Khaolo ea 21 — Letsoho le Tataisang Mosebetsing

GSAM 322.1“Ke tla o ruta le ho o tsebahatsa tsela eo o lokelang ho tsamaya ho yona.”¹

GSAM 322.2Ho ea etsang Morena tšepo ea hae, tlhokomelo ea hae e bonahala kamehla. Leha ho le joalo, ho na le linako tseo tlhokomelo ena e utloahalang ka ho khetheha, joalo ka pholoso e khethehileng bobeng le likotsing, tse bonoang le tse sa bonoeng, le menyetla e buletsoeng ka tataiso ea Molimo bakeng sa ho atolosa 'nete ea hae. Khaolo ena e bua ka lihlooho tsena.

GSAM 322Pono ea Pele Michigan

GSAM 322.3Khoeling ea Mots'eanong, 1853, Moruti White le mosali oa hae ba ile ba etela Michigan. E ne e le lekhetlo la pele ba le ka bophirimela ho Buffalo, N.Y. Sabatha ea ho qetela ea Mots'eanong ba ne ba le Tyrone, 'me sebakeng seo Mof. White o ile a bontšoa ka pono lihlopha tse fapaneng tsa balateli ba Sabatha naheng eo, ka litemoso mabapi le litšusumetso tse neng li ka sebetsa khahlanong le bona. Ka la 2 Phuptjane, ha a le Jackson, o ile a ngola maqephe a robeli a pampiri e kholo, a hlalosa tse ling tsa lintho tseo a neng a bontšitsoe tsona. O ile a mpha khopi e ngotsoeng ka pensele ea pono eo, ka pehelo ea hore ke mo fe khopi e hlakileng e ngotsoeng ka pene le enke.

GSAM 322Mosali ea Ipolelang Bohalaleli

GSAM 322.4Har'a lintho tse ling tse ileng tsa bontšoa, ho ile ha hlalosoa taba ea mosali ea neng a leka ho kenella har'a batho ba rona. O ile a re mosali enoa o ne a ipolela bohalaleli bo boholo. Mof. White o ne a e-s'o ka a kopana le eena, 'me a ne a se na tsebo ka eena ntle le seo a se bontšitsoeng ponong ena. Ha a ka a bolela feela mokhoa oo mosali eo a neng a sebetsa ka oona, empa hape a bolela hore ha a ka khalemeloa, o ne a tla inkela eka o halalela, 'me a re, “Morena—o—tseba—pelo—ya—ka.” O ile a re mosadi enwa o ne a eta naheng kaofela le mohlankana, ha monna wa hae, e leng monnamoholo, a le hae a sebetsa ho ba tshehetsa tseleng ya bona e mpe. Mof. White o ile a re Morena o mo bontshitse hore “leha mosadi a ne a iketsa ya halalelang, yena le mohlankana ba ne ba le molato wa ho tlola taelo ya bosupa.” Ka tlhaloso ena e ngotsweng ya ketsahalo ena ka pokothong ya ka, ke ile ka emela ka letsoalo ho bona hore na dintho di tla tsamaya jwang.

GSAM 323Kopano Vergennes, Mich.

GSAM 323.1Re bile le likopano Jackson, Battle Creek, Bedford, le Hastings, eaba re fihla Vergennes, Kent Co., e ileng ea ipaka e le sebaka seo mosali a neng a lula ho sona. Re fihlile sebakeng seo re neng re tla lula ho sona bosiu, ka la 11 Phuptjane, nakoana pele ho Sabatha. Sebaka sa rona sa bolulo e ne e le lehae la Moruti White eo pele e neng e le moboleli oa mokhatlo oa Christian. Kaha ena e ne e le naha e sa tsoa ahisoa, litokisetso li ne li entsoe bakeng sa likopano tsa rona ka har'a ntlo ea polokelo e kholo e ncha, e bohōle ba limaele tse tharo ho tloha moo, 'me mosali ea bonoeng ponong, joalokaha ho ile ha fumaneha, o ne a ntse a lula limaele tse peli ka nqane ho sebaka sa kopano.

GSAM 323Bopaki ho ea Feteletsang Bolumeli

GSAM 323.2Ka la 12 Phuptjane, ka 10:30 hoseng, re ile ra bokana ka ntlong ya polokelo bakeng sa kopano. Mof. White o ne a lutse qetellong e ka letsohong le letshehadi la sethala, nna ka dula pela hae, Moruti Cornell pela ka, mme Moruti White o ne a le ka letsohong le letona la sethala, a ntse a bua. Kamora hore a be a buile metsotso e ka bang leshome le metso e mehlano, monnamoholo le mohlankana ba ile ba kena mmoho, mme ba dula setulong se ka pele pela sethala. Ba ne ba tsamaya le mosadi e molelele, e mosesane, wa letlalo le lefifi, ya ileng a dula haufi le monyako. Kamora puo e kgutshwane ya Moruti White, Mof. White o ile a ema mme a qala puo ya hae ka ho bua ka tlhokomelo eo baboleli ba lokelang ho ba le yona hore ba se ke ba senya mosebetsi o ba filweng, a sebedisa temana e reng, “Ebang le hlwekile lona ba nkang dijana tsa Morena.” O ile a re ha se taelo ya Molimo hore mosadi a bitswe ho tsamaya naheng yohle le monna ofe kapa ofe ntle le monna wa hae. Qetellong o ile a bua ka ho hlaka,

GSAM 323.2“Mosali eo ya dutse fatshe haufi le monyako o re Molimo o mo bitseditse ho ruta. O ntse a tsamaya le mohlankana enoa ea sa tsoa lula fatše ka pel'a tafole, ha monna enoa e moholo, e leng monna oa hae—Molimo a mo hauhele!—a ntse a sokola lapeng ho fumana chelete eo ba e sebelisang ho tsoela pele ka bokhopo ba bona. O ipolela hore o halalela haholo,—hore o halalelitsoe,—empa, ka boikaketsi bohle ba hae ba bohalaleli, Molimo o mpontšitse hore eena le mohlankana enoa ba molato oa ho tlola taelo ea bosupa.”

GSAM 324.1Bohle ba neng ba le teng ba ne ba tseba hore Mof. White o ne a e-s'o ka a bona batho bana ho fihlela ba kena ka tlung ea polokelo. Ho ba khetha le ho hlalosa semelo sa bona ka tsela eo a entseng ka eona, ho bile le tšusumetso likelellong tsa ba neng ba le teng, 'me ha eketsa tšepo ea bona le ho tiisa tumelo ea bona liponong.

GSAM 324Mantsoe a Phetiloeng joalo ka ha ho ne ho Bolelletsoe esale pele

GSAM 324.2Ha Mof. White a ntse a fana ka bopaki ba hae, ho ne ho na le ho talimana ka letsoalo ho Mof. Alcott, mosali ea nyatsitsoeng, ho bona hore na o amohela eng se buuoang, le hore na o tla etsa le ho bua eng. Haeba a ne a se molato ka qoso e entsoeng khahlanong le eena, ho ne ho tla lebelloa hore a tsohe 'me a latotse taba eo kaofela. Haeba a ne a le molato, 'me a le mpe haholo, ho ne ho ka etsahala hore a latotse tsohle, leha a ne a tseba hore ke 'nete. Sebakeng sa sena, o ile a etsa hantle seo bopaki bo neng bo boletse hore o tla se etsa ha a nyatsitsoe. O ile a tsoha butle a ema, ha mahlo ohle a shebile eena, mme a inkela sefahleho sa bohalaleli, a re butle, “Morena—o—tseba—pelo—ya—ka,” mme a lula fatshe a sa bua lentsoe le leng. O ne a buile hantle seo bopaki bo neng bo boletse hore o tla se bua, mme a se bua ka mokhoa o tšoanang.

GSAM 325Ho Lumela Molato

GSAM 325.1Ke nnete, Molimo o ne a tseba dipelo tsa bona, mme le bona ba ne ba tseba hore ba le molato qosong eo; hobane hamorao mohlankana o ile a bolella Monghadi Gardner, moahi wa sebaka sona seo, ya ileng a mmotsa dipotso tse tebileng mabapi le taba eo, hore, “Monghadi Gardner, seo Mof. White a se buileng ka rona e ne e le nnete e fetisisang;” mme mosadi, kamora ho bolella Mof. Wilson, Greenville, ka 1862, hore “a ne a ke ke a iteta sefuba ho bua le hoo e le lentsoe le le leng kgahlanong le Khaitseli White, esere a ka fumanwa a lwantsha Molimo,” o ile a dumela hore seo a neng a bontshitswe ka sona le ka mohlankana se ne se le nnete.

GSAM 325Mokha oa Messenger

GSAM 325.2Ka lehwetla la 1853, batho ba seng bakae ba neng ba sa kgotsofala Michigan ba ile ba kopana mme ba qala ho hatisa pampitšana e bitswang Messenger of Truth. Morero wa pampitšana ena le ba e tsamaisang o ne o bonahala e le ho heletsa le ho senya lebitso ho ena le ho aha. Ho ile ha kenngwa mashano a mangata maqepheng a yona, a ileng a re kgathatsa mosebetsing wa rona wa molaetsa; mme kaha e ne e le kgetlo la rona la pele la tlhaselo e pepeneneng jwalo, re ile ra nahana hore ke mosebetsi wa rona ho hanyetsa dipolelo tsa bona tse senyang lebitso. Ho etsa sena ho ile ha nka nako e neng e lokela ho sebedisetswa ho ntšetsa pele nnete e re filweng boikarabellong, mme ho ne ho loketse merero ya Satane, eo ntle ho pelaelo e neng e le yena ya susumetsang kganyetso ena. Mme ka tsela eo, maemo a ile a tswela pele ho fihlela mantsiboya a la 20 Phuptjane, 1855, ha Moruti White le mosadi wa hae, Moruti Cottrell, le nna re ne re sa tswa qeta kopano Oswego, N.Y. Re ne re sitisitswe kopanong ya rona ke motho e mong ya bitswang Lillis, ya ileng a kena mme a phatlalatsa ditokomane tseo tse senyang lebitso hara batho. Hape potso ya hore na boikarabelo ba rona tabeng ena ke bofe ya ile ya hlaha. Maiteko ohle a fetileng a ho araba mashano a bona a ne a qetella feela ka hore ba hlahise a mangata ho feta.

GSAM 325Keletso le Boporofeta

GSAM 325.3Kopanong ea thapelo e neng e tšoaretsoe mantsiboeeng ao lapeng la John Place, toropong ea Oswego, Mof. White o ile a fuoa pono eo ho eona a ileng a bontšoa hore haeba re ka tsoela pele ka mosebetsi oa rona, re ruta 'nete, re sa tsotelle batho ba joalo ka “mokha oa Messenger,” ba ne ba tla qabana ka har'a bona 'me koranta ea bona e ne e tla theoha, 'me ha seo se etsahala re ne re tla fumana hore lipalo tsa rona li imenne habeli. Ka ho dumela hore bopaki bona bo tswa ho Morena, re ile ra qala hang-hang ho itsamaisa ho ya ka bona.

GSAM 326Ho putlama ha Mokha oa Messenger le Pampiri ea eona

GSAM 326.1Taba ea 'nete e ile ea hatela pele ka potlako, ha “Mokha oa Messenger” oona o ne o qala ho ba le mathata har'a oona. Ka nako e khuts'oane, mokha o ile oa qhalana, 'me ba bangata ba baetapele ba oona ba ne ba se ba tlohetse Sabatha. Pampiri ea bona e ile ea koala kapele ka lebaka la khaello ea tšehetso, 'me eena ea neng a sebelitse e le mohlophisi ka nakoana, a retelehela ho ruteng sekolo; empa kaha a ne a sa ithuta pele ho itaola, o ile a hloleha ka ho feletseng ho laola baithuti ba hae. Ha a leka ho lokisa e mong oa bashanyana sekolong sa hae, o ile a ntša sethunya, se ileng sa etsa molumo feela empa sa se ke sa thunya. E le hore a phonyohe ho bolaoa ke letšoele, o ile a tlameha ho balehela Canada bosiu.

GSAM 326Phello ho Taba ea ho Tla ha Kreste

GSAM 326.2Ka nako ena ho ne ho e-na le kutloano le bonngoe bo boholo har'a batho ba rona ho feta leha e le neng pele; mme ha ho ne ho etsoa boiteko ba ho phatlalatsa molaetsa, tsela e ile ea buleha ka mahlakoreng 'ohle.

GSAM 326.3Ho No. 10, Bolumo la 11, la Review, ka la 14 Pherekhong, 1858, mohlophisi, ha a bua ka sephetho sa mosebetsi oa Messenger, o ile a re: “Nakong ea ho se utloisisane, ha ho ne ho etsoa boiteko ba ho senya Review, thepa ea kereke e ofising e ne e lekantsoe ka $700 feela. Ho tloha ka nako eo e eketsehile ho fihla ho $5,000. Ka nako eo ho ne ho e-na le ba ngolisitseng ba lefang ba ka bang sekete, hona joale ho na le ba likete tse peli, ntle le lethathamo le leholo la ba amohelang ‘mahala’.”

GSAM 326.4Kaha jwale re fihlile nakong (1858) eo mokha oa “Messenger” o ileng wa arohana mme wa hasana, mme Messenger ya kgaotsa ho ba teng, dipalo tse kahodimo di bohlokwa. Jwalokaha palo ya baingodisi ba neng ba lefa ho Review e ne e imenne habeli hantle, jwalo le palo ya badumedi e ne e imenne ho feta habeli. Ka hona, polelopele e entsweng ka Mof. White ka Phuptjane, 1855, e ile ya phethahala.

GSAM 327Likopano tsa Litente li ile tsa Sisinyoa ka Lekhetlo la Pele

GSAM 327.1E ne e le tloaelo ea rona matsatsing a pele a molaetsa ho tšoara likopano matlong a sekolo ha ho ne ho se sebaka se betere se fumanehang. Ka mofuta ona wa moaho, ka nako e nngwe, ho ile ha bokana letšoele le leholo la batho hoo matlo a mabedi a sekolo a boholo boo a neng a ke ke a ba lekana. Hore a utlwwe ke bohle, sebui se ile sa ema fensetereng e butsweng mme sa bua le ba ka tlung le bamamedi ba bangata ba neng ba dutse ka dikaricheng tsa bona le jwaning. E bile pono ya phutheho ena e kgolo e ileng ya lebisa nahannong ya ho tshwara dikopano tsa ditente.

GSAM 327Kopano ea Pele ea Tenteng Battle Creek, Mich.

GSAM 327.2Ka hona ka la 22 Motsheanong, 1854, ho ile ha etswa qeto ke Moruti James White le ba bang ka kopanong, hore e ka ba morero o ka kgonahalang ho sebedisa ditente bakeng sa dikopano. Ka nako eo, ditente tse kgolo di ne di sa sebediswe hangata bakeng sa merero e meng ntle le diserekisi, maneharia, le dipontsho tsa mefuta e fapaneng. Michigan e bile Naha ya pele moo Baadventista ba Letsatsi la Bosupa ba ileng ba leka mosebetsi ona. Kopano ea pele ea tente e ile ea bula Battle Creek, ka la 10 Phuptjane, 1854. Mehleng ena mokhoa ona oa ho tšoara likopano nakong ea lehlabula o se o holile haholo.

GSAM 327Ho Hlahiswa ha Likopano tsa Kampo

GSAM 327.3Ka selemo sa 1868 ho ile ha nkuoa mohato o mong o matla. Ho loka ha ho tšoareloa likopano tsa kampo ho ile ha nahanoa ka hloko, 'me ha fihleloa qeto ea hore ona e tla ba mokhoa o motle haholo oa ho amohela likopano tse kholo tsa batho ba rona likopanong tse akaretsang. Ka ho ba le tente e kholo bakeng sa litšebeletso tsa sechaba le litente tse nyenyane tsa malapa, batho ba ne ba tla phutholoha, 'me ka hona matsatsi a 'maloa a ne a ka qetoa ka katleho ka keletso le borapeli.

GSAM 328Kopano ea Pele ea Kampo Wright, Mich.

GSAM 328.1Kopano ea pele ea kampo e ile ea tšoaroa Wright, Mich., ho tloha ka la 1 ho isa ho la 7 Loetse, 1868. Likopano tsena tsa bohlokoa tsa sechaba sa rona li holile hoo ho tšoaroang likopano tsa kampo tse fetang mashome a mahlano selemo se seng le se seng likarolong tse fapaneng tsa tšebetso. Likopano tsena tsa kampo ha li tšoaroe Amerika feela, empa le Europe, Australia, New Zealand, le Afrika Boroa.

GSAM 328.2Kopano e kholo ka ho fetisisa ea mofuta ona e kileng ea tšoaroa ke batho ba rona e bile ka selemo sa 1893, Lansing, Mich. Kopanong eo e kholo ho ne ho e-na le batho ba 3,400 ba phelang litenteng tsa malapa tse fetang 500. Ho ile ha sebelisoa lesela la seile le fetang li-yards tse 150,000 kahong ea litente tse fapaneng kampong.

GSAM 328Pholoso Kotsing ea Terene

GSAM 328.3Ka letsatsi le latelang qeto e entsoeng ea ho reka tente ea rona ea pele ea bolelele ba maoto a 60 (la 23 Mots'eanong, 1854), Moruti White le mosali oa hae, ba neng ba le Jackson, Mich. ka nako eo, ba ne ba lokela ho qala leeto la bona la ho ea Wisconsin, moo ba neng ba tla sebetsa nakoana. Re qetile thapama ha D. R. Palmer, sebaka se sekhutšoanyane ho tloha seteisheneng. Makhetlo a 'maloa thapameng, Moruti White o ile a bua a re, “Ke ikutloa ka tsela e makatsang mabapi le ho qala leeto lena; empa, Ellen, re na le kopano kantle, 'me re tlameha ho ea. Haeba ke ne ke se na kopano, nka be ke sa ee bosiung bona.”

GSAM 328.4Ha bosiu bo fihla, ha nako e atamela ea hore terene e fihle, re bile le nako ea thapelo. Bohle ba bonahala ba tataisitsoe ho rapella polokeho ea Moruti White le mosali oa hae leetong lena. Ha re tsoha, Moruti White o ile a bontša tumelo ea hae hore Morena o tla ba hlokomela le ho ba boloka.

GSAM 328.5Ka hora ya borobedi ke ile le bona tereneng ho ya thusa ho ba fa ditulo le ho lokisa mekotla ya bona. Re ile ra kena ka kareng e nang le ditulo tse nang le mekokotlo e melelele, e neng e bitswa mehleng eo “kariki ea ho robala.” Mof. White a re, “James, nka se dule ka kareng ena, ke tlameha ho tswa mona.” Ke ile ka ba thusa ho fumana setulo bohareng ba kariki e latelang. Mof. White o ile a dula fatshe ka diphuthelwana tsa hae di le seropeng sa hae, empa a re, “Ha ke ikutlwe ke phutholohile tereneng ena.” Tshepe ya lla, mme ka ba “laela” kapele, ka potlakela ho ya ha Cyrenius Smith, ho ya robala moo bosiu.

GSAM 329.1Hoo e ka bang ka hora ea leshome kaofela re ile ra makala haholo ho utloa Moruti White, eo re neng re nahana hore o se a le tseleng e eang Chicago, a kokota a batla ho kenngoa. O ile a re terene e ile ea tsoa tseleng ea literene limaele tse tharo ka bophirimela ho Jackson; hore boholo ba terene, hammoho le enjene ea eona, e ne e sentsoe ka ho feletseng; empa le hoja ba bangata ba ile ba bolaoa, eena le Mof. White ba phonyohile ba sa tsoa kotsi. Ka potlako o ile a fumana pere le kariki, mme, a tsamaea le Abram Dodge, a ya ho ya lata Mof. White, eo Moruti a neng a mo jere sebaka se itseng ka matsoho, a mo tlolisa sebakeng se metsi se nang le seretse le ho pholletsa le molapo o monyane, ho ya sebakeng se bolokehileng, hole le kotsi eo.

GSAM 329.2Hoseng haholo ka letsatsi le hlahlamang ke ile ka ya le Monghadi Dodge ho ya bona kotsi eo. Sebakeng seo tsela e tshela tselana ya terene ka mokgwa o sekameng, pholo e ne e paqame fatshe ho phomola hantle tselaneng ya terene. Enjene e ne e se na sesireletsi sa likhomo, kahoo ha e thula phoofolo eo, e ile ea lahleheloa tseleng e lebile ka letsohong le lets'ehali. Ka ho thothomela ha pele ha enjene e thula fatshe, kariki ya thoto, e neng e na le lebokose la dibuka la Moruti White, e ile ya tlola ka ho feletseng tseleng ya seporo mme ya se ke ya senyeha; ka nako e tshwanang, kariki ya bapalami e ka morao ho terene e ile ya ikarola ho tse ding tsa terene ntle le thuso ya motho, mme ya ema ka kgutso tseleng ya seporo. Enjene le tender di ile tsa matha fatshe ka ntle ho seporo sebaka sa diroto tse ka bang tsheletseng kapa tse robedi, ha enjene e thula motheo wa sefate sa oak o bophara ba maoto a ka bang mararo. Matla a terene a ne a le maholo hoo enjene e ileng ya phethoha e shebile hodimo, mme karolo e ka morao ya tender ya potoloha ho tshela seporo. Karolo e kholo ea terene, e tsamaea ka lebelo le tletseng, e ile ea thula lithako tsena tsa enjene, ka hona ea baka thulano ea bobeli. Kariki ea pele e ileng ea thula enjene e ne e le kariki ea lipalangoang tse potlakileng, e ileng ea pshatleha ho ba likotoana tsa patsi ea ho hotetsa mollo. Eona, hammoho le tse ka hare ho eona, e ile ea fetoha moferefere o moholo o ileng oa bokellana holim'a le ho potoloha tender. E latelang e ne e le kariki ea sehlopha sa bobeli, e neng e na le bapalami ba leshome le metso e robeli, bao ho bona a le mong a ileng a bolaoa 'me bohle ba bang ba ile ba tsoa likotsi tse fapaneng. Kariki ena e ile ea kgaohana ka lehare ke kariki ea borobalo e ileng ea e phunyeletsa. Karolo e ka pele ea kariki ea borobalo e ile ea robeha likotoana, 'me setulo seo Mof. White a sa kang a ikutloa a phutholohile ho lula ho sona se ile sa pshatleha ka ho feletseng.

GSAM 330Bopaki ba Pholoso ea Molimo

GSAM 330.1Ha re ntse re shebile masalla a koloi, eaba re bona koloi eo Moruti White le mosali oa hae ba neng ba palame ka nako ea kotsi, e eme e le 'ngoe ka khutso, bohōle ba li-rode tse ka bang leshome le metso e mehlano ho tloha moo kotsi e bileng teng, re ile ra ikutloa ka lipelo tsa rona hore Molimo oa utloa lithapelo, 'me ke mang ea tsebang hore na ha a ka a roma lengeloi la hae ho arola koloi eo, e le hore bahlanka ba hae ba pholohe ba sa tsoa kotsi? Kaholimo ho mona, mohopolo ona o ile oa re tebela maikutlong ha mosebeletsi oa mariki a re ha se eena ea e arotseng, 'me ho feta moo, ho ne ho se motho sethaleng ha kotsi e etsahala, 'me e ne e le sephiri ho eena le ho basebetsi bohle ba terene hore na ho etsahetse joang; mme se neng se le sephiri le ho feta ho bona, sehokelo le boloto ka bobedi di ne di sa robeha, mme boloto ka ketane ya yona e ne e rapaletse sethaleng sa kariki e neng e senyehile jwalokaha eka e beilwe moo ke letsoho le hlokolosi.

GSAM 330.2Ka mantsiboea a la 24, tselana e ne e se e hloekisitsoe makumetsong hoo diterene di ileng tsa tsamaya jwalo ka mehleng, mme Moruti le Mof. White ba boela ba kena ka ditereneng mme ba fihla ka polokeho kopanong ya bona Wisconsin.

GSAM 330Bahanyetsi ba Nyatsitsoe

GSAM 330.3Ho ne ho se “tseleng e bonolo” kaofela ho Iseraele ea khale. Ba ne ba e-na le lira ka ntle tse neng li batla ho sitisa tsoelo-pele ea bona mohatong o mong le o mong. “Letšoele le tsoakaneng” le ba sa halalelang ka hare ho kampo e ne e le lisebelisoa tse loketseng, tseo Satane a neng a leka ho tsosetsa ho se khotsofale, likhohlano, ho korotla, le borabele ka tsona. Taba ea hore letsoho le atlehisang la Molimo le ne le le le ba mo tšepang, le hore tlholo e ne e tsamaea le boikitlaetso ba bona, e ne e le bopaki ba hore sechaba sena se fumane mohau mahlong a hae—hore letsoho la Morena le ne le ba etella pele.

GSAM 331.1Ka hona, ho nyoloheng le tsoelopeleng ea molaetsa oa lengeloi la boraro, tsoelopele ea oona ha se hobane linnete tse hlahisitsoeng li ne li le bonolo ho pelo ea tlhaho ea motho. Ho fapana le hoo, nnete e bohareng ba molaetsa—Sabatha ea Morena—e thulana le lithahasello tsa boithati le tsa lefatše, e arola ba e mamelang mesebetsing ea lefatše ka matsatsi a mabeli ka beke. Taba ea 'nete ea hona joale e bile le lira tsa eona tse kantle, tse ikemiselitseng le tse sa khaotseng maitekong a tsona a ho phethola mosebetsi. Ka bona ho ka thoe, ka mantsoe a mopesaleme, “Hoja e ne e se Morena ya neng a le ka lehlakoreng la rona, jwale Iseraele e ka re; Hoja e ne e se Morena ya neng a le ka lehlakoreng la rona, ha batho ba ne ba re tsohela matla; ba ka be ba re metse re sa phela, ha khalefo ya bona e ne e tukile ho rona.”²

GSAM 331.2Batho ba boithati le ba sa kgotsofalang ba hlahile hara rona nako le nako, ba phetela ka dintho tse kgolo tse neng di tla etswa ha merero ya bona e phethahala; empa jwaloka lebone le thellang, mabone a bona a se a timetse kgale. Ka nako yona eo, nnete ya jwale e ne e ntse e ata lefatsheng ka bophara ka tieo le ka mokgwa o sa kgaotseng, e ntse e matlafala le ho ba tiile le ho feta ka kgato e nngwe le e nngwe e e nkang.

GSAM 331Baruti Stephenson le Hall

GSAM 331.3Nakong ea lehlabula la 1855, Baruti Stephenson le Hall ba ile ba leka ho baka borabele Naha ea Wisconsin. Ho ne ho tsebahala hantle ho barab'abo rona ba ka sehloohong hore ba ne ba lakatsa ho leka lintlha tse ling kaofela tsa tumelo ea rona ka thuto ea bona ea “Mehla e Tlang”, 'me ba ne ba labalabela haholo hore Baadventista ba Letsatsi la Bosupa ba rutehe thuto ea teko kamora ho tla ha bobeli ha Kreste.

GSAM 331Polelopele ka Bona

GSAM 331.4La 20 Pulungoana, 1855, Mof. White o ile a bontšoa tsela eo ba neng ba e tsamaea, ka polelopele mabapi le sephetho sa eona sa ho qetela ka mantsoe ana: “Na le nahana, lōna batho ba fokolang, hore le ka emisa mosebetsi oa Molimo? Motho ea fokolang, ho ama ha monwana oa hae ho le leng ho ka o diha fatshe. O tla le tlohela nakoana feela.”

GSAM 332.1Bahanyetsi ba rona ba boletse hore mona e ne e le pono e neng e bolela hore banna bana ba ne ba tla shoa haufinyane, mme kaha ba phetse lilemo tse 'maloa, pono eo e ne e e-s'o phethahale. Ha ho letho pono eo le buang ka ho shoa ha bona. Ba ile ba bontšoa e le banna ba lekang ho emisa mosebetsi oa molaetsa oa lengeloi la boraro. Leha ba ile ba tsebisoa kamoo ho neng ho le bonolo kateng hore Molimo a ba emise, ho ile ha eketsoa, “O tla le mamella nakoana feela.” Ba ile ba etsa'ng?—Ho e-na le hore ba atlehe ntoeng ea bona, joalokaha ba ne ba lebelletse, ho ile ha bonahala eka ba siiloe ho phaphasela lefifing. Ka mora libeke tse seng kae ba ile ba tela Sabatha ka ho feletseng, mme ba qala ho e hanyetsa. Ba ne ba tšepile ho theha mokha oa “Mehla e Tlang,” ba le baetapele. Sebakeng sa ho atleha ho sena, ka ho tela Sabatha ba ile ba lahleheloa ke tšusumetso eo ba neng ba e-na le eona ho batho ba rona ka ho feletseng. Ka hona, ka tsela eo ba ikhethetseng eona, ba ile ba senya ka botlalo seo qalong e neng e le morero oa bona. Batho ba rona ba ile ba re, “Kannete, Molimo o ‘ba mametse nakoana feela.’”

GSAM 332Qetello e Bohloko ea Bophelo

GSAM 332.2Mabapi le sephetho sa banna bana ba babedi, ho ka ba molemo ho fana ka dipolelo tse ding mabapi le qetello ya bona e bohloko, tse entsweng ke bana beso ba bona, badumedi ba “Mehla e Tlang”, bao ba neng ba ikamahantse le bona kamora ho tlohela Sabatha. Dilemo tse mashome a mararo a metso e supileng tse fetileng Monghadi Hall o ile a qala ho hlanya hanyane (ka lebaka la ho nolofala ha boko), sesosa sa boemo bona e le tahlehelo ya thepa e ngata ka bomenemene bo entsweng ke batho ba bang. O ne a tlas'a pherekano ea maikutlo ea hore ha a ka tsoela kantle, o tla batalala fatše. Ha a kotsi, empa, ehlile, ka lilemo tsena tsohle tse telele o ne a sa lokela ho hang bakeng sa mosebetsi oa boruti ka tsela efe kapa efe.³

GSAM 332.3Moruti Stephenson o se a hlokahetse ka dilemo tse ka bang leshome le metso e tsheletseng. Ka dilemo tse mmalwa pele ho lefu la hae o ne a sa phele hantle kelellong (a hlanya), leha a ne a se kotsi ho ba bang. Pele a fetoha tjena, tlas'a tokoloho eo a neng a nahana hore o na le eona ka taba ea hore ha ho na molao eo a neng a e tšehelitse, o ile a tlohela mosali oa hae, mosali eo ho neng ho se na qoso ea boitšoaro bo bobe khahlanong le eena (o ne a ka fumana tlhalo feela ka ho hira 'muelli oa molao ea sa tšepahaleng), 'me a nyala mosali e mong ea mo nyenyane haholo ho feta mosali oa hae oa pele. Ketso ena e ne e le tlolo e hlephileng ea melao ea boitšoaro hoo baena ba hae ba “Mehla e Tlang” ba ileng ba nyatsa tsela ea hae, 'me ba sa mo lumelle ho ba rera hape.

GSAM 333.1Lipolelo tsa baena ba bona mabapi le matsatsi a ho qetela a banna bana li bontša kutloelo-bohloko e tebileng; leha ho le joalo ke lintlha tse hlakileng, tse fanoeng ntle le lonya kapa leeme. Ka sena re siea babali ba rona hore ba iketsetse qeto mabapi le kamoo bopaki bo sebetsang 'meleng.

GSAM 333Moruti J. H. Waggoner o Amohela Molaetsa

GSAM 333.2Ka selemo sa 1852, Moruti J. H. Waggoner, ya neng a ntse a tsamaisa koranta ya setereke Wisconsin, o ile a amohela nnete ya hajwale, mme selemong se latelang a inehela ka botlalo mosebetsing wa boruti. Ka 1857 o ile a ngola lipampitšana tse peli tsa bohlokoa haholo, e 'ngoe le e 'ngoe e nang le maqephe a ka bang makholo a mabeli. Ea pele ea tsena e ne e bitsoa, The Nature and Tendency of Modern Spiritualism, 'me ea bobeli, A Refutation of the Age-to-Come. Ea pele ha e e-s'o be feela sesosa sa ho pholosa ba bangata hore ba se ke ba oela lerabeng leo la Satane, empa, ka tlhohonolofatso ea Molimo, e butse mahlo a ba bangata ba neng ba sa tsebe hore na ba nke eng ka litšenolo tsena tsa sejoale-joale.

GSAM 333.3Refutation of the Age-to-Come ya hae ke tshenolo e phethahetseng ya dikgopolo tsa bohata tsa teko bakeng sa baetsadibe kamora ho tla ha bobedi ha Morena wa rona. Ke kganetso e phethahetseng hakana ya thuto eo hoo esong ho be le karabo, mme esita le teko ya karabo ha re eso ka re e bona. Buka ena e hlahisa, ka mokhoa o hlakileng haholo le o khuts'oane, boemo ba Kreste e le moprista teroneng ea Ntate oa hae (boprista ba hae ba Melkisedeke) nakong ena ea tsamaiso, le boemo boo a tla ba ho bona teroneng ea hae, 'musong oa hae oa kamehla o tlang,—terone eo ho eona ho ke keng ha amahanngoa boprista bofe kapa bofe ba bonamodi.

GSAM 334.1Hamorao ho feta, Moruti Waggoner o ile a ngola pampitšana ea boraro ea boholo bo batlang bo tšoana, e nang le sehlooho se reng, The Atonement in the Light of Reason and Revelation. Hoo e ka bang ka selemo sa 1884 ena e ile ea ntlafatsoa le ho atolosetsoa ho ba moqolo o nang le maqephe a ka bang 400. Ke sengoloa se hlakileng le se khutšoanyane mabapi le taba e bontšitsoeng ke sehlooho sa eona.

GSAM 334.2Ho tloha ka nako ena o ne a amana haufi le mosebetsi oa khatiso, e le mongoli le mohlophisi. O ile a boela a tsoela pele ka mesebetsi ea hae ea boruti, mme lilemo tsa hae tsa ho qetela a li qeta Europe.

GSAM 334.3Ka la 17 Mmesa, 1889, o ile a hlokahala ka tšohanyetso Basel, Switzerland, hang kamora ho qeta buka ea hae ea ho qetela, From Eden to Eden. Ka la 16 o ile a sebetsa letsatsi lohle a ngola, mme a ngola sena bukeng ea hae ea mehleng, “Ke sebelitse mosebetsi o boima letsatsi lohle.” Ho tsoa tlalehong ea taba ea hae e entsoeng ke banab'abo rōna ba Europe, lintlha tse latelang li fumanoe:—

GSAM 334.4“Hoseng ha la 17, hoo e ka bang ka hora ea bohlano le halofo, o ile a hlokahala a le ka kichineng ea hae, a sa lebella le motsotsoana, ka lebaka la ho thibana ha pelo. O ne a sebetsa ka thata haholo ho qeta khatiso ea Senyesemane ea buka ea hae e ncha, mme o ne a lebelletse ho qala leeto la ho ea London ka Sontaha se latelang, ho ea sebetsa mmoho le mosebetsi o neng o le teng moo, pele a khutlela Amerika lehlabuleng le tlang.”

GSAM 334.5Ho tloha ka 1854, Moruti Waggoner o ne a dula a le ka pele ho setjhaba ka ho sireletsa nnete, ebang ke a le puloting kapa dingolweng. Ka nako ya lefu la hae, o ne a batla a le dilemo tse mashome a tsheletseng le metso e robong. O ile a patwa Basel, ka la 20 Mmesa. Ka tsela ena, e mong hape wa basebetsi ba pele ntlheng ena o ile a wela posong ya hae ya mosebetsi.

GSAM 334Pholiso ka Tumelo

GSAM 334.6Qalong ea selemo sa 1858, Mof. White o ne a kula haholo ka matsatsi a 'maloa, a qabeletsoe betheng a batla a hloka thuso. Mantsiboea a mang, haufi le har'a mp'a bosiu, o ile a akheha; lelapa le ile la leka mekhoa eohle eo le neng le e tseba ho mo tsosa, empa la hloleha. O ile a lula boemong bona nako e fetang halofo ea hora, eitse ka nako eo Moruti Andrews le 'na ra bitsetsoa ka potlako ke Moruti White hore re tlo rapela 'moho. E le karabo ea likōpo tse tšepahalang tse ileng tsa etsoa pela bethe ea hae, Morena ka mohau o ile a mo khutlisetsa kelellong, mme a mo tsosa ho fihlela bophelong bo tloaelehileng. Ha a ntse a rorisa Molimo o ile a nkoa ka pono, a ntse a le betheng. Tse ling tsa lintho tse ileng tsa bontšoa pono ena li ka baloa ho “Testimony for the Church,” No. 5.

GSAM 335Pontsho e Hlollang ya Mmele

GSAM 335.1Ho bile le pontsho e sa tlwaelehang ya mmele e neng e amana le pono ena, eo re e lebisang tlhokomelo ka ho kgetheha. Nna le Moruti White re ne re dutse ka lehlakoreng le leng la bethe, mme Moruti Andrews a le ka lehlakoreng le leng. Matsoho a hae a ne a ntse a tshwarana hodima sefuba sa hae kapa a tsamaiswa ka matsoho ka mokgwa wa hae o tlwaelehileng o lokileng le o kgahlehang, a lebisitswe dibakeng tse fapaneng tseo a neng a di shebile. Karolo e kaholimo ea 'mele oa hae e ne e phahamisitsoe ho tloha betheng, hoo ho neng ho na le sebaka sa li-intjhe tse ka bang robeli kapa robong lipakeng tsa mahetla a hae le mosamo. Ka mantsoe a mang, 'mele ho tloha lethekeng ho ea holimo o ne o kobehetse ka sekhutlo sa likhato tse ka bang mashome a mararo. Mme a lula boemong boo nakong eohle ea pono, e neng e le metsotso e mashome a mararo. Ha ho motho ea ka nkang boemo boo ka tlhaho, a sa tšehetsoa ke matsoho, re sa bue ka ho lula ho bona nako e telele joalo. Mona hape e ne e le bopaki ba hore matla a mang ao a neng a se na taolo holim'a 'ona a ne a amana le pono eo.

GSAM 335Polelopele e Nngwe

GSAM 335.2Ka la 1 Mphalane, 1858, ho ile ha tshwarwa kopano e akaretsang ke Moruti le Mof. White le mongodi, Rochester, N.Y. Ho tloha kopanong ena, mongodi o ile a tsamaya le bona leetong ho pholletsa le Naha ya New York le Dinaha tsa New England. Ka Sabatha e 'ngoe Mof. White o ile a fuoa pono eo ho eona a ileng a bontšoa, har'a lintho tse ling, hore sebakeng se itseng leetong la rona le neng le reriloe Satane o ne a tla mo hlasela ka matla, le hore Moruti White le 'na re tlameha ho mo tšoarella ka tumelo, 'me Morena o tla mo lopolla.

GSAM 336Matšoenyeho a Mof. White

GSAM 336.1Mona hape e ne e le boprofeta ba se neng se tla etsahala. Se latelang se tla bontša kamoo se ileng sa phethahala ka nepo kateng. Sabatha ea pele ka mor'a kopano ea Rochester re ne re le Roosevelt, 'me Sabatha e latelang re le Brookfield, Madison County. Bekeng e latelang re ile ra tshwara dikopano ka kichineng e kgolo ya Monghadi Ballou, mane Mannsville, Jefferson County. Ha re ntse re tsamaya ka terene ho tloha Brookfield ho ya Mannsville, sefahleho sa Mof. White se ile sa ruruha tlasa mahlo. Sena se ne se utlwisa bohloko haholo hoo ha re fihla Mannsville a ileng a tlameha ho robala. Ho ruruha ho ile ha eketseha ka matsatsi a mabedi, ho mo sitisa ho robala, mme hape ha mo sitisa ho nka karolo dikopanong. Hlooho ea hae e ne e ruruhile hoo mahlo a hae ka bobeli a neng a koetsoe, 'me sefahleho sa hae se ne se sothehile hoo se neng se se sa shebahala joaloka sa motho. Hara bohloko bo boholo bona bo hlokofatsang, le letsoalo le feteletseng, tse bakiloeng ke ho hlobaela, sera se ne se loanela ka matla ho etsa hore a tletlebe khahlanong le Molimo. Lintho li ile tsa tsoela pele ka tsela ena ho fihlela likopanong tse neng li behiloe li fela.

GSAM 336.2Kamorao hore dikopano di fele, Moruti White o ile a mpolella,

GSAM 336.2“Moena John, ena ke eona tlhaselo ea Satane ho mosali oa ka eo re neng re lemositsoe ka eona Rochester. Ua hopola tšepiso e ileng ea etsoa moo ea hore haeba re ka tšoarana 'moho 'me ra mo tšehetsa ka tumelo, re sa mo tlohele le motsotsoana ha ntoa e fihla, matla a sera a tla robeha, 'me o tla lokolloa. Ha re kene hang-hang 'me re be le nako ea thapelo.”

GSAM 336Pholoso joalokaha ho ne ho Bolelletsoe esale pele

GSAM 336.3Re ile ra kena hang-hang ka phaposing moo Mof. White a neng a robetse betheng, mme ra mo rapella ka tieo, ha barab'abo rona ba neng ba le ka phaposing eo re neng re tšoere likopano ho eona ba sala morao ka thapelo ea khutso. Kamora metsotso e ka bang leshome re qadile ho rapela, matla a Morena a ile a theoha a tlatsa phaposi. Mof. White o ile a imoloha hanghang bohlokong bohle, mme hang-hang a kopa dijo. Sena e ne e le ka hora ya bohlano thapama. Ka hora ya bosupa ho ruruha ho ne ho se ho nyametse kaofela sefahlehong sa hae, mme o ile a ya kopanong mantsiboya ao, a shebahala a phetse hantle jwaloka mehleng.

GSAM 337.1Ka kopo ea baahi, ho ile ha fanoa ka puo mantsiboea e mabapi le “Lefa la Bahalaleli,” eo qetellong ea eona Mof. White a ileng a fana ka khothatso. Ha Moruti White a ne a le kantle le moshanyana oa hae, W. C., o ile a nkeloa ponong ka pel'a letšoele leo le leholo. Tse ling tsa lintho tse ileng tsa bontšoa eena ka nako eo li ka baloa sengoloeng sa ho qetela sa Testimony Number 5, se ngotsoeng Mannsville, N.Y., ka la 21 Mphalane, 1858.

GSAM 337.2Thuso eo Mof. White a e fumaneng ketsahalong e boletsweng ka hodimo e bile le katleho jwalo ka ha ho ne ho bolettswe esale pele ponong e fanoeng Rochester. Ha ho bothata ba mofuta oo bo ile ba hlaha hape leetong leo, mme re bile le tlholo e kganyang bakeng sa nnete sebakeng se seng le se seng.

GSAM 337Boporofeta ba Ntoa ea Lehae ea Amerika

GSAM 337.3Ka Sabatha, la 12 Pherekhong, 1861, likhoeli tse tharo hantle pele ho letsatsi leo ho lona sethunya sa pele se ileng sa thunngoa Fort Sumter (eo e neng e le qaleho ea ntoa e ileng ea fella ka tokoloho ea makgoba a Maafrika a 4,000,000 Amerika), ntlo ea kopano ea Baadventista ba Letsatsi la Bosupa ea Parkville, Mich., e ile ea neheloa. Tshebeletsong ho ne ho le Moruti White le mosadi wa hae, Baruti Waggoner, Smith, le mongodi. Qetellong ya thero ya Moruti White, Mof. White o fane ka kgothatso e matla, mme kamora moo a dula setulong. A le boemong bona o ile a nkwa ka pono. Ntlo e ne e tletse batho, mme e ne e le sebaka se tebileng kannete. Kamora ho tswa ponong o ile a ema, mme a sheba ntlo kaofela, a re:—

GSAM 338.1“Ha ho na motho ka tlung ena ea kileng a lora ka mathata a tlang naheng ena. Batho ba etsa metlae ka molao oa ho ikarola ha South Carolina, empa ke sa tsoa bontšoa hore Linaha tse ngata li tla ikopanya le Naha eo, 'me ho tla ba le ntoa e tšabehang haholo. Ponong ena ke bone mabotho a maholo a mahlakore ka bobeli a bokantsoe lebaleng la ntoa. Ke utlwile modumo o moholo wa dikanono, mme ka bona ba shwetseng le ba ntseng ba shwa hohle. Yaba ke ba bona ba itlhaganela ntoa ya matsoho [ba hlaba ba hlolana ka dithipa]. Yaba ke bona lebala la ntwa kamora ntwa, le tletse ba shwetseng le ba ntseng ba shwa. Yaba ke iswa ditjhankaneng, mme ka bona mahlomola a ba hlokang, ba neng ba fokola. Yaba ke iswa malapeng a ba neng ba lahlehetswe ke banna, bara, kapa banababo ntweng. Ka bona tsietsi le bohloko ba bona.”

GSAM 338.2Yaba o sheba ka hare ho ntlo butle-butle mme a re, “Ho na le ba ka tlung ena ba tlang ho lahlehelwa ke bara dintweng tseo.”

GSAM 338Bopaki ba Mof. Ensign mabapi le Lipono

GSAM 338.3E le netefatso ea ntlha e kaholimo, le bopaki ba hore polelopele e entsoe ka letsatsi le boletsoeng, le e le mohlala oa kamoo phutheho e ileng ea e utloisisa le ho e phatlalatsa, bopaki bo latelang bo fanoe:—

GSAM 338.4“Sena se tiisa hore ke ne ke dula St. Joseph County, Michigan, ka Pherekgong, 1861, bohōle ba dimaele tse ka bang tsheletseng ho tloha Parkville. Ke ne ke se Moadventista. Ka la 12 la kgwedi eo baahisani ba ka ba mmalwa ba ile Parkville ho ya ditshebeletsong. Ha ba fihla hae ba mpolelletse hore ho ne ho ena le mosali kopanong eo a neng a le boemong ba pono, ya ileng a bolela hore ntoa e tshabehang e ne e tla hlasela United States; hore mabotho a maholo a ne a tla bokellwa mahlakoreng ka bobedi, Borwa le Leboya, mme ho ne ho tla ba le ba bangata ba tla hlokofatswa ditjhankaneng; le hore tlhokeho e matla e ne e tla utlwahala malapeng a mangata ka lebaka la ho lahlehelwa ke banna, bara, le banababo bona ntoeng; le hore ho ne ho na le banna ka tlung ba neng ba tla lahleheloa ke bara ntoeng eo.” E saennoeng, “Martha V. Ensign, Wild Flower, Fresno County, California, Pherekhong 30, 1891.”

GSAM 339.1Mabapi le polelopele ea ntoa eo e tšabehang, Mof. White o ile a boela a bolela hore Baadventista ba Letsatsi la Bosupa “ba tla kenngoa libakeng tse patisaneng ka lebaka la ntoa, le hore e ne e le mosebetsi oa bohle ho rapela ka tieo hore ba fuoe bohlale ba ho tseba hore na ba etse eng linakong tse thata tse ba letetseng.”

GSAM 339Boholo ba Ntoa ea Lehae

GSAM 339.2Ka nako eo pono e neng e fuoa ka eona, batho ba Leboea ka kakaretso ba ne ba se na kutloisiso e kalo, haeba e le teng, ka ntoa e neng e tlang. Le Mopresidente Lincoln, likhoeli tse tharo hamorao (la 12 Mmesa, 1861), ha Mebuso e 'maloa e ne e ikopantse le South Carolina molaong oa eona oa ho ikarola, 'me sethunya sa pele se ne se thunngoa Fort Sumter, o ile a kopa banna ba 75,000 feela, 'me e ne e le ka nako e khuts'oane ea likhoeli tse tharo.

GSAM 339.3Palo eohle ea masole a ngolisitsoeng ka lehlakoreng la Union nakong ea ntoa e ne e le 2,859,132. Encyclopedia Britannica e re “lebotho la Confederate le ne le na le banna ba ka bang 700,000 qalong ea 1863,” empa ho thata ho tseba hantle hore na ba ne ba ngolisitse ba bakae kaofela. E hakanya palo ea bona ea bafu e le “banna ba ka bang 300,000.” Li-encyclopedia tse ling tsa morao-rao li beha tahlehelo ka lehlakoreng la Union (ba ileng ba bolaoa ntoeng, kapa ba hlokahetseng ka lebaka la maqeba kapa mafu a tsoang ntoeng kapa lichankaneng) ho 359,528. Mabapi le sekoloto ka lehlakoreng la Union, Encyclopedia Britannica e re:—

GSAM 339.4“Sekoloto se fihletse sehlohlolo sa sona ka la 31 Phato, 1865, se lekane le $2,845,907,626.56. Hape ho ne ho sebedisitswe hoo e ka bang $800,000,000 ya lekeno, haholoholo ntweng; Mebuso, metse e meholo, ditereke, le ditoropo di ne di sebedisitse makgetho a tsona mme tsa bokella dikoloto tsa tsona bakeng sa merero ya ntwa; ditefello tsa penshene di kanna tsa fihla ho $1,500,000,000 qetellong. Litšenyehelo tsa Confederacy ha li ka ke tsa tsejoa le ka mohla, thepa e sentsoeng ke mabotho a Federale le a Confederate ha e ka ke ea hakanyetsoa hantle; 'me boleng ba chelete ($2,000,000,000) ba makhoba a ka Boroa bo ile ba felisoa ke ntoa. Ka kakaretso, leha litšenyehelo tsa ntoa li sa ka ke tsa baloa hantle, $8,000,000,000 ke khakanyo e itekanetseng.”⁴

GSAM 340Tiisetso e 'Ngoe ea Pono

GSAM 340.1Mabapi le polelopele e amanang le banna ba ka tlung ea kopano ea Parkville ba ho lahleheloa ke bara ba bona ntoeng, ke tla bolela feela hore ka hoetla ha 1883 ke ile ka kopana le moholoela oa kereke ea Parkville, eo hape e neng e le moholoela ka Pherekhong, 1861, ha pono e ne e fanoe; 'me ka mo botsa hore na o hopola mantsoe a sebelisitsoeng ke Mof. White ha a pheta pono e mabapi le ntoa. “E,” a rialo, “kea hopola.” “Na o ka mpolella hore na ke ba bakae bao o ba tsebang ba neng ba le ka tlung ka lona letsatsing leo ba ileng ba lahleheloa ke bara ba bona ntoeng?” Hang-hang o ile a hopola mabitso a ba bahlano, mme a re, “Ke tseba hore bana ba ne ba le teng, le hore ba ile ba lahleheloa ke bara ba bona ntoeng; mme hoja ke ne ke le hae, moo nka buisanang le batho ba heso, nka o fa mabitso a mangata ho feta. Ke nahana,” a tswela pele, “hore ho ne ho ena le ba bang ba bahlano, ntle le bana bao ke seng ke ba boletse.”

GSAM 340.2Dilemo tse nne le ho feta tsa ntwa e sa kgaotseng ka lehlakoreng la Boroa, ho fihlela hoo hoo e ka bang halofo ya mabotho ohle a neng a bokantswe a ileng a lahlehelwa ke bophelo ntweng kapa ka lebaka la bokudi, e bontsha phethahatso e makatsang ya polelopele e kahodimo.

GSAM 340Bokgoba le Ntwa

GSAM 340.3Ha a pheta pono eo a e filweng ka la 4 Pherekhong, 1862, Mof. White o ile a re:—

GSAM 340.4“Ba dikete ba susumeditswe ho ingodisa ka kutlwisiso ya hore ntwa ena e ne e le ho fedisa bokgoba; empa jwale kaha ba se ba kene, ba fumana hore ba qhekeleditswe, hore sepheo sa ntwa ena ha se ho fedisa bokgoba, empa ke ho bo boloka jwalo ka ha bo le kateng.”

GSAM 341.1Se boletsoeng ka holimo se fanoe ka nako eo masole a neng a laeloa ho thusa mosebetsing oa ho khutlisetsa ho beng ba bona makhoba ohle a neng a balehetse mahlakoreng a Union, 'me masole a hlahisoa a re, “Haeba re atleha ho kokobetsa borabele bona, ho fumanoe eng?” Ba araba ka ho nyahamisa, “Letho. Se bakileng borabele ha se tlositsoe. Mokhoa oa bokhoba, o sentse sechaba sa rona, o tlohetsoe hore o phele 'me o hlohlelle borabele bo bong.” Mantsoe ana, a nkilweng ho Testimony No. 7, moo ho fanwang ka tlaleho e kgahlang ya ntwa ka botlalo, tlasa sehlooho sa “Bokgoba le Ntwa,” ha a bolele hore bokgoba bo ke ke ba fediswa le ka mohla, empa a bontsha maemo jwalo ka ha masole a ne a a bona ka nako eo. Ha ho tswela pele hanyane bopaking boo, ho na le polelopele e latelang:—

GSAM 341Polelopele ya Katleho ho Ba Leboya

GSAM 341.2“Empa leha ho le jwalo, ho phatlaladitswe ho itima dijo ha setjhaba! Morena o rialo, ‘Na ha se hona ho itima dijo hoo ke ho kgethileng, ke hore u lōkolle mahlaahlela a bokhopo, u imolle ba imetsoeng ke mejaro ea bona, ba hateletsoeng u ba lōkōlle, mesebetsi eohle ea botlatlapi u e felise?’ Ha setjhaba sa rona se boloka ho itima dijo hoo Molimo a ho kgethileng, ke hona a tla amohela dithapelo tsa bona mabapi le ntwa; empa hona jwale ha di fihle ditsebeng tsa hae.”

GSAM 341.3Ba tsebang nalane ea ntoa ba tseba ka ho hlōloa, likoluoa, litieho, jj., tse amanang le maiteko a Leboea a ho hlola mabotho a Boroa ho fihlela ka nako eo phatlalatso ea tokoloho e ileng ea etsoa—ka la 1 Pherekhong, 1863. Joale, litlhōlo li bile kapele hakaakang ho tloha ka nako eo ho fihlela ntoa e fela! Ho ne ho bonahala hakaakang, ho ba neng ba shebile tsoelopele ea mosebetsi, hore polelopele eo ea la 4 Pherekhong, 1862 e ne e phethahetse. Ka mor'a hore meroalo e tlosoe, bokhoba bo lokolotsoe 'me joko e robeha ho lekgoba! Ho ne ho bonahala hakaakang hore Molimo o utloile lithapelo tsa sechaba sa hae, 'me a tšehetsa boikitlaetso ba ho qetela ntoa ha ba khetha ho itima lijo ho mo thabisang!

GSAM 342Bopaki ba 'Musisi oa mehleng John P. St. John

GSAM 342.1Puong ea 'Musisi oa mehleng John P. St. John, oa Kansas, e neng e le Ottawa, Ill., eo ke e mametseng thapameng ea la 29 Phuptjane, 1891, o ile a etsa polelo e latelang:—

GSAM 342.2“Ha ke e-s'o ka ke soetseha joalokaha ke ile ka soetseha ha [Confederates] e re hlola Bull Run. Empa tsohle e ne e le karolo ea morero oa Molimo. Haeba re ne re hlotse [Confederates], bo-ralipolotiki ba ne ba tla etsa hore ho be le khotso, 'me Unione e ne e tla tsoela pele ka bokhoba, 'me re ne re tla be re ntse re na le bona kajeno. Ka lilemo tse peli [Confederates] e ne e le bona ba nang le monyetla; empa ka mor'a hore Lincoln a phatlalatse phatlalatso e tummeng ea tokoloho ea makgoba, re ne re se re le ka lehlakoreng la Molimo, 'me re ne re ke ke ra hloloa.”