Elmu Kasalametan. – No. 2
TAM1897 D 59.2Khotbah dipasihkeun dina sonten Minggu, 14 Pébruari 1897 Dicitak dina Buletin Poéan Konferénsi Umum tanggal 17 Pébruari 1897, Jilid 1, No. 4, kaca 59-64 jeung tanggal 18 Pébruari 1897, Jilid 1, No. 5, kaca 65-66.
TAM1897 D 59.3SAKEDIK deui kecap panjelasan saméméh urang ngamimitian palajaran peuting ieu: Teu aya ragu loba nu panginten nanya naha sagala nu diomongkeun peuting kamari bakal tahan tés. Éta bakal tahan. Kuring henteu nyarita asal-asalan. Leres, kuring henteu ngajelaskeun sagalana sacara jéntré, tapi mun anjeun émut kana naon nu kuring carioskeun basa anjeun maca éta dina cetakan, anjeun bakal ningali yén éta téh leres. Nalika abdi nyarios yén kembang snowdrop saimbang sareng bumi, sareng bumi saimbang sareng kembang snowdrop, upami aya meteor anu beuratna sababaraha ton ragrag ka bumi, naha gaya gravitasi henteu langkung ageung tibatan saméméhna? Sareng naha éta moal ngarusak kasaimbangan kembang éta ka bumi? — Henteu; sabab sanés bumi wungkul anu saimbang sareng kembang éta, tapi jagat raya. Naha anjeun émut yén, dina nalungtik hukum gravitasi, pernyataan ilmiahna nyaéta, Unggal partikel materi di alam semesta katarik ku unggal partikel séjén, sahingga henteu ngan ukur bumi, tapi ogé alam semesta, saimbang jeung kabutuhan kembang; jadi ragragna meteorit moal ningkatkeun gaya gravitasi alam semesta.
TAM1897 D 59.4Sababaraha kecap panjelasan di awal: Upami abdi nyarios dina palajaran saméméhna ngeunaan topik “Ilmu Pangaweruh dina Alkitab,” atawa “Ilmu Pangaweruh jeung Alkitab,” abdi bakal ngabahas langkung jero naon éta gravitasi, jeung naon anu sanés éta, nurutkeun pamanggih ilmiah ngeunaan kecap éta. Tapi abdi henteu nyarioskeun éta; nu abdi maksud peuting harita mah ngan saukur nyatakeun kanyataan panemuan hukum gravitasi, jeung teorina salaku hiji hukum. Aya parobahan pandangan ti jaman Newton ngeunaan téori hukum éta; tapi éta henteu mangaruhan hukumna.
TAM1897 D 60.1Dina kabeneran anu sajati, gravitasi téh sanés hukum pisan, tapi saukur kakuatan Gusti. Saéstuna mah teu aya “hukum alam.” Hukum alam téh ngan kabiasaan Gusti. Sagala nu disebut hukum gravitasi téh saukur kabiasaan Gusti; manifestasi kakuatan Gusti. Tapi sabab abdi henteu ngabahas naon sabenerna éta, abdi ngagunakeun istilah éta dina harti nu biasa ditampi, sarta ngan pikeun nyatakeun yén éta téh hal nu ngajaga kasaimbangan jagat raya.
TAM1897 D 60.2Malam ieu abdi bade maca hiji deui definisi élmu. Ieu ogé dicokot tina salah sahiji ilmuwan pangpayunna anu diaku di dunya: “Élmu téh pangaweruh anu paling pasti anu urang gaduh ngeunaan sagala rupa perkara.” Kecap “élmu” sacara harfiah hartina pangaweruh. Definisi anu urang bahas peuting kamari téh leres. Éta téh hasil tina pamikiran. Ogé, cukup hadé lamun ngadefinisikeunana salaku pangaweruh anu paling pasti anu urang gaduh ngeunaan hiji perkara.
TAM1897 D 60.3Ayeuna balik deui ka dua poin anu geus urang bahas dina palajaran saméméhna. Di mana pangaweruh anu paling tepat ngeunaan bédana caangna béntang kapanggih salila sarébu tujuh ratus taun saméméh élmu pangaweruh manggihanana? — Dina Alkitab. Teras di mana élmu anu sajati ngeunaan éta perkara kapanggih? — Dina Alkitab. — Di mana pangaweruh anu paling tepat ngeunaan kasaimbangan alam semesta kapanggih salila dua rébu lima ratus taun saméméh éta kapanggih? — Dina Alkitab. Teras naon buku anu paling ilmiah di dunya, ngeunaan élmu éta? — Alkitab. Émut salawasna, yén abdi henteu nyarios ngeunaan élmu pangaweruh jeung Alkitab. Abdi nyarios ngeunaan élmu kasalametan. Jeung sanajan élmu séjén disebatkeun, éta ngan ukur dina hubungan anu teu bisa dipisahkeun jeung élmu utama ieu. Ieu sangkan anjeun jeung abdi nyaho ku sakabéh bukti anu bisa urang kumpulkeun dina dua jam diajar ieu, yén kasalametan téh hiji élmu, yén éta téh élmu pangluhurna di jagat raya, yén éta téh anu paling pantes pikeun urang pelajari, jeung yén urang keur bertindak sacara ilmiah nalika urang masihan perhatian utama jeung sakabéh jiwa urang pikeun éta.
TAM1897 D 60.4Ayeuna, Alkitab sanés hiji risalah ngeunaan élmu naon waé iwal ti élmu kasalametan. Éta mangrupikeun risalah nu khusus ngeunaan éta topik. Alkitab nyebutkeun élmu séjén; tapi teu aya risalah dina Alkitab ngeunaan élmu séjén. Élmu séjén disebatkeun, sapertos nu geus urang tingali dina 1 Korinta jeung Yesaya; naha éta disebatkeun di tempat-tempat éta — pikeun nyatakeun hiji hal ilmiah? — Henteu; tapi pikeun dipaké ngajelaskeun leuwih hadé ka pamahaman urang ngeunaan élmu kasalametan. Naha kanyataan astronomi éta diasupkeun kana 1 Korinta 15:41? Naon tujuanana nyebutkeun, “Hiji béntang béda ti béntang séjén dina kamulyaan?” Teras disebutkeun, “Kitu ogé kebangkitan jalma-jalma nu maot. Éta ditanam dina kateuajén, éta dihirupkeun deui dina kamulyaan. Éta ditabur dina kalemahan, éta diangkat dina kakuatan.” Sakumaha hiji béntang béda ti béntang séjén dina kamulyaan, kitu ogé kebangkitan. Ku kituna anjeun ningali yén tujuan ngagunakeun éta panjelasan ilmiah téh pikeun ngajelaskeun hiji hal dina élmu kasalametan, pikeun ngabantu urang leuwih hadé ningali hiji kabeneran dina élmu kasalametan.
TAM1897 D 60.5Naha Yesaya nyelapkeun kana ceramahna pernyataan ngeunaan hukum gravitasi éta? Hayu urang tingali sakedik deui kana bab éta, teras urang bakal ningali. Kuring bakal maca ayat éta teras hiji deui di tungtung pamanggih anu anjeunna turutan. “Saha anu geus ngukur cai dina cekungan leungeun-Na?” “Ka saha atuh aranjeun ngabandingkeun abdi, atawa abdi sarua? saur Nu Suci. Angkat panon aranjeun ka luhur, tur tingali saha nu nyiptakeun ieu sadayana, nu ngaluarkeun pasukanna dumasar kana jumlahna: Anjeunna nyauran sakabéhna ku ngaran lantaran agungna kakuatan-Na, sabab Anjeunna kuat dina kakawasaan; euweuh nu kaliwat.” Yesaya 40:25, 26.
TAM1897 D 60.6Teu aya nu luput tina panonna, sarta sadayana diimbangankeun nurutkeun kabutuhan unggal kembang leutik nu tumuwuh di lapangan. Tapi naha anjeunna narik perhatian urang kana éta, sarta ngasupkeunana kana wacana-Na di dieu? — Henteu pikeun nyatakeun fakta ilmiah; tapi pikeun narik perhatian sakumna jalma kana élmu kasalametan. Naon maksudna? Urang kedah mertimbangkeun sadayana ieu, sareng mertimbangkeun naon anu parantos ngalakukeun sadayana ieu? Teras abdi maca salajengna, “Naha anjeun nyarios, hai Yakub, sareng nyarita, hai Israil, jalan abdi disumputkeun ti Gusti, sareng perkara abdi teu dipaliré ku Allah abdi?” Yesaya 40:27.
TAM1897 D 60.7Lamun Gusti saloba kitu miara kembang anu tumuwuh di suku urang, éta mah henteu disumputkeun atawa poho; kumaha atuh anjeun bisa nyebut yén anjeun disumputkeun ti Gusti, sarta perkara anjeun teu dipaliré, sarta Anjeunna henteu paduli deui ka anjeun? Ku kituna anjeun tiasa ningali yén dina unggal hal, kabeneran ilmiah diangkat sakabéhna pikeun ngajelaskeun ka anjeun jeung ka abdi élmu kasalametan.
TAM1897 D 61.1Pikiran séjén: Nalika para panulis ieu nampi ieu, éta téh ku wahyu. Tangtosna maranéhna henteu meunang hal-hal ieu tina sagala studi ilmiah anu aya di dunya ieu. Gusti nuju ngungkabkeun élmu pangpentingna, nyaéta élmu kasalametan; sarta Anjeunna ngagunakeun élmu-élmu séjén pikeun ngajelaskeunana. Teras, mana di antara sakabéh élmu éta anu paling penting pikeun Gusti? — Kasalametan, tangtosna. Nalika Gusti ngan ukur ngagunakeun élmu-élmu séjén pikeun ngajelaskeun ieu, écés pisan yén Anjeunna nganggap élmu ieu langkung penting tibatan anu séjén.
TAM1897 D 61.2Tapi ieu mah can sadayana. Aya hiji lalaki nu dingaranan dina Alkitab anu jembar pisan pangaweruhna dina élmu universal — sakabéh élmu alam di dunya ieu. Kuring hayang anjeun ningali yén aya hiji lalaki anu jembar pisan pangaweruhna dina élmu-élmu anu ayeuna jadi kacida dipikaresepna di dunya. Jeung kuring hayang anjeun ningali naon anu anjeunna carioskeun ngeunaan éta sadayana. Ieu ayatna:—
TAM1897 D 61.3Jeung Gusti masihan ka Sulaeman hikmah jeung pangaweruh anu kacida lobana, sarta kalapangan haté, saperti keusik di basisir laut. Jeung hikmah Sulaeman ngaleuwihan hikmah sakabéh barudak ti nagri wétan, jeung sakabéh hikmah Mesir. Sabab manéhna leuwih wijaksana tibatan sakabéh manusa; tibatan Ethan ti Ezrahite, jeung Heman, jeung Chalcol, jeung Darda, putra-putra Mahol; sarta kasohorna sumebar ka sakabéh bangsa di sabudeureunana. Sareng anjeunna nyarioskeun tilu rébu paribasa: sareng lagu-laguna aya sarébu lima. Anjeunna nyarioskeun tangkal-tangkal ti tangkal cedar di Libanon nepi ka hisop nu tumuwuh di témbok: anjeunna ogé nyarioskeun ngeunaan sasatoan, manuk, mahluk nu merayap, sareng lauk. 1 Raja-raja 4:29-33.
TAM1897 D 61.4Manéhna nyarioskeun tangkal ti tangkal cedar di Libanon nepi ka hyssop anu tumuwuh tina témbok. Naon ngaranna éta dina élmu? — Botani. Manéhna ngartos botani leuwih hadé tibatan saha waé di dunya.
TAM1897 D 61.5Manéhna ogé nyarioskeun ngeunaan sasatoan. Naon kecap ilmiahna lamun ditulis ayeuna? — Zoologi. Sulaiman ngartos zoologi leuwih hadé tibatan saha waé anu hirup di dunya ayeuna. Manéhna ngajar éta; sabab disebutkeun manéhna nyarioskeun sakabéh éta hal. Manéhna ngajar élmu-élmu éta.
TAM1897 D 61.6“Jeung ngeunaan manuk.” Naon élmu éta?—Ornithologi. Jadi Sulaiman ngajar dina élmu botani, zoologi, jeung ornithologi.
TAM1897 D 61.7Naon salajengna? — “Jeung sato nu ngarangkak.” Ilmu naon éta? — Entomologi.
TAM1897 D 61.8“Jeung ngeunaan lauk.” Éta élmu naon? — Iktiologi.
TAM1897 D 61.9Jalma-jalma anu maca petikan Kitab Suci ieu biasana henteu mikirkeun Sulaeman salaku élmuwan universal. Tapi lamun disebutkeun yén Sulaeman nyarioskeun ngeunaan botani, zoologi, ornitologi, entomologi, jeung iktiologi, maranéhna bakal langsung nyebut, “Sulaeman téh saurang lalaki anu luar biasa.” Tapi éta moal jadi leuwih luar biasa tibatan ayeuna; sabab éta geus nyebutkeun sagalana.
TAM1897 D 61.10Abdi maca ieu sangkan anjeun tiasa ningali yén Sulaeman terang ngeunaan élmu, henteu ngan saukur saeutik ngeunaan élmu, tapi langkung seueur ngeunaan sakabéh élmu ieu tibatan saha waé anu kantos nyaho salah sahijina.
TAM1897 D 61.11Sanajan anjeunna ngartos pisan kana sagala élmu éta, sarta parantos ngajarna sadayana, kieu ceuk anjeunna: “Hayu urang dengekeun kasimpulan tina sakabeh perkara”; intina tina sagala nu parantos diomongkeun nyaeta: “Sieun ka Allah jeung turutan parenta-Na, sabab eta nu jadi sakabéh kawajiban manusa: sabab Allah bakal ngadili sagala pagawean, kalawan sagala nu rusiah, naha eta hade atawa goreng.”
TAM1897 D 61.12Numutkeun panilaian anjeunna, naon anu leuwih utama tibatan sakabéh élmu séjénna lamun dijumlahkeun? — Kasalametan ti Gusti.
TAM1897 D 61.13Malaikat ngartos sagala élmu, tapi maranéhna nganggap kasalametan leuwih pantes pikeun dipelajari tibatan sakabéh élmu séjénna. Para nabi ogé nganggap éta leuwih pantes; sarta ngagunakeun élmu séjénna minangka cara pikeun leuwih ngartos kasalametan. Sareng di dieu aya saurang lalaki anu ngartos élmu séjénna, sarta manéhna nyarios yén élmu kasalametan ngaleuwihan sagalana. Ayeuna abdi hoyong anjeun ningali yén Gusti sorangan, misah tina sagala ieu, ogé nganggap kitu.
TAM1897 D 61.14Tingali di dieu: Urang kakara maca yén Sulaiman ngajar sakabéh élmu éta. Sabaraha tina ajaran éta anu geus urang tulis pikeun diajar? — Henteu aya hiji ogé. Gusti henteu nyangking ka urang hiji catetan atawa laporan ngeunaan ajaran Sulaeman dina botani. Anjeunna henteu nyangking ka urang, atawa nyatet, hiji palajaran ogé anu kungsi diajarkeun ku Sulaeman dina zoologi, atawa élmu-élmu séjén éta. Tapi Anjeunna, terus-terusan, nyangking ka urang palajaran ti Sulaeman, ogé ti nu séjén sadayana, ngeunaan élmu kasalametan. Teras, upami malaikat dianggap ngan saukur masihan pamanggih malaikat; para nabi dianggap ngan saukur masihan pamanggih nabi, sareng Sulaeman dianggap ngan saukur masihan pamanggih élmuwan universal; naon pamanggih Gusti? — Yén kasalametan leuwih berharga pikeun urang, sareng leuwih pantes dipelajari tibatan sakabéh élmu séjén éta, anu pangaweruhna disayagikeun ku-Na sorangan.
TAM1897 D 61.15Ieu élmu anu dipikaharti jeung diajarkeun ku Sulaeman lain saperti élmu Huxley, Darwin, jeung para élmuwan séjén dina jaman ieu. Kalayan akal alamiah manusa bisa nalungtik élmu alam, sarta ngalakukeun loba panemuan. Sanajan éta teu salawasna leres, tapi maranéhna bisa manggihan sababaraha hal anu sajati. Tapi éta lain cara Sulaeman. Gusti masihan hikmah ka Sulaeman, sahingga manéhna ningali sagala ieu ku cahaya Gusti. Manéhna nyarioskeun sagala ieu ku hikmah Gusti. Ku kituna élmu anu diajarkeun ku Sulaeman téh élmu Gusti. Botani anu diajarkeun ku manéhna téh botani sajati, botani ilahi. Zoologi anu diajarkeun ku manéhna téh zoologi ilahi. Éta téh pandangan Gusti, kabeneran Gusti, élmu Gusti dina sagala hal ieu. Éta sanés élmu nu disebut élmu kalayan bohong.
TAM1897 D 62.1Nya, éta téh élmu Gusti, sarta ilahiah dina dirina sorangan, naha Pangeran henteu masihan éta sadayana ka urang? Naha Anjeunna henteu masihan ka dunya risalahna Sulaiman ngeunaan botani, jeung ngeunaan sakabéh mata pelajaran séjén éta? — Aya alesanana; nya éta éta sanés anu paling dipikabutuh ku dunya.
TAM1897 D 62.2Manusa bisa mibanda éta sadayana, bisa ngartos éta sadayana, sapertos Sulaeman. Tapi naon gunana éta pikeun manéhna lamun manéhna henteu mibanda élmu kasalametan heula? Sulaeman mibanda éta sadayana; tapi nalika manéhna malikeun haténa ti Gusti, ti élmu kasalametan, jeung ti diajar éta kalayan sakumna haténa, naon mangpaatna élmuna ngeunaan élmu séjén pikeun manéhna? Sabaraha éta sanggup nyegah anjeunna tina dosa? Sabaraha kakuatan anu aya di jerona pikeun nahan anjeunna tina diri alamiahna, sarta tina kajahatan jeung karuksakan anu aya di jerona?
TAM1897 D 62.3Anjeun terang yén nalika manéhna malikeun haténa tina élmu Gusti, tina élmu kasalametan, sanajan manéhna boga sagala élmu séjén, manéhna sarua goréngna, sarua jahatna, kabawa lengkep kana panyembahan berhala jeung sagala hal nu kotor, siga-siga manéhna teu apal naon-naon ti dasar pisan.
TAM1897 D 62.4Ku kituna urang tiasa ningali kunaon Gusti henteu ngajaga sakumna élmu pikeun manusa. Bayangkeun lamun maranéhna gaduh sakumna élmu éta, sapertos Sulaeman, sarta tiasa ngajarna sakumaha Sulaeman ngajar. Kalayan haté anu henteu pasrah ka Gusti, kalayan jiwa anu henteu disalametkeun, naon mangpaat élmu éta pikeun maranéhna? Éta moal tiasa nyegah maranéhna tina sagala rupa kajahatan jeung karuksakan anu aya dina haté manusa.
TAM1897 D 62.5Ieu élmu-élmu téh lain nu dipikabutuh ku dunya ayeuna, kahiji-tama. Haté kudu disucikeun, jiwa kudu disalametkeun, sakabéh watak kudu diwangun deui, pikiran kudu dirobah jadi citra jeung kamulyaan Allah sorangan, sangkan kahirupan bisa ngagambarkeun kabeneran-Na, pikeun nembongkeun pangaweruh ngeunaan Allah wungkul ka sakumna dunya. Sanajan urang gaduh sagala anu bisa dipasihkeun ku élmu pangaweruh, éta moal aya gunana tanpa kasalametan; sabab moal lami deui urang moal gaduh nanaon tina éta. Ieu pantes dipikirkeun ku urang sorangan ayeuna, dina sagala diajar, maca, jeung panalungtikan urang.
TAM1897 D 62.6Aya deui hal séjén: Gusti hoyong anjeun jeung abdi, sakumna manusa, mikir leres dina sagala rupa perkara anu aya patalina jeung Anjeunna. Ayeuna aya jalma-jalma anu mikirkeun sagala rupa perkara ilmiah ieu, tapi maranéhna henteu mikir leres. Maranéhna geus maju teuing nepi ka maranéhna henteu manggihan tempat pikeun Gusti pisan. Sareng manusa tanpa Gusti, tanpa pituduh pamikiran, akal Gusti, teu sanggup mikir leres dina hal-hal séjén ieu. Tapi akal teu leres nepi ka dianyarkeun nurutkeun gambar-Na anu nyiptakeunana. Akal kudu dirobah, dianyarkeun. Urang kudu boga akal anu béda pisan. Unggal pamikiran kudu diasupkeun kana ketaatan, kana kapangawasaan Kristus.
TAM1897 D 62.7Éta téh karya kasalametan. Éta pikeun mulangkeun deui citra Allah dina jiwa; pikeun mawa pikiran ka tempat dimana éta bakal jadi cerminan, sumebarna, tina kabeneran, pamikiran, Allah Nu Maha Hirup. Nalika éta geus réngsé, sarta karya Allah réngsé di dunya ieu, dina ngawanohkeun pangaweruh ngeunaan Allah ka sakumna jalma séjén, mangka Gusti bakal muka jagat raya jeung kalanggengan pikeun urang. Teras sakabéh widang élmu séjén bakal kabuka pikeun diulik ku urang, sarta Gusti tiasa nyarios ka urang, “Angkat ka mana waé anjeun hoyong, abdi percanten ka anjeun.” Alam semesta anu lega kabuka pikeun anjeun. Teu aya nanaon anu disumputkeun ti anjeun. Sadayana téh kagungan anjeun. Angkat ka mana waé anjeun resep, cicing di mana waé anjeun resep, lakukeun naon waé anu anjeun resep; abdi percanten ka anjeun. Pikirkeun naon waé anu anjeun pikahoyong, dalami éta sajerona sakahayang anjeun, anjeun bakal ngalakukeunana kalayan leres.
TAM1897 D 62.8Ayeuna, abdi henteu nyarios yén manusa kedah pisan ngantepkeun sakabéh élmu séjén dugi ka urang dugi ka dunya salajengna. Abdi ngan saukur nyarios yén élmu kasalametan kedah mingpin dina diajar sakabéhna. Naha Gusti henteu parantos masihan conto ka urang ngeunaan sabaraha perhatian anu kedah urang pasihkeun ka hal-hal ieu, sareng kumaha urang kedah ngamangpaatkeunana? Naon tujuan maca sareng diajar buku-buku séjén ieu? — Supaya ieu sadayana tiasa ngabantosan urang langkung saé pikeun ngartos sareng ngajar hal-hal ngeunaan élmu kasalametan, tibatan upami urang henteu gaduh élmu éta. Éta mangrupikeun kagunaanana dina Kitab Suci. Anjeunna ngutus urang pikeun nginjilkeun Injil anu aya patalina sareng ieu sadayana, sareng ku conto Anjeunna parantos nunjukkeun ka urang kumaha ngagunakeunana. Ku ieu Gusti nunjukkeun ka urang yén élmu kasalametan kedah mingpin sadaya élmu séjén anu dipikanyaho di jagat raya.
TAM1897 D 62.9Éta kudu mingpin sadaya élmu séjén di dunya ieu, sarta nalika urang asup ka dunya salajengna éta ogé bakal tetep mingpin. Nalika kalanggengan kabuka di payuneun urang, sarta urang tiasa angkat ka mana waé nurutkeun kahayang, sarta mikirkeun topik naon waé nurutkeun kahayang, naha urang bakal malikeun tonggong ka kasalametan, sarta nyarios, “Kuring parantos lulus dina éta?” — Henteu. Urang terang aya tulisan anu nyebutkeun yén “salib Kristus bakal janten élmu jeung lagu jalma-jalma nu ditebus salila jaman-jaman langgeng nu teu aya tungtungna.” Teras, nalika urang parantos rengse palajaran di dieu, nalika urang parantos lulus, sarta waktuna pikeun upacara kelulusan anu agung, sarta urang asup kana jaman langgeng pikeun diajar, urang bakal leuwih sanggup ngartos ieu élmu panggedéna di antara sakabéh élmu tibatan nalika urang aya di dunya ieu.
TAM1897 D 63.1Urang parantos nyatakeun dina palajaran saméméhna yén henteu aya salahna lamun kecap “élmu” jeung “ilmiah” dipaké pikeun kasalametan. Kasalametan téh élmu, éta téh ilmiah. Karya Roh Allah dina pikiran, ngarobah pikiran jeung sakabéh kahirupan kana gambar Yesus Kristus, ti dosa ka kabeneran — éta téh hiji hal anu ilmiah. Ku kituna, nalika anjeun ngulikna, émut yén urang henteu kirang ilmiah nalika urang ngajadikeun éta minangka nu pangpentingna jeung sagalana dina unggal widang, salawasna. Aranjeunna nu hayang jadi ilmuwan téh henteu ilmiah lantaran ngalalaworakeun ieu, nu pangpentingna tina sagala élmu.
TAM1897 D 63.2Aya hiji deui hal anu geus dibuktikeun; sarta éta geus dibuktikeun dina tilu nagara anu jadi conto dina élmu dunya. Catetan ngeunaan rahayat Kitab Suci, rahayat Yahudi, rahayat Gusti sakumaha anu aya dina Kitab Suci, sacara resmi dianggap conto jeung sumber diajar pikeun sakumna anu niat ngabdi ka Gusti. Yunani jeung Romawi, kalayan filsafatna, sasastrana, jeung hukumna, jadi conto pikeun loba jalma anu ngaku nuturkeun Kitab Suci, ogé pikeun sakumna anu séjén.
TAM1897 D 63.3Ayeuna urang parantos ningali yén di antara umat Gusti aya saurang lalaki anu mangrupa pangarang paribasa universal, ogé saurang pujangga universal, sarta saurang élmuwan universal. Lagu-laguna aya sarébu lima, sarta paribasa-paribasana aya tilu rébu. Di dinya anjeun ningali hiji jalma anu miboga akal anu jembar pisan; tapi sanajan kitu, jalma anu miboga pamahaman jeung kabijaksanaan sapertos kitu dina sagala hal éta, ngabuktikeun dina hirupna yén sagala pangaweruh sapertos kitu téh euweuh gunana pisan pikeun kahadéan hiji jalma atawa ka jalma, tanpa aya élmu kasalametan pikeun ngadalikeun jeung ngajaga kasaimbanganana dina kabeneran.
TAM1897 D 63.4Kuring parantos narik perhatian anjeun sawatara waktos ka tukang kana kanyataan yén Gusti henteu mawa ka urang salah sahiji pangajaran ilmiah éta. Ayeuna kuring narik deui perhatian anjeun kana kanyataan yén Anjeunna mawa ka urang catetan ngeunaan kahirupan lalaki éta nalika manéhna ngantunkeun Gusti. Anjeunna ogé mawa ka urang catetan ngeunaan kagagalan anu luar biasa anu dilakukeun ku lalaki éta sanajan sagala élmuna éta, nalika manéhna poho kana élmu kasalametan. Naha, nya, Gusti nganggap leuwih penting pikeun anjeun jeung abdi nyatet sakabéh kahirupan lalaki éta sanggeus manéhna ngantunkeun Gusti, tibatan nyayogikeun ka urang catetan sakabéh pangajaran ilmiah anu dipasihkeun ku manéhna? Dina pamanggih manusa, mana anu leuwih berharga pikeun umat manusa? Catetan ngeunaan kagagalan, kagagalan anu luar biasa, anu dilakukeun ku Sulaeman leuwih berharga pikeun umat manusa tibatan sakabéh pangajaran ilmiah anu kungsi diucapkeun ku Sulaeman lamun ditulis dina hiji buku pikeun umat manusa ayeuna; sabab dina kagagalan éta geus dibuktikeun ka sakumna dunya kumaha sagala pangaweruh ngeunaan sagala hal tanpa pangaweruh ngeunaan kasalametan ti Gusti téh saéstuna sia-sia pisan jeung kirang ti euweuh.
TAM1897 D 63.5Conto hébat séjén katingali dina urang Yunani. Pikiran alamiah moal kungsi ngahontal pamikiran anu leuwih luhur, leuwih deukeut, jeung leuwih sampurna tibatan pikiran urang Yunani. Dina éta digambarkeun kasampurnaan pamikiran manusa tanpa Gusti.
TAM1897 D 63.6Tapi naon mangpaatna pikeun maranéhna? Éta nu jadi patarosan. Naon mangpaatna sastra maranéhna pikeun maranéhna? Naon mangpaatna filsafat maranéhna pikeun maranéhna? Naon mangpaatna seni maranéhna pikeun maranéhna? Naon mangpaatna agama maranéhna pikeun maranéhna? Filsafat, philo sophia — nya éta kanyaah kana kabijaksanaan. Naon éta kabijaksanaan? — Éta téh kabodoan mutlak. Gusti nyarios kitu. Naon agama maranéhna? — Éta ngan saukur mitologi. Naon seni maranéhna? — Gusti nyarios éta téh nyembah berhala. Naha anjeun émut kana catetan éta?
TAM1897 D 63.7Kecap Allah henteu nyebutkeun yén nalika Paulus leumpang di antara patung-patung éta jeung ningali karyana, manéhna kagum kana karyana. Henteu, cenah: “Sumangetna kagugah dina dirina nalika manéhna ningali kota éta sakabéhna nyerahkan diri kana panyembahan berhala.” Tah naon éta? — Panyembahan berhala.
TAM1897 D 63.8Tapi nepi ka ayeuna ogé lalaki, awéwé, jeung barudak nyokot sésa-sésa tina naon anu sabenerna ngan saukur panyembahan berhala, tuluy nyembahna, nyebutna seni, sarta nyonto éta. Pikiran maranéhna terus-terusan mikirkeun éta, maranéhna nyusun buku ngeunaan éta, sarta ngajar jeung diajarna di sakola-sakola nagara. Tapi naon anu bisa timbul tina sagala ieu? Naon anu kajadian tina éta di kalangan urang Yunani sorangan? Anjeun terang naon akibatna pikeun maranéhna. Abdi teu kedah ngulang deui — sastra, seni, hukum, filsafat, sadayana éta. Roma nyonto filsafatna ti Yunani langkung seueur tibatan nu diciptakeun ku dirina sorangan, tapi sastra mah aya di dinya. Sareng naon anu dilakukeunana pikeun urang Romawi? — Sababaraha hal anu dilakukeunana pikeun batur séjén, ngan, upami mungkin, éta malah ngajadikeun maranéhna leuwih goréng tibatan batur séjén. Di sakuliah Yunani, salami abdi niténan, abdi ningali di mana-mana yén urang Yunani cukup ngahargaan awéwé pikeun nutupan sacara pantes unggal wangunna anu maranéhna ukir. Lalaki, tangtosna, sok taranjang; tapi nalika urang nepi ka Italia, kahormatan éta leungit, sareng sadayana teu aya nutupan naon waé. Dina kalolobaan kasus, drapery-na geus leungit sadayana; sarta, ku jalan kitu, kasampurnaan seni kiwari anu disembah ku jalma-jalma anu indit ka Roma jeung diajar seni di dinya téh ngan ukur wujud awéwé nu teu maké pakean, sarta éta mah lain seni lamun geus réngsé; sanajan kitu, éta geus dianggap kasampurnaan seni, ditiru di mana-mana, sarta kakuranganana ogé ditiru unggal waktos.
TAM1897 D 64.1Abdi hoyong nanya hiji patarosan. Saha di antara anjeun anu kantos ningali sapasang suku manusa ti dengkul ka handap? Nalika abdi nangtung di dieu, beurat awak abdi aya dina suku kenca. Éta ngimbangan sakabéh beurat awak abdi. Suku katuhu numpu kalayan jari-jari suku dina lantai. Naha otot-otot suku katuhu abdi bakal sarua persis jeung anu di kenca? — Henteu. Tapi éta téh karya seni anu luar biasa. Éta bédana ngan sakitu. Kadua suku éta persis sarua, sarta urang moal tiasa mendakan bédana sanajan sahelai rambut. Ku kituna urang ningali yén éta sanés karya seni. Seueur nu tiasa diomongkeun ngeunaan éta, tapi abdi henteu masihan ceramah ngeunaan seni peuting ieu. Abdi nuju nyarioskeun naon ajén kasalametan, sareng naon mangpaat sagala hal tanpa éta. Naon mangpaat Romawi tanpa éta? — Kasalahan-kasalahanna ngalantarankeun karuksakanna. Naon mangpaat Yunani tanpa éta? — Kasalahan-kasalahanna ngalantarankeun karuksakanna.
TAM1897 D 65.1Janten, nalika kanyataan parantos kabuktian ku tilu ukuran di payuneun dunya, ngeunaan kalemahan mutlak tina sagala usaha akal manusa dina kasampurnaanana pikeun ngahontal sagala kahadéan nalika hate ngalieur ti Gusti, naon anu tiasa dipigawé ku Gusti pikeun dunya lamun tilu palajaran dunya ieu henteu ngajarkeun ka jalma-jalma? Naon anu tiasa anjeunna lakukeun pikeun manusa lamun maranéhna tetep nuturkeun jalan éta, sanaos tilu conto peringatan serius ieu? Gusti parantos nyatet tilu conto ieu pikeun ngajarkeun ka urang ngeunaan kateuampuhan usaha pangluhurna tina akal dina sagala cabang élmu, seni, jeung sastra, pikeun ngalakukeun kahadéan ka manusa, pikeun nyegah aranjeunna tina dosa, pikeun nungtun aranjeunna ka sagala rupa kahadéan naon waé, nalika aranjeunna poho kana kasalametan ti Gusti jeung élmu kasalametan anu parantos dipasihkeun ka jero haté manusa.
TAM1897 D 65.2Ku kituna abdi naros: Naha urang kedah nyonto kabodoan Yunani jeung Romawi? Naha urang kedah kagum ku panyembahan arca maranéhna, sarta nyangka éta téh seni? Naha urang kedah kabetot ku agama maranéhna, padahal éta sakabéhna téh kacida ngageunjleungna? Teu cukup nyebut éta mitologi; éta téh kacida ngageunjleungna.
TAM1897 D 65.3Tapi aya nu bakal nyarios, naha sastra maranéhna teu kacida ajénna? Hayu urang tingali naon nu dipikiran ku Gusti ngeunaan ajénna. Dina mangsa nalika ngaliwatan basa Yunani Anjeunna ngenalkeun élmu kasalametan ka sakuliah dunya, Gusti parantos nyanghareupan sakabéh sastra Yunani, komo deui sastra Romawi. Tapi Anjeunna ngan manggihan tilu kalimah pondok di sakuliah éta nu pantes dicokot jeung dilebetkeun kana risalah ngeunaan élmu kasalametan ieu. Abdi bakal masihan ka anjeun éta. Salah sahijina aya dina pasal katujuhbelas Kitab Kisah Para Rasul. Éta dikutip tina saurang panulis Yunani nu ngaranna Aratus, sareng kieu eusina. Abdi maca ti ayat ka-28. Paulus keur nyarita, sarta nyarios:—
TAM1897 D 65.4“Sababaraha pujangga anjeun sorangan ogé nyarios, Sabab urang ogé turunan-Na.” Hiji panulis Yunani nyarios yén manusa téh turunan Gusti. Gusti nyokot éta, teras nyarios, Éta leres.
TAM1897 D 65.5Anu séjén aya dina pasal lima belas surat kahiji ka urang Korinta, ayat tilu puluh tilu. Bagéan kahiji tina ayatna nyaéta, “Ulah katipu.” Ieu kecap-kecap Gusti. Sésa ayatna dicokot tina panulis Yunani nu ngaranna Menander: “Pergaulan goréng ngaruksak kabiasaan hadé.”
TAM1897 D 65.6Nu hiji deui aya dina surat Titus, bab kahiji ayat dua belas, sarta éta ti Epimenides, kieu: “Urang Kreta sok bohong, sato galak, jalma sarakah nu kedul.”
TAM1897 D 65.7Tilu petikan éta téh sakabéhna anu bisa kapanggih ku Gusti dina sakumna sastra Yunani anu pantes dicokot tur dipasihan pangrojongna.
TAM1897 D 65.8Nya, kitu, abdi henteu nyarios yén ieu téh sadayana anu tiasa dianggo ku saha waé pikeun meunangkeun mangpaat. Aya fakta sajarah dina basa Yunani anu gaduh ajén. Tapi Gusti ngajar hal-hal anu paling berharga pikeun sakumna manusa; Anjeunna ngajar prinsip kahadean jeung kabeneran, sanés saukur nampilkeun rupa-rupa fakta ka dunya. Sareng sagala anu tiasa anjeunna mendakan dina sakumna widang sastra Yunani anu tiasa dianggo pikeun kapentingan kabeneran atanapi kabeneran salaku prinsip pikeun nungtun manusa, nyaéta ngan tilu pernyataan ieu: “Urang ogé keturunan-Na;” “Pergaulan goréng ngaruksak kabiasaan hadé;” sareng “urang Kreta sok bohong.” Saha deui anu tiasa mendakan langkung ti éta, anu bakal aya mangpaatna pikeun manéhna dina jalan kabeneran sareng kabeneran, kasucian sareng integritas?
TAM1897 D 66.1Ayeuna ulah poho. Urang Yunani jeung Romawi sanés kafir anu hina, degradasi, kumel, jeung bodoh; maranéhna téh aristokrat, beradab, sarta kacida atikanana. Kumaha bisa sanés kitu, padahal hal-hal anu maranéhna terang jeung ajarkeun téh puncak anu diidamkeun ku para guru kiwari? Julius Caesar téh salah sahiji jalma anu paling sampurna anu kungsi aya — dina tata krama, etiket, éstétika, jeung adab sacara umum. Tapi kumaha watakna? Katerangan anu paling dijaga ngeunaan éta, sangkan cukup lengkep atawa adil, moal pantes dicitak.
TAM1897 D 66.2Lamun Gusti parantos némbongkeun kumaha taya gunana sagala élmu, sagala pangaweruh tina sagala rupa tanpa kasalametan-Na, mangka abdi nyarios deui, Naon anu tiasa dipigawé ku-Na pikeun manusa lamun hal-hal anu parantos disebatkeun ka dunya ieu henteu ngajarkeun ka maranéhna yén éta sanés jalan anu leres? Lamun manusa henteu diajar tina hal-hal ieu pikeun nyokot jalan anu leres, pikeun ngaku yén élmu Gusti téh anu pangpentingna, jeung yén naon anu dipikanyaho-Na téh anu pangalusna, kumaha manusa bisa ngarepkeun kabur tina kajahatan anu geus nyerang sakabéh jalma anu geus kaliwat?
TAM1897 D 66.3Ilmu kasalametan Gusti téh hiji-hijina hal anu kudu dipikanyaho ku manusa, kahiji-tama; sarta sangkan éta nu mingpin urang, nungtun urang, ngimbangan urang, ngajaga urang di mana waé dina sagala hal, jeung ngalawan sagala hal anu jahat. Jeung éta bakal ngalakukeun sagala ieu. Éta téh kabeneran anu mujur. Kuring maca kamari peuting, jeung maca deui:—
TAM1897 D 66.4Ka abdi, anu leuwih handap tibatan nu panghandapna di antara sakabéh wali, dipasihan rahmat ieu, sangkan abdi nginjilkeun ka bangsa-bangsa kabeungharan Kristus anu teu tiasa dipaluruh; sarta pikeun ngajantenkeun sakabéh jalma ningali naon éta kabersamaan misteri, anu ti mimitina jaman geus disumputkeun dina Allah, anu nyiptakeun sagala rupa ku Yesus Kristus. Efesus 3:8, 9.
TAM1897 D 66.5Naon éta misteri Allah? — “Kristus di jero anjeun, pangarep-arep kamulyaan.” Kristus kakuatan Allah, jeung kabijaksanaan Allah, Injil, kakuatan Allah pikeun kasalametan — éta misteri Allah; éta élmu kasalametan. Éta kanyataan ilmiah, anu jadi puseur sagala élmu séjén. Kakuatan Allah pikeun kasalametan éta kudu dipiboga ku unggal jalma pikeun nahan dirina tina kajahatan anu aya di jeronya. Kaburukan anu lahir dina unggal manusa bakal nganteurkeun manéhna ka binasa, sanajan sagala élmu, sagala sastra, sagala seni, sagala agama, sagala hal anu bisa disadiakeun ku dunya, atawa anu kungsi bisa disadiakeun, kajaba manéhna nyekel kakuatan Gusti pikeun kasalametan, anu sumping ka manusa ku iman ka Yesus Kristus.
TAM1897 D 66.6Tanpa kakuatan éta dina hate, sanajan élmu anu diajarkeun ku Gusti — komo deui sastra, seni, agama, jeung sagala anu diajarkeun ku jalma-jalma kafir — teu mampuh nyegah manusa tina ngalakukeun dosa. Tanpa éta, sagala sésa kajahatan anu aya dina diri manusa bakal mucunghul, sanajan ayana sagala hal séjén éta. Éta sababna éta téh kakuatan Gusti pikeun kasalametan: éta nyalametkeun manusa tina sagala kajahatan.
TAM1897 D 66.7Misteri Allah, nyaéta Kristus di jero anjeun, pangarep-arep kamulyaan; Kristus kakuatan Allah, jeung kabijaksanaan Allah; Kristus jeung Anjeunna anu disalib; éta wungkul, éta sadayana dina sagalana, éta di luhur sagalana, dina sagalana, ngaliwatan sagalana, ayeuna jeung salawasna, — éta téh élmu kasalametan, nu pangluhurna tina sagala élmu; nu mingpin sagala élmu, nu pangheulana tina sagalana, jeung nu nungtun dina diajar sagalana. Mugia kitu pikeun saréréa salawasna.
TAM1897 D 66.8Teras, sangkan Gusti ku Roh-Na narik urang ka diri-Na; sangkan hate kabuka ka kakuatan eta, ka paseduluran rusiah eta, ka Roh Gusti, sangkan Anjeunna tiasa nanem di dinya Yesus Kristus, rahmat-Na jeung kahadéan-Na. Sareng nalika urang salawasna muka hate ka Anjeunna hungkul, teu ka batur, kawas kembang ka panonpoe, urang nampi kalayan sagala kasampurnaanana: kabeneran-Na, kakuatan-Na, kasalametan-Na, rahmat-Na, kabeneran-Na, kabagjaan-Na, kabungahan-Na, karapihan-Na — Oh, sareng kahirupan langgeng-Na!