Khaolo ea 17 — Nnete e Tsoelang Pele Tlas'a Mathata

GSAM 265.1“Jwaloka ha molisi a batla mohlape wa hae ka letsatsi leo a leng hara dinku tsa hae tse hasaneng; jwalo le nna ke tla batla dinku tsa ka, mme ke tla di lopolla dibakeng tsohle moo di hasaneng teng ka letsatsi la leru le lefifi.”¹

GSAM 265.2Ba ileng ba amohela molaetsa oa lengeloi la boraro ho fihlela ka nako eo (1847), e ne e le mafutsana linthong tsa lefatše, 'me ka lebaka leo ba ne ba ke ke ba etsa letho le leholo ka lichelete bakeng sa ho phatlalatsa molaetsa. Moruti White le mosali oa hae le Moruti Bates ba ile ba bona bohlokoa ba mosebetsi oa motho ka mong har'a barab'abo rōna ba hasaneng, le hape tlhokahalo ea ho lokisa lingoliloeng tseo ba ka li fang batho matsohong, e le thuso ea ho ba tataisetsa tsebong ea 'nete. Moruti Bates o ile a thuswa haholo ho hlahisa taba ya Sabatha ka pampitšana ya hae e buang ka yona, ha a ntse a etela dibaka tse fapaneng, le ka phatlalatso ya yona ka poso. O ile a sebetsa ka mamello e fetisisang.

GSAM 265Sehlabelo sa Khaitseli e Ntjha bakeng sa Nnete

GSAM 265.3Ka nako e 'ngoe, ha a ne a se na chelete ea ho lefa leeto la hae, o ne a se a le makhatheng a ho qala leeto ka maoto ho tloha Massachusetts ho ea New Hampshire. Hona moo a fumana lengolo le tsoang ho khaitseli e monyane ea neng a ikemiselitse ho etsa mesebetsi ea ka tlung ka $1 ka beke e le hore a be le seo a ka thusang ka sona ntlheng ena. Kamora ho sebetsa beke e le nngwe, o ile a kgahlwa haholo ke mohopolo wa hore Moruti Bates o hloka tjhelete, hoo a ileng a ya ho mohiri wa hae mme a kopa tefo ya pele e le hore a tle a kgone ho mo romella $5 hanghang. Ka tjhelete eo, o ile a lefa leeto la hae la ho ya New Hampshire, ka sephethephethe sa setjhaba. Sebakeng se seng le se seng moo a neng a ya teng, o ile a ba le dikopano tse ntle, mme meya e mengata ya amohela nnete.

GSAM 266Ho Hlokomela Ntlo ka Thepa e Alimileng

GSAM 266.1E le ho bontša moea oa boitelo o neng o susumelitse bapula-maliboho ba pele ba molaetsa ona, re hlokomela se latelang polelong ea Mof. White mabapi le maemo a bona ka mariha a 1847-48, ha ba ne ba lula likamoreng ka tlung e kholo ea S. Howland, Topsham, Maine, moo ba ileng ba theha lelapa ba sebelisa thepa ea ka tlung e alimileng:—

GSAM 266.2“Re ne re le mafutsana, mme ra ba le dinako tse thata. Monna wa ka o ne a sebetsa a hula majwe seporong sa terene, e leng se ileng sa etsa hore letlalo la menwana ya hae le phatlohe, mme madi a phalla dibakeng tse ngata. Re ne re ikemiseditse ho se itshetlehe ho ba bang, empa re itlhokomele, le ho ba le seo re ka thusang ba bang ka sona. Empa ha re a ka ra atleha. Monna wa ka o ne a sebetsa ka thata haholo, empa o ne a sa fumane seo a neng a lokela ho se lefuwa bakeng sa mosebetsi wa hae.

GSAM 266Moruti White a Ratha Patsi

GSAM 266.3“Monna oa ka o ile a tlohela mosebetsi oa seporo, mme a nka selepe sa hae a ea morung ho ea seha patsi ea ho pheha. A ntse a utloa bohloko bo sa feleng lehlakoreng, o ne a sebetsa ho tloha hoseng ho fihlela mantsiboea ho fumana chelete e ka bang lisente tse mashome a mahlano ka letsatsi. O ne a sitisoa ho robala bosiu ke bohloko bo boholo. Kapele haufinyane re ile ra fumana mangolo a tsoang ho barab'abo rona linaheng tse fapaneng a re memela hore re tle ho ba etela; empa kaha re ne re se na mokhoa oa ho re ntša naheng eo, karabo ea rona e bile hore tsela e ne e sa buloa ka pel'a rona.

GSAM 266.4“Re ile ra fumana lengolo le tswang ho Moena Chamberlain, wa Connecticut, le re kgothalletsang ho ya kopanong naheng eo. Re ile ra etsa qeto ya ho ya haeba re ka fumana mokgwa. Monna waka o ile a lokisana le mohiri wa hae, mme a fumana hore o saletswe ke didolara tse leshome. Ka halofo ya tjhelete ena ke ile ka reka diaparo tseo re neng re di hloka haholo, mme ka ziba baki ya monna waka, ka ba ka kopanya diphatshe ho fihlela ho ba thata ho bona lesela la pele le le ka matsohong. Re ile ra sala le lidolara tse hlano tse neng li ka re isa Dorchester, Mass. Lebokose la rona le ne le na le hoo e ka bang ntho e 'ngoe le e 'ngoe eo re neng re e-na le eona lefatšeng. Empa re ne re e-na le khotso ea kelello le letsoalo le hloekileng, 'me sena re ne re se nka se bohlokoa ho feta matšeliso a lefatše.

GSAM 267.1“Re ile ra etela ntlo ea Moena Nichols, mme pele re tloha, Khaitseli Nichols a fa monna oa ka lidolara tse hlano, tse ileng tsa lefa litefello tsa rona tsa ho ea Middletown, Conn. Re ne re le basele toropong eo, mme re ne re e-s'o bone e mong oa baena ka har'a Naha eo. Ho ne ho setse rona lisente tse mashome a mahlano feela. Monna oa ka ha a ka a iteta sefuba ho sebelisa chelete eo ho hira koloi, kahoo a lahlela lebokose holim'a qubu ea mapolanka, 'me ra tsoela pele ho tsamaea re batla e mong oa ba lumelang joalo ka rona. Kapele ra fumana Moena Chamberlain, ea ileng a re isa lapeng la hae.”

GSAM 267Kopano Rocky Hill, Conn.

GSAM 267.2Kopano ena e ne e tshwaretswe Rocky Hill, phaposi ya kopano e le phaposi e kgolo, e sa qetwang ka tlung ya Moena Belden. Qotso e latelang e tswang lengolong le ngotsweng ke Moruti White ho S. Howland, e fana ka dintlha tse thahasellisang mabapi le kopano ena:—

GSAM 267.3“Ka la 20 Mmesa, Moena Belden o ile a roma kariki ea hae Middletown ho tla re lata le banab'eso ba neng ba hasane toropong eo. Re fihlile ha hae [Rocky Hill] hoo e ka bang ka hora ea bone thapama, 'me ka mor'a metsotso e seng mekae ha fihla Banab'eso Bates le Gurney. Re bile le kopano mantsiboeeng ao ba ka bang leshome le metso e mehlano. Ka Labohlano hoseng banab'eso ba ile ba tsoela pele ho fihla hoo re ileng ra ba ba ka bang mashome a mahlano. E ne e se bohle ba neng ba le 'neteng ka botlalo. Kopano ea rona ea letsatsi leo e ne e khahla haholo. Moena Bates o ile a hlahisa litaelo ka leseli le hlakileng, 'me bohlokoa ba tsona bo ile ba tiisoa ka bopaki bo matla. Lentsoe le ile la atleha ho tiisa ba neng ba se ba le 'neteng, le ho tsohisa ba neng ba e-s'o etse qeto ka botlalo.”²

GSAM 267Ba ile ba memeloa Oswego County, N.Y.

GSAM 267.4Ka lebaka la ho phatlalatswa ha pampitšana ya Moruti Bates hara Baadventista, batho dinaheng tse ding ba ile ba qala ho boloka Sabatha. Hiram Edson, wa Port Gibson, N.Y., o ile a ngola a mema Moruti White le Mof. White le ba bang ho ba teng kopanong ya batho ba bolokang Sabatha e neng e tshwaretswe Volney, Oswego County, ka Phato, 1848. O ile a re banababo ka kakaretso e ne e le mafutsana, mme a sitwa ho tshepisa hore ba tla etsa ho hongata ho lefella ditshenyehelo. Moruti White o ne a fumane $40 e le moputso wa mosebetsi oo a o entseng tshimong ya jwang bo omileng. Karolo ya tjhelete ena e ile ya sebedisetswa ho reka diaparo tse neng di hlokeha haholo, mme e setseng ya ba lefella leeto la ho ya Volney le ho kgutla.

GSAM 268.1Kopano ena e neng e le bophirimela ho New York e ile ya tshwarelwa ka tlung ya kariki ya Monghadi Arnold. Ho ne ho le batho ba ka bang mashome a mararo a metso e mehlano, e leng bohle ba neng ba ka bokellwa karolong eo ya Naha, empa ho ne ho batla ho se be le ba babedi ba bona ba neng ba dumellana. E mong le e mong o ne a phehella maikutlo a hae, a bolela hore a ne a le ho ya ka Bibele. Kaofela ba ne ba labalabela ho phahamisa maikutlo a bona le ho a ruta. Ba ile ba bolelloa hore Moruti White le mosali oa hae ha baa ka ba tla sebaka se selelele hakana hore ba ba mamele, empa ba tlile ho ba ruta 'nete. Monghadi Arnold o ne a lumela hore lilemo tse sekete tsa Tšenolo 20 li se li fetile, le hore ba likete tse lekholo le mashome a mane a metso e mene ba boletsoeng ho Tšenolo e ne e le ba tsositsoeng ha Kreste a tsoha bafung.

GSAM 268Monghadi Arnold o Hana Ditshebeletso

GSAM 268.2Ha matshwao a Morena wa rona ya shwelang a ne a le ka pela phutheho ena, mme ba ne ba le makgatheng a ho hopola mahloko a hae, Monghadi Arnold a ema mme a re ha a na tumelo ho seo ba neng ba tlo se etsa,—hore Selallo sa Morena e ne e le tswelopele ya Paseka, e lokelang ho ketekwa hang feela ka selemo.

GSAM 268.3Liphapang tsena tse sa tloaelehang tsa maikutlo li ile tsa imetsa Mof. White ka boima. O ne a tseba hantle hore Monghadi Arnold o ne a fositse, mme maswabi a maholo a mo imela, hobane ho ne ho bonahala eka Molimo o ne a se hlompheha. Ba bang ba ne ba tshohile hore o a shwa; empa Baruti Bates, White, Chamberlain, Gurney, le Edson ba ile ba mo rapella, mme Morena ka mohau o ile a mamela dithapelo tsa bahlanka ba hae, mme a tsosoloha. Leseli la leholimo le ile la mo aparela, mme haufinyane a ile a se ke a hlola a tsotella lintho tsa lefatše. Ha a le boemong bona, o ile a bontšoa tse ling tsa liphoso tsa ba neng ba le teng, le 'nete e fapaneng le liphoso tsena, ho bontša hore maikutlo ana a sa lumellaneng, ao ba neng ba re a latela Bibele, a ne a latela feela maikutlo a bona ka Bibele, le hore ba tlameha ho tlohela liphoso tsa bona, le ho kopana 'moho molaetseng oa lengeloi la boraro. Kopano e ile ea fela ka khanya; 'nete e ile ea hlola. Ba neng ba tšoere mehopolo ena e sa tloaelehang e fapaneng ba ile ba ipolela liphoso tsa bona, 'me ba kopana 'neteng ea hajoale ea molaetsa oa lengeloi la boraro, 'me Molimo oa ba hlohonolofatsa haholo.

GSAM 269Pono ka Tšebeliso e Makatsang ea Bibele

GSAM 269.1Phetapale e latelang ea kopano ena e fanoe ke Monghadi Alexander Ross, ka la 4 Pherekhong, 1884, eo e neng e le e mong oa batho ba mashome a mararo a metso e mehlano ba neng ba le kopanong eo e nyenyane. O itse:—

GSAM 269.2“Khaitseli White, ha a le ponong, o ile a ema ka maoto mme a nka Bibele ya lelapa ka letsoho la hae le letshehadi; buka e ne e le ya boholo bo tlwaelehileng. Ha a ntse a e tshwere e butswitse, hodimo, a sa shebe ka lehlakoreng la yona, ka letsoho la hae le letona o ne a fetola ho tloha temeng ho ya ho e nngwe, mme a beha monwana wa hae hodima temana, a e pheta. Ke ile ka sheba ditemana tse ngata ho bona hore na o ne a pheta e nngwe eo a neng a e supile. Nna kapa ba bang ba sehlopha re ile ra ba sheba kaofela. Ketsahalong e 'ngoe le e 'ngoe, ha a ka a pheta feela temana eo a neng a e supile, empa o ne a etsa joalo ha mahlo a hae a shebile holimo le ka lehlakoreng le fapaneng le la Bibele. E ne e le mangolo ana ao a neng a a pheta a ileng a heletsa likhopolo tsa bohata tsa balateli ba Sabatha ba neng ba bokane Volney, ka Phato, 1848, 'me a re etsa hore re kopane 'neteng.”

GSAM 269.3Ka nnete, ho ne ho le thata ho kgolisa motho ya neng a sa tlohele phoso ya thuto e lokisitsweng tlasa maemo a jwalo, ka ditemana tse hlakileng tse qotsitsweng ka Bibeleng, le ka mokgwa ona o makatsang. Sehlopha sena sa batho ba bolokang Sabatha ba Oswego County, kamora hore diphoso tsa bona di lokiswe ka tsela ena, mme ba kopane nneteng, se ile sa tswa kopanong eo ho ya phatlalatsa lesedi ho ba bang. Dipoelo ka nnete di ne di bontsha hore ke mosebetsi wa Molimo. Satane o dula a itokiseditse ho arola, ho ferekanya, le ho hasanya, ka mekgwa yohle eo a ka e sebedisang. “Molimo ha se Motsamaisi wa moferefere, empa ke wa kgotso, jwalo ka ha ho le dikerekeng tsohle tsa ba halalelang.”³

GSAM 270Liketsahalo tsa Mehlolo tsa Pholiso

GSAM 270.1Kamora kopano e boletsweng ka hodimo, ho bile le dikopano Madison County, Port Gibson, Port Byron, le New York City. Kamora tsena ho bile le kopano e akaretsang Connecticut. Dibakeng tse ding tsa tsena Morena o ile a atamela haufi le bahlanka ba hae, mme matla a phodiso a Ngaka e Kgolo a kena ho ba kulang e le karabo ya dithapelo tse tjhesehang tsa batho ba hae ha ba ne ba latela molao o behilweng Lengolong la Jakobo.⁴ Le batho ba neng ba se ba phatlaladitswe ke dingaka hore ha ba na tshepo ba ile ba fodiswa malwetseng a bona. Diketsahalo tsa mofuta ona di atisitse ho bonwa ka dinako tse fapaneng ho tloha ka 1845.

GSAM 270Baetapele ba Mamella Mathata

GSAM 270.2Moruti White, ho Review and Herald, ka la 5 Hlakola, 1880, ha a ne a bua ka matsatsi ao a pele, o ile a re:—

GSAM 270.3“Mosebetsing oa rona oa pele re ile ra hlokofatsoa ke tlala ka lebaka la ho hloka lijo tse nepahetseng, le serame ka lebaka la ho hloka liaparo tse loketseng. Re ile ra itima le lintho tsa bohlokoa bophelong e le hore re boloke chelete bakeng sa taba ea Molimo. Ka nako e tšoanang re ne re itšebetsa ka matla a maholo e le hore re phethe mosebetsi o mongata o neng o bonahala o hlokahala ho etsoa ka ho ngola, ho hlophisa, ho eta, le ho ruta ho tloha Naha ho ea Naha.”

GSAM 270.4Selemo sa 1848 se ne se hopoleha, eseng feela nalaneng ea mokhatlo oa ho tla ha Kreste, empa le lipolotiking. Linnete tsa molaetsa oa lengeloi la boraro li ne li hlalositsoe hantle haholo, 'me tsela e ne e buloa ka litsela tse fapaneng bakeng sa tsoelopele ea mosebetsi. Ka nako ena, liketsahalo lefatšeng la boitšoaro le la lipolotiki li ne li nka sebopeho se neng se reretsoe ho tsosa bocha tlhokomelo ea baithuti ba boporofeta. Ha se feela hore ho ne ho e-na le pherekano e kholo har'a lichaba tsa Lefatše la Khale, empa Hydesville, Wayne Co., N.Y., ho ile ha qala lipontšo tsa Spiritualism ea sejoale-joale, tseo baithuti ba Bibele ba neng ba re ke “meea ea bademona, e tla bokella lichaba tsa lefatše ntoeng ea letsatsi la Morena.”

GSAM 271Pherekano ea Litšaba ka 1848

GSAM 271.1Ka la 21 Hlakola, 1848, ha batho ba maemo ba Louis Phillippe oa Fora ba ne ba bokane ho mo potoloha, o ile a re: “Ha ke e-s'o ka ke lula ka tieo setulong sa 'muso o moholo joalokaha ke lutse bosiung bona.” Mantsiboeeng a letsatsi le latelang, a apere “baki e tenya ea boea ea basesisi ba likepe,” a itšoere joaloka mokhanni oa koloi ea hiro, o ile a baleha ka ntle ho marako a toropo ea Paris a batla sebaka sa tšireletso bakeng sa polokeho ea hae. Ho thoe sesosa sa phetoho ena e kholo le e tšohanyetso e bile ketso ea hae ea ho tšehetsa ho ikhapela bolaoli ba Mopapa, e ileng ea halefisa baahi ba hae le masole a hae. Ka lona letsatsi leo o ne a qetile, ka toropong ea Paris, tlhahlobo e kholo ea sesole sa Fora; mme ha libetsa tsa bona li hlophisoa, a khutlela qhobosheaneng, eaba ka tšohanyetso moshanyana e monyenyane a tlolela holim'a kanono, a fofisa folakha e mebala e meraro, a hoeletsa, “Pope a oele! POPE A OELE!!” Masole a ile a nka mohoo oo, mme o ile wa namela ka potlako moleng wa bona, o ntse o matlafala ha o ntse o tswela pele, ho fihlela o kopana le mohoo o reng, “LE MORENA A WEE!” Ka mora dihora tse mmalwa, Paris yohle e ne e le sebaka sa moferefere o moholo. Masole, a tshwere dithunya, a feleheditswe ke letshwele, a ne a le lebelong ho ya ntlong ya morena. Yena, ha a tsebiswa ka moferefere, o ile a potlakela ho baleha a ipatile.

GSAM 271Lichaba tse neng li Ameha Ntoeng

GSAM 271.2Moferefere le ho hlobaela ha Fora li ile tsa ata ka potlako linaheng tse ling. Prussia, Hanover, Sardinia, Sicily, Naples, Venice, Lombardy, Tuscany, le Roma li ile tsa tšoaetsoa ke moea o tšoanang oa bofeto-fetoo. Ka hare ho likhoeli tse tharo, Europe kaofela e ne e tletse moferefere, 'me mebuso e meholo le mebuso ea marena e fetang mashome a mararo e ne e le moferefereng o moholo. Litulo tsa borena li ile tsa chesoa literateng, marena le bo-mmusimoholo ba ne ba baleha le ho ipata ka tšabo ea ho lahleheloa ke maphelo a bona. Boradipolotiki ba ile ba bolela esale pele hore ho tla ba le phetohelo e akaretsang ya mebuso ya lefatshe.

GSAM 272.1Baboleli ba bangata ba Baadventista ba neng ba eso utloe ka molaetsa oa lengeloi la boraro, ba ile ba bona pherekano ena, 'me ba nahana hore e tlameha e be e le ho bokellana ha lichaba bakeng sa “ntoa ea letsatsi le leholo la Molimo ea Matla 'Ohle.”⁵

GSAM 272Molaetsa oa ho Tiisa o Fumanoa

GSAM 272.2Ka nako ena hantle, Baadventista ba Letsatsi la Bosupa ba ne ba ithuta ho tswa Lengolong hore Sabatha ya taelo ya bone e ne e le sesupo, kapa tiiso, sa Molimo ya phelang, le hore nako e ne e fihlile ya phatlalatso ya molaetsa wa ho tiisa wa Tšenolo 7:1-4, mme ba ne ba ntse ba rera mekgwa le ditsela tsa ho isa molaetsa ona ho batho. Ha batho ba letsatsi la bosupa ba ntse ba itokisetsa mosebetsi ona, Baadventista ba Letsatsi la Pele ba ne ba re, “Le salletse morao haholo ka molaetsa oa lona oa ho tiisa, hobane ntoa ea letsatsi le leholo le ho tla ha Morena ka sebele li re holim'a hlooho.”

GSAM 272Moferefere o ile oa Khutsa ka Tšohanyetso

GSAM 272.3Likhoeli tse ka bang tharo hamorao, moferefere har'a lichaba o ile oa kokobela; eseng, leha ho le joalo, ka ho rarolloa ha litletlebo tsa tsona, empa ka tsela eo baqolotsi ba litaba ka bo bona ba neng ba sitoa ho e hlalosa. Mabapi le bothata bona, Horace Greeley, ho New York Tribune, o ile a re: “E ne e le mohlolo o moholo ho rona bohle hore na ke eng e qalileng moferefere oo har'a lichaba ka tšohanyetso; empa ke mohlolo o moholo le ho feta hore na ke eng e o emesitseng.”

GSAM 272Seneta Choate mabapi le Maemo a Lefatše la Khale

GSAM 272.4Re fihla selemong sa 1851, mme re fumana Senator Choate, puong eo a neng a e etsa ka pel'a Lekgotla la Ketsamolao la United States, a bua ka boemo ba dintho Lefatsheng la Kgale, mme a re:

GSAM 272.4“Hore na boemo boo le ponahalo eo hantle ke efe eo ho bonahalang e aparetsoe ke meriti, maru le lefifi, le utloisisa ka botlalo; kamoo bo sa tsitsang ka ho feletseng. Ho bonahala ho 'na eka litokelo tse phahameng tsa marena, litokelo tsa batho, le khalefo e bolokiloeng ka lilemo tse sekete li le makhatheng a ho ntša sabole bakeng sa ntoa eo ho eona mali a tla phalla, joalo ka pono ea bofelo, ‘ho lihalo tsa lipere,’ le eo ho eona moloko oohle oa batho o tla feta; moo tshepe e kgolo ya nako e tla lla hora e nngwe hape; moo setjhaba ka bosona se tla lekoa ka mollo le tshepe, hore na ke sa tlhaho le Molimo wa tlhaho kapa tjhe.”

GSAM 273“Bopaki” ba la 18 Pulungoana, 1848

GSAM 273.1Le ha ba neng ba bolela hore moferefere ona har'a lichaba ka 1848 e ne e le sesupo sa ho tla ha Morena ba ile ba felloa ke tšepo ka masoabi, ho ne ho le joang ka Baadventista ba Letsatsi la Bosupa ba neng ba bolela hore nako e ne e se e fihlile ea hore “tiiso ea Molimo ea phelang” e hlahisoe ho batho? Ho araba sena, re qotsa sengoliloeng se phatlalalitsoeng ke Moruti Joseph Bates ka khoeli ea Pherekhong, 1849. Ha a bua ka ketsahalo e etsahetseng ka la 18 Pulungoana, 1848, o re:—

GSAM 273.2“Sehlopha se senyenyane sa banababo rona ba batona le ba basadi se ne se phuthehetse kopanong Dorchester, haufi le Boston, Mass. Pele kopano e qala, ba bang ba rona ba ne ba hlahloba lintlha tse ling tsa molaetsa oa ho tiisoa; ho ne ho e-na le phapang ea maikutlo mabapi le ho nepahala ha pono ea lentsoe ‘ho nyoloha,’ joalo-joalo, mme kaha re ne re entse phatlalatso ea molaetsa taba ea thapelo kopanong ea Topsham [Maine] nakoana pele, 'me tsela ea ho phatlalatsa e ne e sa bonahale e hlakile ka ho lekana, ka hona re ile ra etsa qeto ka bonngoe ho e nehella ho Molimo. Kamora ho qeta nako e itseng thapelong e tjhesehang ya ho kopa lesedi le tataiso, Molimo o file Khaitseli White se latelang ka pono.”

GSAM 273.2Re qotsa mantsoe kamoo a ileng a buuoa ke eena ha a le ponong:—

GSAM 274Mantsoe a buuoeng Ponong

GSAM 274.1“Lesedi le ile la qhoma kae? A lengeloi la hao le re rute moo lesedi le qhomileng teng. Le qalile ho se hokae, ha o ne o fana ka lesedi le leng kamora le leng. Bopaki le ditaelo di hokahane, di ke ke tsa arohanngwa; e tlang pele ke ditaelo tse leshome, ka Molimo. O ile a thaba haholo ha molao wa hae o qala ho ba matla, mme dibaka tse qheletsoeng ka thoko tsa qala ho ahuwa. Ho tsoa bofokong e matlafalitsoe ka ho batlisisa lentsoe la hae. Teko e behiloeng ho lona e bile nako e khuts'oane feela. Ke tiiso! Ea nyoloha! Ea tsoha, e qala ka ho chaba ha letsatsi. Joaloka letsatsi, e qala e bata, e futhumala ebe e phatlalatsa mahlaseli a eona. Ha nnete eo e tsoha, e ne e na le leseli le lenyenyane feela, empa e ntse e eketseha. O matla a mahlaseli ana! E hola ka matla. Boima le leseli bo boholo ka ho fetisisa bo holim'a 'nete eo, hobane e tšoarella ka ho sa feleng, ha Bibele e se e sa hlokahale. E tsoile moo bochabela; e qalile ka leseli le lenyenyane, empa mahlaseli a eona a a folisa. Ao, 'nete eo e matla hakaakang; ke eona e phahameng ka ho fetisisa ka mor'a hore ba kene naheng e molemo, empa e tla hola ho fihlela ba etsoa ba sa shweng. E qalile ho tsoa ho chabeng ha letsatsi, e tsoela pele ka tsela ea eona joalo ka letsatsi, empa ha e ke e likela.

GSAM 274.2“Mangeloi a tshwere meya e mene ya lehodimo. Ke Molimo ya thibelang matla. Mangeloi ha a so a tlohele, hobane bahalaledi ha ba eso kaofela ba tiiswa. Ha Michael a ema, mathata ana a tla ba hohle lefatsheng. Ruri, ba se ba le malala-a-laotswe ho foka. Ho na le se thibelang hobane bahalaledi ha ba so tiiswe. E, phatlalatsa dintho tseo o di boneng le tseo o di utlwileng, mme tlhohonolofatso ya Molimo e tla ba le wena. Bonang! Ho phahama hoo ho matlafala, mme ho ntse ho kganya le ho feta.”⁶

GSAM 274.3Kamora ho tswa ponong ena, Mof. White a re ho monna wa hae,

GSAM 274.3“Ke na le molaetsa bakeng sa hao. O tlameha ho qala ho hatisa pampitšana e nyane ebe o e romella batho. E be nyane qalong; empa ha batho ba e bala ba tla o romella chelete eo ka eona o ka hatisang, 'me e tla atleha ho tloha qalong. Ho tloha qalong ena e nyane ho ile ha bontšoa ho 'na hore e tšoana le melapo ea khanya e neng e phalla hantle ho potoloha lefatše.”

GSAM 275E Belaetsang ho ya ka Pono ya Botho

GSAM 275.1Boprofeta bona bo ile ba etsoa ka 1848 mabapi le ho phahama le ho ata ha 'nete ea Sabatha. Ha ho shejoa boemo ho latela kelello ea motho ka nako eo, kelello e ne e tla re, “Boprofeta boo bo ke ke ba phethahala le ka mohla.” Motho e mong o ile a bolella e mong oa basebetsi ba rona nakoana ka mor'a hore boprofeta boo bo etsoe, “Ho tla le nka lilemo tse 144,000 ho etsa seo le se rerileng.” “Eng!” ba ne ba tla re, “baboleli ba bararo—Moruti White le mosadi wa hae, le Moruti Bates—kaofela ba se na tjhelete, ba na le balatedi ba ka tlase ho ba lekgolo, bao kaofela ba haelloang ke tjhelete, ba tsamaya ka dikopi tse makgolo a mmalwa tsa pampitšana ya maqephe a mashome a robeli mabapi le taba ya Sabatha, ho fana ka molaetsa wa temoso ho lefatshe lohle! Kgopolo e se nang kelello!” Ha ba nahanang jwalo ba ne ba re, “Ha ho kgonehe!” tumelo molaetseng le bopaki ba katleho e tiileng e ne e re, “Lebitsong la Molimo wa Iseraele ho tla etswa! mme ka ho tshepa matla a hae ho tlameha ho etswa!”

GSAM 275Kamoo Pampiri ea Pele ea Baadventista ba Letsatsi la Bosupa e ileng ea Hatisoa

GSAM 275.2Ho tloha nakong eo bopaki bo ileng ba fanwa mabapi le mosebetsi wa phatlalatso, dithapelo tse ngata di ile tsa etswa ke ba neng ba boloka letsatsi la bosupa, hore Morena a bule tsela bakeng sa ho hatisa “pampiri e nyane.” Tlhokeho e kholo e ne e le chelete eo ka eona ho ka tiisoang khatiso ea nomoro ea pele. Ka khoeli ea Phuptjane, 1849, Moruti White o ile a fumana monyetla oa ho seha liakere tse mashome a mane tsa joang ba timothy, ka sekele sa letsoho, ka lisente tse mashome a supileng a metso e mehlano ka akere; 'me ka tsela ena o ile a khona ho hlahisa nomoro ea pele ea koranta e nyenyane. Ho ka se be phoso ho kenya mona kopi e tšoanang le leqephe la pele la pampitšana ena. Mmadi o tla hlokomela kholomong ya pele mantswe a Moruti White, moo a reng, “Tsela ha e so bulwe ho qala mosebetsi ho fihlela jwale.” Mme hape o ka bona hore e ne e le boitelo ba hae bo “buteng tsela.”

GSAM 276Pale ea Mof. White ka Likhathiso tsa Pele

GSAM 276.1Mof. White o bua ka qaleho ya mosebetsi wa phatlalatso, a re:—

GSAM 276.2“Monna oa ka o ile a qala ho hatisa pampitšana e nyenyane Middletown, limaele tse robeli ho tloha Rocky Hill, Conn., mme hangata o ne a tsamaea sebaka sena ka maoto a ea le ho khutla, leha ka nako eo a ne a hlotsa. Ha a tlisa khatiso ea pele ho tsoa ofising ea khatiso, kaofela re ile ra khumama ho potoloha eona, re kopa Morena, ka lipelo tse ikokobelitseng le meokho e mengata, hore a behe tlhohonolofatso ea hae holim'a matsapa a fokolang a mohlanka oa hae. Eaba o lebisa pampiri ho bohle bao a neng a nahana hore ba tla e bala, mme a e isa posong ka mokotleng oa k'hapete. Nomoro e 'ngoe le e 'ngoe e ne e nkeloa ho tloha Middletown ho ea Rocky Hill, 'me kamehla pele e isoa ofising ea poso, e ne e phatlalatsoa ka pel'a Morena, 'me ho ne ho etsetsoa Molimo lithapelo tse tsoileng pelong, tse tsoakiloeng le meokho, hore tlhohonolofatso ea Hae e be le manqosa ana a khutsitseng. Kapele-pele ha fihla mangolo a tlisang chelete ea ho hatisa pampiri, le litaba tse monate tsa hore meea e mengata e amohetse 'nete.”⁷

GSAM 276Boporofeta ba Tšehetso ea Pampiri bo Phethahetse

GSAM 276.3Ke ka maikutlo a tebileng ho feta a tloaelehileng feela moo re hlahisang leqephe lena la pele la koranta ea pele e phatlalalitsoeng ke Baadventista ba Letsatsi la Bosupa. Khatiso eohle ea The Present Truth e ne e na le linomoro tse leshome le motso o le mong tsa maqephe a robeli, 'me e 'ngoe le e 'ngoe e na le likholomo tse peli. Sebaka sa ho bala leqepheng se ne se lekana le li-intjhe tse 'ne le likarolo tse hlano tsa borobeli ka li-intjhe tse robeli. Nomoro ea 1 le ea 4 li hatisitsoe ka Phupu, Phato, le Loetse, Middletown, Conn. Linomoro tsa 5 ho isa ho 9 li hatisitsoe Oswego, N.Y., 'me li na le letsatsi la Tšitoe, 1849, Hlakubele, Mmesa, le Mots'eanong, 1850. Nomoro ea 11 e na le letsatsi la Pulungoana, 1850, 'me e hatisitsoe Paris, Maine. Ka Nomoro ya 6, Moruti White o ile a re, “Ha ho ne ho hatiswa dinomoro tse nne tsa pele, ho ile ha kena tjhelete e fetang e lekaneng ho lefa dipampiri. E sebedisitswe ho lefa ditshenyehelo tsa rona tsa dikopano tseo re bileng ho tsona.” Ka selemo sa 1849, tlasa tshusumetso ya dipampiri tsena, le mesebetsi ya bo-pula-madiboho ya Moruti Bates, ba bangata ba ile ba amohela molaetsa Vermont, Michigan, le Dinaheng tse ding.

GSAM 278.1Ho fapana le boemo bo sa tšepiseng ba mosebetsi ka 1848, re tla sheba lintlha tse 'maloa kamoo li neng li le kateng ka 1905, 'me ka hona re tla khona ho ahlola hamolemo mabapi le sephetho sa ho qetela sa taba ena, hore na ba neng ba nepile ke ba neng ba hanana le qaleho e ikokobelitseng ea molaetsa, kapa Molimo oa leholimo ea ileng a bua ka lelata la hae ka matla a “e ntseng e eketseha” a mosebetsi oa “ho tiisa”.

GSAM 278Tsoelopele ea Mosebetsi oa Khatiso

GSAM 278.2Nnete ena hona jwale e phatlalatswa ebile e hatiswa ka dipuo tse ka bang mashome a mane tse ka sehloohong tsa lefatshe. Sebakeng sa baboleli ba bararo, ho na le, ha ho balwa ba tlotseditsweng boruti le ba nang le laesense, ba fetang 600, ntle le ba bang ba makgolo ba sebetsang e le dingaka, basebetsi ba Bibele, matitjhere, le baromuoa ba tsa bongaka. Lingoliloeng tsa phutheho li emetsoe ke lingoliloeng tsa nako le nako tse fapaneng tse fetang mashome a mahlano, tse hatisoang matlong a phatlalatsang a ka bang mashome a mabeli a fumanehang Europe, Asia, Afrika, Amerika Leboea le Amerika Boroa, lihlekehlekeng tsa Pacific, le Australia. Matlong ana a phatlalatsang ho hatisoa libuka tse fapaneng tse fetang sekete le lekgolo, lipampitšana, le liphathlalatso. Ho fumana kopi ea e 'ngoe le e 'ngoe, hammoho le likoranta tsa selemo se le seng, ho ka hloka hoo e ka bang $340. Sebakeng sa balatedi ba lekgolo feela, ho na le ba ka bang 100,000 ba thabelang 'nete ena. Ka 'nete molaetsa ona, joalo ka letsatsi, o “chaba,” 'me re ka re, ka puo ea bopaki ba 1848, “Ao matla a mahlaseli ana!”

GSAM 278Boemo ba Lichaba

GSAM 278.3Ha molaetsa o ntse o hatela pele ka tsela ena, boemo ba ditjhaba e bile bofe? Ho tloha ka nako eo ho fihlela jwale, dikoranteng tsa setjhaba, re atisitse ho bona dipolelo tse mabapi le ntwa e akaretsang e haufi le ho ba teng Europe. Leha ho bile le dikgohlano mona, le ho qhoma ha dikgohlano hona moo, “sefefo” se akaretsang se thibetswe,—“moya e mene” ha e a dumellwa ho fefola kaofela ka nako e le nngwe, “ho fihlela bahlanka ba Molimo ba tiisoa.” Hore likarolo tsa qabang le ntoa li teng, empa ha li qhoma hobane li thibetsoe, ho hlakile ho bohle.

GSAM 279.1Henry Ward Beecher, nakoana pele ho lefu la hae, o ile a bitsa ho boloka mabotho a maholo hakana Europe, e le “ho ntsha madi a bophelo esale pele, ka tshabo ya hore a ka tsholoha.” Boemo ba lichaba, ka likhopo le lehloeo la tsona, le mokgwa wa tsona wa ho tshosetsana, o bo bapisitse le “qaka e tiileng,” e bakilweng ke sehlopha sa banna ba lebisitseng dithipa dibele tsa e mong, moo ho seng le a mong ya iteteletseng ho hlaba, ka tshabo ya ho hlabwa. “Empa,” a rialo, “e mong wa bona o tla tloha a bona nako e loketseng ya ho hlaba, mme ka nako eo ntwakgolo e tla qhoma.”

GSAM 279Papiso ea Lisebelisoa tsa Ntoa

GSAM 279.2Ho tloha ka 1848 ho entsoe lisebelisoa tsa ntoa tseo ha li bapisoa le tsa mehleng eo, tse ntle ka ho fetisisa tsa nako eo hona joale li ka baleloang e le lipapali feela. “Peace Association” oa Amerika, ha o ne o etsa boipiletso ba lona bakeng sa litšebeletso tsa khotso ka Sontaha sa Khotso,—la 15 Tšitoe, 1895,—o ile oa re: “Leha ho na le tsoelopele e hlakileng tlhabollong, ka lehlakoreng le leng ho na le litokisetso tse kholo tsa ntoa har'a lichaba ho feta leha e le neng pele.”

GSAM 279Molaoli-kakaretso Miles mabapi le Litokisetso tsa Ntoa

GSAM 279.3Molaoli-kakaretso Nelson A. Miles, puong eo a faneng ka eona kopanong e kholo Washington, D.C., ka la 12 Pherekhong, 1904, o itse:—

GSAM 279.4“Mehleng ena e boneselitsoeng ea tsoelopele le tlhabollo e bohlale, e hlomphehang, re ka thabela ho lumela hore meroalo le likotsi tsa ntoa li fokotsehile; empa leha ho ka utloahala ho makatsa, ha ho e-s'o be le nako nalaneng ea lefatše moo leruo le leholo le kang lena le ileng la senngoa ho itokisetsa ntoa, kapa moo bamilione ba bangata ba banna ba koetlisitsoeng, ba nang le boiphihlelo, le ba laolehang, ba hlometseng ka libetsa tse senyang ka ho fetisisa, ba ileng ba tlosoa litseleng tsa mosebetsi o nang le khotso, joalokaha ho etsahala mehleng ena.”

GSAM 280.1Empa sefefo sa ntoa se ntse se lieha, ha mosebetsi oa ho tiisa o ntse o tsoela pele.