7 වන පරිච්ඡේදය — පණිවුඩයේ වේගවත් ප්රගතිය
GSAM 126.1“තවද වලාකුළක් පැළඳගෙන ස්වර්ගයෙන් බැස එන තවත් බලවත් දේවදූතයෙකු දුටිමි. ඔහුගේ හිස මත දේදුන්නක් විය. ඔහුගේ මුහුණ සූර්යයා මෙන්ද ඔහුගේ පාද ගිනි කුලුනු මෙන්ද විය. ඔහුගේ අතේ දිගහැරුණු කුඩා පොතක් තිබුණේය. ඔහු තම දකුණු පාදය මුහුද මතද වම් පාදය පොළොව මතද තබා, සිංහයෙකු ගර්ජනා කරන්නාක් මෙන් මහත් හඬකින් මොරගැසුවේය. ඔහු මොරගැසූ කල ගිගුරුම් හතක් තම හඬ නිකුත් කළෝය.... තවද මුහුද මතත් පොළොව මතත් සිටිනවා මා දුටු දේවදූතයා තම අත ස්වර්ගය දෙසට ඔසවා, ස්වර්ගයත් එහි ඇති දේත් පොළොවත් එහි ඇති දේත් මුහුදත් එහි ඇති දේත් මැවූ, සදාකාලයෙන් සදාකාලයට ජීවත්වන තැනන්වහන්සේගේ නාමයෙන් මෙසේ දිවුළේය: තවත් කාලයක් නොවන්නේය; එහෙත් හත්වන දේවදූතයා හඬ නඟන්නට පටන්ගන්නා ඔහුගේ හඬේ දවස්වලදී, දෙවියන්වහන්සේ තම සේවකයන් වූ අනාගතවක්තෘවරුන්ට ප්රකාශ කළ ලෙස උන්වහන්සේගේ රහස සම්පූර්ණ වන්නේය.”1
GSAM 126දේවදූතයෙක් මනුෂ්ය පණිවුඩකරුවන්ගේ සංකේතයක් වීම
GSAM 126.2දැනටමත් පෙන්වා ඇති පරිදි, ශුභාරංචිය දේශනා කිරීමේ කාර්යය මනුෂ්යයාට පවරා ඇත. “ලෝකයේ අවසානය” දක්වා එම මාධ්යය මත තම ආශීර්වාදය දෙන බව ස්වාමීන්වහන්සේ පොරොන්දු වූ සේක.2 එබැවින් මේ පණිවුඩය ගෙනෙන දේවදූතයා, පොළොවේ වැසියන්ට දේශනා කළ යුතු කාලය පිළිබඳ පණිවුඩයක සංකේතයක් විය යුතුය. පණිවුඩය ප්රකාශ කරනු ලබන්නේ “දිගහැරුණු” පොතකිනි. එයින් එය කලින් වසා තිබුණු බව පැහැදිලිව ඇඟවේ. මේ පණිවුඩකරුවෝ දෙවියන්වහන්සේගේ ගෞරවයට පාත්ර වෙති. මන්ද, දෙවියන්වහන්සේගේ ගිවිසුමේ ලකුණක් වන “දේදුන්න” ඔවුන්ට ඉහළින් තිබේ. ඔවුහු දෙවියන්වහන්සේගේ තේජසේ ආලෝකය පැළඳගෙන සිට, සියල්ලේ මැවුම්කාරයාණන්ගේ බලය පිට පණිවුඩය ප්රකාශ කරති. මෙහි ප්රකාශ කරනු ලබන්නේ කලක් “මුද්රා තැබූ” නමුත් දැන් “දිගහැරුණු” පොතකින් ප්රකාශ කරනු ලබන කාලය පිළිබඳ පණිවුඩයකි.
GSAM 127.1විමර්ශනාත්මක විනිශ්චය වෙත මඟ පෙන්වන මහා අනාවැකි කාලය වන දින 2300 අවසන් වීම පිළිබඳ ආලෝකය දිය යුතු කාලය ස්වාමීන්වහන්සේ නියම කළ බව පෙර පරිච්ඡේදවල ඔප්පු කර ඇත. උන්වහන්සේ ඒ ආලෝකය හෙළි කළ බොහෝ දෙනෙකු නැඟිටුවීමෙන්, දැනගැන්ම වැඩිවන්නේය යන අනාවැකිය හරියටම ඉටු වූ බවද පෙන්වා ඇත. තවද, “අත්තික්කා ගසේ උපමාව” ඉගෙනගත යුතු කාලයද උන්වහන්සේ නියම කළ සේක. ඒ කාලයේදීම ඒ ස්ථානවලදීම තම ගුරුවරුන් නැඟිටුවා, ඒ උපමාව ලෝකයට ප්රකාශ කිරීමට පිටත් කර යැවීමෙන් උන්වහන්සේ එසේ කළ සේක. එලෙසම, කාලය පිළිබඳ පණිවුඩය මහත් මොරගැසීමක් දක්වා වැඩි විය යුතු මොහොතද උන්වහන්සේ හරියටම නියම කළ සේක. එයද එලෙසම හරියට ඉටු විය.
GSAM 127පළමු පණිවුඩයේ මහත් මොරගැසීම
GSAM 127.2මෙම ප්රකාශනයේ මහත් මොරගැසීම සිදු විය යුතු කාලය කුමක්ද යන්න සැලකිල්ලට ලක්විය යුතු ප්රශ්නයකි. එය මෙහි තබා ඇත්තේ හයවන හා හත්වන හොරණෑ හඬ නැඟීම අතරය. ශුද්ධ ලියවිල්ලේ වාර්තාව තුළ එයට හිමි ස්ථානයෙන් පමණක් නොව, පණිවුඩයෙන්මද එය දැකිය හැකිය. එහි මෙසේ කියයි: “හත්වන දේවදූතයා හඬ නඟන්නට පටන්ගන්නා ඔහුගේ හඬේ දවස්වලදී, දෙවියන්වහන්සේ තම සේවකයන් වූ අනාගතවක්තෘවරුන්ට ප්රකාශ කළ ලෙස උන්වහන්සේගේ රහස සම්පූර්ණ වන්නේය.” මෙම පණිවුඩයෙහි ප්රකාශ කරනු ලබන කාලය හත්වන හොරණෑව හඬ නඟන අවස්ථාව දක්වා විහිදෙන බවට මෙය තීරණාත්මක සාක්ෂියකි.
GSAM 127මහත් මොරගැසීමේ කාලය
GSAM 127.3හත්වන දේවදූතයා හඬ නඟන විට, “ස්වර්ගයෙහි දෙවියන්වහන්සේගේ මාලිගාව විවෘත කරන ලද්දේය; උන්වහන්සේගේ මාලිගාව තුළ උන්වහන්සේගේ ගිවිසුම් පෙට්ටිය දකින ලද්දේය” යයි අපි කියවමු.3 භූමික ශුද්ධස්ථානයේ සේවයේදී, ගිවිසුම් පෙට්ටිය තිබූ කුටිය වන අතිශුද්ධස්ථානය විවෘත කරන ලද්දේ වසරකට එක් වරක් පමණි. ඒ සමගි කිරීමේ දවසේදීය; එහි අරමුණ වූයේ පාප මකා දැමීම හෙවත් ශුද්ධස්ථානය පිරිසිදු කිරීමය. ක්රිස්තුස්වහන්සේ විසින් ඉටු කරනු ලබන මෙම පිරිසිදු කිරීමේ කාර්යය සිදු විය යුතු බවට අනාගතවක්තෘවරුන් පැවසූ කාලය දින 2300 අවසානයයි.4 හත්වන දේවදූතයා හඬ නඟන විට, මළවුන් විනිශ්චය කරනු ලැබීමට කාලය පැමිණි බව ස්වර්ගයේ හඬවල් පවසන බවද සඳහන් වේ.5
GSAM 128.1එළිදරව්ව 10 හි මේ අනාවැකි සංකේතයෙන් පෙන්වන්නේ මෙම පණිවුඩය “මහත් හඬකින්ද,” අවසානයේදී “සිංහයෙකු ගර්ජනා කරන්නාක් මෙන්ද” පැතිර යා යුතු කාලයයි. මේ අනාවැකිය අනුව පණිවුඩය එහි “මහත් මොරගැසීම” දක්වා වැඩි විය යුතු කාලය, හයවන හොරණෑවේ අවසානයේ සිට ශුද්ධස්ථානය පිරිසිදු කිරීම වෙත මඟ පෙන්වන ඒ අනාවැකි කාලයේ අවසානය දක්වාය. වෙනත් වචනවලින් කියතොත්, දින 2300 අවසානය දක්වාය. පළමු හොරණෑ හතර ඉටු වූයේ බටහිර රෝමය කොටස් හෙවත් රාජ්ය දහයකට බෙදූ ගොත්වරුන්ගේ, වැන්ඩල්වරුන්ගේ, හුන්වරුන්ගේ ආදීන්ගේ යුද්ධවලදීය.
GSAM 128පස්වන හොරණෑව
GSAM 128.2පස්වන හොරණෑවෙන් පෙන්වන්නේ ඉස්ලාම් ධර්මය එහි වැරදි මත නමැති වලාකුළ සමඟ නැඟී ඒමයි. එහෙත් එයින් විශේෂයෙන්ම පෙන්වන්නේ “ඔවුන් කෙරෙහි රජෙකු සිටි” කාලයේ පටන් “මාස පහක,” එනම් සැබෑ අවුරුදු එකසිය පනහක කාලයයි. 1299 ජූලි 27 වන දින, ඔටෝමාන් අධිරාජ්යයේ ආරම්භකයා වූ ඔත්මාන් නිකොමීඩියාවේ භූමි ප්රදේශය ආක්රමණය කළේය. එතැන් පටන් පස්වන හොරණෑව හඬ නැඟූ අවුරුදු එකසිය පනහ අවසන් වූ 1449 ජූලි 27 දක්වා ඔටෝමාන්වරු රෝමයේ නැඟෙනහිර අධිරාජ්යයට හිරිහැර කොට එයට “වධ දුන්නෝය.” ඒ කාලයේදී තුර්කිවරු තම හමුදා සමඟ කොන්ස්තන්තිනෝපල් නගරයටම එරෙහිව පැමිණ, යුද්ධයේදී වෙඩි බෙහෙත් භාවිත කළෝය. ඔවුහු කොන්ස්තන්තිනෝපල්හි පවුරුවලට විශාල ගල් විදින්නට බර කාලතුවක්කුවක් යොදාගත්තෝය. ඉතිහාසඥ ගිබන් පවසන පරිදි එය ඇදගෙන යාමට ගවයන් හැටක් අවශ්ය විය.
GSAM 128හයවන හොරණෑවේ අවසානය
GSAM 128.3මේ කාලයේදී පමණ, ඉතිහාසඥයන් අවසාන ග්රීක අධිරාජයා ලෙස සටහන් කරන ජෝන් පැලියෝලොගස් මිය ගියේය. සිංහාසනයට නීත්යනුකූල උරුමකරු වූයේ කොන්ස්ටන්ටයින් ඩෙකෝසස්ය. එහෙත් ඔහුට එරෙහිව මේ යුද්ධය ගෙන ගිය තුර්කි සුල්තාන් වූ අමුරාත් කෙරෙහි ඔහු තුළ තිබූ බිය නිසා, සිංහාසනයට නැඟීමට අමුරාත්ගෙන් අවසර ඉල්ලූ බව කියනු ලැබේ. එවැනි ක්රියාවක් සිංහාසනය තුර්කිවරුන්ට පවරා දීමක් ලෙසම පාහේ පෙනී යනු ඇත. ඇත්තෙන්ම ඉතා කෙටි කලකින් ඔටෝමාන්වරු කොන්ස්තන්තිනෝපල් නගරයත් රෝමයේ නැඟෙනහිර අධිරාජ්යයත් අත්පත් කරගත්තෝය. මෙසේ ඔවුහු කලින් “වධ දුන්” අධිරාජ්යය දේශපාලන වශයෙන් “මරා දැමුවෝය.” ඔවුන් එය “මරා දැමීමට” නියමිතව තිබුණේ “පැයක්ද දවසක්ද මාසයක්ද අවුරුද්දක්ද” පුරාය.
GSAM 129.1මෙය අනාවැකි කාලය ලෙස, දවසකට අවුරුද්දක් බැගින් ගත් විට, එය කොපමණ කාලයක් වේද? ගණනය සරලය: අවුරුද්දක් යනු දින 360 ක් හෙවත් අවුරුදු 360 කි; මාසයක් යනු දින 30 ක් හෙවත් අවුරුදු 30 කි; එක් දවසක් යනු එක් අවුරුද්දකි. ඒ සියල්ල දින 391 ක් හෙවත් සැබෑ අවුරුදු 391 කි. පැයක් යනු දවසකින් විසිහතරෙන් කොටසක් බැවින්, සංකේතයක් වශයෙන් එය මාස භාගයක් හෙවත් දින පහළොවක් වේ. එබැවින් නැඟෙනහිර රෝම භූමි ප්රදේශයේ මුස්ලිම්වරුන්ගේ ස්වාධීන පාලනයේ මුළු කාලය අවුරුදු 391 යි දින 15 ක් විය යුතුය. මෙය 1449 ජූලි 27 ට එකතු කළ විට, හයවන හොරණෑව යටතේ දක්වා ඇති පරිදි තුර්කි ස්වාධීනත්වයේ කාලය අවසන් වීම සඳහා අපට ලැබෙන්නේ 1840 අගෝස්තු 11 ය.
GSAM 129ආචාර්ය Josiah Litch ඔටෝමාන් අධිරාජ්යයේ බිඳ වැටීම පුරෝකථනය කරයි
GSAM 129.21838 දී පෙන්සිල්වේනියාවේ ෆිලඩෙල්ෆියාහි ආචාර්ය Josiah Litch, William Miller ඉදිරිපත් කළ සත්යය පිළිගෙන, පණිවුඩය වඩාත් ප්රසිද්ධ කිරීමේ කාර්යයට එක් විය. ඔහු එළිදරව්වේ හොරණෑ හත පිළිබඳව මහජන පුවත්පත්වල පළ කිරීම සඳහා ලිපි සකස් කළේය. 1840 අගෝස්තු 11 වන දින හයවන හොරණෑව හඬ නැඟීම නවතින බවත් ඔටෝමාන් බලය බිඳ වැටෙන බවත් ඔහු කිසිදු පැකිළීමකින් තොරව ප්රකාශ කළේය. සංකේතාත්මක අනාවැකියක එක් දවසක් සැබෑ කාලයෙන් එක් අවුරුද්දක් නියෝජනය කරන බව එයින් ලෝකයට පෙන්වනු ඇතැයිද ඔහු පැවසීය.
GSAM 129.3සහෝදරයන්ගෙන් සමහරු, මේ කරුණ ගැන ඔහු සමඟ එකඟ වූ අය පවා, ඔහු කී පරිදි එය “සිදු නොවුණොත්” ඇති වන ප්රතිඵලය ගැන බියෙන් වෙවුලුවෝය. එහෙත් එයින් ඔහු අධෛර්යයට පත් නොවී, තුර්කි ප්රශ්නය පිළිබඳ තම අදහස් ප්රසිද්ධ කිරීමට තමාට හැකි සියල්ල කරමින් ඉදිරියට ගියේය. මේ විෂය පිළිබඳ ඔහු කළ ප්රකාශය මහජන පුවත්පත් පතුරුවා හැරියේය. ආගම නොපිළිගන්නන්ගේ සමාජ තම රැස්වීම්වලදී මේ ප්රශ්නය සාකච්ඡා කොට මෙසේ කීවේය: “යම් අවදානමක් ගන්නා මිනිසෙක් මෙහි සිටියි. මේ කාරණය ඔහු කියන පරිදි සිදු වුණොත්, අනාවැකියෙහි දවසක් අවුරුද්දක් සංකේතවත් කරන බවත්, දින 2300 එපමණ අවුරුදු ගණනක් බවත්, ඒවා 1844 දී අවසන් වන බවත් ඔහු කරන ප්රකාශය කිසිදු සැකයකින් තොරව තහවුරු වනු ඇත.”
GSAM 130.1ආචාර්ය Litchගේ දේශනය ප්රකාශයට පත් කිරීම මහජනයා අතර මහත් කැලඹීමක් ඇති කළේය. එයින් දහස් ගණනකගේ අවධානය, ඊජිප්තුවේ පාෂාවරයා වූ මෙහෙමෙත් අලි සහ තුර්කි සුල්තාන් අතර පැන නැඟුණු ආරවුල් කෙසේ අවසන් වේදැයි බලා සිටීම වෙත යොමු විය. සිය ගණනක් මෙසේ කීවෝය: “ආචාර්යතුමා ප්රකාශ කළ පරිදි මේ කාරණය අවසන් වුණොත්, සංකේතාත්මක කාලය අර්ථ දැක්වීමේදී ‘දවසක් අවුරුද්දක් ලෙස ගැනීමේ’ මූලධර්මය තහවුරු වනු ඇත. එවිට අපි ඇඩ්වෙන්ටිස්ට්වරු වන්නෙමු.”
GSAM 130තුර්කි සුල්තාන් ඊජිප්තුවේ පාෂාවරයා සමඟ යුද්ධ කිරීම
GSAM 130.21840 ට පෙර වසර කිහිපයක් තිස්සේ සුල්තාන් ඊජිප්තුවේ පාෂාවරයා වූ මෙහෙමෙත් අලි සමඟ යුද්ධයක පැටලී සිටියේය. 1838 දී සුල්තාන් සහ ඔහුට යටත්ව සිටි ඊජිප්තු පාලකයා අතර ආරවුල විදේශ තානාපතිවරුන්ගේ බලපෑමෙන් තාවකාලිකව මැඬපවත්වන ලද්දේය. එහෙත් 1839 දී සටන් නැවත ආරම්භ විය. ඒවා දිගටම පැවතුණු අතර, අවසානයේ සුල්තාන්ගේ හා මෙහෙමෙත්ගේ හමුදා අතර සිදු වූ මහා සටනකදී සුල්තාන්ගේ හමුදාව සම්පූර්ණයෙන්ම විනාශ කර දමන ලද්දේය. මෙහෙමෙත් ඔහුගේ නාවික බලඇණිය අල්ලාගෙන ඊජිප්තුවට ගෙන ගියේය. සුල්තාන්ගේ බලය කොතරම් හීන වී තිබුණේද යත්, අගෝස්තු මාසයේ යුද්ධය නැවත පටන්ගත් විට, කලක් බලවත් වූ තුර්කි නාවික බලඇණියේ කනගාටුදායක අවශේෂ ලෙස ඔහුට තිබුණේ පළමු ශ්රේණියේ යුද නැව් දෙකක් සහ ෆ්රිගේට් යුද නැව් තුනක් පමණි. මේ නාවික බලඇණිය අත්හැර සුල්තාන්ට ආපසු දීම මෙහෙමෙත් තරයේ ප්රතික්ෂේප කළේය. බලවත් රාජ්යයන් එය තමාගෙන් ලබාගැනීමට උත්සාහ කළොත් තමා එය පුළුස්සා දමන බව ඔහු ප්රකාශ කළේය. 1840 දී එංගලන්තය, රුසියාව, ඔස්ට්රියාව සහ ප්රුසියාව මැදිහත් වී ආරවුල විසඳීමට තීරණය කළ විට තත්ත්වය එසේ විය. මන්ද, කිසිවෙකු මැදිහත් නොවුණොත්, මෙහෙමෙත් ඉක්මනින්ම සුල්තාන්ගේ සිංහාසනයේ ස්වාමියා වන බව පැහැදිලි විය.
GSAM 131මිත්ර බලවත් රාජ්යයන්ගේ මැදිහත් වීම
GSAM 131.1“මිත්ර බලවත් රාජ්යයන්ගේ මේ මැදිහත් වීම සුල්තාන් පිළිගත්තේය. එසේ කිරීමෙන් ඔහු මේ ප්රශ්නය ස්වේච්ඡාවෙන්ම ඔවුන් අතට භාර දුන්නේය. මේ බලවත් රාජ්යයන්ගේ සමුළුවක් ලන්ඩන්හි පැවැත්විණි. ඔටෝමාන් අධිරාජ්යයේ පූර්ණ බලතල ලත් නියෝජිතයා ලෙස ෂෙයික් එෆෙන්දි බේ ලික්ගිස් එයට සහභාගි විය. ඊජිප්තුවේ පාෂාවරයා වෙත ඉදිරිපත් කිරීම සඳහා අවසාන නිවේදනයක් සකස් කරන ලද්දේය. එයට අනුව, ඊජිප්තුවේ පාලනය පරම්පරාවෙන් උරුම වන ලෙසද, සූවස් බොක්කේ සිට තිබේරියස් විල දක්වා විහිදෙන සිරියාවේ මුළු ප්රදේශයත් ඇක්රේ (අක්කෝ) පළාතත් ජීවිතාන්තය දක්වා පාලනය කිරීමටද සුල්තාන් ඔහුට ඉදිරිපත් කළ යුතු විය. ඒ වෙනුවෙන්, ඔහු ඒ වන විට අල්ලාගෙන සිටි සුල්තාන්ගේ රාජ්යයට අයත් අනෙකුත් සියලු ප්රදේශවලින් ඉවත් වී ඔටෝමාන් නාවික බලඇණිය ආපසු දිය යුතු විය. සුල්තාන්ගේ මේ යෝජනාව ඔහු ප්රතික්ෂේප කළහොත්, බලවත් රාජ්ය හතර විසින් කාරණය තමන් අතට ගෙන, ඔහු කොන්දේසිවලට එකඟ කරවා ගැනීම සඳහා තමන් සුදුසු යැයි සලකන වෙනත් මාර්ග භාවිත කළ යුතු විය.
GSAM 131.2“මේ අවසාන නිවේදනය මෙහෙමෙත් අලි අතට දුන් වහාම, කාරණය සදහටම කලින් කී තැනැත්තාගේ [සුල්තාන්ගේ] පාලනයෙන් බැහැර වන බවත්, ඒ මොහොතේ සිට ඔහුගේ කටයුතු පිළිබඳ තීරණ ගැනීම විදේශ බලවත් රාජ්යයන් අතට පත්වන බවත් පැහැදිලි විය.
GSAM 131අනාවැකිය ඉටු වීම—තුර්කි ස්වාධීනත්වයේ අවසානය
GSAM 131.3“සුල්තාන්, අවසාන නිවේදනය පාෂාවරයාට දන්වන පිණිස රිෆාත් බේ රජයේ වාෂ්ප නැවකින් ඇලෙක්සැන්ඩ්රියාවට යැව්වේය. එය 1840 අගෝස්තු එකොළොස්වන දින ඔහු අතට දෙන ලද අතර, ඔහු එය භාරගත්තේය! එදිනම, පාෂාවරයා අවසාන නිවේදනයේ කොන්දේසි පිළිපැදීම ප්රතික්ෂේප කළහොත් කුමන සැලැස්මක් අනුගමනය කරන්නේදැයි විමසා සුල්තාන් බලවත් රාජ්ය හතරේ තානාපතිවරුන්ට ලිපියක් යැව්වේය. ඊට පිළිතුරු වශයෙන් ඔවුහු, අවශ්ය විධිවිධාන යොදා ඇති බවත්, පැන නැඟිය හැකි කිසිදු තත්ත්වයක් ගැන ඔහු කලබල වීමට අවශ්ය නැති බවත් කීවෝය. ඔටෝමාන් බලය පැවතීමට නියම කළ අවුරුදු තුන්සිය අනූඑකයි දින පහළොවක කාලය මෙදින අවසන් විය. එවිට සුල්තාන්ගේ ස්වාධීනත්වය කොහිද?—එය නැති වී ගියේය!”6
GSAM 132.1එදා සිට අද දක්වා සුල්තාන්ට ක්රියා කිරීමට සිදුව ඇත්තේ බලවත් රාජ්යයන්ගේ නියෝග යටතේය. ඔවුන් ඔහුගේ රාජ්යයෙන් කොටසින් කොටස තම ප්රයෝජනය සඳහා අත්පත් කරගන්නා විට, එය කැබලිවලට බෙදී යන අයුරු බලා සිටීමට ඔහුට සිදුව ඇත.
GSAM 132අනාවැකි පිළිබඳ මහජන උනන්දුව පිබිදීම
GSAM 132.2අනාවැකියේ මේ කැපී පෙනෙන ඉටුවීම මහජනයාගේ සිත් කෙරෙහි ඉතා ප්රබල බලපෑමක් ඇති කළේය. ඉටු වූ සහ ඉටු වෙමින් පවතින අනාවැකි පිළිබඳව ඇසීමට ජනතාව තුළ තිබූ උනන්දුව එයින් වැඩි විය. ආචාර්ය Litch පැවසුවේ, 1840 අගෝස්තු 11 ට පසු මාස කිහිපයක් ඇතුළත ආගම නොපිළිගත් ප්රමුඛ පුද්ගලයන් දහසකට අධික සංඛ්යාවකගෙන් තමාට ලිපි ලැබුණු බවයි. ඔවුන්ගෙන් සමහරු ආගම නොපිළිගන්නන්ගේ සමාජවල නායකයෝ වූහ. තමන් බයිබලයට විරුද්ධව කළ සටන අත්හැර දමා, එය දෙවියන්වහන්සේ මනුෂ්යයාට කළ එළිදරව් කිරීම ලෙස පිළිගත් බව ඒ ලිපිවල ඔවුහු සඳහන් කළෝය. ඔවුන්ගෙන් සමහරු මුළුමනින්ම දෙවියන්වහන්සේ වෙත හැරුණෝය. තවත් ගණනාවක් මහා දෙවන ආගමන ව්යාපාරය තුළ දක්ෂ කථිකයෝ වූහ. සමහරු ආචාර්ය Litchට මෙසේ තම අදහස් පැවසුවෝය: “අනාවැකි විවරණය කරන්නන්, අනාවැකි ඉටු වීම් පිළිබඳ තම ප්රකාශ තහවුරු කිරීම සඳහා ඉතිහාසයේ පුස් බැඳුණු පිටුවලින් උපුටා දක්වන බව අපි කීවෙමු. එහෙත් මේ සිද්ධියේදී ජීවමාන කරුණු අපේ ඇස් ඉදිරිපිටම තිබේ.”
GSAM 132.3හයවන හොරණෑව අවසන් වන මොහොතේදීම ආගමන පණිවුඩය “මහත් හඬකින්” පැතිර යාම ඇරඹුණේ කෙසේදැයි පෙන්වීමට, මේ පණිවුඩයේ කාර්යයට සහභාගි වූ එක් අයෙකු මට පැවසූ සිද්ධියක් සඳහන් කරන්නෙමි.
GSAM 132.41840 වර්ෂයේදී නිව්යෝර්ක්හි රොචෙස්ටර් නගරයේ කූඩාරම් හා රුවල් සෑදීමේ විශාල ව්යාපාරයක් කළ ඊ. සී. විලියම්ස් පණිවුඩය පිළිගෙන, එම නගරයේ දහස් ගණනකට කතා කිරීමට රොචෙස්ටර් වෙත පැමිණෙන ලෙස වැඩිහිටි Miller සහ Himesට ආරාධනා කළේය. ජනතාවට ඉඩ සැලසිය හැකි තරම් විශාල ශාලාවක් ලබාගැනීමට අවශ්ය මුදල් තමන්ට නොමැති බව ඔවුහු පිළිතුරු දුන්නෝය. ඔහු මෙසේ පිළිතුරු දුන්නේය: “අඩි 120 ක් විෂ්කම්භය ඇති වටකුරු කූඩාරමක් මා සතුව තිබේ. මම එය ගසා, ආසන සකසා, එය නොමිලයේ රැකබලා ගන්නෙමි. ඇවිත් පණිවුඩය ප්රකාශ කරන්න.” ඔහු මට මෙසේ කීවේය: “ඔවුහු පැමිණියෝය. අසන්නට පැමිණි අයගෙන් අඩකටවත් කූඩාරමේ ඉඩ නොතිබුණි. එබැවින් මම අඩි හතළිහක කොටසක් එයට එක් කොට, කූඩාරම අඩි 160 × 120 ප්රමාණයට විශාල කළෙමි. මේ කූඩාරම දිනපතා මිනිසුන්ගෙන් පිරුණේය. සිය ගණනක් පිටත ඒ අසල තදබදව සිටියෝය. සියල්ලෝම වචනය අසන්නට ආශාවෙන් සිටියෝය.”
GSAM 133සිය ගණනක් පණිවුඩය ප්රකාශ කිරීම
GSAM 133.1වැඩි වෙමින් පැවති උනන්දුවට සරිලන සේ විශාල කූඩාරම් යොදාගන්නා ලද අතර, ග්රීෂ්ම කාලයේදී තුරු ගොමු අතර රැස්වීම් පවත්වන ලද්දේය. ශීත කාලයේදී විශාලතම සභා ගොඩනැඟිලි සහ මහජන ශාලා සමහරක් භාවිත කරන ලද්දේය. ඒ සියල්ල උනන්දුවෙන් සවන් දෙන අයගෙන් උපරිමයටම පිරී තිබුණේය. 1840 ට පෙර මෙන් වැඩිහිටි Miller පණිවුඩය ප්රකාශ කිරීමේදී දැන් “පාහේ තනිවම” සිටියේ නැත. දින 2300 ක කාලයේ අවසානය ප්රසිද්ධියේ ප්රකාශ කිරීමටත්, “තවත් කාලයක් නොවන්නේය” යනුවෙන්ද, “උන්වහන්සේගේ විනිශ්චයේ පැය පැමිණ තිබේ” යනුවෙන්ද මොරගැසීමට තුන්සියයක් පමණ ඔහු සමඟ එක් වූහ. මෙසේ, පණිවුඩය ලොව පුරා ඉදිරියට යාම සඳහා ස්වාමීන්වහන්සේගේ කාලය පැමිණි විට, උන්වහන්සේගේ වචනය ඉටු වූ අයුරුත්, ඒ කැඳවීම ඇසීමට මිලියන ගණනකගේ සිත් තුළ ආශාවක් ඇති වූ අයුරුත් අපි දකිමු.
GSAM 133.2ඇමරිකාවේ ව්යාපාරය ගැන සැබෑ වූ දේ වෙනත් රටවලද සැබෑ විය. 1840 වර්ෂයේ පටන්, පුද්ගලයන් කිහිපදෙනෙකු තම ප්රකාශන බෙදා හරිනවා වෙනුවට, බොහෝ දස ගණන් දෙනා ඒ මොරගැසීම ප්රකාශ කිරීමට පෙරට පැමිණියෝය. එංගලන්තයේ, එංගලන්ත සභාවේ දේවගැතිවරුන් පමණක් හත්සියයක් පණිවුඩය ප්රකාශ කරමින් සිටියෝය. ඒ කාර්යයේම යෙදුණු අනෙක් බොහෝ දස ගණන් දෙනා ඊට අමතරය. පොළොවේ විවිධ ප්රධාන ජාතීන් විස්සකට වැඩි ගණනක් අතර පණිවුඩයක් පැතිර යමින් තිබුණේ, එය බලා සිටින්නා “මේ ජනතාව අතිශයින්ම කැපවීමෙන් කටයුතු කරති” යයි කියන තරම් උද්යෝගයකිනි.