Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
05 / 29
05 / 29

Kapitulo 4 — Ang Panahon sa Katapusan

John Norton Loughborough

GSAM 77.1“UNYA miingon ako, O Ginoo ko, unsa kaha ang katapusan niining mga butanga? Ug miingon siya, Lakaw ka sa imong dalan, Daniel: kay ang mga pulong gisirado ug giselyohan hangtod sa panahon sa katapusan. ... Ang dautan magbuhat sa dautan: ug walay bisan usa sa mga dautan ang makasabot; apan ang maalamon makasabot.”1

GSAM 77.1“Miingon siya kanako, Tawo, kinahanglang masabtan mo nga ang imong panan-awon mahitungod sa kataposan nga panahon.”2

GSAM 77.1“Apan Daniel, ihilom lang una ang mensahe niining libro; itiklop lang una kini hangtod nga moabot ang kataposan. Samtang wala pa kini mapadayag, daghan ang magtinguha sa pagsabot sa mga manghitabo.”3

GSAM 77.1Unsa man ang gipasabot dinhi sa “panahon sa katapusan”? Dili kini mahimong ang tinuod nga katapusan mismo, kay kung mao pa, ang bahin sa propesiya ni Daniel nga “giselyohan” wala nay pulos alang sa katawhan. Ingon nga “ang mga butang nga gipadayag iya kanato,”4 kining bahin kinahanglan magamit sa usa ka panahon. Busa ang paglitok nga “panahon sa katapusan” kinahanglan magtumong sa usa ka yugto nga nag-una dayon sa katapusan mismo, diin masabtan ang mga butang nga gisulti kang Daniel.

GSAM 77Ang Adlaw sa Iyang Pag-andam

GSAM 77.2Walay duhaduha nga nagtumong kini sa panahon nga gitawag sa propeta Nahum nga “ang adlaw sa iyang pag-andam.” Dinhi ang propeta naghisgot sa pagkaguba sa Nineve uban sa “Ang liki sa witik, ang kagay sa mga ligid, nagdagan nga mga kabayo ug makakurat nga mga karwahi.”5 Una, ang pagtagad sa propeta gitunol ngadto sa usa ka mas dako nga kalamidad nga moabot sa tibuok kalibutan, sa dihang “ang mga bukid mangurog kaniya, ug ang mga bungtod matunaw, ug ang yuta masunog sa iyang atubangan, oo, ang kalibutan, ug ang tanan nga nagpuyo niini. Kinsa may makabarog sa atubangan sa iyang kasuko? Ug kinsa may makapabilin sa kabagsik sa iyang kasuko? Ang iyang kalagot gibubo sama sa kalayo, ug ang mga bato gipahulog niya.... Buhaton niya ang hingpit nga katapusan; dili na mosaka pag-usab ang kasakit.”6

GSAM 78Karwahe nga Adunay Nagdilaab nga Sulo

GSAM 78.1Mas padayon pa ang propeta sa paghisgot bahin niining adlaw sa pag-andam: “Ang puthaw sa mga karwahi migilak sa adlaw nga sila giandam; ang bangkaw nga gikan sa Juniper giwara-wara na. Ang mga karwahi mihaguros sa mga kadalanan, nagdali sa pagbalik-balik sa plasa. Nahisama sila sa mga nagdilaab nga sulo. Mikilab sila sama sa kilat. Ang Nineve mipatawag sa iyang pinili nga kasundalohan, apan nangapandol sila sa ilang agianan, nagdali sila sa paril sa siyudad, ang taming gipahimutang na.”7

GSAM 78.2Unsa ka tukma nga paghulagway sa modernong tren nga paspas sama sa kilat, diin ang konduktor kanunay nag-ihap ug nag-ihap pag-usab sa iyang mga pasahero, gikan sa estasyon ngadto sa estasyon, ug sila mapandol samtang naglakaw kung ang tren naglihok. Unya, anaa usab ang dakong paggamit sa kahoy nga fir alang sa mga sagbayan nga salalayan sa riles sa tren, trabaho sa tulay, mga silong sa niyebe, ug uban pa. Giingon nga ang usa ka dalan sa Kabukiran sa Sierra Nevada adunay upat ka pulo'g pito ka milya nga mga silong sa niyebe nga hinimo sa kahoy nga fir. Ug kini giingon sa propeta nga mahitabo sa “adlaw sa iyang pag-andam.”

GSAM 78.3Kining katapusang panahon gisgutan usab sa propeta Joel sa dihang gihatag ang sugo sa mga sulugoon sa Ginoo, “Patingoga ninyo ang budyong sa pagpasidaan sa mga tawo sa Zion, ang balaang bungtod sa Ginoo. Tanan kamong nagpuyo sa Juda, magkurog kamo sa kahadlok, kay haduol na gayod ang adlaw sa Ginoo.”8

GSAM 78.4Ug usab sa propeta Zofanias gisulti, “Tiguma kamo, oo, tiguma kamo, O nasud nga dili gitinguha; sa wala pa ipagawas ang sugo, sa wala pa molabay ang adlaw sama sa tahop, sa wala pa moabot kaninyo ang mabangis nga kasuko sa Ginoo, sa wala pa moabot kaninyo ang adlaw sa kasuko sa Ginoo. Pangitaa ninyo ang Ginoo, kamong tanan malumo sa yuta, nga nagbuhat sa iyang paghukom; pangitaa ang pagkamatarung, pangitaa ang pagkamalumo: tingali matago kamo sa adlaw sa kasuko sa Ginoo.”9

GSAM 79.1Aron mas masabtan pag-ayo kung unsa ang gipasabot sa hugpong nga pulong nga “panahon sa katapusan,” ug kanus-a kini magsugod, atong tan-awon ang lain nga pananglitan diin gigamit ang maong termino. Sa ika-napulo'g usa nga kapitulo sa Daniel gipaila ang usa ka gahum nga naglutos nga maggunit sa iyang gingharian hangtod sa panahon sa katapusan. Miingon ang Ginoo mahitungod niining naglutos nga gahum, “Ang uban sa mga maalamon lutoson aron mahimong putli o hinlo ang ilang kinabuhi hangtod moabot ang kataposan [ang panahon sa katapusan], ang panahon nga gitakda.”10

GSAM 79Ang Buhat sa Gamay nga sungay

GSAM 79.2Kasagaran mouyon ang mga Protestante nga komentador sa pag-aplikar niining gahum ug sa “gamay nga sungay” sa Daniel kapitulo 7, sa Simbahang Romano nga nagkupot sa sibil nga gahum sa iyang mga kamot sulod sa “gitakda” nga panahon. Kana nga gitakda nga panahon mao ang “tulo ka tuig ug tunga.”11 Kini mao ang 1260 ka propetikanhong adlaw—1260 ka tuig—sa sibil nga paghari sa gamay nga sungay, nga naglangkob gikan sa 538 hangtod 1798 A.D. Niadtong maong petsa gikuha ang sibil nga gahum sa gamay nga sungay, sa “gitudlo nga panahon.” Busa niadtong panahona, ang katawhan mihunong na sa “pagkahulog” sa kamot niining gahum sama sa ilang naandan kaniadto. Kining tuiga, 1798, nagtimaan sa pagsugod sa maong panahon sa maong propesiya nga gitawag nga “panahon sa katapusan.”

GSAM 79.3Ang tuig 1798 nagtapos sa “usa ka libo duha ka gatus ug sisenta ka adlaw”—1260 ka tuig—nga diin ang “Duha ka Saksi” sa Ginoo (ang Daang Tugon ug Bag-ong Tugon) kinahanglan nga “managna... nga nagsul-ob og sako.”12 Sa panahon sa Ngitngit nga Panahon sa pagpanlupig, ang mga Kasulatan gitipigan sa Griyego ug Latin nga mga pinulongan, ug kining mga pinulongan wala masabti sa kasagarang katawhan. Kining pagpugong sa mga Kasulatan gikumpara sa pagbisti kanila “sa sako.”

GSAM 80Ang Duha ka Saksi Gipamatay

GSAM 80.1“Sa dihang mahuman na nila ang ilang pagpamatuod [sa kahimtang nga gisul-oban og sako], ang hayop nga mosaka gikan sa walay kinutuban nga kal-ang makig-away kanila [si Satanas nga nagpukaw ug naglihok pinaagi sa mga tawo sa kalibutan], ug siya makadaog kanila ug mapatay sila. Ug ang ilang mga patay nga lawas magpabilin sa kadalanan sa dakong siyudad, nga sa espirituhanong paagi gitawag Sodom ug Ehipto, diin usab gipako ang atong Ginoo [‘ginapako,’ Danish ug Revised Version]. Ug ang mga tawo gikan sa katawhan, mga kaliwatan, mga pinulongan ug mga nasud makakita sa ilang mga patay nga lawas sulod sa tulo ka adlaw ug tunga, ug dili tugotan nga ibutang sa lubnganan ang ilang mga patay nga lawas.”13

GSAM 80Ang Panahon sa Teror

GSAM 80.2Ang pagpatay niining mga Saksi nahitabo atol sa “panahon sa teror” sa Pransya, gikan sa 1792 hangtod 1795—tulo ka tuig ug tunga. Bisan pa nga nagpadayon pa ang Rebolusyong Pranses sulod sa unom o pito ka tuig, atol sa unang tulo ka tuig ug tunga gihimo nila ang ilang dakong paningkamot aron laglagon ang Bibliya, ang relihiyon, ug ang tanan nga nangahas sa pagsulti pabor sa bisan hain niini. Samtang ang Rebolusyon sa Pransya nagpanghimatuud nga nakig-away batok sa monarkiya ug sa pagpanglimbong sa mga pari, nahimo kini nga usa ka gubat alang sa paglaglag sa Dios ug sa Bibliya. Mahitungod sa mga panahon nga hapit na ang Rebolusyon, atong mabasa,

GSAM 80.2“Ayaw gayud kalimti nga sa wala pa ang Rebolusyon sa 1792, ang mga nagpalambo sa kawalay pagtuo sa Pransya giingong nakatigom ug nagasto og £900,000 [$4,500,000] sa usa ka tuig, oo, balik-balik, sa pagpalit, pag-imprinta, ug pagpakalat sa mga libro aron malimbongan ang hunahuna sa mga tawo ug andamon sila sa desperadong mga lakang.”14

GSAM 80Mga Manunulat nga Walay Pagtuo

GSAM 80.3“Ang dalan alang sa ingon nga Rebolusyon giandam pinaagi sa mga sinulat ni Voltaire, Mirabeau, Diderot, Helvetius, D'Alembert, Condorcet, Rousseau, ug uban pa nga susama, diin ilang gipaningkamotan nga ipakalat ang mga prinsipyo nga makaguba sa natural ug gipadayag nga relihiyon. Ang Revelasyon dili lang gisupak, kondili hingpit nga gisalikway; ang Dios gipahawa sa uniberso, ug usa ka hinimo-himong hulagway ilawom sa ngalan nga Diyosa sa Rason ang gipuli sa Iyang lugar.”15

GSAM 81.1Sa tuig 1793, ang panan-aw sa mga tawo mao nga ang mga tigpasundayag sa teatro gidayeg pag-ayo tungod sa ilang mapintas nga pagpanamastamas batok sa Dios ug sa Bibliya. Ingon usa ka pananglitan, among kuhaon ang mosunod:

GSAM 81.1“Ang komedyante nga si Monert, sa Simbahan ni St. Roche [Paris], gidala ang kawalay pagrespeto sa kinatumyan. ‘Dios, kon naglungtad ka,’ ingon niya, ‘panimalos sa imong napintaslan nga ngalan! Gihagit tika. Naghilom ka. Wala kay kaisog nga ipahulog ang imong mga dalugdog. Kinsa pa karon ang motuo sa imong paglungtad?’”16

GSAM 81Mapanamastamason nga Buhat sa Lyons, Pransya

GSAM 81.2Mahitungod sa paagi nga ang mga nakapatay sa mga Saksi, “gilansang pag-usab ang Anak sa Dios, ug gibutang Siya sa hayag nga kaulaw” (Hebreohanon 6:6), makita sa mga kalihokan sa usa ka pista nga gihimo ni Fouché sa Lyon, alang sa dungog ni Chalier, ang Gobernador sa Lyon, nga gipatay. Sa wala pa siya moabot sa Lyon, gisugo ni Fouché nga

GSAM 81.2“ang tanang relihiyosong simbolo kinahanglan laglagon; ug sa ibabaw sa ganghaan sa sementeryo isulat, Ang kamatayon usa ka walay katapusang tulog.... Ang busto ni Chalier gidala sa mga kadalanan, gisundan sa usa ka dakong grupo sa mga mamamatay-tao ug mga puta. Sunod niini miabot ang usa ka asno nga nagbitbit sa Maayong Balita, sa krus, ug sa mga sudlanan sa komunyon, nga sa dili madugay gisunog, samtang napugos ang asno nga moinom gikan sa kopa sa komunyon sa balaan nga bino.”17

GSAM 81.3Ang usa ka Pista sa Rason nga gihimo sa Paris gihulagway ingon niini:

GSAM 81.3“Niadto sila sa prosisyon paingon sa kombensiyon, ug ang mga tawo ... misundog sa mga seremonya sa relihiyon sa labing kataw-anan nga paagi.... Ang mga lalaki, nga nagsul-ob og mga puting sapaw nga sinina sa klero ug mga kapa, miabot nga nag-awit og mga hallelujah, ug nagsayaw og Carmagnole, sa atubangan sa kombensiyon. Didto ilang gibutang ang hostiya, ang mga kahon diin kini gitipigan, ug ang mga estatwa nga bulawan ug pilak. Naghimo sila og kataw-anan nga mga pakigpulong.... ‘O kamo,’ miingon ang usa ka delegasyon gikan sa St. Denis, ‘O kamo, mga instrumento sa fanatismo, mga bulahan nga santo sa tanang klase, mahimong patriota na gayud, motindog kamo tanan, ug pag-alagad sa nasud pinaagi sa pag-adto sa hulmahan sa salapi aron matunaw.’”18

GSAM 82Ang Pulong sa Dios Misidlak Gikan sa Kangitngit

GSAM 82.1“Paglabay sa tulo ka adlaw ug tunga, ang Espiritu sa kinabuhi gikan sa Dios misulod kanila” (ang mga Saksi), ug sila “misaka paingon sa langit sa usa ka panganod.”19 Miabot na ang panahon sa Dios aron ang Iyang pulong mogawas gikan sa kangitngit ug ipahimutang pag-usab sa atubangan sa kalibutan. Miabot na ang panahon (1798) aron buhaton ang misyonaryong buhat sa tibuok kalibutan. Niadtong 1804 natukod ang British Bible Society. Gisundan kini sa daghang uban pang mga kapunongan sa Bibliya, ug karon ang Bibliya gisalin sa tanang nag-unang mga pinulongan sa kalibutan. Busa ang Kasulatan, ang Duha ka Saksi, nga misidlak diin makita ug mabasa kini sa tanan, gikumpara sa ilang pagsaka paingon sa langit sa usa ka panganod.

GSAM 82.2Sa panahon sa Rebolusyong Pranses, miingon si Voltaire nga sa usa ka gatus ka tuig, ang Bibliya dili na magamit. Sa ika-usa ka gatus ka tuig gikan niadtong petsaha, mas daghan nga mga Bibliya ang napakatag sa Pransya ra kaysa sa nahibal-an nga naglungtad sa dihang gihimo ni Voltaire kini nga walay pulos nga hambog. Ug ang balay diin niya gihimo ang pahayag giingong gigamit karon isip usa ka balay sa Bibliya.

GSAM 82Nadiskubre ang Bato sa Rosetta

GSAM 82.3Aduna'y duha ka punto nga may kalabotan sa tuig 1798 ug sa mga Pranses, nga atong tagdon: Una, niadtong tuiga ang hukbong Pranses, ubos ni Heneral Berthier, mibungkag sa panggobyerno sa papa sa Roma, nga nakatuman (bisan wala nila masayri) sa propesiya mahitungod niini nga panghitabo, nga anaa sa mismong basahon nga ilang gikombate; ikaduha, sa maong tuig, sa Fort St. Julien, sa sangang Rosetta sa Suba sa Nile, ang kasundalohan sa Pransya, samtang nagbuhat og paghukay, nakadiskubre sa bantog nga Bato sa Rosetta, nga karon gitipigan sa British Museum. Sa maong bato adunay inskripsyon sa tulo ka porma: Hieroglyphics, ang sinulat nga gigamit sa mga pari; ang demotic, ang porma sa sinulat nga gigamit sa mga ordinaryong tawo; ug Griyego. Kini mao ang yawi nga nakapahubad sa kaniadto nga misteryosong sinulat nga demotic ug hieroglyphic. Karon, sumala sa gisulti sa lain, “ang pala ug piko, nga naghukay niining mga sinulat nga demotic, naghatag og mas daghang ebidensya sa pagkatinuod sa karaang mga rekord sa Bibliya kaysa sa bisan unsang laing tinubdan gawas sa mga Kasulatan mismo.” Busa ang maong mga tawo nga nagtinguha sa paglaglag sa Bibliya, nga wala nila masayri, gigamit aron matuman ang usa ka propesiya sa pagtangtang sa gingharian sa papalidad sa katapusan sa 1260 ka tuig, ug nadiskubrehan usab nila ang yawi sa maong mga sinulat nga nagpamatuod sa pagkamatinud-anon sa Kasulatan nga ilang gisulayan pag-ayo nga laglagon.

GSAM 83“Magbarog Ka sa Imong Bahin”

GSAM 83.1Unsa man ang gisulti sa anghel kang Daniel nga mahitabo sa panahon sa katapusan? Sukad nga nadungog niya ang balaan nga miingon, “Molungtad kini sulod sa 2,300 ka gabii ug adlaw, ug pagkahuman hinloan ang Templo,”20 napuno ang iyang hunahuna sa kabalaka kung unsa ang “katapusan niining mga butanga,” ug “pila ka dugay” kini molungtad.21 Sa katapusan, gipahibalo siya nga ang kahibalo sa takna dili para sa iyang panahon. Giingon kaniya, “Ug ikaw Daniel, padayon sa imong mga buluhaton. Mamatay ka, apan sa kataposan nga mga adlaw banhawon ka aron sa pagdawat sa imong ganti.”22

GSAM 83.2Ang uban nagtuo nga kini nga sinultian nagtumong sa katapusang katapusan sa kalibutan, ug nga sa maong panahon si Daniel, uban sa uban pang katawhan sa Ginoo, makadawat sa iyang ganti, ug motindog sa iyang bahin sa panulondon. Ang Hebreohanon nga pulong para sa bahin sa panulondon, rehiyon sa nasud, ug uban pa, mao, ingon nila, gheh-vel. Dili kana ang pulong nga gihubad nga bahin sa niining kasulatan; ang pulong dinhi mao ang goh rahl. Ang mga eskolar sa Hebreo nagsulti kanato nga kini nga pulong, goh rahl, makita sa kapito-an ug unom ka beses sa Daang Tugon, ug mao kini ang samang pulong nga gigamit sa paghisgot sa tipikal nga paghinlo sa santuaryo, diin gipili pinaagi sa suerti kung asa sa duha ka kanding ang pagapatyon. Samtang ang punong pari nagkuha sa dugo sa kanding sa Ginoo ug misulod sa balaan nga puloy-anan aron buhaton ang buluhaton sa paghinlo, ang tanan nga Israel nagtindog sa gawas, nagpakaubos sa ilang mga kalag ug nag-angkon sa ilang mga sala, aron sila makabarog nga limpyo, ug madawat ang panalangin sa punong pari sa diha nga siya mogawas gikan sa balaan nga puloy-anan. Busa, niadtong adlawa, ang Israel nagtindog sa ilang bahin.

GSAM 84.1Sa dihang moabot na ang katapusang paghinlo sa santuaryo, sa katapusan sa duha ka libo tulo ka gatus ka adlaw, ang kaso ni Daniel, kauban ang mga kaso sa tanang matarong nga nangamatay, pagarepasohon sa atubangan sa Dios. Busa si Daniel nagtindog sa iyang bahin.

GSAM 84Ang mga Pulong Giseal Hangtod sa 1798

GSAM 84.2Ingon tubag sa pangutana ni Daniel, “Sir, unsa ba gayod ang mahimong resulta niining tanan?”23 gisultihan siya, “ang tubag sa imong pangutana magpabilin nga tinago hangtod nga moabot ang kataposan.”24 Ang nakapaguol sa hunahuna ni Daniel mao ang “kanus-a?” ang “pila ka dugay?” ug “unsa man ang katapusan?” Mao kini ang mga butang nga nakalibog ug nakapaguol sa propeta, ug kini nga mga butang ra ang gisirado ug giselyohan hangtod sa “panahon sa katapusan,” ug dili ang tibuok libro ni Daniel, sama sa gihunahuna sa uban. Sa wala pa ning panahona sa 1798, ang mga estudyante sa propesiya adunay kahayag mahitungod sa kapito-an ka semana, ug nasabtan nila nga nagsugod kini sa B.C. 457, diin ang publikong ministeryo ni Cristo, ang iyang kamatayon, ug uban pa, nahitabo sa tukmang pag-uyon sa pagkwenta sa unom ka pulo'g siyam ug kapito-an ka semana gikan niadtong petsaha. Kini nga tukmang pagtuman sa misyon sa Manluluwas nga uyon sa maong pagkwenta naghatag kanila og lig-on nga ebidensya nga siya gayud ang tinuod nga Mesiyas, ug nga ang petsa sa pagsugod sa pitupolo ka semana hingpit nga natakda. Tungod sa ilang kapakyasan sa pagdiskubre nga ang pitupolo ka semana mao ang unang bahin sa duha ka libo tulo ka gatus ka adlaw nagpabilin nga tinabonan ang maong butang hangtod pagkahuman sa 1798, sama sa gitagna.

GSAM 84Yawi sa 2300 ka Adlaw

GSAM 84.3Karon atong tan-awon ang mga kamatuoran sa maong kaso. Hangtod sa tuig 1798, ang mga magtutuklas sa propesiya wala pa'y kahayag kon kanus-a matapos ang duha ka libo tulo ka gatus ka adlaw. Nasabtan nila ang mga simbolo, ang hulagway ug ang mga hayop sa basahon ni Daniel, apan wala nila masulti kon asa matapos ang duha ka libo tulo ka gatus ka adlaw, kay wala pa sila'y pagsabot kon kanus-a nagsugod ang mga adlaw. Ingon nga ebidensya niini nga punto, atong mabasa sa Midnight Cry, usa ka pahayagan sa Adventista nga gipatik niadto sa New York City, sa petsa nga Hunyo 15, 1842, “Makapainteres gayud nga makit-an ang nagkalain-laing independyenteng manunulat nga sukad pa niadtong 1798 nakakita sa usa ka butang nga hingpit nga wala pa masabti sa una—nga ang kapitoan ka semana mao ang yawi sa duha ka libo ug tulo ka gatus ka adlaw.”

GSAM 85Daghang Nakakaplag sa Kahayag

GSAM 85.1Sama nga “giselyohan” kining kahibalo hangtod moabot ang gitudlo nga panahon sa Ginoo aron kini ablihan sa pagsabot sa Iyang katawhan, ingon usab sa tinuod nga pag-abot sa “panahon sa katapusan,” daghan ang “magdagan-dagan” sa mga Kasulatan, nangita niini nga mga butang. Pinaagi sa pagtandi sa pipila ka hubad sa teksto, kining ideya mahimong klaro kaayo.

GSAM 85.2Si Dr. Adam Clarke miingon: “Daghan ang maningkamot sa pagpangita sa kahulugan; ug ang kahibalo modaghan—pinaagi niini.”

GSAM 85.3Sa Bibliya nga Aleman ni Luther, nga giusab, mabasa nato: “Busa daghan ang moagi niini, ug makakaplag og dakong pagsabot.”

GSAM 85.4Ang German Parallel Bible nagbasa: “Daghang molabay niini, ug busa modaghan ang kahibalo.”

GSAM 85.5Ang Bibliya sa Aleman ni L. Van Ess, nga giila usab sa papa alang sa mga Katolikong magbabasa, naghubad niini: “Daghang mag-usisa niini, ug ang kahibalo mahimong dako.”

GSAM 85.6Ang Bibliya sa Sweden nag-ingon: “Daghang mangita niini, ug ang kahibalo mahimong dako.”

GSAM 85.7Ang Danish-Norwegian, nga giusab, nagbasa: “Daghang magpaningkamot sa pagpangita, ug ang kahibalo modaghan.”

GSAM 85.8Basahon nato sa Midnight Cry sa Hunyo 15, 1842, mahitungod sa pagpangita ug pag-angkon og kahibalo sa butang nga giselyohan sa wala pa ang 1798: “Dili ba kini usa ka katingalahang panag-uyon nga daghang mga manunulat, nga walay kahibalo sa usag usa, miabot sa parehas nga konklusyon sa hapit parehas nga panahon?”

GSAM 86.1Gipresentar namo dinhi ang usa ka listahan sa baynte ka lain-laing grupo nga nakadiskubre sa kamatuoran mahitungod sa katapusan sa baynte-tulo ka gatus ka adlaw, dili pinaagi sa pakigkomunikar sa usag usa, kondili ingon nga resulta sa masigasig nga pagpangita sa Kasulatan, nga gidumala sa impluwensya sa Espiritu sa Dios. Sa pangulo sa kini nga listahan among gibutang si William Miller sa Estado sa New York; gisundan siya nila A. J. Krupp, sa Philadelphia, Pa.; David McGregor, sa Falmouth, Maine; Edward Irving, sa Inglatera; Archibald Mason, sa Scotland; W. E. Davis, sa South Carolina; Joseph Wolff, nga nag-alagad sa nagkalain-laing bahin sa Asya; Alexander Campbell, sa iyang debate kang Robert Owen, niadtong 1829; Kapitan A. Landers, sa Liverpool, Inglatera; Leonard Heinrich Kelber, sa Stuttgart, Alemanya; Lacunza, sa Espanya; Hentzepeter, sa The Hague, Holland; Dr. Capadose, sa Amsterdam, Holland; Rau, sa Bavaria; mga pari sa Tartary, niadtong 1821; mga estudyante sa Bibliya sa Yemen, sa ilang libro nga gitawag og “Seera;” Hengstenberg, sa lain nga bahin sa Alemanya; mga Ruso sa Dagat Caspian; mga Molokan sa baybayon sa Baltic, ug uban pa.

GSAM 86.2Mahitungod sa kung giunsa pag-abli niining hilisgutan sa matag higayon ngadto sa mga estudyante sa propesiya, ug kana pa gani nga wala silay kahibalo sa usag usa, ipakita sa mosunod:—

GSAM 86.3Sa Midnight Cry sa Hunyo 15, 1842, makita kining mga pulong: “Bag-o lang nadawat, usa ka libro, nga adunay mosunod nga titulo, ‘Two Essays on Daniel’s Prophetic Numbers of 2300 Days, and a Christian’s Duty to Inquire into the Church’s Deliverance, ni Archibald Mason, ministro sa Maayong Balita, Wishawtown, Scotland, Newberg. Gipatik gikan sa Glasgow nga edisyon, ni Ward M. Gazeley, 1820.’ Niining maong libro miingon si Mason, ‘Bag-ohay lang ko nakakita og usa ka gamay nga pamplito, nga unang gipatik sa Amerika, sa Rev. Wm. E. Davis, sa South Carolina, ug gipatik pag-usab niadtong 1818 sa Warkington, sa habagatan sa Inglatera. Ang maong awtor nag-angkon nga ang duha ka libo tulo ka gatus ka adlaw nagsugod uban sa pitupulu ka semana (kap. 9:24). Niining opinyon napugos ko nga mouyon.’”

GSAM 87Davis, gikan sa South Carolina

GSAM 87.1Sa samang numero sa Midnight Cry, miingon ang editor, “Ang libro ni Davis siguradong gisulat mga tuig 1810.” Sa paghisgot sa rason nga gipakita sa libro, iyang giingon, “Ang magbabasa tingali magtuo nga nagbasa siya sa mga sinulat ni Miller, Litch, Stores, o Hale, apan nagtuo kami nga walay bisan kinsa sa mga kasamtangang manunulat sa ikaduhang pag-abot ang nakahibalo sa paglungtad niining libro hangtod sa miaging semana. Ang editor niining papel [ang Cry] wala pa gyud kadungog niini kaniadto. Ang posisyon ni Davis bahin sa panahon, nga gisuportahan ni Mason, mao nga ang duha ka libo ug tulo ka gatus ka adlaw matapos sa Hudiyong tuig 1843—ang atong tuig 1844.”

GSAM 87Si Joseph Wolff ug Baynte Pa

GSAM 87.2Sa Midnight Cry sa Agosto 31, 1843, nabasa nato nga “niadtong 1822 si Joseph Wolff (gikan sa Inglatera) nagmantala og usa ka libro nga may titulo nga ‘He Will Come Again, the Son of Man in the Clouds of Heaven.’” Ug dugang pa, nga “niadtong 1826 baynte ka tawo, gikan sa tanang ortodoksong pagtuo, mitagbo sa London, uban ni Mr. Wolff, aron pagtuon sa Bibliya. Nagkahiusa sila sa samang konklusyon. Gidugang nila ang 45 ka tuig sa 1260.” Ang pagdugang sa 45 ka tuig sa 1260 ka tuig nga natapos niadtong 1798, magdala kanato sa katapusan sa 1843, tuig sa mga Hudiyo, nga mao gayud ang atong 1844.

GSAM 87Ang Baruganan ni Alexander Campbell

GSAM 87.3Sa maong numero sa papel gisulti bahin kang Alexander Campbell nga, “niadtong 1829 gihimo niya ang iyang bantog nga debate uban kang Robert Owen, ang dili motuo, diin iyang gipangatarungan nga ang mga panan-awon ni Daniel molungtad hangtod sa katapusan sa panahon, nga ang duha ka libo ug tulo ka gatus ka adlaw mga tuig, ug matapos kini mga 1847 ka tuig gikan sa pagkahimugso ni Cristo, nga, sumala sa iyang kaugalingong pagpakita, upat ka tuig sa wala pa ang kasagarang pagkwenta.” Busa ang iyang pagkwenta sa tinuod matapos ang duha ka libo tulo ka gatus ka adlaw sa katapusan sa 1843 nga puno nga Hudiyong tuig gikan sa panahong A.D.—sa tinuod 1844.

GSAM 88.1Sa Midnight Cry sa Septyembre 21, 1843, adunay pahayag mahitungod sa usa ka libro nga nadawat nga may titulo nga, “A Voice to Britain and America, in a Scriptural statement of the second advent of our Lord and Saviour, which we daily pray for, saying, ‘Thy kingdom come, thy will be done in earth as it is in heaven,’25 ni Kapitan A. Landers, sa Liverpool, gipatik sa S. Kent and Co., 1839.”

GSAM 88.2“Siya, sama sa uban, naghatag og kalkulasyon sa panahon, nga nagtakda sa katapusan sa duha ka libo ug tulo ka gatus ka adlaw isip 1847 ka tuig gikan sa tinuod nga pagkahimugso ni Cristo.” Mao kana ang atong 1844, kay siya natawo upat ka tuig sa wala pa sa kasagarang talaan.26

GSAM 88Leonard Heinrich Kelber

GSAM 88.3Sa Review and Herald, Mayo 17, 1892, adunay usa ka artikulo gikan kang Pastor L. R. Conradi, sa Hamburg, Alemanya, diin siya miingon:—

GSAM 88.4“Ang kadaghanan sa atong mga magbabasa tingali nakadungog na sa bantugang Luteranong prelado nga si Bengel, nga sa miaging siglo [sumala kang Schaff, namatay si Bengel niadtong 1751], nagtino sa panahon sa pagpakita sa atong Ginoo sa tuig 1836, nga ang iyang mga kalkulasyon gibase sa numero 666 sa Pahayag. Apan dugay sa dili pa matapos kining panahona, usa pa ka tawo ang misugod sa pagsulat, usa ka punoang magtutudlo nga ginganlan og Leonard Heinrich Kelber. Ang iyang unang pamplito gipatik niadtong 1824, nga ginganlan og ‘The End Near,’ nga naglangkob sa pagpatin-aw sa Mateo 24 ug 25. Gipatik kini sa Bavaria. Apan niadtong 1835, usa ka mas dako nga pamflet, nga pareho ang titulo, ang mitungha sa Stuttgart, nga adunay 126 ka pahina. Kini makapaikag kaayo, ug aron hatagan og mas klaro nga ideya ang atong mga magbabasa, idugang nako ang hubad sa pahina sa titulo: ‘Moabot na ang Katapusan, napamatud-an sa hingpit ug makapakombinsir nga paagi gikan sa pulong sa Dios ug sa pinakabag-ong mga panghitabo; nga hingpit nga nagpawalay-bisa sa tanang daang paghunahuna batok sa pagpaabot sa pag-abot sa atong Ginoo, o sa pagkwenta sa panahon; nga klaro nga nagpakita kung giunsa sa prelado Bengel ang sayop og pito ka tuig mahitungod sa dakong mahukmanong tuig; kay dili 1836, kondili ang tuig 1843, mao ang katapusang utlanan, diin matapos ang dakong pakigbisog tali sa kahayag ug kangitngit, ug magsugod sa yuta ang dugay nang gipaabot nga gingharian sa kalinaw sa atong Ginoong Jesus.’
GSAM 89.1“Usa ka ikaduhang edisyon ang gipagawas niadtong 1841, usab sa Stuttgart, ug kutob sa akong nahibaw-an usa pa sa Saxony. Sumala sa gipakita sa pahina sa titulo, ang pamplito, human matubag ang kasagarang mga pagpihig, nagpakita sa klaro ug hayag nga paagi sa naglungtad nga kalambigitan tali sa duha ka libo ug tulo ka gatus ka adlaw sa Daniel 8 ug sa kapitoan ka semana sa Daniel 9, ug gidala kini ngadto sa tuig 1843 (Hudiyo 1843—atong 1844). Unya sa nahibilin nga bahin sa libro iyang gipakita pinaagi sa mga timaan sa panahon nga hapit na kining hitabo.
GSAM 89.2“Ang kamatuoran nga daghang mga edisyon ang napagawas magpamatuod na sa dakong interes nga nabuhat niini. Si Igsoon Schäche, nga karon nagpuyo sa Australia, nakakita og patalastas niini, bisan pa sa layo nga probinsya sa Silesia, ug pagkahuman niya kini gi-order, gibasa kini uban sa dakong interes, sa likod sa mga pultahang gikandado. Sa libro, walay bisan gamayng timailhan nga ang awtor nakahibalo sa bisan unsang susamang kalihukan sa kalibutan, apan pinaagi sa Espiritu sa Dios nakaabot siya sa parehas nga mga konklusyon.
GSAM 89.3“Niadtong 1842 misulat siya og usa ka mas dako pa nga pamplito nga adunay 286 ka pahina, usab sa Stuttgart, mahitungod sa ‘Cardinal and Scriptural Thoughts Concerning the Creation and Duration of the World; or a thorough answer to the question: Why God has created the world in six successive days—the nearness of our Lord to judge antichrist—the great and joyful events of the year 1843.’”

GSAM 89“Ben Ezra” (Lacunza)

GSAM 89.4Sa mga tuig 1812, si Lacunza sa Espanya nagmantala og usa ka libro nga may titulo nga, The Coming of Messiah in Majesty and Glory. Ang manunulat nagpaila sa iyang kaugalingon sa walay-ngalan nga titulo nga “Ben Ezra,” ug gituohan nga usa siya ka Hudiyong nabag-o ang pagtuo. Si Edward Irving, nga taga-Inglatera, pagkahuman gisugdan niya ang iyang buhat mahitungod sa ikaduhang pag-abot, gisalin ang maong libro ngadto sa Iningles. Busa nakasaysay kini sa dagan sa istorya niini sa labing menos duha ka pinulongan.

GSAM 89.5Makapainteres gayud, pagkahuman sa daghang katuigan, nga tipuon ang mga konklusyon sa nagkalain-laing mga estudyante nga, sukad sa sinugdanan sa miaging siglo hangtod sa 1840, gikwenta ang yugto sa duha ka libo tulo ka gatus ka adlaw, ug gitakda ang kapitoan ka semana isip unang bahin niining yugtoha, ug unya makita nga nagkasinabot silang tanan nga matapos ang yugto niadtong 1844.

GSAM 901844 ang Tinuod nga Katapusan sa 2300 ka Adlaw

GSAM 90.1Mahimong motungha ang pangutana, Masaligan ba nato nga ang 1844 mao ang tinuod nga petsa sa katapusan sa duha ka libo tulo ka gatus ka adlaw? Oo! Kay sama sa kasiguruhan nga ang bakak nga pagtuman sa usa ka propesiya dili mahimong moabot sa husto nga panahon para sa tinuod nga pagtuman, ingon usab ka sigurado nga makab-ot nato ang konklusyon nga ang tuig 1844 mao ang husto nga katapusan para sa duha ka libo tulo ka gatus ka adlaw. Ang Dios, nga nagtago niining kahibalo hangtod sa 1798, ug nagsaad nga sa maong panahon mosidlak ang kahayag, pinaagi sa Iyang Espiritu nga dili masayop, nagiya sa mga tawo nga mapisan sa pagpangita kaniya alang sa husto nga pagsabot sa panahon. Miabot na ang Iyang panahon aron ang “kahibalo” mahitungod niini nga hilisgutan “madugangan,” ug Iya gipagawas ang tinuod nga kahayag.

GSAM 90.2Sa diha nga nasuta ang katapusan sa panahon nga gipadayag sa katawhan sa “panahon sa katapusan,” maayo nga pangutan-on ang kahulugan niining nadiskobrehan. Atong makita nga niadtong panahona, sa pagtapos sa buhat sa Maayong Balita, adunay tukmang panahon nga ipahibalo alang sa sesyon sa paghukom. “Ug nakakita ako,” ingon ni Juan, “sa lain nga anghel nga nilupad sa tunga-tunga sa langit, nga nagbitbit sa walay katapusang ebanghelyo aron ipangwali sa mga nagpuyo sa yuta, ug sa matag nasud, ug kaliwatan, ug pinulongan, ug katawhan, nga nag-ingon sa makusog nga tingog, Kahadloki ang Dios, ug hatagi siya og himaya; kay ang takna sa iyang paghukom miabut na: ug simbaa siya nga naghimo sa langit, ug yuta, ug dagat, ug sa mga tinubdan sa tubig.”27 Ang literal nga mga anghel dili magwali sa Maayong Balita ngadto sa mga tawo. Ang tawo mao ang ahente nga gipili mismo sa Ginoo aron ipangwali ang iyang Maayong Balita hangtod sa katapusan sa kalibutan.28 Kining anghel, busa, usa ka simbolo sa mensahe sa Maayong Balita nga nagpahibalo sa pag-abot sa panahon sa paghukom nga “mosugod sa balay sa Dios.”29 Dili mahatag ang ingon nga mensahe gikan sa Kasulatan hangtod nadiskubrehan sa Kasulatan ang panahon nga magdala ngadto sa paghukom. Ang yugto nga duha ka libo ug tulo ka gatus ka adlaw, sama sa gisugyot na, moabot hangtod sa imbestigatibong paghukom sa katawhan sa Dios.

GSAM 91Ang Adlaw sa Paghinlo usa ka Panahon sa Paghukom

GSAM 91.1Ang Adlaw sa Pagkahinlo, ang paghinlo sa yutang santuaryo, kaniadto ug hangtod karon giila sa mga Hudiyo nga usa ka adlaw sa paghukom. Ug bisan karon, sa ilang nagkalat nga kahimtang, bisan dili na nila mabuhat ang tanang seremonya sa karaang panahon nga nalangkit niining solemne nga adlaw, giila gihapon kini nga usa ka adlaw sa paghukom. Isip pagpamatuod niini, una natong kuhaon ang pahayag gikan sa usa ka Hudiyong pahayagan nga gipatik sa San Francisco, California, nga gitawag The Jewish Exponent, ang organo sa mga ortodoksong Hudiyo sa kasadpan sa Rocky Mountains. Sa isyu para sa Septiyembre, 1892, adunay pahibalo nga sa dili pa ipagawas ang sunod nga numero, moabot na ang ikapitong bulan ug ang adlaw sa pagkahinlo. Ang ilang ngalan para sa ikapitong bulan mao ang Tishree, ug ang sa ika-unom mao ang Ellul; mao kini ang gipahayag sa pahayagan, “Niabot na ang bulan sa Ellul, ug ang mga pahimangno nga tunog sa Shofar [ang trumpeta nga pagahuyopan gikan sa unang hangtod sa ika-napulo ka adlaw sa ikapitong bulan, Salmo 81:3, 4] madungog matag buntag sa mga ortodoksong sinagoga, nga nagpahimangno sa pagpangandam alang sa adlaw sa paghinumdom, ug sa katapusang paghukom sa Yom Kippur.” Sa dihang hapit na mahuman ang Ellul, ang ika-unom ka bulan, ug hapit na magsugod ang Tishree, ang ikapitong bulan, matag buntag sulod sa napulo ka adlaw, ilang madungog ang trumpeta nga nagpahibalo sa katapusang paghukom sa tuig sa maong tipikal nga sistema.

GSAM 91Pamatuod sa usa ka Rabbi nga Hudiyo

GSAM 91.2Pag-usab, niadtong tuig 1902, si Rabbi Isidore Myers, sa usa ka dakong kongregasyon sa mga Hudiyo sa San Francisco, Cal., sa pag-anunsyo sa adlaw sa paghinlo, miingon: “Samtang nagtabok sa utlanan sa panahon gikan sa usa ka tuig ngadto sa lain, ang Israelita kusganong gipahinumdoman mahitungod sa paglalang ug ang unibersal nga paghari sa Magbubuhat, ug gitawag aron sa pagsaulog, uban sa paghuyop sa trumpeta, ang anibersaryo, ingnon ta, sa pagkahimugso sa panahon ug sa koronasyon sa dakong Hari. Gitawag usab siya sa tingog sa maong trumpeta, o Shofar, aron susihon pag-ayo ang iyang mga binuhatan sa miaging tuig samtang nagatindog siya nga nagkurog sa atubangan sa makakita-sa-tanan nga mata sa Walay Katapusang Hustisya nga naglingkod sa trono sa paghukom.”

GSAM 92.1Sama sa serbisyo sa templo sa mga Hudiyo diin ginapahigayon ang paghinlo sa balaan nga puloy-anan kaisahan sa usa ka tuig, klaro kaayo kang Daniel nga kining paghinlo sa balaan nga puloy-anan sa katapusan sa duha ka libo ug tulo ka gatus ka adlaw kinahanglan may kalabotan sa laing butang gawas sa tinuig nga tipikal nga serbisyo. Gitudloan na sa Ginoo ang Iyang katawhan nga, sa paggamit og mga simbolo sa propesiya, ang gihatag nga panahon angay ihap nga “usa ka tuig sa matag adlaw.”30 Busa kini nga yugto sa duha ka libo tulo ka gatus ka adlaw, sama sa atong nakita, nagtimaan sa katapusan sa buhat ni Cristo isip labawng pari sa langitnong santuaryo—sa imbestigatibong paghukom sa mga kaso sa mga tawo nga, pinaagi sa pag-ako, nadala na sa langitnong santuaryo.

GSAM 92Ang Mensahe sa Paghukom nga Angay Ipahayag sa 1844

GSAM 92.2Sa dihang nadiskubre na ang panahon sa pagsugod sa paghukom sa mga balaan, nabuksan ang dalan aron, sumala sa han-ay sa mga hitabo sa Ginoo nga gimarkahan sa propesiya, maipahibalo ang mensahe, “Miabot na ang takna sa iyang paghukom.” Timan-i, wala kini nagpasabot nga sa diha-diha dayon pagkahibalo sa maong panahon ipahibalo dayon ang mensahe, kondili nga ang kahayag nga kaniadto “giselyohan” ipadayag. Makita nato sa tin-aw nga kini natuman. Sa mosunod nga mga kapitulo, makita nga tin-aw kaayo nga gipahimutang sa Ginoo ang takna sa dihang ipahayag ang mensahe sa Ikaduhang Pag-abot, ug literal gayud nga gihatag kini sa kalibutan.

Notes

  1. Daniel 12:8-10. ↩
  2. Daniel 8:17. ↩
  3. Daniel 12:4. ↩
  4. Deuteronomio 29:29. ↩
  5. Nahum 3:2. ↩
  6. Nahum 1:5-9. ↩
  7. Nahum 2:3-5. ↩
  8. Joel 2:1. ↩
  9. Zofanias 2:1-3. ↩
  10. Daniel 11:35. ↩
  11. Daniel 12:7. ↩
  12. Pahayag 11:3. ↩
  13. Pahayag 11:7-9. ↩
  14. Annals of the English Bible ni Anderson, p. 494. ↩
  15. Thomas Dick on the Improvement of Society, panid 154. ↩
  16. French Revolution ni Thier, bolyum 2, panid 371. ↩
  17. Ibid., p. 338. ↩
  18. Ibid., p. 365. ↩
  19. Pahayag 11:11, 12. ↩
  20. Daniel 8:14. ↩
  21. Daniel 12:6-8. ↩
  22. Daniel 12:13. ↩
  23. Daniel 12:8. ↩
  24. Daniel 12:9. ↩
  25. Mateo 6:10. ↩
  26. Marginal nga petsa sa Mateo 2:1. ↩
  27. Pahayag 14:6, 7. ↩
  28. Mateo 28:19, 20. ↩
  29. 1 Pedro 4:17. ↩
  30. Numeros 14:34; Ezequiel 4:6. ↩

Note

Back