Isi nke 13 — Ihe Ịrịbama nke Nduzi Chineke

GSAM 198.1"O NWEELA chi ọzọ nwara ka o site na mba ọzọ nwetara onwe ya otu mba, site nʼihe nwalee, site nʼihe ịrịbama na ihe ebube dị iche iche, site nʼagha, nʼaka dị ike, na ogwe aka esetipụrụ esetipụ, maọbụ nʼihe dị oke egwu dị iche iche, dịka ihe niile nke Onyenwe anyị Chineke unu mere nʼala Ijipt nʼihu anya unu abụọ? O gosiri unu ihe ndị a ka unu mara na Onyenwe anyị bụ Chineke nʼezie, na ọ dịkwaghị onye ọzọ ma ọ bụghị ya."¹

GSAM 198.2Nke a bụ otú Onyenwe-anyị si arụ ọrụ iji were ndị mmadụ si n'etiti mba ndị na-efe arụsị, ka ọ duzie ha pụta ebe ọ ga-ekwu iwu ya n'ihu ha, na ebe ọ ga-enye ha ya edere n'elu mbadamba nkume. A naghị eme ihe ịtụnanya ndị a iji gboo ọchịchọ ịmata ihe ha; kama ka ha mata n'eziokwu na Onye "rụrụ ọtụtụ ọrụ dị ukwuu nʼIjipt, ọtụtụ ihe ịrịbama nʼala Ham, na ọtụtụ ọrụ ịtụnanya nʼakụkụ Osimiri Uhie,"² ma kwuo okwu na ha site n'etiti ọkụ na anwụrụ ọkụ nke elu ugwu Saịnaị na-ere ọkụ, abụghị Onye ọzọ ma e wezụga Chineke dị ndụ na eziokwu, Onye Mmepụta ihe niile.

GSAM 198Nkpọku Mosis si n'osisi na-ere ọkụ

GSAM 198.3Mosis n'onwe ya agaghị enwe ike ime ka ndị Izrel hapụ Ijipt site n'ịgwa ha naanị, "Mgbe m na-ele atụrụ n'ọzara, enwere m ọmịiko n’ahụ unu n'ọrụ ike unu, ugbu a abịarutere m iwepụta unu na Ijipt, dịka m gbalịrị ime mgbe m gbuuru onye Ijipt tupu m gbaa ọsọ gaa ala Midia."

GSAM 199.1Ọ chọrọ osisi na-ere ọkụ nke ọkụ ahụ erighị, na olu a na-anụ si n'etiti ọkụ ahụ pụta, iji mee ka ọbụna Mosis kweta na ọ bụ ya "ga-aga duzie ndị ahụ pụọ na Ijipt." N'ụzọ a dị ebube ka o si nata ọrụ ya, oku ya dị elu ma dị nsọ, ihe ngosipụta nke ga-adọta uche ụmụnne ya ozugbo, ma kwadebe uche ha maka ihe ga-esote, ma si otú a duzie ha ka ha nabata Mosis, n'okpuru Chineke, dị ka onye ndu ha.

GSAM 199.2Ọ bụrụ na e nwere mgbe ọ bụla kemgbe mbilite Onye Nzọpụta, mgbe ndị na-eso ụzọ ya nwere mwute n’ihi na ihe ha tụrụ anya ya emezughị chọrọ ka e nye ha nkasi obi site n'inwe ya nso na site n'okwu ya na-akpalite obi, ọ bụ n'oge ahụ ka ụfọdụ n'ime ndị okwukwe na-ewute ma na-ata ahụhụ ji okwukwe siri ike jide onwe ha mgbe "iti mkpu nke etiti abalị" nke 1844 gasịrị; ma ọ bụrụ na Chineke n'amara kwurịta okwu ozugbo na mkpụrụobi na-ewute, ọ ga-adị ka ọ ga-eme n'oge dị otú ahụ, na n'ebe ndị dị otú ahụ nọ.

GSAM 199Enwere nkwa banyere Ọnụnọ Onyenwe-anyị

GSAM 199.3Onye na-enweghị mgbochi n'ụzọ ma ọ bụ n'usoro ọrụ, onye tinyere onyinye Mmụọ Nsọ n'ime ụka ya "mgbe ọ rigoro gaa nʼelu,"³ kwere nkwa ịdị na ndị na-eso ụzọ ya n'ịkụzi oziọma, ọbụna "ruo ọgwụgwụ oge."

GSAM 199.4N'ụzọ niile, Onyenwe-anyị dị njikere igosipụta ike ya na onyinye ya n'etiti ndị na-achọ ya n'ezie. Ọ̀ bụghị na ọ kwuru mgbe ọ nyere iwu oziọma, "Ihe ịrịbama ndị a ga-esokwa ndị kwerenụ. Site nʼaha m, ha ga-achụpụ mmụọ ọjọọ; kwuokwa okwu nʼasụsụ ọhụrụ dị iche iche. Ha ga-eji aka ha abụọ atụtụlie agwọ, ṅụọkwa nsi ma ọ gaghị emerụ ha ahụ ma otu. Ha ga-ebikwasị ndị ọrịa aka, ahụ ga-adịkwa ha mma"?⁴

GSAM 199Onyinye Mmụọ Nsọ N'oge Mgbanwe

GSAM 199.5E nwere ụfọdụ ngosipụta ebube nke ike Onyenwe-anyị na ngosipụta onyinye amụma n'oge Mgbanwe nke narị afọ iri na isii na n'oge ndị sochiri ya. D'Aubigné na-ekwu maka amụma John Huss. Charles Buck, na Religious Anecdotes ya, na-akọ amụma George Wishart n'afọ 1546. John Wesley, na ọrụ ya, na-akọ amụma Jonathan Pyrah na imezu ha. Pasto J. B. Finley, na akwụkwọ ndụ onwe ya, na-akọ ọhụ pụrụ iche na mgbake n'onwe ya n'oge ọkọchị afọ 1842. Christian Advocate (Methodist) bipụtara akụkọ na-atọ ụtọ gbasara ọhụ pụrụ iche na nsonaazụ ya, dịka e nyere Dọkịta Bond nke ụka ahụ n'oge ọrụ oziọma ya. Ihe ndị a bụ ihe àmà nye ndị na-arịọ Onyenwe-anyị n'obi umeala, na ọ naghị agbanwe, na ọ ka ga-ekwu okwu na ndị ya site n'onyinye amụma.

GSAM 200Ụka Ndị Fọdụrụ ga-enwe Mmụọ Amụma

GSAM 200.1E nwere okwu doro anya na nke kpọmkwem n'Akwụkwọ Nsọ na Onyenwe-anyị ga-egosipụta n'ụzọ pụrụ iche onyinye Mmụọ Nsọ ya, karịsịa onyinye amụma, n'etiti ndị ga-anọ na-echere ịbịa ya. Okwu mbụ anyị na-adọta uche bụ nke dị na akwụkwọ ozi e dere nye ndị Kọrint, ọ na-agụ: "Ana m ekele Chineke ekele nʼihi onyinye amara niile o nyere unu site na Kraịst Jisọs. Nʼihi na e emeela ka unu baa ụba nʼụzọ niile, nʼime ya, ma nʼokwu unu ma na nghọta unu. O meekwala ka unu nwee nghọta zuru ezu banyere eziokwu niile. Ọ na-emekwa ka unu nwee ike na-ekwupụta okwu banyere oziọma ya. Nʼihi na ịgba akaebe banyere Kraịst pụtara ihe, guzosiekwa ike na ndụ unu. Otu ihe si dị, ọ dịghị onyinye mmụọ fọdụrụ unu nke unu na-enweghị, ka unu nọrọ na-eche mgbe Chineke ga-egosipụta Onyenwe anyị Jisọs Kraịst. Ọ ga-eme ka unu dị ike ruo na mgbe ikpeazụ, meekwa ka unu bụrụ ndị na-enweghị ịta ụta nʼụbọchị Onyenwe anyị Jisọs Kraịst."⁵

GSAM 200.2N'akwụkwọ Mkpughe, anyị gụrụ banyere "ndị niile fọdụrụ"—ụka oziọma ikpeazụ: "agwọ ochie ahụ wesara nwanyị ahụ [ụka] iwe, pụọ ịga buo agha megide ụmụ ya bụ ndị niile fọdụrụ, bụ ndị niile na-edebe iwu Chineke na ndị na-ekwupụta na ha bụ ndị ama nke Jisọs."⁶ Gịnị bụ "ọgbụgba ama Jisọs", anyị na-ajụ, nke ụka ikpeazụ ga-enwe, nke n'ịkwado ya na-eme ka ụzọ mepere maka ngosipụta onyinye niile nke Mmụọ Nsọ? Ajụjụ a, anyị chọtara azịza ya n'àmà mmụọ ozi nyere Jọn n'agwaetiti Patmọs: "Adara m nʼala nʼụkwụ ya ịkpọ isiala nye ya, ma ọ gwara m sị, 'O kwesighị ka ị kpọọ isiala nye m nʼihi na abụ m naanị onyeozi ibe gị, na dịka ọtụtụ ụmụnna gị ndị na-agba ama banyere Jisọs. Ọ bụ naanị Chineke ka i kwesiri ịkpọ isiala nye. Nʼihi na ọ bụ Mmụọ nke amụma na-agba ama ihe banyere Jisọs.'"⁷

GSAM 201.1Nkọwa a mmụọ ozi ahụ nyere na-egosi na ọ bụ "Mmụọ nke amụma" nke na-apụta ìhè n'ụka na-eche Kraịst ka ọ na-akwadebe ụzọ maka onyinye niile, na a na-alụ ọgụ megide ụka "fọdụrụ" n'ihi inwe onyinye ahụ n'etiti ha.

GSAM 201Ihe Akaebe Pọl gbasara Onyinye

GSAM 201.2Akwụkwọ ozi Pọl zitere ndị Tesalonaịka na-egosi na ụbọchị Onyenwe-anyị—ụbọchị ikpeazụ nke imezu ikpe—ga-abịa n'elu ọtụtụ mmadụ "dị ka onye ohi si abịa nʼabalị"; ma ọ gaghị abịa n'ụzọ dị otú ahụ n'elu ụmụ Onyenwe-anyị kwere ekwe n'ihi na ha bụ "ụmụ nke ìhè na ụmụ nke ehihie." N'ime ndụmọdụ ya nye ndị ahụ na-eche, ọ sịrị, "Unu emenyụla ọkụ Mmụọ Nsọ. Ọzọ unu eledala okwu ndị amụma anya. Kama na-anwalenụ ihe niile ma na-ejidesikwanụ ihe niile dị mma aka ike."⁸

GSAM 201.3Banyere okwu Gris propheteias, nke e sụgharịrị ebe a dị ka amụma, Greenfield, na Greek Lexicon ya, kwuru, "Ịrụ ọrụ onyinye amụma, n'echiche a, 1 Tesalonaịka 5:20." Nkọwa okwu Gris nke Parkhurst, Robinson, na Liddell na Scott kwekọrọ na nke a. Ya mere, nke a bụ àmà doro anya na onyinye amụma eziokwu ga-adị na ụka na-eche ọbịbịa nke ugboro abụọ nke Kraịst. Nduzi ahụ abụghị ịtụfu onyinye ahụ, kama bụ ịnwale ya; mgbe e chọtara ngosipụta ọma, ka e "jide ya ike."⁹

GSAM 201Mmezu Nkwa

GSAM 201.4Anyị ekwuola n'oge gara aga otú Onyenwe-anyị si malite igosipụta onyinye amụma n'oge a na-ekwupụta ozi ndị mmụọ ozi mbụ na nke abụọ. Onyinye a etolitela nke ọma kemgbe ngwụcha ụbọchị puku abụọ na narị atọ. Onyenwe-anyị họọrọ ngwá ọrụ ya maka ebumnuche a, họrọ onye ọrụ ya bụ onye ọ bụghị nanị na ọ hapụrụ ihe niile n'ihi ya, kamakwa ndụ ya nọ n'ihe egwu, "onye kacha adịghị ike n'ime ndị adịghị ike."¹⁰ N'ime ọnwa abụọ gasịrị mgbe oge ahụ gafere, Miss Ellen G. Harmon, si Portland, Maine, bụ onye dị ihe dịka afọ iri na asaa, malitere inweta mkpughe site n'aka Onyenwe-anyị.

GSAM 202.1Ka m nwere ohere ịkparịta ụka na ndị bi na Portland n'oge ọhụ mbụ, ma mara kwa Nwanyị Haines, n'ụlọ ya ka Miss Harmon nwetara ọhụ mbụ, aga m akọwa eziokwu ndị ahụ dịka ndị ahụ si kọọrọ m ha.

GSAM 202.2Miss Harmon nọ n'oge ahụ n'ọnọdụ ahụike dị oke egwu. Ruo ọtụtụ izu, ọ fọrọ nke nta ka ọ ghara ikwu okwu karịa ịtamu ntamu. Otu dọkịta kpebiri na nsogbu ya bụ ọrịa ụkwara nta nke na-eme ka mmiri zaa ahụ. O kwuru na akpa ume aka nri ya rechara ure, nke aka ekpe ya nwere ọrịa nke ukwuu, na obi ya emetụtara. O kwuru na ọ chere na ọ gaghị ebi ogologo oge, ma nwee ike ịnwụ n'oge ọ bụla. Ọ na-esiri ya ike iku ume mgbe ọ dina ala. N'abalị, ọ na-enweta ezumike naanị mgbe a kwadoro ya n'elu akwa ka ọ dị ka ọ na-anọdụ. Ịkwa ụkwara ugboro ugboro na ọbara na-apụta site n'akpa ume belatara ike anụ ahụ ya nke ukwuu.

GSAM 202Ọhụ Mbụ nke Miss Harmon

GSAM 202.3N'oge o nwere ọhụ mbụ ya, ọ nọ n'ụlọ Nwanyị Haines. Ọ bụ n'ụtụtụ, ha na-eme ekpere ezinụlọ. E nwere mmadụ ise nọ ebe ahụ, ha niile bụ ụmụnne nwanyị n'okwukwe. Ndị ọzọ ekperewo, Miss Harmon na-ekpe ekpere nwayọ nwayọ, mgbe ahụ ike Chineke dara n'ụzọ dị ịtụnanya, o doro anya na ọ metụrụ ndị niile nọ ebe ahụ, n'otu ntabi anya ọ maghịzi ihe ọ bụla na-eme gburugburu ya—ọ nọ n'ọhụ.

GSAM 202.4Na nzukọ sochirinụ, o kọọrọ ndị kwere ekwe dị na Portland ihe e gosiri ya. Ha nwere ntụkwasị obi zuru oke na ọ sitere n'aka Onyenwe-anyị. N'oge ahụ, e nwere ihe dị ka iri isii na Portland ndị kwadoro ya dịka ọrụ Onyenwe-anyị. E nwere ike nke so n'ọhụ ahụ, nakwa n'ịkọ ya, nke pụrụ ịbịa naanị site n'aka Chineke. Mmetụta dị nsọ nke ihe ndị metụtara ndụ ebighi ebi nọgidere na ya mgbe niile, o yiri ka o jupụtara n'ịtụ egwu a na-apụghị ịkọwa, na a ga-ahọrọ onye dị obere ma na-esighị ike dịka ya ka ọ bụrụ ngwá ọrụ onye Onyenwe-anyị ga-eji kesaa ìhè nye ndị ya. O kwuru na mgbe ọ nọ n'ọhụ ahụ, o yiri ka a gbara ya gburugburu site na ndị mmụọ ozi na-enwu enwu n’ogige dị ebube nke eluigwe, ebe obi ụtọ na udo dị, na ọ bụ mgbanwe mwute ịlaghachi n'echiche ọnọdụ eziokwu na-adịghị afọ ojuju nke ndụ ọnwụ a.

GSAM 203Nchịkọta nke Ọhụ Mbụ

GSAM 203.1Nchịkọta mkpirikpi nke ọhụ mbụ ya, dịka o si gwa ndị kwere ekwe dị na Portland, ga-enye echiche banyere àgwà ha niile:—

GSAM 203.2"Mgbe m na-ekpe ekpere, ike Chineke dara m n'ahụ n'ụzọ m na-enwetụbeghị ya mbụ. E gbara m gburugburu ìhè, m wee na-arị elu si n'ala. M tụgharịrị ile ndị Advent n'ụwa, mana enweghị m ike ịchọta ha, mgbe otu olu sịrị m, 'Lee ọzọ, lee ntakịrị elu.' N'okwu a m weliri anya m, m wee hụ ụzọ kwụ ọtọ ma dị warara, e wuru ya elu n'elu ụwa. N'ụzọ a ka ndị Advent na-aga n'obodo nke dị n'akụkụ ọzọ nke ụzọ ahụ. Ha nwere ọkụ na-enwu nke a guzobere n'azụ ha na mmalite ụzọ ahụ, nke mmụọ ozi gwara m na ọ bụ 'iti mkpu nke etiti abalị.' Ọ na-enwu n'ụzọ niile, na-enye ìhè maka ụkwụ ha ka ha ghara ịda. Ma ọ bụrụ na ha jiri anya ha leba Jisọs anya, onye nọ n'ihu ha na-eduga ha n'obodo, ha dị nchebe. Ma n'oge na-adịghị anya ụfọdụ malitere ịda mbà; ha kwuru na obodo ahụ dị anya nke ukwuu, na ha tụrụ anya na ha ga-abanye ya tupu. Mgbe ahụ Jisọs ga-akwalite ha site n'iweli aka nri ya dị ebube, ma site n'aka ya pụta ìhè na-enwu enwu, nke na-efegharị n'elu ndị Advent, ha wee tie mkpu, Hallelujah! Ụfọdụ ndị ọzọ jụrụ n'echeghị echiche ìhè dị n'azụ ha, sị na ọ bụghị Chineke duziri ha ruo ebe ahụ. Ìhè nọ n'azụ ha gbapụrụ, hapụrụ ụkwụ ha n'ọchịchịrị zuru oke; ha dara, wepụrụ anya ha n'ebe ha kwesịrị ile, ahụkwaghị Jisọs, wee si n’ụzọ ahụ daa, banye n'ụwa ọjọọ gbara ọchịchịrị dị n'okpuru. N'oge na-adịghị anya, anyị nụrụ olu Chineke dị ka nke ọtụtụ mmiri, nke nyere anyị ụbọchị na elekere nke mbata Jisọs. Ndị nsọ dị ndụ matara ma ghọta olu ahụ, ebe ndị ajọ mmadụ chere na ọ bụ égbè eluigwe na ala ọma jijiji. Mgbe Chineke kwuru oge ahụ, ọ wụkwasịrị anyị Mmụọ Nsọ, ihu anyị malitere ịkụ ọkụ ma na-enwu n'ebube Chineke, dịka nke Mosis si dị mgbe ọ si n'Ugwu Saịnaị rịdata."¹¹

GSAM 204Nkọwa ọnọdụ Nwanyị White mgbe ọ nọ n'ọhụ

GSAM 204.1Tupu anyị soro n'ihu akụkọ na-atọ ụtọ nke ngosipụta ebube a nke Mmụọ Chineke, aga m ekwupụta ụfọdụ eziokwu gbasara ọhụ ndị ahụ. Oge mbụ m hụrụ Nwanyị E. G. White (nke bụbu Miss Harmon) bụ na Ọktoba afọ 1852. N'ụbọchị ahụ, ahụrụ m ya n'ọhụ nke gara ihe karịrị otu awa. Kemgbe ahụ, enweela m ohere ịhụ ya n'ọhụ ihe dị ka ugboro iri ise. Anọ m n'ebe ahụ mgbe ndị dọkịta nyochara ya mgbe ọ nọ n'ọnọdụ a, ma ana m ewere ya dịka ọṅụ ikwupụta ihe m hụrụ na ihe m maara. Enwere m olileanya na a gaghị ahapụ akụkọ eziokwu nke ihe a mere n'ụzọ na-enweghị nlekọta maka echiche efu nke ndị na-ahụtụbeghị ya n'ọnọdụ a.

GSAM 204.2Mgbe ọ na-abanye n'ọhụ ahụ, ọ na-eti mkpu atọ na-atọ ụtọ nke "Ebube!" nke na-emeghachi ugboro ugboro, nke abụọ, karịsịa nke atọ, na-ebelata ụda, ma na-atọ ụtọ karịa nke mbụ, olu ahụ yiri nke onye dị anya gị, olu ya na-ada mbà ruo mgbe a gaghị anụ ya. Maka sekọnd anọ ma ọ bụ ise, ọ na-adị ka ọ na-ada ala dịka onye tụbọrọ, ma ọ bụ onye tufuru ike ya; mgbe ahụ ozugbo ọ na-adị ka e jupụtara ya n'ike karịrị nke mmadụ, mgbe ụfọdụ ọ na-ebili ozugbo n'ụkwụ ya ma na-eje ije n'ime ụlọ. E nwere mmegharị aka na ogwe aka na-adịkarị, na-egosi nri ma ọ bụ ekpe ka isi ya na-atụgharị. Mgbanwe niile a na-eme n'ụzọ mara mma nke ukwuu. N'ọnọdụ ọ bụla aka ma ọ bụ ogwe aka nọ, ọ gaghị ekwe omume ka onye ọ bụla kwaga ya. Anya ya na-emeghe mgbe niile, mana ọ naghị emechi anya; isi ya dị elu, ọ na-ele elu, ọ bụghị n'ile anya efu, kama n'ihu na-atọ ụtọ, nke na-adị iche naanị n'ihi na ọ yiri ka ọ na-ele anya nke ọma n'otu ihe dị anya. Ọ naghị eku ume, ma obi ya na-ama n'usoro. Ihu ya na-atọ ụtọ, agba ihu ya na-acha ọbara ọbara dịka ọ dị n'ọnọdụ ya nkịtị.

GSAM 205E jiri ya tụnyere nke Daniel

GSAM 205.1Ọnọdụ ya gbasara iku ume, ọnwụ ike, na ịdị ike mgbe mmụọ ozi Chineke metụrụ ya, niile kwekọrọ kpamkpam na nkọwa onye amụma Daniel nyere banyere ahụmahụ ya n'ọhụ mgbe ọ sịrị: "Ọ bụkwa naanị m nọ, mgbe m hụrụ oke ọhụ a. Mgbe m hụkwara ya, ike niile dị m nʼahụ si m nʼahụ pụọ. Ihu m gbanwere nke ukwuu, ike afọdụkwaghị m nʼahụ." "Olee otu mụ bụ ohu gị ga-esi gwa gị okwu, Onyenwe m? Nʼihi na ike adịghịkwa nʼime m, enwekwaghị m ike iku ume. Mgbe ahụ, otu onye yiri mmadụ bịara metụkwa m aka ọzọ nye m ike. Ọ sịrị, 'Onye a hụrụ nʼanya nke ukwu, atụkwala ụjọ, udo dịrị gị, ya mere dịrị ike, obi sie gị ike.' Mgbe ọ gwara m okwu a, ike m lọghachitere, asịrị m, 'Ka onyenwe m kwuo okwu, ebe i nyeghachila m ike.'"¹²

GSAM 205AKỤKỌ NDỊ JI ANYA HA HỤ IHE AHỤ

GSAM 205M. G. Kellogg, Dọkịta

GSAM 205.2Banyere ọnọdụ Nwanyị White mgbe ọ nọ n'ọhụ, ntakịrị nkwupụta sitere n'aka ndị hụrụ ihe ahụ nwere ike ịdị mkpa. Nke mbụ sitere n'aka M. G. Kellogg, Dọkịta, onye na-ezo aka na ọhụ mbụ e nyere na Michigan, Mee 29, 1853, n'ọgbakọ e mere na Tyrone, Livingston County. Ọ sịrị:—

GSAM 206.1"Nwanne nwanyị White nọ n'ọhụ ihe dị ka nkeji iri abụọ ma ọ bụ ọkara elekere. Mgbe ọ banye n'ọhụ, onye ọ bụla nọ ebe ahụ yiri ka ọ na-enwe mmetụta ike na ịdị nso Chineke, ma ụfọdụ n'ime anyị n'eziokwu nwere mmetụta Mmụọ Chineke na-ezu ike n'elu anyị n'ike. Anyị nọ na ekpere na nzukọ ọha n'ụtụtụ ụbọchị izuike ihe dị ka elekere itoolu. Nwanne White, nna m, na Nwanne nwanyị White ekpereela, mụkwa na-ekpe ekpere n'oge ahụ. Enweghị mkpali mmetụta ọ bụla, enweghị ngosipụta ọ bụla. Otú ọ dị, anyị rịọrọ Chineke n'ike ka ọ gọzie nzukọ ahụ site n'ọnụnọ ya, ma gọzie ọrụ dị na Michigan. Mgbe Nwanne nwanyị White kpọpụtara mkpu mmeri ahụ sị 'Ebube! e-b-u-b-e-! e-b-u-b-e-!' nke unu anụwo ya ọtụtụ mgbe mgbe ọ na-abanye n'ọhụ, Nwanne White biliri gwa ndị nọ ebe ahụ na nwunye ya nọ n'ọhụ. Mgbe o kọwara otú ọhụ ya si dị, na ọ naghị eku ume mgbe ọ nọ n'ọhụ, o kpọrọ onye ọ bụla chọrọ ime ya ka ọ bịa n'ihu nyochaa ya. Dọkịta Drummond, dọkịta bụkwa onye ụkọchukwu Ndị Adventist nke Ụbọchị Mbụ, onye (tupu ọ hụ ya n'ọhụ) kwupụtara na ọhụ ya sitere n’ime ka mmadụ banye n’ọnọdụ ụra site n’ike uche, na na ọ nwere ike inye ya ọhụ, gara n'ihu, ma mgbe o nyochachara ya nke ọma, ihu ya gbara ọcha, o wee sị, 'Ọ naghị eku ume!'

GSAM 206.2"Enwere m obi ike kpamkpam na ọ naghị eku ume n'oge ahụ mgbe ọ nọ n'ọhụ, ma ọ bụ n'ime ọtụtụ ndị ọzọ ọ nwere mgbe m nọ. Ịpụ ya n'ọhụ ahụ doro anya dịka ịbanye ya. Ihe mbụ anyị hụrụ nke gosiri na ọhụ ahụ kwụsịrị bụ mgbe ọ malitere iku ume ọzọ. O kụrụ ume mbụ ya miri emi, ogologo, jupụtara, n'ụzọ na-egosi na akpa ume ya enweghị ikuku kpamkpam. Mgbe ọ dọrọ ume mbụ gasịrị, ọtụtụ nkeji gafere tupu ọ dọta nke abụọ, nke jupụtara akpa ume ya kpọmkwem dịka nke mbụ; mgbe ahụ nkwụsị nkeji abụọ, na ịdọ ume nke atọ, mgbe nke ahụ gasịrị iku ume ghọrọ nke nkịtị." E debanyere aha, "M. G. Kellogg, M.D., Battle Creek, Mich., Disemba 28, 1890."

GSAM 207F. C. Castle

GSAM 207.1Anyị na-enye nkwupụta a sitere n'aka otu onye hụrụ nnyocha ahụike nke Nwanyị White mgbe ọ nọ n'ọhụ na Stowe, Vermont, n'oge ọkọchị afọ 1853. O kwuru sị:—

GSAM 207.2"Onye dọkịta nọ ebe ahụ, wee nyochaa ya dịka amamihe na ihe ọmụma ya si tụọ ya, iji chọpụta ihe kpatara ngosipụta ahụ. E jiri kandụl gbara ọkụ nso n'anya ya, nke mepere gbatara; enweghị akwara n'anya ahụ megharịrị. O mechara nyochaa otú akwara ya si akụ na iku ume ya, ma ọ nweghị iku ume ọ bụla. Nsonaazụ ya bụ na ọ kwenyere na a pụghị ịkọwa ya site n'iwu eke ma ọ bụ sayensị." E debere aha, "F. C. Castle."

GSAM 207D. H. Lamson

GSAM 207.3Nkwupụta ndị a sochirinụ metụtara nnwale e mere mgbe Nwanyị White nọ n'ọhụ, n'ọgbakọ e mere n'ụlọ Pasto James White, dị na Monroe Street, Rochester, N.Y., na Juun 26, 1854:—

GSAM 207.4"Mgbe ahụ, afọ iri na asaa ka m dị. Ọ dị m ka m nwere ike ịnụ mkpu 'E-b-u-b-e!' nke na-atọ ụtọ nke ọ na-ekwupụta. Mgbe ahụ, ọ dara azụ nwayọ nwayọ n'ala, ọ bụghị na ọ dara, kama ọ na-ada nwayọ, a kwadoro ya n'aka onye na-elekọta ya. Dọkịta abụọ bịarutere, otu agadi na otu nwata. Nwanne White nwere nchegbu ka ha nyochaa Nwanne nwanyị White nke ọma, nke ha mere. Ewetara iko ihu, otu n'ime ha jidere ya n'ọnụ ya mgbe ọ na-ekwu okwu; ma ozugbo ha hapụrụ nke a, ha sịrị, 'Ọ naghị eku ume.' Mgbe ahụ ha nyochachara akụkụ ahụ ya nke ọma, ka ọ na-ekwu okwu, iji chọta ihe àmà nke iku ume miri emi, ma ha hụghị ya. Mgbe ha mechara akụkụ nyocha a, ọ guzoro n'ụkwụ ya, ka ọ ka nọ n'ọhụ, jidere Baịbụl n'elu, na-atụgharị site n'otu nkebi gaa na nke ọzọ, na-ekwupụta okwu ya nke ọma, ọ bụ ezie na anya ya na-ele elu ma na-apụ n'akwụkwọ ahụ.

GSAM 208.1"Ọ hụrụ ọhụụ banyere ihe otiti asaa ikpeazụ. Mgbe ahụ ọ hụrụ mmeri ndị nsọ, m na-eche ka m na-anụ mkpu mmeri ya ọbụna ugbu a. Maka eziokwu ndị a, ana m ekwupụta n'enweghị mgbagha." E debere aha, "Pasto D. H. Lamson, Hillsdale, Mich., Feb. 8, 1893."

GSAM 208Nwanyị Drusilla Lamson

GSAM 208.2E nyere otu ihe àmà ọzọ gbasara otu nnyocha ahụike ahụ site n'aka Nwanyị Drusilla Lamson, nwanyị di ya nwụrụ, onye di ya bụ nwa nwanne nne ma ọ bụ nna Pasto Lamson, na onye isi ụlọ nọọsụ nke Sanitarium Clifton Springs, N.Y. Mgbe ọ na-ekwu maka nzukọ nke Juun 26, 1854, ọ sịrị:—

GSAM 208.3"Echetara m nzukọ ahụ mgbe a mere ule ahụ, ya bụ, iji nwalee ihe Nwanne White na-ekwu ugboro ugboro, na Nwanne nwanyị White anaghị eku ume mgbe ọ nọ n'ọhụ, ma enweghị m ike icheta aha dọkịta nọ ebe ahụ.... Ọ ga-abụ Dọkịta Fleming, n'ihi na ọ bụ dọkịta a na-akpọ mgbe ụfọdụ maka ndụmọdụ. Otú ọ dị, ọ nwụrụ anwụ ugbu a. Enwere m ike ikwu nke a: e mere ule ahụ, ma enweghị ihe ngosi ume ọ bụla pụtara na iko ihu ahụ." E debanyere aha, "Drusilla Lamson, Clifton Springs, N.Y., Machị 9, 1893."

GSAM 208.4Nke a bụ akaebe ọzọ sitere n'aka onye nọ n'oge ahụ e kwuru n'elu:—

GSAM 208David Seeley

GSAM 208.5"Nke a bụ iji kwado na agụrụ m ihe àmà ndị dị n'elu nke David Lamson na Nwanyị Drusilla Lamson, gbasara nkwupụta dọkịta mgbe ọ na-enyocha Nwanyị E. G. White mgbe ọ nọ n'ọhụ, na Juun 26, 1854. Anọ m n'ọgbakọ ahụ, ma hụrụ m nnyocha ahụ. Ana m ekwenye na ihe Nwanne nwoke na Nwanne nwanyị Lamson kwuru, ma achọrọ m ikwu na ọ bụ Dọkịta Fleming na dọkịta nwata ọzọ mere nnyocha ahụ. Mgbe Nwanyị White biliri n'ụkwụ ya, dịka ha siri kwuo, na-ekwupụta ahịrịokwu si n'Akwụkwọ Nsọ, Dọkịta Fleming kpọrọ ka e wetara ya kandụl gbara ọkụ. O jidere kandụl ahụ nso ọnụ ya dịka o kwere mee na-enweghị ịkụ ọkụ, ma n'ahịrị kwụ ọtọ na iku ume ya ma ọ bụrụ na ọ na-eku ume. Ire ọkụ ahụ emeghị mkpatụ ọ bụla ma ọlị. Dọkịta ahụ wee sị, na nkwado siri ike, 'Nke a kpebiri ya ruo mgbe ebighị ebi, enweghị ume n'ahụ ya.'" E debanyere aha, "David Seeley, Fayette, Iowa, Ọgọst 20, 1897."

GSAM 209Mr. na Nwanyị A. F. Fowler

GSAM 209.1Nkwupụta ndị a so na nnyocha e mere mgbe Nwanyị White nọ n'ọhụ n'Ụlọ Nzukọ Waldron, Hillsdale, Mich., n'ọnwa Febụwarị, 1857. Dọkịta Lord, dọkịta nke Hillsdale nwere afọ iri ise n'ọrụ, mere nnyocha nke ọma nke ukwuu, banyere nke ahụ ka m na-eweta nkwado ndị a:—

GSAM 209.2"Anyị nọ ebe ahụ mgbe (na Febụwarị, 1857) Nwanne nwanyị E. G. White nwere ọhụ n'Ụlọ Nzukọ Waldron, Hillsdale. Dọkịta Lord mere nnyocha, wee sị, 'Obi ya na-akụ, mana enweghị ume. E nwere ndụ, ma akpa ume adịghị arụ ọrụ; enweghị m ike ịkọwa ọnọdụ a.'" E debere aha, "A. F. Fowler, Nwanyị A. F. Fowler, Hillsdale, Mich., Jen. 1, 1891."

GSAM 209C. S. Glover

GSAM 209.3Nke a bụ nkwupụta ọzọ gbasara otu ọhụ ahụ:—

GSAM 209.4"Anọ m n'ebe ahụ mgbe Nwanne nwanyị White nwere ọhụ a kpọrọ aha n'elu n'Ụlọ Nzukọ Waldron, Hillsdale. Na mgbakwunye na nkwupụta dị n'elu, anụrụ m dọkịta na-ekwu na ọnọdụ Nwanne nwanyị White n'ọhụ ahụ 'karịrị ihe ọmụma ya.' O kwuru kwa, 'E nwere ihe karịrị nke mmadụ gbasara nke ahụ.'" E debere aha, "C. S. Glover, Battle Creek, Mich., Jen. 19, 1891."

GSAM 209Mr. na Nwanyị Carpenter

GSAM 209.5Nke a bụ nkwupụta nke atọ gbasara otu ikpe ahụ:—

GSAM 209.6"Nke a bụ iji kwado na anyị nọ na Ụlọ Nzukọ Waldron, Hillsdale, Mich., na Febụwarị 1857, mgbe Nwanyị E. G. White nwere ọhụ, ma mgbe ọ nọ n'ọnọdụ ahụ ka Dọkịta Lord nyochara ya, anyị wee nụ nkwupụta ọha ya gbasara ikpe ahụ, dịka Nwanne nwoke na Nwanne nwanyị Fowler si kwuo ya n'elu." E debanyere aha, "W. R. Carpenter, Eliza Carpenter, Noblesville, Ind., Ọgọst 30, 1891."

GSAM 210D. T. Bourdeau

GSAM 210.1A na-akpọ uche unu ugbu a na ule e mere mgbe Nwanyị White nọ n'ọhụ n'Buck's Bridge, St. Lawrence County, N.Y.:—

GSAM 210.2"Juun 28, 1857, ahụrụ m Nwanne nwanyị Ellen G. White n'ọhụ maka oge mbụ. Abụghị m onye kwere na ọhụ ndị ahụ; ma otu ihe n'ime ọtụtụ ihe m nwere ike ikwu mere ka m kwenye na ọhụ ya sitere n'aka Chineke. Iji mee ka obi sie m ike ma ọ na-eku ume ma ọ bụ na ọ bụghị, m tinyere aka m n'obi ya ogologo oge zuru ezu iji mata na iku ume ya adịghị karịrị nke o nwere ma ọ bụrụ na ọ bụ ozu. Mgbe ahụ, ewepụrụ m aka m wee tinye ya n'ọnụ ya, kpachiri imi ya n'etiti mkpịsịaka m ukwu na mkpịsịaka m nke abụọ, ka ọ ghara inwe ike ịkupụ ma ọ bụ ịkubata ikuku, ọbụlagodi ma ọ chọrọ ime ya. Ejidere m ya otú ahụ na aka m ihe dị ka nkeji iri, ogologo oge zuru ezu ka ọ nwụọ n'ihi enweghị ikuku n'ọnọdụ nkịtị; ọ nweghị mmetụta ọ bụla n'ahụ ya site na ule a. Kemgbe m hụrụ ihe ịtụnanya a, enwebeghị mgbe ọ bụla ọ dị m ka m nwee obi abụọ na ọhụ ya sitere n’aka Chineke." E debere aha, "D. T. Bourdeau, Battle Creek, Mich., Feb. 4, 1891."

GSAM 210Dọkịta bụ onye na-ajụ ndị mmụọ ase na-enyocha ọhụ

GSAM 210.3Aga m ekwupụta nnwale ahụike ọzọ m hụrụ na Parkville, St. Joseph County, Mich., na Jenụwarị 12, 1861.

GSAM 210.4Mgbe Nwanyị White gwuchara okwu nkwado o nyere nnukwu ìgwè mmadụ gbakọtara n'ụlọ nzukọ Ndị Adventist, ngọzi Chineke dara n'elu ya n'ụzọ pụrụ iche, o wee daa n'ọhụ mgbe ọ nọ n'oche ya. E nọ Dọkịta Brown, nwoke siri ike n'ahụ, bụkwa onye na-ajụ ndị mmụọ ase. O kwuru na ọhụ ya bụ otu ihe ahụ dị ka ịjụ ndị mmụọ ase, ma ọ bụrụ na ọ nwere otu mgbe ọ nọ ebe ahụ, ọ ga-eme ka ọ pụta na ya n'ime otu nkeji. E nyere oku ka onye ọ bụla chọrọ ime otú ahụ bịa n'ihu, ma site n'ịlele ya, jide n'aka banyere ọnọdụ ya mgbe ọ nọ n'ọhụ. Dọkịta ahụ bịarutere, ma tupu ọ gụchaa ọkara nnyocha ya, ihu ya gbara ọcha dịka ọnwụ, o wee maa jijiji dịka akwụkwọ osisi aspen. Pasto White jụrụ, "Dọkịta ga-akọwa ọnọdụ ya?" O zara, "Ọ naghị eku ume," wee gbaa ọsọ gaa n'ọnụ ụzọ. Ndị nọ n'ọnụ ụzọ, ndị maara okwu mpako ya, sịrị, "Laghachị azụ, mee ihe ị kwuru na ị ga-eme; wepụ nwanyị ahụ n'ọhụ ahụ." N'ịtụ ụjọ nke ukwuu, o jidere aka ọnụ ụzọ ahụ, mana ekweghị ya ka o mepee ya ruo mgbe ndị nọ n'ọnụ ụzọ jụrụ, "Dọkịta, gịnị ka ọ bụ?" O zara, "Chineke naanị ya maara; hapụ m pụọ n'ụlọ a;" o wee pụọ.

GSAM 211.1O doro anya na mmụọ nke na-emetụta ya dịka onye na-ajụ mmụọ ndị nwụrụ anwụ ase anaghịzi enwe udo n'ihu ike nke na-achịkwa Nwanyị White n'ọhụ, dịka ndị mmụọ ọjọọ ji n'ụbọchị Onye Nzọpụta, bụ ndị jụrụ, "ị gaghị echekwa eche ka oge ruo tupu ibido ịta anyị ahụhụ?"¹³

GSAM 211.2E nwere ihe yiri nke a na ihe e dere banyere ahụmahụ Daniel onye amụma. Mgbe ọ nọ n'ọhụ site n'Mmụọ Onyenwe-anyị, ndị Kaldịa nọ ebe ahụ—ndị mba ọzọ amaghị Mmụọ ahụ—nwere oke ụjọ, ha "gbara ọsọ gaa zoo onwe ha."¹⁴

GSAM 211A kpọrọ Miss Harmon ka ọ kọọrọ ọhụ ya

GSAM 211.3Ihe dị ka otu izu ka ọhụ mbụ ya gasịrị, n'ọgbakọ e mere n'ụlọ nna ya, Miss Harmon nwere ọhụ nke abụọ ebe a gwara ya ka ọ kọọrọ ndị ọzọ ihe e gosipụtara ya. Ọ nọ n'ọnọdụ mgbagwoju anya nke ukwuu ịmata otú ọ ga-esi mee ihe Onyenwe-anyị gwara ya. Ahụike ya dara njọ nke ukwuu, ya mere ọ na-arịa ọrịa n'ahụ, ma dịka ihe niile si dị, o nwere obere oge ndụ. Ọ dị afọ iri na asaa naanị, ọ dị obere ma adịghịkwa ike, amaghị mmekọrịta mmadụ na mmadụ, ma n'okike bụ onye ụjọ na-atụ ma na-ezere ndị mmadụ nke mere na ọ na-ewute ya izute ndị ọbịa. Ọ kpere ekpere nke ukwuu maka ọtụtụ ụbọchị, na ruo n'abalị miri emi, ka a wepụ ibu a, tinye ya n'aka onye ọzọ nwere ike ibu ya karịa ya. Ma ìhè ọrụ ahụ agbanweghị, okwu mmụọ ozi ahụ na-ada mgbe niile, "Kọọrọ ndị ọzọ ihe m gosipụtara gị."

GSAM 212.1Mgbe ọ nọ n'ọnọdụ uche mgbagwoju anya a, Miss Harmon gara nzukọ ọzọ e mere n'ụlọ nna ya. N'ọgbakọ a, ndị niile jikọtara onwe ha n'ekpere siri ike maka ya, o wee nyefee onwe ya nye Onyenwe-anyị ọzọ, ma nwee obi ụtọ ka e jiri ya mee otuto ya. Ka ọ na-ekpe ekpere, ọchịchịrị miri emi kpuchiri ya gbasasịrị; ma dịka o kwuru mgbe e mesịrị, ìhè na-enwu gbaa, dị ka bọl ọkụ, bịara n'ihu ya, ma ka ọ dara n'elu ya, ike ya niile pụọla, o wee dị ka ọ nọ n'ihu Jisọs na ndị mmụọ ozi. E kwughachiri ya ọzọ, "Kọọrọ ndị ọzọ ihe m gosiri gị." O kwuru na ọ rịọrọ n'ike ka ọ bụrụ na ọ ga-aga kọọ ihe Onyenwe-anyị gosiri ya, ka a chebe ya pụọ n'ịrị elu onwe ya. Mgbe ahụ, mmụọ ozi gwara ya na e zara ekpere ya, na ọ bụrụ na ọ ga-adị n'ihe ize ndụ nke ịrị elu onwe ya, ọ ga-arịa ọrịa. Mmụọ ozi ahụ sịrị ya, "Ọ bụrụ na unu ebufe ozi ahụ n'eziokwu, ma nọgide ruo ngwụcha, unu ga-eri mkpụrụ osisi nke osisi ndụ, ma ṅụọ mmiri nke osimiri ndụ."

GSAM 212Nleta Miss Harmon na Poland, Maine

GSAM 212.2E gosiri Miss Harmon na ọ ga-aga Poland, Maine, ma kọọrọ ọhụ ya. N'ụbọchị sochiri ọhụ nke atọ a, n'ịtụghị anya ya n'aka mmadụ niile, di nwanne ya nwanyị ji ụgbọ bịarutere n'ọnụ ụzọ ụlọ nna ya, ma tụọ aro ka ọ were ya gaa Poland. Mgbe ọ nọ ebe ahụ, ọ mere nzukọ ebe o kọọrọ ọhụ ahụ. Hazen Foss, onye¹⁵ n'ihi nkụda mmụọ, a pụghị ime ka ọ bịa n'ọrụ ozi ahụ, ma o tinyere ntị ya nso n'ọnụ ụzọ n'èzí, o nụrụ ya na-akọ ọhụ ya, wee sị, "Ọhụ ọ kọrọ dị ka nke e gosiri m, dị ka mmadụ abụọ si kọwa otu ihe ahụ." Ụtụtụ echi ya, o zutere Miss Harmon n'amaghị ama, wee gwa ya ka ọ bụrụ "onye kwesịrị ntụkwasị obi n'ibu ibu ahụ, na n'ịkọwa ihe àmà Onyenwe-anyị ga-enye ya, Chineke agaghị ahapụ ya." Ọ gwara ndị ọzọ, "Nke ahụ bụ ngwá ọrụ Onyenwe-anyị tinyere ibu a n'ubu ya." O doro anya na ọ ga-ama, n'ihi na ọ hụrụ onye ahụ n'ọhụ ebe a gwara ya na "e wepụrụ" ibu ahụ n'ubu ya.

GSAM 213.1Ọrụ Miss Harmon site n'oge ahụ bụ ịga site n'ebe gaa n'ebe dị iche iche na Steeti New England, na-akọ ihe e gosiri ya. N'ọnọdụ ụfọdụ, a gwara ya n'ọhụ ebe ọ ga-aga, nakwa ihe isi ike ọ ga-ezute. Ozi ya bụ, karịsịa, ịdọ aka ná ntị maka ndị na-apụ n'ụzọ n'okwukwe nke mbata mmụọ nke Kraịst, na-akwalite ka onye ọ bụla jide ahụmịhe gara aga.

GSAM 213.2O kwuru banyere ahụmịhe ya: "Ụfọdụ kwụsịrị kpamkpam ịrụ ọrụ, ma tọpụrụ n'ọgbakọ ndị niile jụrụ ịnakwere echiche ha banyere ihe a.... Chineke gosiri m njehie ndị a n'ọhụụ, ma zitere m n'ebe ụmụ ya na-ezighị ezi nọ ka m kwupụta ha; ma ọtụtụ n'ime ha jụrụ ozi ahụ kpamkpam, ma bo m ebubo na m na-eso ụwa. N'aka nke ọzọ, ndị Adventist aha naanị boro m ebubo na m bụ onye fanatiki, a kọwara m ụgha, ma ụfọdụ n'ụzọ ọjọọ, na m bụ onye ndu fanatiki nke m n'ezie na-arụsi ọrụ ike iji kpochapụ."¹⁶ Anyị ga-amụta nke a nke ọma n'isi na-esote.