Kapitulo 2 — Ang Plano sa Kaluwasan Gibutyag
GSAM 38.1“Ang pangandoy sa tawo nga wala matuman makapaluya, apan ang pangandoy nga natuman makapaabtik ug makahatag ug kalipay sa kinabuhi.”1 “Mao kini ang giingon sa Ginoo nga Gamhanan: Sa dili madugay, uyogon ko pag-usab ang kalangitan ug ang kalibotan, ang kadagatan ug ang ugang yuta. Uyogon ko ang tanang kanasoran, ug unsa ang gitinguha sa tanang kanasoran kini moabot, ug akong pun-on kini nga balay uban sa himaya, nag-ingon ang Ginoo nga Gamhanan.”2
GSAM 38.2Sukad sa pagpalagpot kang Adan gikan sa tanaman sa Eden ug sa kahoy sa kinabuhi, ang mga pulong nga gipamulong kang Satanas mahitungod sa binhi sa babaye—“Iyang dugmokon ang imong ulo,”—naghatag og paglaum sa katapusang kapildihan sa yawa, sa pagkahugno sa iyang malimbungong mga plano, ug sa pagbalik sa kahoy sa kinabuhi. Ang Gipaabot—ang Gisaad nga Binhi—busa nahimong “Gusto sa tanang nasud.”
GSAM 38.3Sa maong gi-quote gikan kang Hagai, makita nga ang pag-abot niining Gitinguhang Usa konektado sa panahon nga ang Ginoo mag-uyog sa langit ug sa yuta. Si Pablo, sa iyang pagsulat sa mga Hebreo, gibutang kana nga pag-uyog sa umaabot, nga nag-ingon, “sa umaabot nga mga adlaw tay-ogon niya kini pag-usab, ug lakip na ang langit. Ang pulong pag-usab nagkahulogan nga walaon na niya ang tanang binuhat nga matay-og, ug ang dili matay-og mao ang mahibilin. Busa magpasalamat kita sa Dios tungod kay sakop na kita sa iyang gingharian nga dili matay-og. Magsimba kita kaniya sa pamaagi nga iyang ikalipay, nga adunay pagtahod ug kahadlok.”3 Kini nga sinultian mahitungod sa usa ka pag-uyog, nga umaabot pa, nagpakita nga kini duol kaayo sa katapusang pagtukod sa gingharian sa Dios, ubos kang Cristo, ang gisaad nga Binhi, “ang Gusto sa tanang nasud.”
GSAM 39.1Ang pagpanumbalik nga tumanon pinaagi kang Cristo klarong makita karon sa katapusang mga adlaw sa tanan nga adunay tibuok Bibliya nga abli sa ilang atubangan. Dili ingon ana sa mga karaang panahon. Ang pulong sa Ginoo miabot kanila, “sugo por sugo, sugo por sugo, linya por linya, linya por linya; diyutay dinhi, ug diyutay didto.”4 Busa sa pagpadayag kanila sa plano sa kaluwasan, kini sama sa agianan sa matarong, “sama sa nagsubang nga adlaw nga mosamot kasidlak sa kaudtohon.”5 Busa nahimong usa ka butang nga makapaikag kaayo ang mubo nga pagsubay sa hinay-hinay nga pagpadayag niining maong plano ngadto sa iyang karaang katawhan.
GSAM 39Ang Paglangan Wala Dayon Gipadayag
GSAM 39.2Wala dayon gipalangan sa Ginoo ang ilang paglaum, hinungdan nga masakit ang ilang kasingkasing sa pagpadayag kanila nga maggugol pa og gatusan ka tuig sa dili pa nila maabot ang katapusan sa ilang paglaum sa gisaad nga Binhi. Gikan sa mga natala, masabtan nato nga gitugotan sila sa pagtuo nga ang unang natawo nga bata mao kana nga Binhi; ug nga sa dili madugay, sa pipila ka paagi, mabalik ang Eden, ug makaduol na usab sila sa kahoy sa kinabuhi. Sa pagkahimugso ni Cain, misinggit si Eba, “Nakadawat ko og usa ka lalaki gikan sa Ginoo.”6 Ang uban nga mga Hebreohanon nga eskolar nagpamatuod nga kung literal ug hingpit nga hubaron ang teksto, kini mobasa, “Nakadawat ko og usa ka lalaki, ang Ginoo.” Kana nagpasabot, Aniya ang Binhi nga magbuhat niining maharlikang buhat sa pagdaog kang Satanas. Walay rekord nga nagpahibalo si Eba og ingon ana nga pahayag sa pagkahimugso ni Abel. Mahimo, ug natural ra, nga nagtuo siya nga ang panganay maoy motuman sa saad. Unsa kaha kaubos ang iyang paglaum, ug bisan pagkamatay niini, samtang nagpadayag ang kinaiya ni Cain, ug nakita niya ang dautang agi niini nga sa katapusan misangpot sa pagpatay sa iyang igsoon. Sa wala pa patyon si Abel, sigurado nga nakadawat sila og kahayag ug kahibalo mahitungod sa umaabot nga halad nga pagahalaron alang kanila; kay si Abel, sumala sa gitudlo sa Dios, nagdala sa iyang nating karnero alang sa halad, samtang si Cain, nga gitudloan usab sama sa iyang igsoon, nagdala og halad nga mga bunga sa yuta, ug kini gisagolan pa gani sa espiritu sa kasuko ug selos. Mas madawat ang halad ni Abel kaysa kang Cain, kay kini gihimo “pinaagi sa pagtuo,” ug bahin niini misulat si Pablo, “Siya, bisan pa patay, nagasulti gihapon.”7
GSAM 40Si Set ba ang Binhi?
GSAM 40.1Pagkahuman sa kamatayon ni Abel, natawo si Seth, ug nibanhaw ang paglaum; “kay ang Dios,” miingon si Eba, “nagtudlo kanako og lain nga binhi imbis kang Abel, nga gipatay ni Cain.”8 Pagkahuman, si Seth gilakip sa kaliwatan gikan kang Adan. (Tan-awa Genesis 5:3.) Si Cain, ang tinuod nga panganay, wala gilakip sa pedigrí. Lagmit nga gihunahuna ni Eba nga si Seth na karon ang gisaad nga Binhi. Makita sa rekord nga pagkahuman sa pagkahimugso ni Seth, ang mga tawo nagsugod sa pagtawag sa ilang kaugalingon sa ngalan sa Ginoo. (Tan-awa ang margin sa Genesis 4:26.) Tingali gibuhat nila kini sa pagtuo nga si Seth mao ang magahimong katapusang maghuhari, ang Ginoo, ug mopukan sa gipang-angkon nga gingharian ni Satanas.
GSAM 40Paglaum nga Nakasentro kang Noe
GSAM 40.2Sa mubo nga talaan sa mga hitabo gikan sa panahon ni Adan hangtod sa pagkahimugso ni Noe, gamay ra kaayo ang gihatag gawas sa kaliwatan sa katawhan. Sa pagkahimugso ni Noe (“ang matarong,” sa margin) nibanhaw pag-usab ang paglaum, ug miingon ang mga tawo, “Kining bataa makatabang kanato gikan sa atong labihan nga kahago tungod sa pagtunglo sa Ginoo sa yuta.”9 Ang pulong sa Dios hilom kung giunsa o sa unsang paagi nila gilauman ang kahupayan; apan ang paglaum mao nga ang sumpa sa yuta sa pipila ka paagi mapagaan. Ang kahibalo sa pagkadautan nga naglungtad sa panahon ni Noe, sa dihang ang mga tawo mopuno sa kalibutan sa sala ug kapintas hangtod nga ang kaliwatan malunod sa usa ka baha, ug si Noe ug ang iyang pamilya ra ang nakalingkawas sa kadaut; ug ang kamatuoran nga siya magpahimangno sa kalibutan sulod sa usa ka gatus ug baynte ka tuig bahin sa umaabot nga kadaut, tanan gitago kanila.
GSAM 41Gitukod nga Babel
GSAM 41.1Pagkahuman sa baha, gisugo ang mga tawo pinaagi kang Noe nga pun-on pag-usab ang yuta; apan samtang nagsugod sila sa pagdaghan, ilang gisalikway ang plano sa Ginoo sa pagdumala kanila. Gitukod ni Nimrod ang gingharian sa Babel (nga sa ulahi gitawag og Babilonia, ang unang gobyerno sa kalibutan).10 Sa dili madugay, gisugdan sa mga tawo ang pagtukod sa tore sa Babel, aron makahimo sila og ngalan para sa ilang kaugalingon ug aron dili sila magkawalay-kawalay, supak kaayo sa gitudlo sa Ginoo pinaagi kang Noe. Imbis nga maghulat sila nga mapailubon nga matuman sa Ginoo ang Iyang mga katuyoan, gikuha nila ang butang sa ilang kaugalingong mga kamot, unya gilibog sa Dios ang ilang pinulongan, ug busa nagkawalay-kawalay sila.
GSAM 41Si Abraham nga Manunod sa Kalibutan
GSAM 41.2Sa pagsubay sa mubo nga talaan hangtod sa ika-napulo nga kaliwatan gikan kang Noe, naa kita'y tawag kang Abraham, kinsa giingnan sa Ginoo, “Ang tanang yuta nga imong makita, ihatag ko kanimo, ug sa imong kaliwatan hangtod sa walay katapusan. Ug buhaton ko ang imong kaliwatan sama sa abog sa yuta: aron kon maihap sa usa ka tawo ang abog sa yuta, maihap usab ang imong kaliwatan. Bangon, lakaw-lakaw sa yuta sa gitas-on niini ug sa gilapdon niini; kay ihatag ko kini kanimo.”11 Bisan pa niini nga saad kang Abraham nga siya ang makapanag-iya sa yuta, gipasiguro sa Ginoo kaniya nga siya mamatay. Si Pablo miingon nga miadto siya “sa lugar nga gisaad kaniya nga iyang madawat sa ulahi isip panulondon.”12 Kining pangutana sa pagtuman sa saad walay duhaduha nga gipadayag kang Abraham pinaagi sa usa ka panan-awon gikan sa Dios, kay “ang siyudad nga tinuod nga gipaabot ni Abraham walay lain kondili ang siyudad nga lig-on gayod, nga giplano ug gitukod sa Dios.”13 Sa Roma 4:13 gisulti nga ang saad mao “nga siya mahimong manununod sa kalibotan;” dili sa karon nga kahimtang niini, apan sa dili madugay o sa ulahi, human siya mabuhi pag-usab.
GSAM 42.1Sa panan-aw sa tawo, napakyas si Abraham sa pagsabot kung giunsa mahimong iyang kaugalingong kaliwatan ang gisaad nga binhi. Busa gisugyot niya nga si Eliezer, ang iyang manedyer, mao ang binhi. Miingon ang Ginoo, Dili; kondili kini mao “ang imo gayong kaugalingong anak.” Karon gisugdan sa Ginoo ang pagpadayag kaniya nga ang katapusang buhat sa iyang kaliwatan dili dayon matuman. Miingon siya kang Abraham, “ang imong mga kaliwat mahimong mga dumuduong sa laing nasod. Mahimo silang mga ulipon didto ug daog-daogon sulod sa 400 ka tuig.... Apan ikaw, hatagan ko ug taas nga kinabuhi; mamatay ka sa katigulangon nga adunay kalinaw.”14
GSAM 42.2Ang asawa ni Abraham nagsugyot og dili maayong plano aron mapadali ang pagtuman sa saad; apan pagkahimugso ni Isaac, usa ka tinuod nga anak ni Abraham ug Sarah, ang iyang legal nga asawa, miingon ang Ginoo bahin kang Ismael ug sa iyang inahan nga si Hagar, “Pahawaa kining ulipang babaye ug ang iyang anak.”
GSAM 42.3Sa pagsulay sa pagtuo ni Abraham sa halad kang Isaac sa halaran, nakakat-on siya og leksyon mahitungod sa pagkabanhaw sa mga patay. Giingon mahitungod kaniya, “nagtuo siya nga kon mamatay man gayod si Isaac banhawon ra usab kini [si Isaac] sa Dios. Busa sama ra nga nabanhaw si Isaac gikan sa kamatayon ug nahibalik kang Abraham.”15
GSAM 42Ang Tinuod nga Binhi
GSAM 42.4Si Abraham kaniadto gitudloan nga ang tinuod nga Binhi, pinaagi kaniya pagapanalanginan ang tanang nasud, bisan pa man gikan sa iyang kaliwatan sumala sa unod, sa tinuod mao ang Cristo sa Dios; kay ang Ginoo wala moingon kaniya, “mga kaliwat ni Abraham nga ang buot ipasabot daghang mga tawo, kondili ang giingon niya, Ug sa imong kaliwat. Ang iyang gitumong usa lang ka tawo; ug kini walay lain kondili si Cristo.”16 Ang apostol Pablo miingon bahin niini, “Kaniadto pa nag-ingon na ang Kasulatan nga pakamatarungon sa Dios ang mga dili Judio tungod sa ilang pagtuo kaniya. Sumala sa Kasulatan, kining Maayong Balita gipahayag sa Dios kang Abraham. Nag-ingon siya, Panalanginan ko ang tanang mga tawo pinaagi kanimo.”17 Ang saad kang Abraham gipadayon usab kang Isaac ug sa iyang kaliwatan,18 ug usab kang Jacob.19
GSAM 42.5Tungod kay si Jacob adunay napulo ug duha ka anak nga lalaki, natural nga motumaw ang pangutana: Pinaagi kinsa masubay ang kaliwatan sa tinuod nga Binhi? Sa inspirado nga pagpamatuod ni Jacob mahitungod sa iyang mga anak nga lalaki, nasulbad na ang kaso: “Magmando ka sa dayon, Juda. Maggikan sa imong kaliwatan ang mga tigdumala. Busa mohatag ang mga nasod ug buhis ug motuman sila kanimo.”20 Sa pagtuman niini, angay hinumduman nga ang mga Israelita, bisan pa man ilalom sa lain-laing mga nasud, gitugotan nga adunay Sanhedrin. Busa ang Juda—ang tribo sa mga Hudiyo nga ginganlan gikan kang Juda—adunay tingog sa ilang kagamhanan hangtod nga miabot gayud si Shiloh (Cristo).
GSAM 43Ang Panahon nga Gitago
GSAM 43.1Ang mga patriyarka adunay pipila ka kahibalo mahitungod sa pagpanumbalik ug sa gisaad nga Binhi; apan kung kanus-a o hangtod kanus-a siya moabot, gitago gihapon kini kanila. Samtang ang kaliwatan ni Jacob nagkadaghan sa Ehipto, ug ang Asiriyano—si Paraon (Isaias 52:4)—nga “walay nasayran bahin kang Jose,”21 nagpahimulos kanila, ang ilang hunahuna mibalik sa 400 (sa tinuod 430) ka tuig nga gihisgutan kang Abraham isip panahon sa ilang pag-antos ug pagpuyo isip mga langyaw, nga naglaum nga ang kaluwasan gikan niini maghatag sa gisaad nga panulondon.
GSAM 43.2Sa pagkahimugso ni Moises, nakita sa iyang mga ginikanan nga “usa siya ka matahom nga bata.”22 Sigurado nga gihatagan sila og kahayag nga siya, ubos sa Dios, mao ang magluwas sa Israel gikan sa ilang malupit nga pagkaulipon. Walay duhaduha nga kini nga kahibalo gihatag kang Moises; kay sa dihang, sa edad nga kap-atan ka tuig, iyang gihukman nga motuman gayud sa pag-uban sa mga gipanglutos nga Israelinhon, ug mag-antos uban kanila kaysa tawgon nga anak sa anak nga babaye ni Paraon ug manunod sa trono sa Ehipto,23 ug sa dihang gisugdan niya ang pagpanalipod sa iyang katawhan, ug sa pagpanalipod kanila gipatay niya ang usa ka Ehipsiyano, natingala gayud siya nga wala nila mailhi ang iyang buhat; “naghuna-huna si Moises nga masabtan sa mga Israelinhon nga siya mao ang gamiton sa Dios sa pagluwas kanila.”24
GSAM 44.1Sa pag-abot sa panahon sa Ginoo nga mobiya ang mga Israelita sa Ehipto, nilakaw sila, ug sa gitagna nga panahon, usa ka adlaw nga tukma. Exodo 12:40, 41. Dili nila mahimo nga giisip si Moises ingon nga ilang katapusang magmamando ug ang binhi nga gihimuan sa saad, kay siya man gikan sa tribo ni Levi, ug wala ba gideklarar ni Jacob sa iyang espirituhanong pagtagna nga si Juda ang mahimong ilang magmamando hangtod moabot si Shilo?
GSAM 44“Makita Ko Siya, Apan Dili Karon.”
GSAM 44.2Sa dihang nagpadulong ang mga Israelinhon paingon sa Canaan, si Balak, ang hari sa Moab (usa ka kaliwat ni Lot), mitawag kang Balaam aron sumpaan ang Israel. Gibalhin sa Ginoo ang iyang sumpa ngadto sa panalangin, pinaagi niini nakadawat sila og dugang kahayag, nga gituyo aron wagtangon ang hunahuna nga ang katapusang kaluwasan gikan sa pag-angkon ni Satanas mahitabo dayon sa ilang pagsulod sa Canaan. Ang kasaysayan niini sa Kasulatan nag-ingon, si Balaam, sa usa ka panan-awon gikan sa Dios, miingon, “Adunay nakita ako sa akong panan-awon nga wala pa nahitabo. Sa umaabot adunay maghari sa Israel nga gikan sa kaliwat ni Jacob. Laglagon niya ang mga Moabihanon ug ang tanang kaliwat ni Set.”25
GSAM 44.3Kining daghang kaliwat nga miturok gikan kang Abraham gihisgutan ni Pablo sa ingon ani: “Busa gikan sa usa ka tawo, ug siya nga halos patay na, miturok ang kadaghan sama sa mga bitoon sa langit sa kadaghan, ug sama sa balas sa baybayon nga dili masukod. Kining tanan namatay sa pagtuo, nga wala madawat ang mga saad, kondili nakakita niini gikan sa gilay-on, ug nakombinsir niini, ug gidawat kini, ug gipahayag nga sila mga langyaw ug mga biyahero sa yuta.”26
GSAM 44.4Ang kasingkasing sa Israel dili unta nanghuyang o nadismaya sa prediksyon ni Balaam nga ang katumanan sa ilang paglaum “dili karon,” o “duol;” kay ang Ginoo, dili pa dugay sa wala pa kini nga propesiya, nagpasalig sa iyang kaugalingong kinabuhi nga ang himayaong kahimtang sa katapusan moabot. Pinaagi kang Moises miingon siya, “Apan nagsaad ako, ang buhing Ginoo, nga samtang napuno ang tibuok kalibotan sa akong gamhanan nga presensya.”27 Sa mga adlaw sa propeta Habakuk, 863 ka tuig pagkahuman, giusab paglitok ang maong kamatuoran, apan gihisgutan kini ingon usa ka panghitabo nga umaabot pa: “kay mapuno ang yuta sa kahibalo sa himaya sa Ginoo, sama sa pagtabon sa tubig sa dagat.”28
GSAM 45Ang Serbisyo sa Santuaryo usa ka tipo sa Tinuod
GSAM 45.1Sa dihang gidala sa Ginoo ang Israel gikan sa Ehipto, iyang gipahayag sa atubangan sa tibuok kampo ang iyang balaod sa moral nga mga sugo, ug gihatagan sila og kopya niini sa bato, nga gilukit sa iyang kaugalingong tudlo, aron kanunay silang matudloan ngadto sa Manluluwas nga sa katapusan magahalad sa iyang kaugalingon alang kanila; ug aron pinaagi sa bili sa iyang bililhon nga dugo ang ilang mga sala mapapas, nagtukod siya og santuaryo sa kamingawan. Kini nga tabernakulo, o santuaryo, sa tanang pagtukod niini, gisugo si Moises nga buhaton kini nga eksakto sama sa hulagway nga gipakita sa Ginoo kaniya sa bukid.29 Ang serbisyo sa kini nga santuaryo usa ka landong sa tinuod nga serbisyo ni Cristo sa langitnong santuaryo.30 Samtang ang tuyo sa Dios sa mga halad ug sakripisyo sa santuaryo mao ang pagpadayon sa atubangan sa mga tawo ang landong sa “mga maayong butang nga umaabot,”31 ang paningkamot ni Satanas mao ang paggiya sa mga tawo nga tan-awon ang halad mismo, imbis nga si Cristo ug ang iyang tinuod nga serbisyo, nga kini usa ra ka pananglitan. Busa naningkamot siya nga madani sila sa pagsalig sa ilang kaugalingong mga buhat alang sa kaluwasan.
GSAM 45.2Katuyoan sa Ginoo nga siya ang magmamando sa iyang katawhan—ang mga Israelita—aron makig-away sa ilang mga gubat ug mapailalom ang mga nasud. Aduna Siya'y kaugalingong pamaagi sa pagdumala, sama sa gipakita sa mosunod nga teksto: “Pagkahuman, gilaglag niya ang pito ka mga nasod sa Canaan, ug gihatag niya kining yutaa sa atong mga katigulangan. Kining tanan gihimo sa Dios sulod sa 450 ka tuig. Ug gihatagan niya sila ug mga maghuhukom aron magdumala kanila hangtod sa panahon ni Samuel nga propeta.”32
GSAM 45Ang Israel Nangayo og Hari
GSAM 45.3Klaro nga wala ganahi ang mga Israelinhon sa paagi sa Ginoo sa pagdumala kanila. Apan, mao kini ang iyang tuyo ug kabubut-on nga sila mahimong usa ka talagsaong katawhan, nga lahi sa tanang uban nga naglibot kanila. Kung ilang gisunod pag-ayo ang iyang mga sugo, bisan ang mga nasud unta mosulti bahin kanila, “Tinood gayud nga kining dakong nasud usa ka maalamon ug makasabot nga katawhan. Kay unsa bay nasud nga ingon kadako nga adunay Dios nga ingon ka duol kanila, sama sa Ginoo nga atong Dios, sa tanang butang nga atong gipangayo kaniya?”33
GSAM 46.1Sa ilang pagkawalay-kasatisfaksyon, nangayo sila kang Samuel nga magtudlo og hari alang kanila, ug miingon ang Ginoo kang Samuel, “Ako ang ilang gisalikway isip ilang hari.”34 Pag-usab miingon sila kang Samuel, ug sa medyo mas mapugsanon nga paagi, “Karon, hatagi kami ug hari nga mangulo kanamo sama sa ubang mga nasod.”35 Maampingon nga gipadayag ni Samuel kanila ang pagpanlupig nga moabot kanila kon adunay hari sila, apan “Apan wala mamati ang mga tawo kang Samuel. Miingon sila, Dili mahimo! Gusto namo nga adunay hari nga modumala kanamo. Unya mahimo kaming sama sa ubang mga nasod nga adunay hari nga modumala ug mangulo kanamo sa pagpakig-gira.”36
GSAM 46.2Busa aduna silay mga hari nga nagdumala kanila sulod sa hapit lima ka gatus ka tuig, una isip usa ka gingharian ilawom nila Saul, David, ug Solomon; unya nabahin kini sa duha ka gingharian, ang Israel ug ang Juda. Pipila ra kaayo sa ilang mga hari ang maayo ug matarong, apan kadaghanan kanila dautan, nga nagdala sa katawhan sa pagsimba sa mga dios-diosan ug sa grabeng mga dautang buhat. Busa ang mga tawo dili lang sama sa mga nasud sa ilang palibot sa pagbaton og hari, kondili sama usab kanila sa pagkadautan, sa pagbiya sa Dios sa ilang mga amahan, ug sa pagsimba sa mga dios-diosan ug sa mga puwersa sa langit.
GSAM 46.3Miingon ang Ginoo mahitungod niining paghari, pinaagi sa baba sa propeta Oseas, “Laglagon ko kamong mga taga-Israel, tungod kay gikontra ninyo ako nga inyong magtatabang. Hain na man ang inyong hari ug ang mga pangulo sa inyong mga lungsod nga moluwas kaninyo? Nangayo kamo ug hari ug mga opisyal. Sa akong kasuko gihatag ko sila kaninyo, ug sa akong kapungot gikuha ko sila.”37
GSAM 47Ang Gingharian Gibaliktad
GSAM 47.1Nagpadayon kining paghari hangtod gisunog sa mga Caldeo ang Jerusalem, gikuha ang mga sudlanan sa templo, ug gidala ang Juda nga bihag paingon sa Babilonia, diin sila nagpabilin sulod sa pitongpulo ka tuig, sumala sa gitagna batok kanila. Sa pagtapos niining monarkikal nga pagdumala, miingon ang Ginoo pinaagi sa propeta Ezequiel kang Sedequias, ang ilang katapusang hari, “Ikaw, dili diosnon ug daotan nga prinsipe sa Israel, nga miabut na ang adlaw, sa diha nga matapos na ang kadautan, ingon niini ang pag-ingon sa Ginoo nga Dios: Tangtanga ang diadema, ug kuhaa ang korona: dili na kini pareho: itas-a ang ubos [ang magmamando sa Babilonia], ug ipaubos ang hataas [kini nga labaw ka-mapahitas-on nga magmamando sa tribo sa Juda]. Ako magbaliktad, magbaliktad, magbaliktad niini: ug dili na kini maglungtad, hangtud moabot siya nga kaniya ang katungod; ug ihatag ko kini kaniya.”38
GSAM 47.2Kining magmamando nga adunay katungod sa paghari, ang tinuod nga Binhi, mao si Cristo. Mahitungod kaniya gisulat sa propeta Miqueas, “Ang Jerusalem, nga sama sa usa ka tore nga lantawanan, diin ang Dios magbantay sa iyang katawhan mahimo pag-usab nga nag-unang siyudad sa Israel sama kaniadto [pagmando sa yuta, nga gipahiuli diha kang Cristo].”39
GSAM 47.3Sa dihang nawala sa Israel ang setro, niadto kini sa kamot sa hari sa Babilonia. Samtang sunod-sunod silang nasakop sa pagdumala sa Medo-Persia, Gresya, ug Roma, tulo ka beses nga nabaliktad ang gingharian. Sa paghari ni Cesar Augustus, emperador sa Roma, si Cristo, ang may katungod nga manununod sa trono ni David,—ang tinuod nga Binhi sa babaye, ni Abraham, ug ni David,—natawo, ug sa paagi nga gitagna.
GSAM 47.4Aron mahibal-an sa katawhan nga ang Maghuhari nga adunay katungod sa paghari, ang tinuod nga Binhi, labaw pa sa usa ka ordinaryong mortal nga tawo nga adunay mubo nga gingharian, ang Ginoo nagpalihok sa salmista sa pagsulat niini: “Ilhon ko siyang akong kamagulangang anak, ang labing gamhanan sa tanang mga hari. Magpadayon ang akong gugma kaniya hangtod sa kahangtoran, ug ang akong kasabotan kaniya dili gayod mapakyas. Ang matag hari sa Israel maggikan sa iyang mga kaliwat hangtod sa kahangtoran; ang iyang gingharian mahimong sama kamalungtaron sa langit.” “Ang matag hari sa Israel maggikan sa iyang mga kaliwat hangtod sa kahangtoran. Ang iyang gingharian molungtad diha sa akong presensya sama sa adlaw; magpadayon kini hangtod sa kahangtoran sama sa bulan nga kasaligan nga tigpamatuod sa langit.”40
GSAM 48.1Sa propesiya ni Isaias, atong gibasa pa ang mosunod mahitungod niining Maghuhari: “Matawo ang usa ka batang lalaki ug maghari siya kanamo. Pagatawgon siya nga, Maalamong Magtatambag, Makagagahom nga Dios, Amahan hangtod sa kahangtoran, ug Prinsipe sa Kalinaw. Walay kataposan ang kauswagan ug kalinaw diha sa iyang pagdumala. Maghari siya isip manununod sa gingharian ni David. Palig-onon niya kini ug patunhayon ang hustisya ug katarong sa walay kataposan. Sigurohon gayod sa Ginoo nga Makagagahom nga matuman kini.”41
GSAM 48Pag-alsa ni Enoch ug Elias
GSAM 48.2Aduna'y mga natala nga mga tawo sa karaang panahon nga gidala sa langit nga wala matilawi ang kamatayon. Mahitungod kang Enoch, ang ikapito gikan kang Adan, giingon nga, “naglakaw siya uban sa Dios: ug wala na siya; kay gidala siya sa Dios.”42 “Tungod sa pagtuo, wala mamatay si Enoc, hinuon gidala siya sa Dios didto sa laing kinabuhi. Wala na siya makita dinhi sa yuta tungod kay gilalin siya sa Dios. Ug sumala sa Kasulatan, gilalin siya tungod kay nalipay ang Dios kaniya.”43
GSAM 48.3Pag-usab, samtang naglakaw pa sila ni Elias ug Eliseo, “Samtang naglakaw sila ug nag-istoryahanay, kalit lang nga adunay miabot nga karwahi nga kalayo nga giguyod sa mga kabayo nga kalayo. Miagi kini sa ilang taliwala ug nabulag sila, ug gidala si Elias sa langit pinaagi sa usa ka alimpulos. Nakita kini ni Eliseo ug misinggit siya, Amahan ko! Amahan ko! Ang mga karwahi ug mga tigkarwahi sa Israel! wala na niya makita si Elias.”44
GSAM 48.4Nanagna si Enoc mahitungod sa pag-abot ni Cristo isip hukom sa tibuok kalibutan, sa mosunod nga mga pulong: “Moabot ang Ginoo kauban sa iyang linibo ka mga anghel sa paghukom sa tanan, ug sa pagsilot sa mga dili diosnon tungod sa ilang daotan nga mga binuhatan, ug tungod sa mga daotan nga pulong nga gisulti nila batok kaniya.”45
GSAM 49Gitudlo ni Job ang Pag-abot sa Ginoo
GSAM 49.1Si Job, nga gituohan nga nabuhi sa panahon ni Moises, adunay kahibalo mahitungod sa pag-abot ni Cristo ug sa pagkabanhaw; kay miingon siya, “O unta nga gisulat karon ang akong mga pulong! O unta nga kini gisulat sa usa ka libro! nga kini gilukit sa puthaw nga panulat ug tingga sa bato hangtod sa walay katapusan! Kay nahibalo ako nga buhi ang akong Manluluwas, ug nga siya motindog sa katapusang adlaw dinhi sa yuta; ug bisan pa nga pagkahuman sa akong panit, gubaon sa mga ulod kini nga lawas, apan sa akong unod makita nako ang Dios: kinsa akong makita alang sa akong kaugalingon, ug ang akong mga mata makakita kaniya, ug dili lain.”46
GSAM 49Ang Trono ni David, ang Trono sa Ginoo
GSAM 49.2Ang trono ni David gitawag nga trono sa Ginoo. “Nalingkod si Solomon sa trono sa Ginoo isip hari puli kang David nga iyang amahan.”47 Ang Ginoo “nagsaad uban sa usa ka panumpa kaniya [kang David] nga ang usa sa iyang mga kaliwat manunod sa iyang gingharian. Ug tungod kay nahibaloan ni David kon unsa ang himuon sa Dios, nagsulti siya mahitungod sa pagkabanhaw sa Mesiyas, nga wala siya pasagdi didto sa lubnganan, ug ang iyang lawas wala madunot.”48 Ug gisulti pa gayud mahitungod sa umaabot nga paghari ni Cristo, nga Siya molingkod sa trono ni David. (Tan-awa Isaias 9:7.) Usab, “Ang ilang mga hari ug mga pangulo nagtigom ug nangandam sa pagpakig-gira sa Ginoo ug sa hari nga iyang pinili.... Gipahimutang ko na sa Zion, nga akong balaang bungtod, ang hari nga akong pinili. Ipadayag ko ang giingon kanako sa Ginoo nga, ‘Ikaw ang akong anak, ug niining adlawa nga nahimo kang hari, ako nahimong imong amahan.’”49 Usab, “Miingon ang Ginoo sa akong Ginoo, Lingkod ka sa akong tuo, hangtod akong himoon ang imong mga kaaway nga tungtonganan sa imong mga tiil.”50
GSAM 49Ang mga Hudiyo Nalibog
GSAM 49.3Kining mga teksto nakapalibog sa mga Hudiyo. Aduna sila'y problema nga dili nila masulbad: kon gitawag siya ni David nga Ginoo, giunsa man siya pagkatawag nga anak ni David? Unsaon man siya pagka-anak nga natawo gikan sa kaliwatan ni David, apan siya usab si Immanuel—ang Dios uban kanato? Bisan pa, si Isaias, ang ilang kaugalingong propeta, nagpahayag, “Magsabak ang usa ka batan-ong babaye ug manganak siyag lalaki, ug nganlan niya kinig Emmanuel.”51
GSAM 50.1Nasayud kaayo si Cristo sa pangutana nga makapahilom sa mga mapangkontra nga Pariseo, busa nangutana siya kanila, “Unsa man inyong hunahunaon mahitungod kang Cristo? Anak kinsa siya? Mitubag sila kaniya, Anak ni David. Miingon siya kanila, Unsaon man ni David sa espiritu pagtawag kaniya nga Ginoo, nga nagaingon, Miingon ang Ginoo sa akong Ginoo, Lingkod ka sa akong too, hangtud akong himoon ang imong mga kaaway nga tungtonganan sa imong mga tiil? Kung gitawag siya ni David nga Ginoo, giunsa siya pagtawag nga anak niya?”52
GSAM 50.2Gihisgutan pag-usab kini nga hilisgutan sa Salmo 45:6, 7: “Ang imong gingharian, O Dios, wala gayoy kataposan, ug matarong ang imong pagdumala sa imong gingharian. Nahigugma ka sa katarong, apan nasilag ka sa kadaotan. Busa gipili ka sa Dios, nga imong Dios, ug gihatagan ka ug kalipay nga labaw kaysa gihatag niya sa imong mga kauban.”53 Sa paghunahuna niining mga Kasulatan, ang mga Hudiyo seguradong adunay halangdong pagsabot sa kinaiya sa umaabot nga Maghuhari ug Manumbalik. Dili kini mahimong lahi.
GSAM 50Ang Binhi nga Gikan sa Diyosnon nga Gigikanan
GSAM 50.3Gitagaan og tukmang pagtulon-an bahin kang Cristo ug sa iyang pagkahimugso, kay ang Ginoo pinaagi kang propeta Miqueas nagtino sa iyang pagka-diyosnon nga gigikanan, ug bisan sa gamay nga baryo diin siya matawo: “Ikaw, Betlehem Efrata, dili kaayo importante nga lungsod sa Juda. Apan maggikan kanimo ang usa ka tawo nga mag-alagad kanako isip pangulo sa Israel, kansang mga katigulangan inila nga mga tawo sa unang panahon” (margin, Heb., gikan sa “mga adlaw sa walay katapusan”).54
GSAM 50Ang Presensya sa Dios nga Napadayag sa Shekinah ug sa panganod
GSAM 50.4Sa ulahi sa kasaysayan sa mga Israelita, sa dihang nahuman na ni Solomon ang pagtukod sa templo, nga iyang giingon nga kinahanglan kaayo nga “ma-magnifiko,” ang shekinah sa himaya sa Dios mipahimutang sa iyang puwesto taliwala sa mga kerubin ibabaw sa lingkoranan sa kaluoy. Ang talaan nag-ingon nga sa dedikasyon sa templo, sa dihang migawas ang mga pari gikan sa balaan nga dapit, “adunay panganod nga milukop sa Templo sa Ginoo. Wala na makapadayon paghimo ang mga pari sa ilang buluhaton sa Templo tungod sa panganod, kay ang gamhanang presensya sa Ginoo milukop sa iyang Templo.”55 Ang presensya sa Ginoo niining templo napadayag sa mga mata sa katawhan sa panganod sa himaya. Mitubag ang Ginoo sa pag-ampo ni Solomon niining higayona, ug miingon kaniya, “Nadungog ko ang imong pag-ampo, ug gipili ko kining dapita alang sa akong kaugalingon nga usa ka balay sa halad.”56
GSAM 51.1Ang katawhan nakasala—misimba sa mga dios-dios—busa ang ilang siyudad ug santuaryo nahugno sulod sa pitongpulo ka tuig. Human sa pagkaulipon, ang templo gitukod pag-usab sa kamot ni Zerubabel. Bisan pa nga kini dili ingon kahalangdon sa gitukod ni Solomon, giingon sa Ginoo pinaagi sa iyang propeta, “Ang himaya niini karon nga balay mas mulabaw sa himaya sa kanhing balay.”57 Gipahimong matahum kini nga balay ni Herodes, ug sa mga patyo niini nagtudlo ang Manluluwas. Ang unang balay adunay panganod sa himaya nga nagrepresentar sa Ginoo, apan sa ikaduha misulod ang Manluluwas mismo, ang Magbubuhat sa tanang butang.
GSAM 51Mahimayaong Paghari sa Sanga ni Jesse
GSAM 51.2Alang sa mga nagpaabot ug naghulat sa panahon ni Isaias, ang mga hulagway pinaagi sa iyang propesiya sa himayaong mga butang nga may kalabotan sa katapusang pagtubos seguradong nahimong tinubdan sa kusog ug pagdasig. Kining mga propesiya usab naglarawan sa labing klarong paagi sa linya diin gikan kining gipaabot nga Manluluwas, ingon niini: “Ang mga kaliwat ni David nahisama sa kahoy nga gipukan. Apan maingon nga manalingsing ang tuod sa kahoy nga gipukan, moabot usab ang usa ka bag-ong hari gikan sa kaliwat ni David. Ang Espiritu sa Ginoo magagahom kaniya nga maghatag kaniyag kaalam, pagsabot, abilidad sa pagplano, gahom, kahibalo, ug pagtahod sa Ginoo. Ug kalipay niya ang pagtahod sa Ginoo. Dili siya mohukom pinasikad lang sa iyang makita o madungog. Hatagan niya ug makatarunganong paghukom ang mga kabos ug hatagan niyag kaangayan ang mga biktima sa pagpahimulos. Sa iyang pagdumala, silotan niya ang kalibotan ug mangamatay ang mga tawong daotan.”58
GSAM 52Ang Pagkabanhaw nga Gitudlo sa mga Propeta
GSAM 52.1Gitudlo usab sa propeta Isaias ang doktrina sa pagkabanhaw sa mga patay, pinaagi niining makahupay nga mga pulong: “Dinhi sa Bukid sa Zion, mangandam ang Ginoo nga Makagagahom ug usa ka kombira alang sa tanang katawhan. Mga lamiang pagkaon ug labing maayong ilimnon ang iyang andamon. Ug dinhi usab sa maong bukid, kuhaon niya ang kasubo sa mga katawhan sa tanang nasod. Wad-on sa Ginoong Dios ang gahom sa kamatayon ug pahiran niya ang mga luha sa tanang katawhan. Kuhaon niya ang pagkatinamay sa iyang katawhan sa tibuok kalibotan. Mao kini ang giingon sa Ginoo. Kon mahitabo na kini, moingon ang mga katawhan: Siya ang atong Dios! Misalig kita kaniya, ug giluwas niya kita. Siya ang Ginoo nga atong gisaligan. Maglipay kita ug magsadya kay giluwas niya kita.”59
GSAM 52Ang Gingharian sa Gipa-bag-ong Yuta
GSAM 52.2Ang maong propeta miingon nga kini usa ka bag-ong yuta diin ang katapusang gingharian ipatukod: “Pamati! Maghimo akog bag-ong langit [langit sa atmospera] ug bag-ong yuta. Ang daang langit ug yuta dili na hinumdoman pa [margin, Heb., ‘moabot sa kasingkasing,’ nga nagpasabot nga dili na kini pangandoyon pag-usab]. Apan kamo maglipay ug magsaulog hangtod sa kahangturan sa akong paglalang: kay, ania karon, akong lalangon ang Jerusalem nga usa ka saulog, ug ang iyang katawoan usa ka kalipay. Ug ako maglipay sa Jerusalem, ug magsaulog sa akong katawoan: ug ang tingog sa paghilak dili na madungog pa didto, ni ang tingog sa pag-agik-agik. Dili na unya adunay gikan niadto [gikan sa panahon nga gimugna ang bag-ong yuta] usa ka bata nga pipila ka adlaw [usa ka bata nga dili magdugay], ni usa ka tigulang nga wala makapuno sa iyang mga adlaw [sayong pagkatigulang]: kay ang bata mamatay nga usa ka gatus ka tuig ang panuigon [sa mga panahon nga ang mga tawo makaabot sa kinabuhi nga siyam ka gatus ka tuig, ang mga bata mahimong usa ka gatus ka tuig ang panuigon]; apan ang makasasala nga usa ka gatus ka tuig ang panuigon [sa ulahing mga katuigan sa usa ka gatus ka tuig nga kinabuhi] pagatunglohon. [Ang mga mamatay sa panahon nga ipahimutang ang bag-ong yuta mao kadtong mapukan sa ‘pagkaguba sa mga daotan.’ 2 Pedro 3:7.] Ug magtukod sila ug mga balay, ug puy-an nila kini; ug magtanum sila ug mga ubasan, ug kan-on nila ang bunga niini. Dili sila magtukod, ug lain ang mopuyo; dili sila magtanum, ug lain ang mokaon: kay ingon sa mga adlaw sa kahoy [ang kahoy sa kinabuhi, Septuaginta] mao usab ang mga adlaw sa akong katawhan, ug ang akong mga pinili malungtaron nga malipay sa buhat sa ilang mga kamot.”60
GSAM 53.1Gitan-aw ni Ezequiel pinaagi sa taas nga panan-aw sa panahon hangtod sa pagkabanhaw sa mga patay. Pinaagi kaniya miingon ang Ginoo, “Tan-awa, O akong katawhan, ablihan ko ang inyong mga lubnganan, ug pasakaon ko kamo gikan sa inyong mga lubnganan, ug dad-on ko kamo sa yuta sa Israel.”61
GSAM 53“Gidala Niya ang Atong mga Kasakit”
GSAM 53.2Sa Isaias, ang propeta sa Maayong Balita, mas hingpit nga gipadayag ang paghusay, mga pag-antos, ug kamatayon sa Manluluwas alang sa mga tawo. “Kinsa,” ingon sa propeta, “nituo sa among balita? ug kinsa ang nakakita sa bukton sa Ginoo nga gipadayag? Kay motubo siya sa atubangan niya sama sa usa ka malumo nga tanom, ug sama sa gamot gikan sa uga nga yuta: wala siyay dagway ni kaanyag; ug sa diha nga makita nato siya, walay kaanyag nga atong gitinguha kaniya. Gitinamay siya ug gisalikway sa mga tawo; usa ka tawo sa kasubo, ug nasayud sa pag-antos: ug gitago nato sama sa pagpanago sa atong nawong gikan kaniya; gitinamay siya, ug wala nato siya giisip. Tinood, gidala niya ang atong mga kasakit, ug gipas-an ang atong mga kasubo: apan giisip nato siya nga gisamad, gipigo sa Dios, ug gilupigan. Apan siya ang gisamaran tungod sa atong mga sala, siya ang gipisot tungod sa atong mga kalapasan: ang silot nga alang sa kalinaw nato anaa kaniya; ug pinaagi sa iyang mga labod kita naayo.”62
GSAM 53.3Kahimoon ba kining mga hitabo nga ingon ana ka katingalahan sa akong panahon? tingali nangutana ang mga tawo, ingon man ang propeta. Ang tubag unta mao, Dili pa kini mahitabo karon; wala pa moabot ang panahon sa pag-abot niining dakong Manluluwas; apan nagaingon ang propeta, “Mga Israelinhon, makita ninyo ang usa ka hari nga gamhanan, kansang gingharian labihan kalapad.”63
GSAM 54Ang mga Propesiya ni Daniel Nagpadayag sa Umaabot
GSAM 54.1Apan, pinaagi kang propeta Daniel gisugdan sa Ginoo ang pagtudlo sa iyang katawhan mahitungod sa magkasunod nga mga gingharian nga motumaw ug maghari hangtod sa pagtukod sa iyang walay katapusang gingharian; ug aron ipadayag ang usa ka espesyal nga panahon, gikan sa usa ka hitabo nga wala pa mahitabo niadto, hangtod sa tinuod nga pagpakita ug pagputol sa Mesiyas. Ang interpretasyon sa damgo ni Nebucadnezar nagpadayag nga ang upat ka gingharian nga magdumala sa kalibutan mokunhod sa gahum ug kadungganan subay sa nagkagamay nga bili sa bulawan, pilak, bronse, ug puthaw; ug sa katapusan, ang nabungkag ug dili nagkahiusa nga kahimtang sa mga gingharian ikatandi sa pagkabuakbuak sa puthaw nga gisagol sa lapok. Unya moabot ang gingharian sa langit nga mosunod sa pagkunhod sa mga gingharian nga mahimong sama sa tahop sa giokanan sa ting-init, aron walay kaplagan nga lugar para kanila, samtang ang gingharian sa Dios mopuno sa tibuok kalibutan.
GSAM 54.2Unya, sa panan-awon sa ikapitong kapitulo, ilawom sa mga simbolo sa upat ka dagkong hayop, gihisgotan pag-usab ang mao gihapong mga butang, ug gipakita ang ubang kinaiya niining mga gingharian. Niining maong kapitulo gisubay ang dagan ug buhat sa gahum nga “gamay nga sungay” nga motumaw, human sa pagbahin sa ika-upat nga gingharian ngadto sa napulo ka bahin, nga nagpukan o nagdaug sa tulo niini aron itukod ang iyang kaugalingon isip espirituhanong magmamando ibabaw sa tanan. Kini nga gahum sa papa magpadayon sa nabahin-bahin ug maluya nga kahimtang sa ika-upat nga gingharian, sulod pa gani sa 1260 ka tuig. Busa napadayag ang mga hitabo nga moabot hangtod sa panahon nga si Cristo modawat sa gingharian gikan sa Iyang Amahan, ug ihatag kini sa mga balaan sa Labing Halangdong Dios; usa ka gingharian nga sa katapusan maghari sa tibuok yuta, ug magpabilin hangtod sa walay katapusan.
GSAM 55Ang Duha ka Libo ug Tulo ka Gatus ka Adlaw
GSAM 55.1Sa ikawalong kapitulo sa Daniel, ilawom sa panan-awon sa laking karnero, sa kanding, ug sa “gamay nga sungay nga mitubo kaayo,” gidala pag-usab ang propeta ngadto sa katapusan sa panahon. Sa bersikulo 13 ug 14, gitawag ang iyang pagtagad ngadto sa usa ka panahon—2300 ka adlaw—nga moabot hangtod sa paghukom. Usa kini ka taas kaayo nga yugto sa panahon, ug mao nga nasabtan kini sa propeta; kay gisultihan siya sa anghel nga ang panan-awon para pa sa daghang adlaw. Wala pa'y gihatag nga petsa alang sa pagsugod sa mga adlaw, busa gitapos niya ang kapitulo pinaagi sa pag-ingon, “Apan wala gihapon ako mahimutang niadtong panan-awon nga akong nakita. Lisod kaayo kadto sabton.”
GSAM 55Ang Kapitoan ka Semana ngadto sa Mesiyas
GSAM 55.2Ang ikasiyam nga kapitulo naghisgot sa pag-abot sa anghel kang Daniel, ingon tubag sa iyang hangyo, aron hatagan siya og kahanas ug pagsabot. Gipahibalo niya siya sa usa ka panahon nga kapitoan ka semana. Ang unom ka pulo'g siyam niini nga mga semana sa mga tuig [nga, giingon kanato, mao ang kahulugan sa pulong shevooim, nga gihubad nga “semana”] moabot hangtod sa Mesiyas. Ang punto diin magsugod ang panahon, “pagmando nga tukoron pag-usab ang Jerusalem,” wala pa gihatag. Motumaw ang pangutana, Giunsa kaha pagkahibalo ni Daniel kung asa matapos ang unom ka pulo'g siyam ka semana? Sa ika-napulo'g duha nga kapitulo giisip pag-usab ang pangutana sa panahon, ug sa iyang pangutana, “unsa ba gayod ang mahimong resulta niining tanan?” gisultihan siya nga paingon sa iyang dalan, kay ang mga pulong “gisirado ug gitakpan hangtod sa katapusang panahon,” sa dihang ang “mga maalamon makasabot.”
GSAM 55.3Walay duhaduha nga kini nga pangutana sa panahon usa sa mga pananglitan nga gitumong sa apostol Pedro sa dihang miingon siya, “Mahitungod sa kining kaluwasan, gipangusisa ug gipangita pag-ayo sa mga propeta nga nagprofesiya mahitungod sa grasya nga moabot kaninyo; nga nangita kon unsa, o unsang matang sa panahon ang gipasabot sa Espiritu ni Cristo nga anaa kanila, sa dihang gipamatuod daan ang mga pag-antos ni Cristo, ug ang himaya nga mosunod.”64
GSAM 56Kapalaran sa mga Dili Matarong
GSAM 56.1Si Malakias, ang katapusan sa mga propeta sa Daan nga Tugon, nagbilin og makapahinganghang paghulagway sa katapusang paglaglag sa mga daotan: “Miingon ang Ginoo nga Makagagahom, Siguro gayod nga moabot ang adlaw nga mosilot ako. Mahisama kini sa nagdilaab nga hurnohan. Silotan ko ang tanang mga mapahitas-on ug naghimog daotan. Sunogon ko sila sama sa pagsunog sa dagami. Mahisama sila sa sinunog nga kahoy nga wala gayoy mahibilin nga gamot ug sanga. Apan kamong nagtahod kanako, masinati ninyo ang pagluwas ko kaninyo. Mahisama kini sa pagsubang sa adlaw nga ang iyang sidlak naghatag ug kaayohan. Ug maglukso-lukso kamo sa kalipay sama sa nati nga mga baka nga gipagawas sa toril. Sa pag-abot sa adlaw nga himuon ko na kining mga butanga, laglagon ninyo ang mga daotan nga daw sa abog lang nga inyong tunob-tunoban, miingon ang Ginoo.”65
GSAM 56.2Sa tanang kamatuoran nga narekord sa Daang Tugon nga anaa sa mga Israelinhon, nga nagpadayag kanila sa daghang bahin sa plano sa kaluwasan, unsa kaha kadako ang kadasig sa mga makugihong estudyante sa pulong samtang ilang nakita ug nasabtan nga nagkadool na ang panahon nga moabot kining gisaad nga Binhi. Samtang ang kadaghanan, ug bisan pa ang mga nagbasa sa Kasulatan sa mga sinagoga matag Adlaw nga Igpapahulay, wala makasabot sa pulong (Mga Buhat 13:27), ang mga matinud-anon ug mapisan nga naningkamot, nga matinud-anon nga nangita sa Kasulatan ubos sa giya sa Espiritu, walay duhaduha nga nag-ampo nga matinud-anon, sama sa gibuhat sa apostol Juan niining panahona, “Umari ka, Ginoong Jesus, ug umari ka sa madali.”
Notes
- Mga Panultihon 13:12. ↩
- Hagai 2:6, 7. ↩
- Hebreohanon 12:26-28. ↩
- Isaias 28:13. ↩
- Mga Panultihon 4:18. ↩
- Genesis 4:1. ↩
- Hebreohanon 11:4. ↩
- Genesis 4:25. ↩
- Genesis 5:29. ↩
- Genesis 9:1; 10:9, 10. ↩
- Genesis 13:15-17. ↩
- Hebreohanon 11:8. ↩
- Hebreohanon 11:10. ↩
- Genesis 15:13-15. ↩
- Hebreohanon 11:19. ↩
- Galacia 3:16. ↩
- Galacia 3:8. ↩
- Genesis 26:3-5. ↩
- Genesis 28:13. ↩
- Genesis 49:10. ↩
- Exodo 1:8; Mga Buhat 7:18. ↩
- Hebreohanon 11:23. ↩
- Tan-awa ang Antiquities of the Jews ni Josephus, Libro 2, kapitulo 9, parapo 7; The Spirit of Prophecy, bolyum 1, mga pahina 165, 166. ↩
- Mga Buhat 7:25. ↩
- Numeros 24:17. ↩
- Hebreohanon 11:12, 13. ↩
- Numeros 14:21. ↩
- Habakuk 2:14. ↩
- Exodo 25:40; 26:30; 27:8; Mga Buhat 7:44. ↩
- Hebreohanon 8:3-5; 9:8-12. ↩
- Hebreohanon 10:1. ↩
- Mga Buhat 13:19, 20. ↩
- Deuteronomio 4:6, 7. ↩
- 1 Samuel 8:7. ↩
- 1 Samuel 8:5. ↩
- 1 Samuel 8:19, 20. ↩
- Oseas 13:9-11. ↩
- Ezequiel 21:25-27. ↩
- Miqueas 4:8. ↩
- Salmo 89:27-29, 36, 37. ↩
- Isaias 9:6, 7. ↩
- Genesis 5:24. ↩
- Hebreohanon 11:5. ↩
- 2 Mga Hari 2:11, 12. ↩
- Judas 14, 15. ↩
- Job 19:23-27. ↩
- 1 Cronica 29:23. ↩
- Mga Buhat 2:30, 31. ↩
- Salmo 2:2-7. ↩
- Salmo 110:1. ↩
- Isaias 7:14. ↩
- Mateo 22:42-45; Salmo 110:1. ↩
- Hebreohanon 1:8, 9. ↩
- Miqueas 5:2. ↩
- 1 Mga Hari 8:10, 11. ↩
- 2 Cronica 7:12. ↩
- Hagai 2:9. ↩
- Isaias 11:1-4. ↩
- Isaias 25:6-9. ↩
- Isaias 65:17-22. ↩
- Ezequiel 37:12. ↩
- Isaias 53:1-5. ↩
- Isaias 33:17. ↩
- 1 Pedro 1:10, 11. ↩
- Malakias 4:1-3. ↩