Kapitulo 7 — Ang Dali nga Pag-uswag sa Mensahe
GSAM 126.1“Ug nakakita ako sa lain nga gamhanang anghel nga nanaug gikan sa langit, nga nagsul-ob ug panganod: ug usa ka bahaghari ang naa sa iyang ulo, ug ang iyang nawong sama sa adlaw, ug ang iyang mga tiil sama sa haligi sa kalayo; ug nagkupot siya sa iyang kamot ug usa ka gamay nga abli nga basahon: ug gibutang niya ang iyang tuo nga tiil sa dagat, ug ang iyang wala nga tiil sa yuta, ug misinggit siya sa kusog nga tingog, sama sa pagngulob sa leon: ug sa dihang siya nakasinggit na, pito ka dalugdog ang nagpahayag sa ilang mga tingog.... Ug ang anghel nga akong nakita nga nagtindog sa ibabaw sa dagat ug sa yuta mipataas sa iyang kamot paingon sa langit, ug mipanumpa pinaagi kaniya nga buhi hangtod sa walay katapusan, nga nagmugna sa langit, ug sa mga butang nga ana niini, ug sa yuta, ug sa mga butang nga ana niini, ug sa dagat, ug sa mga butang nga ana niini, nga wala nay panahon: apan sa mga adlaw sa tingog sa ikapitong anghel, sa diha nga siya magsugod na sa pagtunog, mahuman na ang misteryo sa Dios, ingon sa iyang gipahayag sa iyang mga alagad nga mga propeta.”1
GSAM 126Ang Anghel, Simbolo sa mga Tawhanong Mensahero
GSAM 126.2Sama sa gipakita na, ang buhat sa pagpangwali sa Maayong Balita gisalig sa tawo, ug ang Ginoo nagsaad sa Iyang panalangin niining maong instrumento hangtod sa “katapusan sa kalibutan.”2 Busa ang anghel nga nagdala niini nga mensahe kinahanglan usa ka simbolo sa usa ka mensahe mahitungod sa panahon nga ipangwali sa mga lumolupyo sa yuta. Ang mensahe gipahayag gikan sa usa ka basahon nga “abli,” nga klaro nga nagpasabot nga kini kaniadto sirado. Kining mga mensahero gihatagan og bili sa Dios; kay ang “bahaghari,” usa ka timaan sa pakigsaad sa Dios, naa sa ibabaw nila, ug sila nagasul-ob sa kahayag sa himaya sa Dios, ug nagapahayag sa mensahe subay sa awtoridad sa Magbubuhat sa tanang butang. Ang gipahayag dinhi usa ka mensahe sa panahon, nga kaniadto “gisilyohan,” apan karon gipahayag gikan sa usa ka “abli” nga basahon.
GSAM 127.1Sa miaging mga kapitulo napamatud-an nga gimarkahan sa Ginoo ang panahon kung kanus-a ihatag ang kahayag nga may kalabotan sa katapusan sa dakong propetikanhong yugto—duha ka libo tulo ka gatus ka adlaw—nga nagdala ngadto sa imbestigatibong paghukom; nga ang prediksyon nga modaghan ang kahibalo hingpit nga natuman pinaagi sa pagtukod sa daghang mga tawo nga iyang gipadayagan niining kahayaga; ug nga gitakda usab niya ang panahon nga ang “panalitian sa igos” pagakat-onon, pinaagi sa pagtukod sa iyang mga magtutudlo niadto ug didto aron moadto ug ipahayag kana nga panalitian sa kalibutan. Ingon usab ka tukma gitakda niya ang punto nga ang mensahe sa panahon mosaka ngadto sa kusog nga pagtuaw, ug ingon usab ka tukma kini natuman.
GSAM 127Ang Kusog nga Pagtawag sa Unang Mensahe
GSAM 127.2Ang tukmang panahon kung kanus-a ipahibalo ang kusog nga pagtawag niining pahibalo usa ka makapaikag nga pangutana. Gihimutang kini dinhi taliwala sa pagtunog sa ika-unom ug ikapitong trumpeta, nga makita dili lamang sa posisyon niini sa rekord sa Kasulatan, kondili usab sa mensahe mismo, nga nag-ingon: “kon magpatingog na ang ikapito nga anghel sa iyang trumpeta, buhaton na sa Dios ang iyang tinago nga plano sumala sa iyang gisugilon sa iyang mga alagad nga propeta.” Kini usa ka konklusibong ebidensya nga ang panahon nga gipahayag niining mensahe naglangkob hangtod sa pagtunog sa ikapitong trumpeta.
GSAM 127Ang Panahon sa Kusog nga Pagtawag
GSAM 127.3Sa dihang motunog ang ikapitong anghel, nabasa nato nga “naabli ang Templo sa Dios didto sa langit, ug sa sulod niini nakita ang sudlanan sa Kasabotan sa Dios.”3 Sa serbisyo sa yutang santuaryo, ang dapit nga naglangkob sa kaban—ang labing balaan nga dapit—giablihan lamang kausa sa usa ka tuig; kana mao ang adlaw sa pagpasig-uli, ug alang sa katuyoan sa pagtangtang sa mga sala—ang paghinlo sa santuaryo. Ang panahon nga gihisgutan sa mga propeta, kung kanus-a mahitabo kining buluhaton sa paghinlo, nga himuon ni Cristo, mao ang sa katapusan sa duha ka libo tulo ka gatus ka adlaw.4 Giingon usab nga sa pagpatunog sa ikapitong anghel, adunay mga tingog sa langit nga nagaingon nga miabot na ang panahon aron husayon ang mga patay.5
GSAM 128.1Kini nga propetikanhong simbolo sa Pahayag 10 nagpresentar sa panahon nga kini nga mensahe ipaambit “uban sa kusog nga tingog,” ug sa katapusan, “sama sa pagngulob sa leon.” Ang panahon, sumala niining propesiya, nga ang mensahe mosaka ngadto sa iyang “kusog nga pagtawag” mao gikan sa katapusan sa ika-unom nga trumpeta hangtod sa katapusan sa maong propetikanhong panahon nga nagdala sa paghinlo sa santuaryo, sa laing pagkasulti, hangtod sa katapusan sa duha ka libo ug tulo ka gatus ka adlaw. Ang unang upat ka trumpeta natuman sa mga gubat sa mga Goto, Vandalo, Huno, ug uban pa, nga nagbahin sa Kasadpang Roma ngadto sa napulo ka bahin o gingharian.
GSAM 128Ang Ikalimang Trumpeta
GSAM 128.2Ang ikalima nga trumpeta nagpresentar sa pagsaka sa Islamismo uban sa panganod sa mga sayop, apan labi na gayud ang yugto sa “lima ka bulan,” o usa ka gatus ug kalim-an ka literal nga tuig sukad sa panahon nga “nagbaton sila og hari sa ilang ibabaw.” Hulyo 27, 1299, si Othman, ang nagtukod sa Imperyong Ottoman, misalakay sa teritoryo sa Nicomedia. Sukad niadto, gipahasol ug “gipaka-antos” sa mga Ottoman ang Imperyong Sidlakan sa Roma hangtod Hulyo 27, 1449, ang usa ka gatos ug kalim-an ka tuig gikan sa pagtunog sa ikalima nga trumpeta. Niadtong panahona miabot ang mga Turko uban sa ilang pwersa batok mismo sa siyudad sa Constantinople, nga naggamit og pulbos sa ilang pakiggubat; ug gikan sa usa ka bug-at nga kanyon, nga sumala sa historyador Gibbon nanginahanglan og sisenta ka baka aron kini madala, nagpusil sila og dagkong bato batok sa mga pader sa Constantinople.
GSAM 128Ang Katapusan sa Ika-unom nga Trumpeta
GSAM 128.3Niining panahona namatay si John Palleologus, nga giila sa mga historyador nga katapusang Griyegong emperador. Si Constantine Decozes mao ang matarong nga manununod sa trono, apan giingon nga tungod sa iyang kahadlok kang Amurath, ang Turkong sultan nga nagpakig-away batok kaniya, nangayo siya og pagtugot kang Amurath aron mosaka sa trono. Ang ingon nga buhat hapit na daw usa ka pag-resign sa trono ngadto sa mga Turko. Sa tinuod, sa dili madugay nakuha sa mga Ottoman ang siyudad sa Constantinople ug ang Sidlakang Imperyo sa Roma. Busa ila kining (politikal nga) “gipatay” nga imperyo nga kaniadto pa nila “gipahirapan.” Gitudlo nga “patyon” nila kini sulod sa “usa ka oras, ug usa ka adlaw, ug usa ka bulan, ug usa ka tuig.”
GSAM 129.1Kung kini kuhaon nga propetiko nga panahon, usa ka adlaw alang sa usa ka tuig, pila kaha ka dugay ang panahon? Sayon ra ang problema: usa ka tuig, 360 ka adlaw, o tuig; usa ka bulan, 30 ka adlaw, o tuig; ug usa ka adlaw, usa ka tuig—kinatibuk-an, 391 ka adlaw, o literal nga 391 ka tuig. Ang usa ka oras nga mao ang ika-24 nga bahin sa usa ka adlaw, isip simbolo, katumbas sa tunga ka bulan, o napulo'g lima ka adlaw. Busa, ang tibuok panahon sa independyenteng pagdumala sa mga Muslim sa teritoryo sa Sidlakang Roma moabot sa 391 ka tuig ug 15 ka adlaw. Kung idugang kini sa Hulyo 27, 1449, madala kita sa Agosto 11, 1840, alang sa pagtapos sa panahon sa independensya sa Turko, sumala sa gipahayag ilawom sa ika-unom nga trumpeta.
GSAM 129Gitagna ni Dr. Josiah Litch ang Pagkahugno sa Imperyo sa Ottoman
GSAM 129.2Niadtong 1838 si Dr. Josiah Litch, gikan sa Philadelphia, Pa., pagkahuman midawat sa kamatuoran nga gipadayag ni William Miller, miapil sa buhat sa paghatag og mas lapad nga pagpasikat sa mensahe. Nag-andam siya og mga artikulo para ipatik sa publiko bahin sa hilisgutan sa pito ka trumpeta sa Pahayag. Gipadayag niya nga walay duhaduha nga ang ika-unom nga trumpeta mohunong sa pagtunog ug ang gahum sa Ottoman mahulog sa ika-11 ka adlaw sa Agosto, 1840, ug nga kini magpamatuod sa kalibutan nga ang usa ka adlaw sa simbolikong propesiya nagrepresentar sa usa ka tuig sa literal nga panahon.
GSAM 129.3Ang uban sa mga igsoon, bisan pa gani kadtong misalig uban kaniya niining butanga, nangurog sa kahadlok sa resulta “kung dili kini matuman” ingon sa iyang giingon. Apan kini wala makapahadlok kaniya, hinonoa nagpadayon siya sa pagbuhat sa tanan niyang makakaya aron ipahibalo ang iyang mga panan-aw bahin sa isyu sa Turko. Ang mga publikong peryodiko nagpakaylap sa iyang giangkon bahin sa maong hilisgutan. Ang mga klub sa mga dili motuo naghisgot sa maong pangutana sa ilang mga miting, ug miingon, “Aniay usa ka tawo nga misugal og usa ka butang, ug kon kini nga butang matuman sama sa iyang giingon, mapamatud-an kini nga walay duhaduha nga ang usa ka adlaw sa propesiya nagpasabot og usa ka tuig, ug nga ang duha ka libo ug tulo ka gatus ka adlaw katumbas sa duha ka libo ug tulo ka gatus ka tuig, ug nga kini matapos sa 1844.”
GSAM 130.1Ang pagmantala sa lektura ni Dr. Litch nakapukaw og dakong interes, ug daghang libo ang napukaw sa pagbantay sa katapusan sa mga kalisdanan nga mitumaw tali ni Mehemet Ali, ang pasha sa Ehipto, ug sa Turkong sultan. Gatusan ang miingon, “Kung matapos kini nga panghitabo sumala sa gipahayag sa doktor, mapamatud-an niini ang prinsipyo sa ‘tuig-adlaw’ sa paghubad sa simbolikong panahon, ug mahimong Adventista kami.”
GSAM 130Ang Sultan sa Turkey sa Gubat Batok sa Pasha sa Ehipto
GSAM 130.2Sulod sa pipila ka tuig sa wala pa ang 1840, nalambigit ang sultan sa usa ka gubat batok kang Mehemet Ali, pasha sa Ehipto. Niadtong 1838, ang panagbangi tali sa sultan ug sa iyang vasalo nga taga-Ehipto napugngan sa pagkakaron pinaagi sa impluwensya sa mga langyaw nga embahador. Apan niadtong 1839, nagsugod pag-usab ang mga pakiggubat, ug nagpadayon hangtod, sa usa ka kinatibuk-ang gubat tali sa mga hukbo sa sultan ug ni Mehemet, hingpit nga napukan ug nawasak ang hukbo sa sultan, ug ang iyang flota gikuha ni Mehemet ug gidala ngadto sa Ehipto. Ingon ka hingpit ang pagkaguba sa sultan, nga sa pagbalik sa gubat niadtong Agosto, duha na lang ka barkong panggubat sa unang klase ug tulo ka prigata ang nahabilin isip masubo nga pabilin sa kaniadto gamhanang flota sa Turko. Kining flota klarong gisalikway ni Mehemet nga ihatag ug ibalik sa sultan, ug gipahayag nga kon paningkamotan sa mga gahum nga kuhaon kini gikan kaniya, iyang sunogon kini. Sa ingon niini nga kahimtang ang mga panghitabo, sa dihang niadtong 1840, misulod ang Inglatera, Rusya, Austria, ug Prusya, ug naghukom sa pag-ayo sa panagbangi; kay klaro nga kon pasagdan lang, si Mehemet dali rang mahimong tag-iya sa trono sa sultan.
GSAM 131Interbensyon sa mga Alyadong Gahum
GSAM 131.1“Gidawat sa sultan kining interbensyon sa mga kaalyadong gahum, ug busa boluntaryo niyang gisumite ang maong isyu ngadto sa ilang mga kamot. Usa ka komperensya sa maong mga gahum ang gihimo sa London, diin anaa ang sheik, Effendi Bey Likgis, isip plenipotensyaryo sa Ottoman. Gihimo ang usa ka ultimatum, nga ipresentar sa pasha sa Ehipto, diin ihatag sa sultan kaniya ang hereditaryong pagdumala sa Ehipto, ug ang tibuok bahin sa Syria nga naglangkob gikan sa Gulpo sa Suez paingon sa Danaw sa Tiberias, kauban ang probinsya sa Acre, alang sa tibuok kinabuhi; siya, sa iyang bahin, mobiya sa tanang uban pang bahin sa gingharian sa sultan nga iyang nasakop, ug ibalik ang flota sa Ottoman. Kung iyang balibaran kini nga tanyag gikan sa sultan, ang upat ka gahum magbuhat sa ilang kaugalingong lakang, ug mogamit og bisan unsang paagi aron mapugos siya sa pagsunod sumala sa ilang pagtan-aw nga angay.
GSAM 131.2“Klaro kaayo nga sa diha nga maabot kining ultimatum kang Mehemet Ali, ang maong butang dili na gayud makontrol sa una [ang sultan], ug ang pagdumala sa iyang mga kalihokan, sugod niadto, naa na sa kamot sa mga langyaw nga gahum.
GSAM 131Natuman ang Propesiya—Katapusan sa Kasarinlan sa Turko
GSAM 131.3“Gipadala sa sultan si Rifat Bey sakay sa barkong pang-gobyerno nga gipaandar sa alisngaw paingon sa Alexandria, aron ipahibalo ang ultimatum sa pasha. Gihatag kini kaniya, ug gidawat niya kini, niadtong ika-onse sa Agosto, 1840! Niadtong adlawa, usa ka nota ang gipadala sa sultan ngadto sa mga embahador sa upat ka gahum, nga nangutana unsang plano ang angay buhaton kung balibaran sa pasha ang pagtuman sa mga kondisyon sa ultimatum; diin ilang gitubag nga adunay naandam nga probisyon, ug wala nay rason nga kabalak-an niya ang bisan unsang posibleng mahitabo. Niining adlawa natapos ang panahon nga gikatakda sulod sa tulo ka gatus nobenta ug usa ka tuig ug kinse ka adlaw alang sa pagpadayon sa gahum sa Ottoman; ug asa na ang kagawasan sa sultan?—Nawala na!”6
GSAM 132.1Gikan niadtong adlawa hangtod karon, napugos ang sultan sa paglihok ubos sa sugo sa mga gahum, ug sa pagtan-aw sa pagkabahin-bahin sa iyang gingharian, samtang piraso-piraso kini nga giangkon alang sa ilang kaugalingong gamit.
GSAM 132Gipukaw ang Interes sa Publiko sa Propesiya
GSAM 132.2Kini nga katingalahang pagtuman sa propesiya adunay dakong epekto sa hunahuna sa publiko. Gipalig-on niini ang interes sa mga tawo sa pagpaminaw mahitungod sa natuman ug nagakatuman nga mga propesiya. Miingon si Dr. Litch nga sulod sa pipila ka bulan pagkahuman sa Agosto 11, 1840, nakadawat siya og mga sulat gikan sa kapin sa usa ka libo ka bantugang dili motuo, nga ang uban kanila mga lider sa mga klub sa dili motuo, diin ilang gipahayag nga ilang gisalikway ang pakigbisog batok sa Bibliya, ug gidawat kini ingon nga pagpadayag sa Dios ngadto sa tawo. Ang uban kanila hingpit nga nabag-o sa Dios, ug daghan kanila ang nahimong maalamong mamumulong sa dakong kalihukan sa ikaduhang pag-abot. Ang uban nagpahayag kang Dr. Litch sa ingon ani: “Miingon kami nga ang mga maghuhubad sa propesiya mangutlo gikan sa mga daang pahina sa kasaysayan aron suportahan ang ilang mga pag-angkon sa pagtuman sa propesiya; apan karon, naa sa atong atubangan ang buhing kamatuoran.”
GSAM 132.3Aron ipakita kung giunsa, sa paghuman sa ika-unom nga trumpeta, ang mensahe sa pag-abot misugod sa pag-adto “uban sa kusog nga tingog,” akong hisgutan ang usa ka kaso nga gisaysay kanako sa usa sa mga aktor niini nga mensahe.
GSAM 132.4Niadtong tuig 1840, si E. C. Williams, usa ka dakong magtutukod og tolda ug layag, gikan sa Rochester, N.Y., midawat sa mensahe, ug giimbitar ang mga Pastor Miller ug Himes nga moanhi sa Rochester ug magwali sa liboan ka mga tawo sa maong siyudad. Mitubag sila nga kulang sila sa kuwarta nga gikinahanglan aron makakuha og bulwagan nga igo ang kadako aron masulod ang mga tawo. Mitubag siya, “Aduna koy lingin nga tolda nga 120 ka tiil ang diyametro. Ako na ang magtukod niini, magbutang og mga lingkoranan sa sulod niini, ug mag-atiman niini, libre. Padayon ug ipahayag ang mensahe.” “Miabot sila,” ingon niya kanako, “ug ang tolda wala gani makapasulod sa katunga sa mga tawo nga miabot aron maminaw, busa nagdugang ko og 40 ka tiil nga sumpay, nga naghimo sa tolda nga 160 x 120 ka tiil ang gidak-on. Kining tolda napuno sa mga tawo adlaw-adlaw, ug gatusan ang nagdagsang sa gawas, nga nagpaabut nga maminaw sa pulong.”
GSAM 133Gatusan nga Nagpahayag sa Mensahe
GSAM 133.1Aron matubag ang nagkadako nga interes, gigamit ang dagkong tolda ug gihimo ang mga tigum sa kakahoyan sa ting-init. Ang pipila sa pinakadako nga mga bilding sa simbahan ug mga pampublikong bulwagan gigamit sa tingtugnaw, ug napuno kini hangtod sa pinakataas nga kapasidad sa mga interesadong mamiminaw. Imbis nga si Pastor Miller na karon nagbarog, sama sa iyang gibuhat sa wala pa ang 1840, “hapit nag-inusara” sa pagdeklara sa mensahe, mga tulo ka gatos ang miapil kaniya sa publikong pagpahibalo sa katapusan sa yugto nga duha ka libo tulo ka gatus ka adlaw, ug sa pag-ingon sa pagtawag, “Walay panahon na,” ug, “Miabot na ang takna sa iyang paghukom.” Busa makita nato nga sa dihang miabot ang panahon sa Ginoo aron ang mensahe molapad sa tibuok kalibutan, natuman ang Iyang pulong, ug ang milyon-milyon nadasig sa tinguha nga madungog ang panawag.
GSAM 133.2Ang tinuod sa kalihukan sa Amerika tinuod usab sa ubang mga nasud. Sukad pa sa tuig 1840, imbis nga pipila ka indibidwal ang nag-apod-apod sa ilang mga publikasyon, daghan ang mitindog, ingon pa man, sa unahan aron ipahayag ang maong pagtawag. Sa Inglatera, adunay pito ka gatus ka ministro sa Simbahan sa Inglatera ra ang nagpahibalo sa mensahe, dili pa labot ang daghang uban nga nagbuhat sa maong buhat. Sa kapin sa baynte ka lain-laing nangunang nasud sa kalibutan, ang mensahe nagpadayon uban ang kadasig nga mipahimo sa mga nanan-aw sa pag-ingon, “Kining katawhan seryoso kaayo.”