Ang Agham ng Kaligtasan. – Blg. 2
TAM1897 D 59.2Pangaral na ibinigay noong Linggo ng gabi, Pebrero 14, 1897 Inilathala sa General Conference Daily Bulletins noong Pebrero 17, 1897, Bol. 1, Blg. 4, pp. 59-64 at noong Pebrero 18, 1897, Bol. 1, Blg. 5, pp. 65-66.
TAM1897 D 59.3ISANG salita o dalawa pang paliwanag bago natin simulan ang pag-aaral ngayong gabi: Walang duda na marami ang nagtatanong kung ang lahat ng sinabi noong nakaraang gabi ay makapapasa sa pagsubok. Makakaya nito. Hindi ako nagsalita nang basta-basta. Totoo na hindi ko sinundan nang detalyado ang lahat, ngunit kung iisipin ninyo ang sinasabi ko kapag nabasa ninyo ito sa nakalimbag, makikita ninyong ito ay totoo. Nang sinabi kong ang snow-drop ay nakabalanse sa lupa, at ang lupa ay nakabalanse sa snow-drop, kung ang isang meteoro na ilang tonelada ang bigat ay bumagsak sa lupa, hindi ba mas malakas ang grabidad kaysa dati? at hindi ba nito sisirain ang pagkabalanse ng bulaklak sa lupa? — Hindi; dahil hindi lamang ang lupa ang nakabalanse sa bulaklak na iyon, kundi pati ang sansinukob. Naalala mo ba na, sa pag-aaral ng batas ng grabidad, ang siyentipikong pahayag ay, Bawat partikulo ng materya sa sansinukob ay naaakit ng bawat ibang partikulo, kaya hindi lamang ang lupa, kundi pati ang sansinukob, ay nakabalanse sa pangangailangan ng mga bulaklak; kaya ang pagbagsak ng meteorito ay hindi magpapalakas sa grabitasyon ng sansinukob.
TAM1897 D 59.4Ilang salita lamang ng paliwanag sa simula: Kung pinag-usapan ko, sa nakaraang aralin, ang paksa ng “Agham sa Bibliya,” o “Agham at ang Bibliya,” tinalakay ko sana nang mas malalim kung ano ang grabidad, at kung ano ito ay hindi, ayon sa siyentipikong ideya ng salitang iyon. Ngunit hindi iyon ang pinag-uusapan ko; ang tanging layunin ko noong isang gabi ay banggitin ang katotohanan ng pagtuklas ng batas ng grabitasyon, at ang teorya nito bilang isang batas. May mga pagbabago sa pananaw mula pa noong panahon ni Newton tungkol sa teorya ng batas na iyon; ngunit hindi nito naaapektuhan ang batas.
TAM1897 D 60.1Sa mahigpit na katotohanan, ang grabitasyon ay hindi talaga isang batas, kundi simpleng kapangyarihan ng Diyos. Wala talagang “mga batas ng kalikasan.” Ang mga batas ng kalikasan ay mga nakagawiang gawi lamang ng Diyos. Ang batas ng grabitasyon ay isang nakagawiang gawi ng Diyos; ang pagpapakita ng kapangyarihan ng Diyos. Ngunit dahil hindi ko tinalakay kung ano talaga ito, ginamit ko ang mga termino sa karaniwang tinatanggap na kahulugan, at upang ilahad lamang ito bilang ang nagpapanatili ng balanse ng sansinukob.
TAM1897 D 60.2Babasa ako ngayong gabi ng isa pang kahulugan ng agham. Ito rin ay hango sa isa sa mga nangungunang kinikilalang siyentipiko sa mundo: “Ang agham ay ang pinakatumpak na kaalaman na mayroon tayo tungkol sa anumang paksa.” Ang salitang “science” ay literal na nangangahulugang kaalaman. Tama ang kahulugang nabanggit natin noong isang gabi. Ito ay bunga ng pag-iisip. Gayundin, sapat na ring tukuyin ito bilang ang pinakatumpak na kaalaman na mayroon tayo tungkol sa paksa.
TAM1897 D 60.3Ngayon, bumabalik tayo sa dalawang punto na tinalakay natin sa nakaraang aralin. Saan matatagpuan ang pinakatumpak na kaalaman tungkol sa pagkakaiba ng liwanag ng mga bituin, sa loob ng isang libong pitong daang taon bago ito matuklasan ng agham? — Sa Bibliya. Kung gayon, saan matatagpuan ang tunay na agham tungkol sa paksang iyon? — Sa Bibliya. — Saan matatagpuan ang pinakatumpak na kaalaman tungkol sa pagbabalansi ng sansinukob sa loob ng dalawang libong limang daang taon bago ito matuklasan? — Sa Bibliya. Kung gayon, ano ang pinaka-siyentipikong aklat sa mundo tungkol sa paksang iyon? — Ang Bibliya. Tandaan ninyo pa rin na hindi ako nagsasalita tungkol sa agham at sa Bibliya. Nagsasalita ako tungkol sa agham ng kaligtasan. At bagaman maaaring mabanggit ang ibang mga agham, ito ay nasa hindi mapaghihiwalay na kaugnayan lamang sa pangunahing agham na ito. Ito ay upang malaman ninyo at ako sa pamamagitan ng lahat ng ebidensiyang maaari nating tipunin sa loob ng dalawang oras na pag-aaral na ito, na ang kaligtasan ay agham, na ito ang pinakamataas na agham sa sansinukob, na ito ang pinaka-karapat-dapat sa ating pag-aaral, at na kumikilos tayo nang siyentipiko kapag inilalaan natin ang ating pangunahing at buong-kaluluwang pag-aaral dito.
TAM1897 D 60.4Ngayon, ang Bibliya ay hindi isang sanaysay tungkol sa anumang agham maliban sa agham ng kaligtasan. Ito ay isang nakalaang sanaysay tungkol sa paksang iyon. Tinutukoy ng Bibliya ang iba pang mga agham; ngunit walang sanaysay sa Bibliya tungkol sa anumang ibang agham. Tinutukoy ang iba pang mga agham, gaya ng ating napansin sa 1 Corinto at sa Isaias; bakit ito tinutukoy sa mga lugar na ito — upang maglahad ng isang siyentipikong punto? — Hindi; kundi upang magamit na magsilbing mas mabuting halimbawa sa ating pag-unawa sa agham ng kaligtasan. Bakit isinama ang katotohanang astronomikal na iyon sa 1 Corinto 15:41? Ano ang layunin ng pagsasabing, “Ang isang bituin ay naiiba sa ibang bituin sa kaluwalhatian?” Kasunod nitong sinasabi, “Ganun din naman ang pagkabuhay na mag-uli ng mga patay. Ito’y itinatanim sa kahihiyan, ito’y binubuhay sa kaluwalhatian. Itinanim ito sa kahinaan, itinataas ito sa kapangyarihan.” Gaya ng pagkakaiba ng isang bituin sa isa pa sa kaluwalhatian, gayon din ang muling pagkabuhay. Kaya nakikita ninyo na ang layunin ng pagbanggit sa puntong siyentipikong iyon ay upang ipaliwanag ang isang punto sa agham ng kaligtasan, upang mas makatulong sa atin na makita ang isang katotohanan sa agham ng kaligtasan.
TAM1897 D 60.5Bakit isinama ni Isaias sa kanyang talumpati ang pahayag tungkol sa katotohanan ng grabitasyon? Silipin pa natin nang kaunti ang kabanata, at makikita natin. Babasahin ko ang taludtod na iyon at pagkatapos ay isa pa sa pagtatapos ng kaisipang kanyang sinusundan. “Sino ang sumukat sa tubig sa lukob ng kanyang kamay?” “Kanino nga ba ninyo ako ihahambing, o katumbas ba ako?” sabi ng Banal. “Itaas ninyo ang inyong mga mata sa kaitaasan, at tingnan ninyo kung sino ang lumikha ng mga ito, na naglalabas ng kanilang hukbo ayon sa bilang; tinatawag Niya silang lahat ayon sa pangalan dahil sa kadakilaan ng Kaniyang kapangyarihan, sapagkat Siya’y makapangyarihan; wala ni isa man ang kulang.” Isaias 40:25, 26.
TAM1897 D 60.6Wala ni isa ang nakakalusot sa kanyang pansin, at lahat ay nakabalanse ayon sa pangangailangan ng bawat munting bulaklak na tumutubo sa parang. Ngunit bakit niya itinutuon ang ating pansin dito, at isinama ito sa kanyang talumpati sa lugar na ito? — Hindi upang ilahad ang siyentipikong katotohanan; kundi upang ituro sa lahat ng tao ang agham ng kaligtasan. Ano ang kanyang pinahihiwatig dito? Dapat nating isaalang-alang ang lahat ng ito, at isipin kung ano ang gumawa ng lahat ng ito? At saka ko nabasa pa, “Bakit mo sinasabi, O Jacob, at sinasalita, O Israel, na ang aking daan ay tinago sa Panginoon, at ang aking kahatulan ay nalampasan sa aking Diyos?” Isaias 40:27.
TAM1897 D 60.7Kung ang Diyos ay nag-aalala nang ganoon sa bulaklak na tumutubo sa paanan natin, hindi ito natatago o nakakalimutan; paano mo nga ba masasabi na ikaw ay natatago sa Panginoon, at ang iyong paghatol ay nalampasan na, at wala na Siyang pakialam sa iyo? Sa ganitong paraan, nakikita mo na sa bawat pagkakataon, ang siyentipikong katotohanan ay isinasama upang ipaliwanag sa iyo at sa akin ang agham ng kaligtasan.
TAM1897 D 61.1Isa pang kaisipan: Nang matuklasan ito ng mga manunulat na ito, ito ay sa pamamagitan ng kapahayagan. Siyempre, hindi nila nakuha ang mga bagay na ito mula sa anumang siyentipikong pag-aaral na mayroon ang mundong ito. Ibinubunyag ng Panginoon ang kaniyang pangunahing agham, ang agham ng kaligtasan; at tinawag niya ang iba pang agham upang ilarawan ito. Ngunit alin sa lahat ng agham ang pinakamahalaga para sa Panginoon? — Ang kaligtasan, walang duda. Nang gamitin ng Panginoon ang iba pang agham upang ilarawan lamang ito, lubos na malinaw na itinuturing Niya ang agham na ito na mas mahalaga kaysa sa iba.
TAM1897 D 61.2Ngunit hindi lamang ito. Isang lalaki na nakalista sa Bibliya ang lubos na bihasa sa unibersal na agham — lahat ng likas na agham sa mundong ito. Nais kong makita ninyo na may isang lalaki na lubos na bihasa sa mga agham na ngayo’y labis na pinahahalagahan sa mundo. At nais kong makita ninyo kung ano ang sinasabi niya kaugnay ng lahat ng ito. Narito ang kasulatan:—
TAM1897 D 61.3At binigyan ng Diyos si Solomon ng napakalawak na karunungan at pang-unawa, at ng lapad ng puso, na gaya ng buhangin sa pampang ng dagat. At ang karunungan ni Solomon ay nanguna sa karunungan ng lahat ng mga anak ng silangang bansa, at sa buong karunungan ng Ehipto. Sapagkat siya ay mas marunong kaysa sa lahat ng tao; kay Ethan na Ezrahita, at kay Heman, at kay Chalcol, at kay Darda, mga anak ni Mahol; at ang kaniyang kabantugan ay nasa lahat ng mga bansang paligid. At siya’y nagsalita ng tatlong libong kawikaan: at ang kaniyang mga awit ay isang libo’t lima. At siya’y nagsalita tungkol sa mga punô, mula sa punô ng cedro na nasa Libano hanggang sa hyssop na tumutubo sa pader: siya’y nagsalita rin tungkol sa mga hayop, at sa mga ibon, at sa mga gumagapang, at sa mga isda. 1 Mga Hari 4:29-33.
TAM1897 D 61.4Nagsalita siya tungkol sa mga puno mula sa cedro sa Lebanon hanggang sa hyssop na tumutubo sa pader. Ano ang tawag dito sa agham? — Botany. Nauunawaan niya ang botany nang higit kaysa kanino man sa mundo.
TAM1897 D 61.5Nagsalita rin siya tungkol sa mga hayop. Ano ang magiging siyentipikong salita kung ilalagay doon ngayon? — Zoology. Mas nauunawaan ni Solomon ang zoology kaysa sa sinumang tao na nabubuhay sa mundo ngayon. Itinuro niya ito; sapagkat sinasabi na nagsalita siya tungkol sa lahat ng bagay na ito. Itinuro niya ang mga agham na ito.
TAM1897 D 61.6“At ng mga ibon.” Ano ang agham na iyon?—Ornitolohiya. Kaya itinuro ni Solomon ang mga agham ng botaniya, zoolohiya, at ornitolohiya.
TAM1897 D 61.7Ano ang susunod? — “At ng mga gumagapang na nilalang.” Anong agham iyon? — Entomolohiya.
TAM1897 D 61.8“At ng mga isda.” Anong agham iyon? — Iktiyolohiya.
TAM1897 D 61.9Ang mga taong nagbabasa ng talatang ito ng Kasulatan ay karaniwang hindi iniisip si Solomon bilang isang unibersal na siyentipiko. Ngunit kung nasabi na nagsalita si Solomon tungkol sa botaniya, zo-olohiya, ornitolohiya, entomolohiya, at iktiolohiya, handa na silang magsabi, “Napakagaling na tao ni Solomon.” Ngunit hindi ito magiging mas kahanga-hanga kaysa sa kasalukuyan; sapagkat sinasabi nga nito ang lahat ng iyon.
TAM1897 D 61.10Binasa ko ito upang makita ninyo na si Solomon ay may alam tungkol sa agham, hindi lamang kaunti tungkol sa agham, kundi higit pa sa lahat ng mga agham na ito kaysa sa anumang ibang tao na kailanman ay nakaalam sa alinman sa mga ito.
TAM1897 D 61.11Ngunit bagaman lubos niyang nauunawaan ang lahat ng mga agham na ito, at matapos niyang magturo tungkol sa lahat ng ito, narito ang kanyang sinasabi: “Pakinggan natin ang wakas ng buong usapin;” ang buod ng lahat ng nasabi ay: “Katakutan mo ang Diyos at tuparin mo ang kaniyang mga utos, sapagkat iyan ang buong tungkulin ng tao: sapagkat dadalhin ng Diyos sa paghatol ang bawat gawa, pati ang bawat lihim na bagay, maging mabuti man o maging masama.”
TAM1897 D 61.12Sa kanyang pagtataya, ano ang nanguna sa lahat ng iba pang agham na pinagsama? — Ang kaligtasan ng Diyos.
TAM1897 D 61.13Naiintindihan ng mga anghel ang lahat ng agham, subalit itinuturing nilang mas karapat-dapat sa kanilang pag-aaral ang kaligtasan kaysa sa lahat ng iba pang agham na pinagsama. Itinuring din ito ng mga propeta na mas karapat-dapat; at ginamit ang iba bilang paraan upang mas lubos na maunawaan ang kaligtasan. At narito ang isang tao na nakaintindi sa iba pang mga agham, at sinasabi niya na ang agham ng kaligtasan ay hihigit sa lahat ng ito. Ngayon, nais kong makita ninyo na ang Diyos mismo, sa Kanyang panig, ay itinuturing din ito nang ganoon, na hiwalay sa lahat ng ito.
TAM1897 D 61.14Tingnan mo rito: Kakatapos lang nating basahin na itinuro ni Solomon ang lahat ng mga agham na ito. Gaano karami sa mga aral na iyon ang naisulat natin para sa ating pag-aaral? — Wala ni isa. Ang Diyos ay hindi naghatid sa atin ng anumang tala o ulat ng pagtuturo ni Solomon sa botaniya. Hindi Niya ipinadala sa atin, o itinala, kahit isang aral na itinuro kailanman ni Solomon sa zoolohiya, o sa alinman sa iba pang mga agham na ito. Ngunit paulit-ulit Niyang ipinadala sa atin ang mga aral mula kay Solomon, pati na rin mula sa iba pa, tungkol sa agham ng kaligtasan. Kung gayon, kung ituturing na ang mga anghel ay nagbibigay lamang ng opinyon ng isang anghel; ituturing ang mga propeta na nagbibigay lamang ng opinyon ng isang propeta, at si Solomon na nagbibigay lamang ng opinyon ng isang unibersal na siyentipiko; ano ang opinyon ng Diyos? — Ito ay ang kaligtasan ay mas mahalaga para sa iyo at sa akin, at mas karapat-dapat sa ating pag-aaral, kaysa sa lahat ng iba pang agham na ito, na ang kaalaman dito ay ibinigay Niya mismo.
TAM1897 D 61.15Ang agham na ito na nauunawaan at itinuro ni Solomon ay hindi katulad ng agham nina Huxley, Darwin, at ng iba pang mga siyentipiko ng panahong ito. Sa pamamagitan ng likas na isip, maaaring saliksikin ng tao ang mga agham pangkalikasan at makagawa ng maraming tuklas. At bagaman hindi ito laging tama, makakakita pa rin sila ng ilang puntong totoo. Ngunit hindi iyon ang paraan ni Solomon. Binigyan ng Diyos si Solomon ng karunungan, kaya’t nakita niya ang lahat ng ito sa liwanag ng Diyos. Tungkol sa lahat ng ito ay nagsalita siya sa pamamagitan ng karunungan ng Diyos. Kaya ang agham na itinuro ni Solomon ay agham ng Diyos. Ang botaniya na itinuro niya ay tunay, banal na botaniya. Ang zoolohiya na itinuro niya ay banal na zoolohiya. Ito ang pananaw ng Diyos, ang katotohanan ng Diyos, ang agham ng Diyos sa lahat ng bagay na ito. Hindi ito agham na maling tinatawag na agham.
TAM1897 D 62.1Ngayon, kung iyon ang agham ng Diyos, at ito ay banal sa sarili nito, bakit hindi ito ibinigay ng Panginoon sa atin nang buo? Bakit hindi Niya ibinigay sa mundo ang sanaysay ni Solomon tungkol sa botaniya, at sa lahat ng iba pang paksang ito? — May dahilan para dito; at iyon ay hindi iyon ang pinakakailangan ng mundo.
TAM1897 D 62.2Maaaring magkaroon ang isang tao ng lahat ng iyon, maaaring maunawaan niya ang lahat ng iyon, gaya ni Solomon. Ngunit ano ang silbi nito sa kanya, kung wala siya muna ang agham ng kaligtasan? Taglay ni Solomon ang lahat ng iyon; subalit nang ilihis niya ang kanyang puso mula sa Diyos, mula sa agham ng kaligtasan, at mula sa masigasig na pag-aaral nito nang buong puso, ano ang naitulong sa kanya ng kanyang kaalaman sa iba pang agham? Gaano ito nakapigil sa kanya na magkasala? Gaano karaming kapangyarihan ang taglay nito upang pigilan siya mula sa kanyang likas na sarili, at mula sa kasamaan at kabulokang nasa kanyang kalooban?
TAM1897 D 62.3Alam ninyo na nang ibaling niya ang kanyang puso mula sa agham ng Diyos, mula sa agham ng kaligtasan, bagaman taglay niya ang lahat ng iba pa, siya ay kasing sama, kasing masama, lubusang nalunod sa idolatriya at sa bawat bagay na karumaldumal, na para bang hindi niya alam ang A-B-C ng anumang bagay.
TAM1897 D 62.4Kaya nakikita natin kung bakit hindi iningatan ng Panginoon para sa tao ang kabuuang kaalaman. Isipin natin na taglay nila ang lahat nito, gaya ni Solomon, at itinuturo nila ito gaya ng pagtuturo ni Solomon. Kung ang puso ay hindi sumuko sa Diyos, kung ang kaluluwa ay hindi nailigtas, anong kabutihan ang maidudulot ng kaalaman sa kanila? Hindi nito sila mapipigil sa anumang uri ng kasamaan at katiwalian na nasa puso ng tao.
TAM1897 D 62.5Ang mga agham na ito ang hindi pangunahing kailangan ng mundo ngayon. Kailangang linisin ang puso, iligtas ang kaluluwa, buuin muli ang buong pagkatao, at baguhin ang isipan tungo sa mismong wangis at kaluwalhatian ng Diyos, upang ang buhay ay sumalamin sa Kanyang katuwiran, at maipahayag sa buong mundo ang kaalaman tungkol sa Diyos lamang. Kahit na mayroon tayo ng lahat ng maibibigay ng lahat ng agham, wala itong pakinabang kung walang kaligtasan; sapagkat sandali na lamang at wala na tayong matitira rito. Karapat-dapat itong pag-isipan para sa ating sarili ngayon, sa lahat ng ating pag-aaral, pagbabasa, at pananaliksik.
TAM1897 D 62.6May isa pang bagay: Nais ng Diyos na ikaw at ako, ang lahat ng tao, ay mag-isip nang tama tungkol sa bawat paksang may kinalaman sa Kanya. May mga tao ngayon na nag-iisip tungkol sa lahat ng mga siyentipikong paksang ito, ngunit hindi sila nag-iisip nang tama. Nakakarating sila nang napakalayo na hindi na nila nakikita ang lugar para sa Diyos. At ang taong walang Diyos, na walang gabay ng kaisipan, ng isip ng Diyos, ay hindi makapag-isip nang tama tungkol sa iba pang mga paksang ito. Ngunit ang isip ay hindi tama hangga’t hindi ito nababago ayon sa wangis Niya na lumikha nito. Ang isip ay kailangang mabago, mabago nang lubusan. Dapat tayong magkaroon ng ganap na ibang isip. Ang bawat kaisipan ay dapat dalhin sa pagsunod, sa pagtalima, kay Cristo.
TAM1897 D 62.7Iyon ang gawain ng kaligtasan. Ito ay upang maibalik ang wangis ng Diyos sa kaluluwa; upang dalhin ang isip sa kinaroroonan nito bilang salamin lamang, ang pagliliwanag, ng katuwiran, ng kaisipan, ng buhay na Diyos. Kapag nagawa na iyon, at natapos na ang gawain ng Diyos sa mundong ito, sa pagpapabatid ng kaalaman tungkol sa Diyos sa lahat ng iba pang tao, kung gayon ay bubuksan ng Panginoon ang sansinukob at ang kawalang-hanggan para sa atin. Kung gayon, ang lahat ng iba pang paksang ito ay magiging bukas para sa ating pag-aaral, at masasabi sa atin ng Panginoon, Pumunta ka kung saan mo gusto, mapagkakatiwalaan kita. Ang malawak na sansinukob ay bukas para sa iyo. Walang anumang itinago sa iyo. Sa iyo ang lahat. Pag-aari mo ito. Pumunta ka kung saan mo gusto, manatili ka kung saan mo gusto, gawin mo ang gusto mo; mapagkakatiwalaan kita. Pag-isipan mo ang anumang paksang gusto mo, pag-aralan mo ito nang kasing-lalim ng gusto mo, gagawin mo ito nang wasto.
TAM1897 D 62.8Ngayon, hindi ko sinasabing dapat lubusang balewalain ng tao ang lahat ng iba pang agham hanggang sa makarating tayo sa kabilang buhay. Ang sinasabi ko lamang ay ang agham ng kaligtasan ang dapat manguna sa pag-aaral ng lahat ng ito. Hindi ba nagbigay sa atin ang Panginoon ng halimbawa kung gaano karaming pansin ang dapat nating ibigay sa mga bagay na ito, at kung paano natin ito dapat gamitin? Ano ang layunin ng pagbabasa at pag-aaral ng iba pang aklat na ito? — Upang matulungan tayong mas maunawaan at ituro ang mga bagay ng agham ng kaligtasan, kaysa kung wala tayo sa kaalamang iyon. Iyan ang paggamit na ginawa sa mga ito sa Bibliya. Ipinapadala Niya tayo upang ipangaral ang ebanghelyong may kinalaman sa iba pa, at sa pamamagitan ng halimbawa ay ipinakita Niya sa atin kung paano ito gamitin. Sa pamamagitan nito ay ipinapakita ng Panginoon sa atin na ang agham ng kaligtasan ay dapat manguna sa lahat ng iba pang agham na kilala sa sansinukob.
TAM1897 D 62.9Dapat itong manguna sa lahat ng iba pa sa mundong ito, at kapag napunta na tayo sa kabilang mundo, patuloy pa rin itong mangunguna. Kapag bukas na sa atin ang walang hanggan, at maaari na tayong pumunta kahit saan ang ating gusto, at mag-isip tungkol sa anumang paksa na ating nais, liliko ba tayo mula sa kaligtasan noon, at sasabihin, ‘Tapos na ako diyan?’ — Hindi. Alam natin na nakasulat na “ang krus ni Cristo ang magiging agham at awit ng mga tinubos sa buong walang katapusang mga kapanahunan ng kawalang-hanggan.” Kaya, kapag natapos na natin ang ating kurso dito, kapag nagtapos na tayo, at dumating na ang panahon para sa isang dakilang pagtatapos, at pumasok tayo sa isang kawalang-hanggan ng pag-aaral, doon natin mas mauunawaan ang pinakadakila sa lahat ng agham kaysa noong tayo ay nasa mundong ito.
TAM1897 D 63.1Sinabi namin sa nakaraang aralin na hindi mali ang paggamit ng mga salitang “agham” at “aghamal” sa pagtukoy sa kaligtasan. Ang kaligtasan ay agham, ito ay aghamal. Ang paggawa ng Espiritu ng Diyos sa isipan, na binabago ang isipan at ang buong buhay tungo sa wangis ni Jesucristo, mula sa kasalanan patungo sa katuwiran — ito ay isang aghamal na bagay. Kaya kapag pinag-aaralan mo ito, tandaan mong hindi tayo sa anumang paraan hindi siyentipiko kapag ginawa natin itong pinakamahalaga at siyang lahat ng bagay sa bawat paksa, sa lahat ng oras. Ang mga nais maging siyentipiko ay hindi siyentipiko sa kanilang pagpapabaya rito, ang pinuno ng lahat ng agham.
TAM1897 D 63.2May isa pang bagay na napatunayan; at ito ay napatunayan sa tatlong bansa na siyang mga halimbawa sa kaalaman ng mundo. Ang talaan ng mga tao sa Bibliya, ang mga taong Hudyo, ang bayan ng Diyos ayon sa Bibliya, ay diumano’y halimbawa at pinagkukunan ng pag-aaral para sa lahat ng naglalayong maglingkod sa Diyos. Ang Gresya at Roma, kasama ang kanilang pilosopiya, panitikan, at mga batas, ang mga halimbawa ng marami sa mga nagpapahayag na sumusunod sa Bibliya, at ng lahat ng iba pa.
TAM1897 D 63.3Ngayon ay nakita natin na sa gitna ng bayan ng Diyos ay may isang tao na isang pangkalahatang tagapagbigay ng kasabihan, pati na rin isang pangkalahatang makata at isang pangkalahatang siyentipiko. Ang kanyang mga awit ay isang libo’t lima, at ang kanyang mga kasabihan ay tatlong libo. Narito ang isang henyo; gayon pa man, ang taong may ganoong pagkaunawa, ganoong karunungan, sa lahat ng bagay na ito, ay ipinakita sa kanyang buhay na ang lahat ng ganoong kaalaman ay lubos na walang kapakinabangan para sa kabutihan ng tao, kung wala ang agham ng kaligtasan na kumokontrol at nagpapanatili ng katuwiran sa lahat ng bagay.
TAM1897 D 63.4Kanina ay tinawag ko ang inyong pansin sa katotohanang hindi ipinagkaloob sa atin ng Diyos ang alinman sa mga siyentipikong aral na iyon. Ngayon ay itinatawag ko muli ang inyong pansin sa katotohanang dinala Niya sa atin ang talaan ng buhay ng taong iyon nang siya ay lumihis mula sa Diyos. Dinala Niya sa atin ang talaan ng napakalaking kabiguan na ginawa ng taong iyon sa kabila ng lahat ng kaalamang ito, nang kalimutan niya ang agham ng kaligtasan. Bakit nga ba itinuring ng Diyos na mas mahalaga para sa iyo at sa akin na itala ang buong buhay ng taong iyon matapos siyang lumihis mula sa Diyos, kaysa dalhin sa atin ang talaan ng lahat ng siyentipikong pagtuturo na ibinigay niya? Sa isipan ng mga tao, alin ang mas mahalaga para sa sangkatauhan? Ang tala ng kabiguan, ng napakalaking kabiguan, na ginawa ni Solomon ay mas mahalaga sa sangkatauhan kaysa sa lahat ng siyentipikong pagtuturo na kailanman ay sinabi ni Solomon na maisulat sa isang aklat para sa sangkatauhan ngayon; sapagkat sa kabiguang iyon ay naipakita sa buong mundo kung gaano kawalang-saysay at mas mababa pa sa wala ang lahat ng kaalaman tungkol sa lahat ng bagay kung wala ang kaalaman sa kaligtasan ng Diyos.
TAM1897 D 63.5Makikita ang isa pang dakilang halimbawa sa mga Griyego. Hindi kailanman makakamtan ng likas na isip ang mas mataas, mas malalim, at mas perpektong pag-iisip kaysa sa nagawa ng isip ng mga Griyego. Sa iyon ay ipinapakita ang kasakdalan ng pag-iisip ng tao nang wala ang Diyos.
TAM1897 D 63.6Ngunit ano ang nagawa nito para sa kanila? Iyan ang tanong. Ano ang nagawa ng kanilang panitikan para sa kanila? Ano ang nagawa ng kanilang pilosopiya para sa kanila? Ano ang nagawa ng kanilang sining para sa kanila? Ano ang nagawa ng kanilang relihiyon para sa kanila? Pilosopiya, philo sophia — ang pag-ibig sa karunungan. Ano ang karunungang iyon? — Ito ay lubos na kamangmangan. Sinasabi ng Diyos. Ano ang relihiyon nila? — Mitolohiya lamang ito. Ano ang sining nila? — Sinasabi ng Diyos na ito ay idolatriya. Naalala mo ba ang talaan?
TAM1897 D 63.7Hindi sinasabi ng Salita ng Diyos na nang maglakad si Pablo sa gitna ng mga estatwang iyon at makita ang kanilang sining, hinangaan niya ang kanilang sining. Hindi, sinasabi nito: “Nagalaw ang kanyang espiritu nang makita niyang ang buong lungsod ay lubusang inialay sa idolatriya.” Ano iyon? — Idolatriya.
TAM1897 D 63.8Ngunit kahit ngayon, ang mga lalaki, babae, at mga bata ay kinukuha ang mga labi ng kung ano lamang ay idolatriya, at sinasamba ito, tinatawag itong sining, at kinokopya. Ang kanilang isipan ay nakatuon dito, naghahanda sila ng mga aklat tungkol dito, at itinuturo at pinag-aaralan ito sa mga paaralan ng bansa. Ngunit ano ang maaaring lumabas mula rito? Ano ang nangyari rito sa mga Griyego mismo? Alam mo kung ano ang ginawa nito sa kanila. Hindi ko na kailangang ulitin — panitikan, sining, batas, pilosopiya, lahat ng ito. Kinopya ng Roma ang pilosopiya nito mula sa Gresya kaysa sa sariling pinagmulan, ngunit naroon ang panitikan. At ano ang nagawa nito para sa mga Romano? — Ang ilang bagay na nagawa nito para sa iba, ngunit, kung maaari, ginawa lang nitong mas masahol pa sila kaysa sa iba. Sa buong Gresya, sa aking pagkamasdan, nakita ko sa lahat ng dako na may sapat na paggalang ang mga Griyego sa kababaihan upang takpan nang maayos ang bawat pigura nila na inukit. Ang lalaki, siyempre, ay laging hubad; ngunit pagdating namin sa Italya, nawala ang paggalang na iyon, at lahat ay walang anumang saplot. Sa karamihan ng mga kaso, nawala na ang lahat ng drapery; at, sa totoo lang, ang kasakdalan ng sining ngayon na sinasamba ng mga pumupunta sa Roma at nag-aaral doon ng sining ay ang mga pigura ng hubad na babae lamang, at hindi iyon sining kapag ginawa; at gayon pa man, ito na ang itinuturing na kasakdalan ng sining, kinokopya saanman, at ang mga kapintasan nito ay kinokopya rin sa bawat pagkakataon.
TAM1897 D 64.1May gusto akong itanong. Sino sa inyo ang nakakita na ng isang pares ng binti ng tao mula tuhod pababa? Habang nakatayo ako rito, ang bigat ng katawan ko ay nasa kaliwa kong paa. Iyon ang siyang nagbabalanse sa kabuuang bigat ng katawan ko. Ang kanang paa ay nakapatong sa sahig, na ang mga daliri ang nakadampi. Magiging eksaktong kapareho ba ang kalamnan ng kanang binti ko sa kaliwa? — Hindi. Ngunit iyon ang kamangha-manghang likha ng sining. Iyon lang ang pagkakaiba. Ang dalawang binti ay magkapareho nang eksakto, at hindi natin matutuklasan ang kahit isang hibla ng buhok na pinagkaiba. At kaya nakikita natin na hindi ito sining. Marami pa ang maaaring sabihin tungkol dito, ngunit hindi ako magbibigay ng lektura tungkol sa sining ngayong gabi. Pinag-uusapan ko kung ano ang halaga ng kaligtasan, at kung ano ang kabutihan ng lahat ng bagay kung wala ito. Ano ang kabutihan ng Roma nang wala ito? — Ang mga kasamaan nito ang nagpahamak sa kanya. Ano ang kabutihan ng Gresya nang wala ito? — Ang mga kasamaan nito ang nagpahamak sa kanya.
TAM1897 D 65.1Kaya nga, nang ang katotohanang ito ay ganito nang napatunayan sa tatlong ulit sa harap ng mundo, tungkol sa ganap na kawalan ng lakas ng bawat pagsisikap ng isip ng tao sa kanyang kasakdalan upang makamit ang anumang kabutihan kapag ang puso ay lumihis sa Diyos, ano ang magagawa ng Panginoon para sa mundo kung ang tatlong aral na ito mula sa mundo ay hindi magtuturo sa mga tao? Ano ang magagawa Niya para sa mga tao kung susunod pa rin sila sa ganoong landas, sa kabila ng tatlong halimbawa ng taimtim na babala? Naitala ng Diyos ang tatlong halimbawang ito upang ituro sa atin ang kawalan ng kapangyarihan ng pinakamataas na pagsisikap ng isip sa lahat ng sangay ng agham, sining, at panitikan, na gumawa ng anumang kabutihan sa tao, pigilan sila sa kasalanan, o gabayan sila tungo sa anumang uri ng kabutihan, kapag nakalimutan nila ang kaligtasan ng Diyos at ang agham ng kaligtasan na ipinagkaloob Niya sa mga puso ng tao.
TAM1897 D 65.2Kaya’t itanong ko: Susundan ba natin ang kamangmangan ng mga Griyego at Romano? Huhumaling ba tayo sa kanilang idolatriya at iisipin na ito ay sining? Magkakaroon ba tayo ng interes sa kanilang relihiyon, gayong kabuuan nito ay kalupitan? Hindi sapat na sabihing mitolohiya lamang ito; kalupitan ito.
TAM1897 D 65.3Ngunit may sasabing, hindi ba napakahalaga ng kanilang panitikan? Tingnan natin kung ano ang tingin ng Diyos sa halaga nito. Noong panahon na sa pamamagitan ng wikang Griyego ay ipinakikilala Niya ang agham ng kaligtasan sa buong mundo, nasa harapan ng Panginoon ang buong mundo ng panitikang Griyego, at pati na rin ang Romano. Gayunpaman, tatlo lamang maikling pangungusap ang nahanap Niya sa buong saklaw na iyon na karapat-dapat kunin at ilagay sa sanaysay na ito tungkol sa agham ng kaligtasan. Ibibigay ko sa inyo ang mga ito. Ang isa sa mga ito ay nasa ikalabing-pitong kabanata ng Mga Gawa. Ito ay hinango mula sa isang manunulat na Griyego na nagngangalang Aratus, at ganito ito. Babasahin ko mula sa ika-dalawampu’t walong talata. Si Pablo ang nagsasalita, at sinasabi:—
TAM1897 D 65.4“May ilan din sa inyong sariling mga makata ang nagsabi, Sapagkat tayo rin ay kaniyang lahi.” Isang Griyegong manunulat ang nagsabi na ang tao ay lahi ng Diyos. Kinuha ito ng Panginoon, at sinabi, “Totoo iyan.”
TAM1897 D 65.5Ang isa pa ay nasa ikalabing-limang kabanata ng unang liham sa mga taga-Corinto, sa talata tatlumpu’t tatlo. Ang unang bahagi ng talata ay, “Huwag kayong padaya.” Ito ang mga salita ng Panginoon. Ang natitirang bahagi ng talata ay hinango mula sa isang manunulat na Griyego na si Menander: “Ang masamang pakikisama ay sumisira sa mabuting ugali.”
TAM1897 D 65.6Ang isa pa ay nasa Tito, kabanata uno, talata labing-dalawa, at ito ay mula kay Epimenides, na ganito: “Ang mga taga-Creta ay laging mga sinungaling, masasamang hayop, tamad na mga tiyan.”
TAM1897 D 65.7Ang tatlong talatang iyon ang lahat ng nahanap ng Panginoon sa buong saklaw ng panitikang Griyego na karapat-dapat kunin at bigyan ng Kanyang pag-apruba.
TAM1897 D 65.8Ngayon, hindi ko sinasabing ito na ang lahat ng magagamit ng sinuman para makinabang. May mga makasaysayang katotohanan sa wikang Griyego na may halaga. Ngunit itinuturo ng Diyos ang mga bagay na pinakamahalaga sa buong sangkatauhan; itinuturo Niya ang mga prinsipyo ng tama at katotohanan, hindi lamang naghahain sa mundo ng isang hanay ng mga katotohanan. At ang lahat ng kanyang nahanap sa buong larangan ng panitikang Griyego na maaaring magamit para sa interes ng katotohanan o katuwiran bilang mga prinsipyong gagabay sa tao, ay ang tatlong pahayag na ito lamang: “Tayo rin ay mga lahi Niya;” “Ang masamang pakikisama ay sumisira sa mabuting ugali;” at “ang mga taga-Creta ay laging mga sinungaling.” Sino pa ang makakahanap ng higit pa rito na makakapagbigay ng anumang kabutihan sa kanya sa daan ng katuwiran at katotohanan, kadalisayan at integridad?
TAM1897 D 66.1Ngayon, huwag ninyong kalimutan. Ang mga Griyego at Romano ay hindi mababang uri, napababa, gusgusin, at mangmang na pagano; sila ay aristokratiko, pino, at lubos na edukado. Paano nga ba magiging iba kung ang mga bagay na kanilang nalaman at itinuro ay ang tuktok na pinagsusumikapang maabot ng mga guro sa kasalukuyan? Si Julius Caesar ay isa sa mga pinaka-mahusay na lalaking nabuhay kailanman — sa kagandahang-asal, etiketa, estetika, at pangkalahatang kaayusan. Ngunit ano ang kanyang pagkatao? Ang pinaka-maingat na paglalarawan nito, upang maging ganap o patas, ay hindi angkop ilathala.
TAM1897 D 66.2Nang ipakita ng Panginoon kung gaano kabuoang walang kabuluhan ang lahat ng agham, lahat ng uri ng kaalaman nang wala ang kanyang kaligtasan, saka sinasabi ko muli, Ano ang magagawa niya para sa mga tao kung ang mga bagay na inilatag niya sa harap ng mundo ay hindi magtuturo sa kanila na hindi iyon ang dapat nilang tahakin? Kung hindi matututo ang mga tao mula sa mga bagay na ito upang tahakin ang tamang daan, upang tanggapin na ang kaalaman ng Diyos ang pinakamahalaga, at na ang alam Niya ang pinakamabuti, paano nga ba makaaasa ang sangkatauhan na makatakas sa kasamaan na dumating sa lahat ng nauna?
TAM1897 D 66.3Ang kaalaman sa kaligtasan ng Diyos ang iisang bagay na dapat malaman ng tao, una sa lahat; at hayaang ito ang manguna sa atin, gumabay sa atin, magbigay-balanse sa atin, at humawak sa atin sa lahat ng bagay at laban sa lahat ng masamang bagay. At gagawin nito ang lahat ng ito. Iyan ang pinagpalang katotohanan. Nagbasa ako kagabi, at muli kong binasa:—
TAM1897 D 66.4Sa akin, na mas mababa kaysa sa pinakamaliit sa lahat ng mga banal, ay ipinagkaloob ang biyayang ito, na ipangaral ko sa mga Hentil ang hindi matutuklasang kayamanan ni Cristo; at upang ipakita sa lahat ng tao kung ano ang pakikipag-isa sa hiwaga, na mula pa sa simula ng mundo ay nakatago sa Diyos, na lumalang ng lahat ng bagay sa pamamagitan ni Jesucristo. Efeso 3:8, 9.
TAM1897 D 66.5Ano ang hiwagang iyon ng Diyos? — “Si Cristo sa inyo, ang pag-asa ng kaluwalhatian.” Si Cristo ang kapangyarihan ng Diyos, at ang karunungan ng Diyos, ang ebanghelyo, ang kapangyarihan ng Diyos tungo sa kaligtasan — iyan ang hiwaga ng Diyos; iyan ang agham ng kaligtasan. Iyan ang siyentipikong katotohanan, na siyang iniikutan ng lahat ng iba pang agham. Ang kapangyarihang iyan ng Diyos tungo sa kaligtasan ang dapat taglayin ng bawat tao upang pigilan siya sa kasamaan na nasa kaniya. Ang kasamaan na ipinanganak sa bawat tao ang magdadala sa kanya sa kapahamakan, sa kabila ng lahat ng agham, lahat ng panitikan, lahat ng sining, lahat ng relihiyon, lahat ng maibibigay ng mundo, o ng anumang maibibigay nito kailanman, maliban kung siya ay humawak sa kapangyarihan ng Diyos tungo sa kaligtasan, na dumarating sa tao sa pamamagitan ng pananampalataya kay Jesucristo.
TAM1897 D 66.6Kung wala ang kapangyarihang iyon sa puso, maging ang agham na itinuro ng Diyos — hindi pa pinag-uusapan ang panitikan, sining, relihiyon, at lahat ng itinuro ng mga pagano — ay walang lakas na pigilan ang tao sa pagkasala. Kung wala iyon, ang bawat bakas ng kasamaan na nasa tao ay lilitaw, sa kabila ng lahat ng iba pang bagay na ito. Iyan ang dahilan kung bakit ito ang kapangyarihan ng Diyos tungo sa kaligtasan: inililigtas nito ang tao laban sa bawat kasamaan.
TAM1897 D 66.7Ang hiwaga ng Diyos, na siyang Cristo sa inyo, ang pag-asa ng kaluwalhatian; si Cristo ang kapangyarihan ng Diyos, at ang karunungan ng Diyos; si Cristo at ang ipinako sa krus; iyan lamang, iyan ang lahat sa lahat ng bagay, iyan sa ibabaw ng lahat, sa lahat, sa pamamagitan ng lahat, ngayon at sa buong kawalang-hanggan, — iyan ang agham ng kaligtasan, ang pinakapunong-punong agham sa lahat; yaong siyang nangunguna sa lahat ng agham, nangunguna sa lahat, at siyang gabay sa pag-aaral ng lahat. Nawa’y magkaroon ng ganoon sa lahat magpakailanman.
TAM1897 D 66.8Kaya hayaan ang Panginoon, sa pamamagitan ng Kanyang Espiritu, na tayo’y hilahin Niya sa Kanya; buksan ang puso sa kapangyarihang iyon, sa pakikipag-isa sa hiwagang iyon, sa Espiritu ng Diyos, upang doon Niya itanim si Jesucristo, ang Kanyang biyaya at ang Kanyang kabanalan. At habang binubuksan natin ang ating mga puso sa kaniya palagi, at sa kaniya lamang, na parang bulaklak sa araw, natatanggap natin sa buong kasaganaan nito ang kaniyang katuwiran, ang kaniyang kapangyarihan, ang kaniyang kaligtasan, ang kaniyang awa, ang kaniyang katotohanan, ang kaniyang kagalakan, ang kaniyang tuwa, ang kaniyang kapayapaan — O, at ang kaniyang buhay na walang-hanggan!