas per que aquela pichona campaneta de nèu poguèsse viure e alegrar l’umanitat fins a la fin del mond, Dieu ajustèt l’univèrs justament als besonhs d’aquela flor, de sòrta que quand ven l’ora precisa de son besonh, lo pes es exactament pro per la far penjar. Alara, mentre que penja, la reproduccion se pòt far, una autra fòrça ven de las raices, e la tija ven un pauc mai rèida, e la flor venç la gravitat, e se ten drecha coma abans.

TAM1897 D 53.4Qual a mesurat las aigas dins la conca de sa man, e mesurat lo cèl amb la palma, e comprés la posca de la tèrra dins una mesura, e pesat los monts sus una balança, e las colinas dins una balança?

TAM1897 D 53.5Qual a establit la balança de l’univèrs? — Dieu. Isaïas o declarèt fa gaireben dos mila cinc cents ans abans que Sir Isaac Newton o descobriguèsse. Èra pas un fach scientific quand Isaïas o escriguèt? — Òc. Èra pas registrat pendent totes aqueles sègles? — Òc. Èra pas una vertat scientifica tot aquel temps? — Òc. Èra mai una vertat scientifica quand Newton la descobriguèt? — Non; los scientifics aprenguèron quicòm que sabián pas abans, mas èra ja dins la Bíblia tot aquel temps.

TAM1897 D 53.6Pensatz a aquelas causas. Dieu o vòl. Vòl que vos e ieu vejatz que lo salut, la Paraula que nos a donada, e a la quala apèla nòstre pensament mai naut, es pas una pichona question laterala e estrecha; mas la causa mai granda que lo mond pòsca jamai conéisser. Es la causa mai granda que la sciéncia del mond pòsca jamai conéisser. Es la sciéncia principala que lo mond pòsca jamai conéisser.

TAM1897 D 53.7Pasmens, devèm pas l’estudiar per èsser scientifics. Devèm l’estudiar per èsser salvats; e èsser salvats es scientific.