Duch proroctwa – nr 1

TAM1897 D 2.2Kazanie wygłoszone we wtorek przed południem, 9 lutego 1897 r. Opublikowane w „General Conference Daily Bulletin”, 12 lutego 1897 r., tom 1, nr 1, str. 2–6.

TAM1897 D 2.3PRZYPUSZCZAM, że nie ma w tej sali nikogo, kto by nie uważał, że naprawdę wierzy w ducha proroctwa; to znaczy, że duch proroctwa należy do Kościoła — do tego poselstwa, jakie objawia się poprzez siostrę White, i że wierzy się w te rzeczy, przynajmniej deklaruje się wiarę w nie, o ile chodzi o ideę i fragmenty Pisma Świętego, które dowodzą, że takie rzeczy są częścią tego dzieła. Ale nie w tym tkwi problem, bo teraz mamy kłopoty. Jeśli o tym nie wiemy, jesteśmy w znacznie gorszej sytuacji, niż gdybyśmy mieli kłopoty i o tym wiedzieli. Co więcej, sprawa Boża, podobnie jak wy i ja, znajduje się w tak poważnych kłopotach, że z dnia na dzień grozi nam gniew Boży, ponieważ jesteśmy tam, gdzie jesteśmy. Pan mówi nam o tym niejednokrotnie, wyjaśnia, jak się w tej sytuacji znaleźliśmy, i wskazuje, jak się z niej wydostać. Jedyne, co mogę wam tutaj doradzić, to studiowanie ducha proroctwa i czerpanie z niego tego, czego potrzebujecie.

TAM1897 D 2.4To tylko jedno z wygłoszonych oświadczeń. Znając te oświadczenia i znając je już od pewnego czasu, z radością pozostałbym w domu i kontynuowałbym tam pracę, ponieważ jest tak wiele do zrobienia i dotyczy to tak wielu osób. Bóg wzywa do wielu zmian wśród mężczyzn, którzy utworzyli komitety, zarządy, rady itp., a właśnie ci mężczyźni, którzy tworzą te komitety, zarządy i rady, zgromadzeni tutaj, będą musieli wprowadzić te zmiany. Jak więc ci ludzie mają wprowadzić zmiany, w które sami są zaangażowani, jeśli najpierw sami się nie zmienią? Jedynym sposobem na doprowadzenie do zmiany jest zmiana samych ludzi. Bóg będzie działał poprzez wszystkich, którzy to uczynią, a co stanie się z tymi, którzy tego nie uczynią? Dlatego właśnie mówię, że mamy dziś kłopoty. Kiedy Pan mówi nam, w jakich kłopotach się znajdujemy, wyjaśnia nam, jak do tego doszło i jak się z nich wydostać. Wszystko to wynika z lekceważenia „Świadectw”. Kiedy więc wpadamy w kłopoty przez lekceważenie „Świadectw”, a „Świadectwa” mówią nam dokładnie, jak się z nich wydostać, i postępujemy zgodnie ze świadectwem, które nas z nich wyprowadza, wtedy będziemy mieli właściwy stosunek do „Świadectw”.

TAM1897 D 2.5Nie mam zamiaru zrzucać winy na was, bo jestem w tym razem z wami wszystkimi. Pan mówi, że sprawa Boża jest w kłopotach, a ja jestem częścią tej sprawy Bożej; należę do niej, moje życie jest z nią ściśle powiązane, tak samo jak wasze; to dla nas wszystko. Gdy więc sprawa Boża znajduje się w trudnej sytuacji, wy i ja jesteśmy w trudnej sytuacji. Być może osobiście nie mieliście żadnego konkretnego związku z krokami, które doprowadziły sprawę Bożą do kłopotów; jednak my, będąc częścią tej sprawy Bożej, która sama jest naszym życiem, i tak znajdujemy się w trudnej sytuacji, ponieważ sprawa Boża się w niej znajduje. Ale Bóg mówi nam, co mamy zrobić, aby się z niej wydostać.

TAM1897 D 2.6Nie chcę udzielać wam ludzkiej rady, ale radę Pana. Być może zobaczymy nazwiska ludzi, a jeśli tak się stanie, nie będę tego unikał. Jeśli jakieś nazwisko zostanie pominięte i nie zostanie odczytane, a my wiemy, o kogo chodzi, nie oznacza to, że atakujemy tego brata. Załóżmy, że popełniam zło, a Pan zwraca mi na to uwagę w świadectwie. Kiedy to świadectwo do mnie dociera, odwracam się od tego zła, a wy możecie z tego świadectwa korzystać, jak tylko chcecie, i nie będzie to skierowane przeciwko mnie; bo nie mam z tym nic wspólnego, jeśli odwróciłem się od niego, uznając je i postępując zgodnie z tym.

TAM1897 D 3.1W rzeczywistości pozostaje pytanie, czy ktokolwiek odnajdzie w głębi serca wiarę w „Świadectwa”, dopóki nie otrzyma jednego, dwóch lub trzech, i nie przyjmie ich wszystkich; dopiero wtedy będzie całkiem przekonany, że wierzy w „Świadectwa”, i nie nastąpi to, dopóki nie doświadczy czegoś takiego. Zacznę i zakończę Słowem. Oto coś, co mówi nam, co mamy robić, gdy dochodzimy do takich miejsc jak to: „Jeśli Pan jest pośród waszych narad, obserwując wasz porządek, miłość i bojaźń, a także wasze drżenie przed Jego słowem, to jesteście gotowi do bezinteresownego wykonywania Jego dzieła”.

TAM1897 D 3.2Oto jesteśmy na naradzie. Choć różnimy się charakterem, jeśli kształtuje nas ten sam duch Chrystusa, jesteśmy jednym. Wtedy Kościół może wznieść się jasny jak słońce w południe i wyruszyć potężny jak armia ze sztandarami.

TAM1897 D 3.3Bóg został odcięty od swojego dzieła, od kierowania nim w ogóle – w pracy w poszczególnych stanach, na zgromadzeniach, w radach, w kościołach itp. Mieliśmy fałszywych bogów, ponieważ ludzie stawiali ludzi, a ludzie pozwalali się stawiać, pomiędzy Bogiem a Jego dziełem. Bóg i tak będzie działał w swojej sprawie Bożej, a jeśli nie zejdziecie Mu z drogi i nie pozwolicie Mu działać po swojemu, gniew Boży spadnie na tych, którzy stoją na drodze. Ludzie trzymają się – i pozwalają się trzymać – w miejscach, z których już dawno powinni byli odejść. Jeśli zejdziemy Mu z drogi i pozwolimy Mu działać, będzie działał łagodną ręką. Nie chcemy bicza ze sznurów. Lepiej niech nas to teraz nieco zaskoczy, niż żebyśmy po pewnym czasie byli bardzo zaskoczeni; i lepiej niech nas upomni w miłości, niż żebyśmy trwali w nieświadomości tych rzeczy i zostali zmuszeni do ucieczki ze świątyni, tak jak to się stało tamtego dnia, albo żebyśmy zostali całkowicie zaskoczeni, gdy nie będziemy mogli temu zapobiec.

TAM1897 D 3.4Jeśli więc Pan jest pośród waszych narad, obserwując waszą miłość i waszą bojaźń, oraz wasze drżenie przed Jego słowem, to jesteście gotowi do wykonywania Jego dzieła; a On nie będzie miał udziału w żadnych niesprawiedliwych transakcjach.

TAM1897 D 3.5Ponownie czytam: „Zwyczajem człowieka jest obmyślać plany; Bóg wszczepia zasadę”. A tam, gdzie Bóg wszczepił zasadę, nasze życie i działania są po prostu wyrazem tej zasady. A jeśli nie ma tam zasady Bożej, to jest tam zasada diabła. „Żadne okoliczności nie spowodują reformy. Chrześcijaństwo zaleca reformę w sercu. Czego Chrystus dokona wewnątrz, to okaże się na zewnątrz nakazem nawróconego rozumu. Plan polegający na zaczynaniu od zewnątrz i usiłowaniu dotarcia do wewnątrz zawsze zawodził i nadal będzie zawodził”.

TAM1897 D 3.6Nie mogę zastosować świadectwa wobec nikogo innego niż wobec siebie samego, ponieważ musi ono zostać zastosowane w sercu i działać od wewnątrz. Wtedy Bóg zastosuje je wszędzie tam, gdzie pójdę. Tak samo jest z nami wszystkimi w przypadku świadectwa, które przychodzi do kogokolwiek, na jakimkolwiek zebraniu, naradzie lub zgromadzeniu Generalnej Konferencji. Przewodniczący nie może zastosować w całym polu działania świadectwa, które zostało mu przekazane. Musi je przyjąć w swojej duszy i poddać się mu całym sobą – ciałem, duszą i duchem; wówczas Jezus Chrystus zastosuje to świadectwo wszędzie tam, gdzie ten przewodniczący się uda. Jest to w nim żywa rzecz, a jeśli on idzie naprzód, to świadectwo jest stosowane przez Pana, gdziekolwiek się znajdzie. Jednak ludzie próbowali stosować „Świadectwa” wobec innych osób, nie mając tego świadectwa jako żywej rzeczy w sobie. Próbowano tego wielokrotnie i właśnie w tym tkwi problem. Jeśli świadectwo nie zostanie przez niego przyjęte ciałem, duszą i duchem, tak aby zawarta w nim zasada stała się w nim czymś żywym, to bez znaczenia jest, jak często będzie je czytał i stosował wobec innych ludzi – jego własny wpływ będzie sprzeczny ze świadectwem, które stosuje. Jeśli bowiem nie jest ono realizowane w jego życiu oraz we wszystkim, co mówi i czyni, zostaje zniweczone przez jego działania. I właśnie to doprowadziło do obecnej sytuacji. „Drogą Boga jest dawanie człowiekowi tego, czego nie ma”. Mamy przyjąć to, czego nie mamy, co Bóg nam daje, a to uczyni nas mocą w Panu. 2 List do Koryntian 2:14: „Lecz chwała Bogu, który nam zawsze zwycięstwo daje w Chrystusie i wonność znajomości swojej objawia przez nas na każdem miejscu.” Kiedy ta zasada działa, gdziekolwiek się udamy, Bóg przemawia; On mówi. On objawia przez nas poznanie siebie w każdym miejscu. Może to być transakcja biznesowa; to nie ma znaczenia. Wszystko, co robimy, będzie im przypominało o Bogu po naszym odejściu, więc On objawia przez nas wonność znajomości swojej na każdym miejscu.

TAM1897 D 3.7„Drogą Boga jest uczynienie człowieka kimś, kim nie jest”; uczynienie mnie kimś, kim nie jestem. Kiedy więc przychodzi do mnie świadectwo mówiące mi, że nie postępuję właściwie, to świadectwo ma uczynić mnie tym, kim nie jestem – uczynić mnie prawym. Nie mogę pozostać tam, gdzie jestem, i zastosować tego; ale kiedy to zastosuję, stanę się tym, kim nie byłem, i gdziekolwiek pójdę, Bóg będzie mógł objawić się.

TAM1897 D 3.8„Drogą człowieka jest znalezienie wygodnego miejsca i zaspokajanie apetytu oraz egoistycznych ambicji. Drogą Boga jest działanie w mocy. On udziela łaski, jeśli chory uświadomi sobie, że jej potrzebuje. Człowiek zbyt często zadowala się leczeniem się metodami szarlatanerii, a potem usprawiedliwia swój sposób działania jako słuszny”. Droga Boga jest inna. Wszyscy jesteśmy chorymi ludźmi, a gdybyśmy tylko zdali sobie z tego sprawę, Bóg udzieliłby nam niezbędnego uzdrowienia. Człowiek woli szarlatanerię i uważa swój sposób działania za słuszny; ale Bóg zamierza oczyścić duszę. Jana 7:38: „Kto wierzy w mię, jako mówi Pismo, rzeki wody żywej popłyną z żywota jego.” To jest królestwo Boże w nim samym. „Z dnia na dzień ludzie ujawniają, czy królestwo Boże jest w nich. Jeśli Chrystus panuje w ich sercach, zyskują siłę zasad, moc i zdolność do stania jako wierni strażnicy, prawdziwi reformatorzy; nie może bowiem być mowy o reformie, jeśli nie ma pełnej współpracy z Jezusem Chrystusem. Dzięki łasce Chrystusa ludzie mają wykorzystywać swoje dane przez Boga zdolności, by się reformować. Dzięki temu aktowi samozaparcia, na który Pan niebios patrzy z aprobatą, odnoszą zwycięstwa nad własnymi wrodzonymi i wykształconymi skłonnościami; wówczas, podobnie jak Daniel, wywierają na innych wrażenie, które nigdy nie zostanie wymazane. Wpływ ten dotrze do wszystkich zakątków ziemi”.

TAM1897 D 4.1To jest właśnie to świadectwo, o którym wspomniałem przed chwilą. Kiedy przyjmujecie świadectwo i wpuszczacie je do swojego serca oraz życia, stajecie się kimś, kim wcześniej nie byliście, a wtedy w was zamieszkuje królestwo Boże, a świadectwo to zostanie rozniesione po wszystkich zakątkach ziemi. Być może nigdy nie wyjedziecie poza swój stan. Jak więc to w ogóle może się stać? Gdziekolwiek pójdziecie i gdziekolwiek ja pójdę, Bóg wywiera na sercach wrażenia, które nigdy nie zostaną wymazane, a dzięki nim powstają kolejne wrażenia i tak dalej. Można się przed tym zatwardzić, ale i tak to tam dotrze; a kiedy to wrażenie zostanie wywołane przez was, ten człowiek będzie wiedział, że pochodzi od Pana. Saduceusze nie wierzyli w zmartwychwstanie, ale sami przyznali, że po Jego śmierci poznali po uczniach, że byli z Jezusem i uczyli się od Niego. W głębi serca wiedzieli, że zmartwychwstał. Fakt ten istniał, ale nie doprowadził ich do nawrócenia. Taka jest zasada zawarta w Biblii. Ze świadectwa napisanego w 1896 roku czytam: „Wielu mężczyzn, którzy pełnili funkcję doradców na posiedzeniach zarządu i rady, należy wyeliminować”. Zwróćcie uwagę, że mowa jest o wielu. W sumie nie ma ich zbyt wielu, więc gdy wielu z nich zostanie wyeliminowanych, nie pozostanie ich zbyt wielu. „Inni mężczyźni powinni zająć ich miejsca, gdyż ich głos nie jest głosem Boga. Ich plany i podstępy nie są zgodne z Bożym porządkiem. Ci sami mężczyźni pozostawali na stanowiskach dyrektorów zarządu tak długo, aż pod ich własnym kierownictwem i zgodnie z ich własnymi metodami zaczęto używać zwykłego ognia zamiast świętego ognia rozpalonego przez samego Boga. Ci mężczyźni nie są już nazywani Izraelem, lecz uzurpatorami”. Uzurpatorzy zamiast Izraela! W jakich gorszych kłopotach moglibyśmy się znaleźć?

TAM1897 D 4.2Ponownie, ze świadectwa napisanego w 1894 roku: „Zmiany powinny były nastąpić już dawno temu. Bóg pragnie, aby Kościół zrzucił z siebie hańbę”. Oto słowa: „Ci sami ludzie nie powinni z roku na rok tworzyć waszego zarządu; zmiany powinny były nastąpić już dawno temu. Bóg pragnie, aby Kościół zrzucił z siebie hańbę; ale dopóki ludzie, którzy czuli się w pełni kompetentni do pracy bez przyjmowania rad od Boga, są utrzymywani na stanowiskach rok po roku, nie da się tego dokonać. Ten stan rzeczy przenika jak kwas każdą gałąź dzieła, ponieważ ludzie nie odczuwają potrzeby kierownictwa Ducha Świętego”.

TAM1897 D 4.3Co należy uczynić? Czy Pan będzie miał teraz szansę działać? Czy pozwoli Mu się wprowadzić niezbędne zmiany? To świadectwo nie oznacza, że mamy przejąć tę sprawę i nagle przystąpić do wprowadzania zmian. Moje serce musi być w porządku, zanim będę mógł uczestniczyć w jakiejkolwiek zmianie. Należy poddać się Bogu, a następnie pozwolić Mu działać poprzez nas. Nie ma dla nas znaczenia, kim są ci ludzie, jeśli Bóg tam jest.

TAM1897 D 4.4Nie powinniśmy teraz zaczynać rozglądać się, jakich kandydatów możemy wyłonić, których moglibyśmy faworyzować i wprowadzić na stanowiska zajmowane obecnie przez innych; bo wtedy, choć oni opuściliby te stanowiska, my byśmy je zajęli, a Pan byłby tak samo daleko jak przedtem. Problem polega na tym, że Pan został pominięty. Gdybyśmy teraz sami zajęli ich miejsca, Pan nadal byłby pominięty, a sprawa Boża znalazłaby się w gorszej sytuacji niż wcześniej. Ale nie o to chodzi. Nie powinno tu być miejsca na politykę; ale jeśli polityka jest w nas, to pojawi się tutaj i ujawni się tutaj. Jeśli rzeczywiście ktoś ma w sobie politykę, najlepszym miejscem, by ją wykorzystać, jest otwarty świat, wśród tych, którzy są politykami i niczym więcej, bo on sam jest właśnie tym; a jeśli nie wykorzysta jej tam, wykorzysta ją w Kościele i będzie tam szerzył jedynie zło i diabelskie sztuczki. I oczywiście lepiej, by taka działalność odbywała się w otwartym świecie niż w Kościele. Nie po to więc tu jesteśmy. Jesteśmy tu po to, by odnaleźć Boga i otworzyć nasze serca, aby mógł zająć miejsce od środka aż po obrzeża, w każdej myśli, słowie i czynie; a Bóg nie jest politykiem; On jest Bogiem. Naszym zadaniem jest szukać Boga całym sercem, aby Bóg uczynił wszystko, co należy uczynić; a uczyni to, jeśli Mu na to pozwolimy. Dajcie Bogu szansę. Ci, którzy stoją na drodze, powinni zejść z drogi, a reszta z nas powinna trzymać się z boku. Wtedy Bóg będzie mógł zająć miejsce, które Mu się należy.

TAM1897 D 5.1Następnie przytoczona jest tu historia Nikodema i Chrystusa. Nikodem był przywódcą w Izraelu, a jest napisane, że „Nikodem pragnął osobistej rozmowy z Jezusem. Gdy przyszedł do Niego w nocy, rzekł: „Mistrzu! Wiemy, że przyszedłeś od Boga jako nauczyciel; nikt bowiem takich cudów czynić by nie mógł, jakie Ty czynisz, jeśliby Bóg z nim nie był”. Wszystko to było prawdą, ale co odpowiedział mu Jezus? „Zaprawdę, zaprawdę, powiadam ci, jeśli się kto nie narodzi na nowo, nie może ujrzeć Królestwa Bożego”. Oto człowiek zajmujący wysokie stanowisko, podziwiany za znajomość żydowskiego prawa, człowiek, którego umysł był skarbnicą mądrości. Nikodem rzeczywiście dysponował nadzwyczajnymi talentami. Nie chciał przyjść do Jezusa otwarcie, ponieważ stałby się obiektem pogardliwych komentarzy. Dla żydowskiego przywódcy przyznanie się do sympatyzowania z pogardzanym Nazareńczykiem byłoby zbyt upokarzające. Postanowił dowiedzieć się czegoś o misji i roszczeniach tego Nauczyciela, przekonać się osobiście, czy jest On rzeczywiście światłością, która ma oświecić pogan i Chwałą Izraela.

TAM1897 D 5.2„Jezus praktycznie powiedział Nikodemowi: To nie dyskusje, polemiki i spory są ci potrzebne. One nie wniosą światła do twojej duszy. Ty musisz mieć nowe serce, w przeciwnym razie nie ujrzysz Królestwa niebieskiego. To nie przekonujące dowody pomogą ci zająć właściwe stanowisko, lecz nowe cele — nowe pobudki. Musisz się na nowo narodzić. Dopóki ta zmiana nie nastąpi czyniąc wszystko nowym, najpotężniejsze dowody, jakie można by przedstawić, będą bezużyteczne. Twoje własne serce rozpaczliwie potrzebuje przemiany; wszystko musi ulec zmianie, inaczej nie ujrzysz Królestwa Bożego.

TAM1897 D 5.3„Nikodem poczuł się upokorzony tą wypowiedzią. Tracąc panowanie nad sobą, podchwycił słowa Chrystusa, pytając: Jakże się może człowiek narodzić, gdy jest stary?”. Nie był na tyle duchowo usposobiony, by dostrzec znaczenie słów Chrystusa. Ale Zbawiciel nie zamierzał odpierać argumentu argumentem. Podnosząc dłoń z uroczystym dostojeństwem dodał z naciskiem: „Zaprawdę, zaprawdę, powiadam ci, jeśli się kto nie narodzi z wody i z Ducha, nie może wejść do Królestwa Bożego. Co się narodziło z ciała, ciałem jest, a co się narodziło z Ducha, duchem jest. Nie dziw się, że ci powiedziałem: Musisz się na nowo narodzić. Wiatr wieje dokąd chce, i szum jego słyszysz, ale nie wiesz skąd przychodzi i dokąd idzie; tak jest z każdym, kto się narodził z Ducha. Odpowiedział Nikodem i rzekł Mu: Jakże to się stać może?”.

TAM1897 D 5.4„Pewne przebłyski Prawdy zaczęły przenikać do świadomości przywódcy. Słowa Chrystusa napawały go trwogą i sprawiły, że zapytał: „Jakże to się stać może”. Jezus podpowiedział mu z głęboką powagą: „Jesteś nauczycielem w Izraelu, a tego nie wiesz?”. Te słowa miały być dla Nikodema lekcją. Zamiast irytować się z powodu prostych słów prawdy i pozwalać sobie na ironię, powinien był mieć o sobie o wiele skromniejsze zdanie z powodu swojego duchowego braku wiedzy. Jednak Chrystus powiedział to z tak uroczystą powagą, a zarówno Jego ton jak i wyraz twarzy wyrażały tak głęboką miłość, że Nikodem nie poczuł się urażony, gdy uświadomił sobie swoje upokarzające położenie. Z pewnością ktoś, komu powierzono religijne sprawy ludu, nie powinien pozostawać w niewiedzy co do tak ważnej prawdy, której zrozumienie jest niezbędnym warunkiem wejścia do Królestwa Niebios. „Zaprawdę, zaprawdę, powiadam ci” — mówił dalej Jezus — „co wiemy, to mówimy, i co widzieliśmy, o tym świadczymy, ale świadectwa naszego nie przyjmujecie. Jeśli nie wierzycie, gdy wam mówiłem o ziemskich sprawach, jakże uwierzycie, gdy wam będę mówił o niebieskich?”

TAM1897 D 5.5„Lekcja udzielona Nikodemowi jest bardzo odpowiednia dla tych, którzy dzisiaj zajmują wysokie stanowiska jako przywódcy Izraela i których głosy często słyszane w radach świadczą o tym samym duchu, jakiego posiadał Nikodem”. Kto dziś zechce słuchać i pozwoli, by te same słowa wywarły taki sam wpływ na jego serce i życie? W rezultacie Nikodem nawrócił się.

TAM1897 D 5.6Te słowa zostały skierowane do przewodniczących konferencji, starszych zborów oraz osób piastujących oficjalne stanowiska w naszych instytucjach. Wiecie, czy jesteście przewodniczącymi konferencji. To przemawia do was; mówi: Musicie narodzić się na nowo. Wiecie, czy jesteście starszymi zboru. To przemawia do was; mówi: Musicie narodzić się na nowo. Wiecie, czy piastujecie oficjalne stanowisko w którejkolwiek z naszych instytucji. To przemawia do was; mówi: Musicie narodzić się na nowo. Mówi: Musicie się nawrócić. Nie mówi, że nigdy się nie nawróciliście; nawet jeśli już się nawróciliśmy, nadeszły takie czasy, że Bóg wzywa do bardziej gruntownego nawrócenia, głębszego poświęcenia, niż kiedykolwiek wcześniej znaliśmy. Nie ma znaczenia ani dla was, ani dla mnie, że nawróciliśmy się pięć, dziesięć czy piętnaście lat temu, jeśli nie jesteśmy nawróceni teraz, dzisiaj. A dzisiaj mówi: „Jeśli usłyszycie Jego głos, nie zatwardzajcie serc waszych”. Dzisiaj, póki trwa ten dzień, mówi do was i do mnie: „Musicie narodzić się na nowo; musicie się nawrócić; a jeśli ktoś nie narodzi się na nowo, nie może ujrzeć królestwa Bożego”. I oto błogosławiona obietnica: „dam wam serce nowe”. Chwała Panu! Szukajmy Pana z takim sercem, z taką żarliwością jak nigdy dotąd, aby mógł nas używać jak nigdy dotąd; a wtedy On usunie hańbę ze swojego Kościoła, a on powstanie, by iść naprzód nieskrępowany, piękny jak księżyc, jasny jak słońce i straszny jak armia ze sztandarami. Tego właśnie Pan oczekuje dzisiaj od was i ode mnie. Czy to otrzyma?