Isi nke 17 — Eziokwu Na-aga N'ihu N'agbanyeghị Ihe Isi Ike
GSAM 265.1"DỊKA onye ọzụzụ atụrụ si elekọta igwe ewu na atụrụ ya anya, mgbe ha na ya nọ, otu a ka m ga-esi lekọta igwe atụrụ m. Aga m anapụta ha site nʼebe niile ha gbasasịrị gaa, nʼụbọchị igwe ojii na ọchịchịrị ahụ."1
GSAM 265.2Ndị ruo n'oge a (1847) nabatara ozi nke mmụọ ozi nke atọ, bụ ndị dara ogbenye n'ihe onwunwe ụwa a, ya mere ha enweghị ike ime ọtụtụ ihe n'ego maka mgbasa ozi ahụ. Pasto White na nwunye ya na Pasto Bates hụrụ mkpa ọrụ onwe onye n'etiti ụmụnna gbasasịrị, nakwa mkpa ịkwadebe ihe a ga-agụ ka e tinye n'aka ndị mmadụ, dị ka enyemaka iji duzie ha n'amata eziokwu. Pasto Bates nwetara nnukwu enyemaka n'ịkọwa ajụjụ ụbọchị izuike site na akwụkwọ obere o dere gbasara isiokwu ahụ, ka ọ gara ebe dị iche iche, na site na mgbasa ya site n'aka ozi. Ọ rụrụ ọrụ ahụ na ndidi kacha elu.
GSAM 265Àjà Otu Nwanne Nwanyị Nwata maka Eziokwu
GSAM 265.3Otu oge, mgbe ọ nweghị ego ịkwụ ụgwọ njem ya, ọ dị njikere ịga ije site na Massachusetts ruo New Hampshire. N'oge ahụ ka o nwetara akwụkwọ ozi si n'aka otu nwanne nwanyị nwata, onye kwetara ịrụ ọrụ ụlọ maka dọla otu kwa izu ka o wee nwee ihe ọ ga-eji nyere ọrụ ozi ahụ aka. Mgbe ọ rụrụ otu izu ọrụ, echiche na Pasto Bates chọrọ ego kpalitere ya nke ukwuu, ya mere ọ gara onye were ya n'ọrụ ma natara ụgwọ ọrụ ya tupu oge eruo ka o wee nwee ike izipu ya dọla ise ozugbo. O jiri nke a kwụọ ụgwọ njem ya gaa New Hampshire site n'ụgbọ njem ọha. N'ebe niile ọ gara, ọ nwere nzukọ ọma, ọtụtụ mkpụrụobi nabatara eziokwu.
GSAM 266Ịhazi Ụlọ na Ngwongwo A Gbaziri
GSAM 266.1Iji gosi mmụọ inye onwe ha nke kpaliri ndị mbido ozi a, anyị na-edekọ ihe ndị a sitere na nkwupụta Nwanyị White banyere ọnọdụ ha n'oge oyi nke 1847-48, mgbe ha biri n'ime ụlọ n'ụlọ sara mbara S. Howland, Topsham, Maine, ebe ha guzobere ụlọ obibi ha na ngwá ụlọ ha biri ebiri:—
GSAM 266.2"Anyị dara ogbenye, anyị hụrụ oge siri ike. Di m na-arụ ọrụ ịdọ nkume n'okporo ụzọ ígwè, nke mere ka akpụkpọ mkpịsị aka ya gbajie, ọbara wee malite ịpụta n'ọtụtụ ebe. Anyị kpebiri na anyị agaghị adabere n'aka ndị ọzọ, kama anyị ga-akwado onwe anyị, ka anyị nwee ihe ga-enyere ndị ọzọ. Ma anyị enwetaghị ọganihu. Di m rụrụ ọrụ ike nke ukwuu, ma o nweghị ike inweta ụgwọ ọrụ ya kwesịrị inweta.
GSAM 266Pasto White na-egbutu osisi ọkụ
GSAM 266.3"Di m hapụrụ ọrụ ụgbọ oloko, o wee were anyụike ya gaa ọhịa gbuo osisi nkụ. Ọ na-arịa mgbu na-adịgide adịgide n'akụkụ ya, ọ na-arụ ọrụ site na ụtụtụ ruo mgbede iji nweta ihe dị ka sentị iri ise kwa ụbọchị. Mgbu siri ike na-egbochi ya ịrahụ ụra n'abalị. Ọ bụghị ogologo oge ka anyị natara akwụkwọ ozi si n'aka ụmụnna nọ na steeti dị iche iche na-akpọ anyị ka anyị bịa leta ha; ma ebe anyị enweghị ego iji were anyị pụọ na steeti ahụ, azịza anyị bụ na ụzọ ahụ emegheghị n'ihu anyị.
GSAM 266.4"Anyị natara akwụkwọ ozi si n'aka Nwanne Chamberlain, onye Connecticut, na-agba anyị ume ka anyị bịa nnọkọ otu steeti ahụ. Anyị kpebiri ịga ma ọ bụrụ na anyị nwere ike inweta ego. Di m na onye were ya n'ọrụ doziri ihe gbasara ụgwọ ọrụ ya, chọpụtara na e nwere dọla iri a ga-akwụ ya. Site na ọkara nke a, azụrụ m uwe ndị anyị chọrọ nke ukwuu, wee dụchie akwa oyi di m, jikọtara mpempe akwa ọnụ, mere ka o sie ike ịmata akwa mbụ dị n'akụkụ aka ya. Anyị nwere dọla ise fọdụrụ iji were anyị gaa Dorchester, Mass. Igbe uwe anyị jupụtara ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ ihe niile anyị nwere n'ụwa. Ma anyị nwere udo n'obi na obi dị ọcha, nke anyị tụrụ n'elu ihe nkasi obi ụwa.
GSAM 267.1"Anyị gara n'ụlọ Nwanne Nichols, tupu anyị apụ, Nwanne nwanyị Nichols nyere di m dọla ise, nke kwụrụ ụgwọ njem anyị gaa Middletown, Conn. Anyị bụ ndị ọbịa n'obodo ahụ, anyị ahụbeghịkwa otu n'ime ụmụnna nọ na Steeti ahụ. Fọdụrụ anyị naanị senti iri ise. Di m enweghị obi ike iji ego ahụ kwụọ ụgwọ ịnya ụgbọala, ya mere o tụbara igbe ahụ n'elu ikpo mbadamba osisi, anyị wee gara ije na-achọ onye nwere okwukwe yiri nke anyị. Ozugbo anyị hụrụ Nwanne Chamberlain, onye were anyị gaa n'ụlọ ya."
GSAM 267Nzukọ na Rocky Hill, Conn.
GSAM 267.2A kpọrọ nzukọ a na Rocky Hill; ụlọ nzukọ ahụ bụ nnukwu ime ụlọ a na-adịghị emecha n'ụlọ Nwanne Belden. Ihe a na-esote si na akwụkwọ ozi Pasto White dere nye S. Howland na-enye nkọwa ndị na-atọ ụtọ gbasara nzukọ ahụ:—
GSAM 267.3"Na Eprel 20, Nwanne Belden zitere ụgbọala ya Middletown ka ọ bịa were anyị na ụmụnne ndị gbasaa n'obodo ahụ. Anyị rutere n'ebe ọ nọ [Rocky Hill] ihe dị ka elekere anọ nke mgbede, ma n'ime nkeji ole na ole, Nwanne Bates na Gurney bịarutere. Anyị nwere nzukọ n'abalị ahụ nke ihe dị ka mmadụ iri na ise. N'ụtụtụ Fraịdee, ụmụnne bịarutere ruo mgbe anyị ruru ihe dị ka mmadụ iri ise. Ọ bụghị ndị a niile nọ n'eziokwu kpamkpam. Nzukọ anyị n'ụbọchị ahụ dị ezigbo ụtọ. Nwanne Bates gosipụtara iwu ndị ahụ n'ìhè doro anya, a kpaliri mkpa ha site n'okwu àmà dị ike. Okwu ahụ rụrụ ọrụ iji kwụsie ike ndị nọ n'eziokwu, ma mee ka ndị ka na-atụ uche bilie."2
GSAM 267A kpọrọ anyị ka anyị bịa Oswego County, N.Y.
GSAM 267.4N'ihi mgbasa akwụkwọ nta Pasto Bates n'etiti ndị Adventist, ndị nọ na steeti ndị ọzọ malitere ịgbaso ụbọchị izuike. Hiram Edson, onye Port Gibson, N.Y., dere akwụkwọ na-akpọ Pasto na Nwanyị White na ndị ọzọ ka ha bịa nnọkọ ndị na-edebe ụbọchị izuike na Volney, Oswego County, na ọnwa Ọgọst, 1848. O kwuru na ụmụnna ahụ bụ ndị ogbenye n'ozuzu, ọ nweghịkwa ike ịkwere nkwa na ha ga-enyere aka nke ukwuu n'ịkwụ ụgwọ. Pasto White natara dọla iri anọ dịka nsonaazụ ọrụ o rụrụ n'ubi ahịhịa. E ji akụkụ nke ego a zụta uwe nke a chọrọ nke ukwuu, e jiri nke fọdụrụ kwụọ ụzọ ha gara Volney na ịlaghachi.
GSAM 268.1Nzukọ a nke dị na ọdịda anyanwụ New York mere n'ụlọ ụgbọala Mr. Arnold. E nwere ihe dị ka mmadụ iri atọ na ise nọ, ndị niile a nwere ike ịnakọta na akụkụ steeti ahụ, ma fọrọ nke nta ka ọ bụrụ na ọ nweghị mmadụ abụọ n'ime ha kwekọrọ. Onye ọ bụla na-agba mbọ maka echiche ya, na-ekwupụta na ha dabere na Baịbụl. Ha niile chọrọ ịkwalite echiche ha ma kụziere ha. A gwara ha na Pasto White na nwunye ya esiteghị ebe dị anya otú ahụ bịa ịnụ ha okwu, kama ha bịara ịkụzi ha eziokwu. Mr. Arnold kwenyere na puku afọ nke Mkpughe 20 agafewo, na narị puku na iri puku anọ na puku anọ e kwuru na Mkpughe bụ ndị e mere ka ha si n'ọnwụ bilie mgbe Kraịst biliri.
GSAM 268Mr. Arnold jụrụ usoro oziọma
GSAM 268.2Mgbe akara ngosi nke Onyenwe anyị na-anwụ nọ n'ihu ìgwè a, ma ha na-achọ icheta ahụhụ ya, Mr. Arnold biliri kwuo na ọ nweghị okwukwe n'ihe ha ga-eme—na Nri Nsọ bụ ihe na-aga n'ihu nke Pasova, nke a ga-eme otu ugboro n'afọ.
GSAM 268.3Ụdị echiche dị iche iche ndị a kụrụ ibu arọ n'obi Nwanyị White. Ọ maara nke ọma na Mr. Arnold nọ n'ezighi ezi, ma mwute buru ibu kụrụ mmụọ ya, n'ihi na o yiri ka a na-akparị Chineke. Ụfọdụ tụrụ egwu na ọ na-anwụ; ma ndị Pasto Bates, White, Chamberlain, Gurney na Edson kpere ekpere maka ya, Onyenwe anyị n'amara nụrụ ekpere ndị ohu ya, o wee bilie ọzọ. Ìhè nke eluigwe dara n'elu ya, ozugbo o chefuru ihe ndị nke ụwa. Mgbe ọ nọ n'ọnọdụ a, e gosiri ya ụfọdụ n'ime njehie ndị nọ ebe ahụ, yana eziokwu n'ịtụnyere njehie ndị a, gosiri na echiche ndị na-adịghị kwekọọ, nke ha na-ekwu na ọ dabere na Baịbụl, dabere naanị na echiche ha banyere Baịbụl, na ha ga-ahapụ njehie ha ma jikọọ ọnụ na ozi nke mmụọ ozi nke atọ. Nzukọ ahụ kwụsịrị n'ebube; eziokwu meriri. Ndị jidere echiche dị iche iche ndị a kwetara njehie ha, jikọtara onwe ha na eziokwu dị ugbu a nke ozi mmụọ ozi nke atọ, ma Chineke gọziri ha nke ukwuu.
GSAM 269Ọhụ nwere Ojiji Baịbụl Dị Ijuanya
GSAM 269.1Akụkọ sochirinụ banyere nzukọ a bụ nke e nyere site n'aka Mr. Alexander Ross, Jenụwarị 4, 1884, onye bụ otu n'ime mmadụ iri atọ na ise mejupụtara nnọkọ nta ahụ. O kwuru sị:—
GSAM 269.2"Nwanne nwanyị White, mgbe ọ nọ n'ọhụ, biliri n'ụkwụ ya ma were Baịbụl ezinụlọ n'aka ekpe ya; akwụkwọ ahụ bụ nke nha nkịtị. Mgbe ọ na-ejide ya mepere, n'elu, na-enweghị ile ya anya, ọ na-eji aka nri ya gbanwee site n'ahịrịokwu gaa n'ahịrịokwu, ma tinye mkpịsị aka ya n'akwụkwọ nsọ, na-ekwughachi otu ahụ. Enyochachara m ọtụtụ n'ime ahịrịokwu ndị ahụ iji hụ ma ọ na-ekwughachi nke ọ na-egosi. Mụ onwe m ma ọ bụ ụfọdụ n'ime ndị nọ n'ọgbakọ ahụ lere ha niile anya. N'ọnọdụ ọ bụla, ọ bụghị nanị na ọ na-emeghachi ahịrịokwu ọ na-egosi, kamakwa ọ na-eme nke a mgbe anya ya na-ele elu ma na-ele n'akụkụ ọzọ pụọ na Baịbụl. Ọ bụ Akwụkwọ Nsọ ndị a ọ na-emeghachi mere ka a tụfuo echiche ụgha nke ndị na-edebe ụbọchị izuike zukọtara na Volney, n'Ọgọst 1848, ma mee ka anyị jikọọ n'eziokwu."
GSAM 269.3N'eziokwu, onye na-ahapụghị ụgha nkuzi e doziri n'okpuru ọnọdụ dị otú ahụ, site n'akwụkwọ dị mfe e kwupụtara site na Baịbụl, n'ụzọ a pụrụ iche ga-abụrịrị onye siri ike ime ka o kweta. Òtù ndị na-edebe ụbọchị izuike a nọ na Oswego County, mgbe a gbanwere mmejọ ha n'ụzọ a, ma ha jikọtara onwe ha n'eziokwu, pụọ n'ọgbakọ ahụ iji gbasaa ìhè ahụ n'ebe ndị ọzọ nọ. Nsonaazụ ahụ n'ezie gosiri na ọ bụ ọrụ Chineke. Ekwensu dị njikere mgbe niile ịkewapụ, imebi uche, ma gbasaa, site n'ụzọ ọ bụla ọ nwere ike iji. "Chineke abụghị Chineke nke aghara, kama ọ bụ nke udo. Otu a ka ọ dị nʼime ọgbakọ niile nke ndị nsọ."3
GSAM 270Ihe ịtụnanya nke ịgwọ ọrịa
GSAM 270.1Mgbe nzukọ a kwuru n'elu gasịrị, e mere nzukọ na Madison County, Port Gibson, Port Byron, na New York City. Mgbe nke a gasịrị, e mere nzukọ ukwu na Connecticut. N'ebe ụfọdụ n'ime ebe ndị a, Onyenwe anyị bịarutere nso n'ebe ndị ohu Ya nọ, ma ike ọgwụgwọ nke Dọkịta Ukwu bịara n'elu ndị ọrịa dịka azịza ekpere siri ike nke ndị Ya mgbe ha soro ụkpụrụ edere na Akwụkwọ Ozi Jemis.4 Ọbụna ndị dọkịta kwuru na ha enweghị olileanya ka a gwọrọ ọrịa ha. Ihe ndị dị otú a na-emekarị n'oge dị iche iche kemgbe 1845.
GSAM 270Ndị mbido Na-atachi Obi n'Ihe Isi Ike
GSAM 270.2Pasto White, na Review and Herald, Febụwarị 5, 1880, mgbe ọ na-ekwu maka ụbọchị ndị mbido ahụ, kwuru sị:—
GSAM 270.3"N'ọrụ mbido anyị, anyị nụrụ agụụ n'ihi enweghị nri kwesịrị ekwesị, na oyi n'ihi enweghị uwe kwesịrị ekwesị. Anyị napụrụ onwe anyị ọbụna ihe ndị dị mkpa maka ndụ ka anyị wee chekwaa ego maka ọrụ Chineke. N'otu oge ahụ, anyị na-arụ ọrụ ruo mgbe ike na-agwụ anyị nke ukwuu iji mezue nnukwu ọrụ e chere na ọ dị mkpa ime—ide, dezie, njem, na ịkụzi site na steeti ruo steeti."
GSAM 270.4Afọ 1848 bụ afọ a na-agaghị echefu echefu, ọ bụghị naanị n'akụkọ ihe mere eme nke Advent, kamakwa n'ihe gbasara ndọrọndọrọ ọchịchị. A kọwara eziokwu nke ozioma nke mmụọ ozi nke atọ nke ọma, ma ụzọ mepere n'akụkụ dị iche iche maka mmepe ọrụ ahụ. N'oge a, ihe na-eme n'ụwa omume ọma na ndọrọ ndọrọ ọchịchị na-ewe ụdị e mere iji kpaliteghachi uche ụmụ akwụkwọ amụma. Ọ bụghị naanị na e nwere nnukwu mgbagwoju anya n'etiti mba ndị nke Ụwa Ochie, kamakwa na Hydesville, Wayne Co., N.Y., malitere ngosipụta nke mmụta banyere ịkpọtụrụ mmụọ nke oge a, nke ụmụ akwụkwọ Baịbụl kwuru na ọ ga-abụ "mmụọ ajọ mmụọ, nke ga-anakọta mba ụwa maka agha nke ụbọchị Onyenwe anyị."
GSAM 271Mgbagwoju Anya n'etiti Mba n'afọ 1848
GSAM 271.1N'ụbọchị iri abụọ na otu nke Febụwarị, 1848, mgbe ndị na-eje ozi n'obí Louis Phillippe nke France zukọtara gburugburu ya, o kwuru sị: "Anọghị m n'oche eze alaeze nke ọma karịa ka m dị n'abalị a." N'elekere mgbede nke echi ya, yi "obere jaketị ajị anụ siri ike nke ndị ọkwọ ụgbọ mmiri na-eyi," kpuchiri onwe ya dịka onye na-anya ụgbọala mgbazinye, ọ gbapụrụ n'èzí mgbidi obodo Paris na-achọ ebe nchebe maka nchekwa onwe ya. A na-ekwu na ihe kpatara mgbanwe ukwu na mberede a bụ n'ihi mmegharị o mere nke kwadoro nnapụ ikike poopu mere n'ụzọ na-ezighi ezi, nke kpasuru ndị ọ na-achị na ndị agha ya iwe. N'ụbọchị ahụ, ọ mechara n'obodo Paris nnukwu nnyocha agha nke ndị agha France; mgbe a kwakọbara ngwa agha ha, ọ laghachiri n'ụlọ eze, mgbe ahụ n'otu mberede nwata nwoke pere mpe gbaara elu kanọn, na-efe ọkọlọtọ agba atọ, na-eti mkpu, "Ka a kwatuo poopu! KA A KWATUO POOPU!!" Ndị agha nabatara mkpu ahụ, ọ gbasasịrị ngwa ngwa n'ahịrị agha niile, na-eto ike ka ọ na-aga, ruo mgbe ejikọtara ya na mkpu, "KA A KWATUOKWA EZE!" N'ime awa ole na ole, Paris niile ghọrọ ebe mgbagwoju anya dị egwu. Ndị agha, jiri ngwá agha n'aka, so na ìgwè mmadụ, na-agba ọsọ gaa ụlọ eze. Mgbe e kọọrọ ya gbasara mkpọtụ ahụ, ọ gbara ọsọ gbapụ site n'ịgbanwe ọdịdị ya.
GSAM 271Mba ndị sonyere na mgba ahụ
GSAM 271.2Mkpọtụ na enweghị udo nke France gbasasịrị ngwa ngwa n'ọtụtụ mba ndị ọzọ. Prussia, Hanover, Sardinia, Sicily, Naples, Venice, Lombardy, Tuscany, na Rom jidere otu mmụọ ọgbaghara ahụ. N'ime ọnwa atọ, Europe niile jupụtara na mmegharị, na alaeze na ọchịchị ndị eze karịrị iri atọ nọ n'ime nnukwu mgbagwoju anya. E gbara oche eze ọkụ n'okporo ámá, eze na ndị ọchịchị eze na-agbapụ na-ezo n'ụjọ ọnwụ. Ndị ndọrọndọrọ ọchịchị kwuru na a ga-enwe mgbanwe ọchịchị zuru ụwa ọnụ.
GSAM 272.1Ọtụtụ n'ime ndị ụkọchukwu Adventist ndị ka na-anaghị anụ ozi nke mmụọ ozi nke atọ, hụrụ mgbagwoju anya a, wee chere na ọ ga-abụ nchikota mba maka "ibu agha nʼụbọchị ukwu ahụ bụ ụbọchị Chineke Onye pụrụ ime ihe niile."5
GSAM 272Ozi Ịka Akara E Chọpụtara
GSAM 272.2N'oge a kpọmkwem, ndị Adventist nke Ụbọchị nke Asaa na-amụta site n'Akwụkwọ Nsọ na ụbọchị izuike nke iwu nke anọ bụ akara, ma ọ bụ akara, nke Chineke dị ndụ, na oge eruola maka ikwupụta ozi ịka akara nke Mkpughe 7:1-4, ha na-achọpụta ụzọ na usoro iji mee ka ozi a rute n'aka ndị mmadụ. Mgbe ndị Ụbọchị nke Asaa na-akwadebe maka ọrụ a, ndị Adventist nke Ụbọchị Mbụ na-ekwu, "Unu abịala n’oge gafere ókè n’ịkpọsa ozi ịka akara unu, n'ihi na agha nke nnukwu ụbọchị na mbata Onyenwe-anyị n'eziokwu dị nso anyị."
GSAM 272Mkpọtụ Kwụsịrị na Mberede
GSAM 272.3Ihe dị ka ọnwa atọ gachara, mkpọtụ n'etiti mba ndị ahụ kwụsịrị; ọ bụghị n'ihi idozi mkpesa ha, kama n'ụzọ ndị nta akụkọ onwe ha enweghị ike ịkọwa. Banyere nsogbu a, Horace Greeley, na New York Tribune kwuru sị: "Ọ bụ nnukwu ihe ijuanya nye anyị niile ihe kpatara mkpọtụ ahụ malitere n'etiti mba ndị ahụ na mberede otú ahụ; ma ihe kpatara o kwụsịrị bụ ihe ijuanya ka ukwuu."
GSAM 272Seneta Choate gbasara ọnọdụ dị na Ụwa Ochie
GSAM 272.4Anyị bịarutere n'afọ 1851, wee hụ Seneta Choate, n'okwu ọ kwuru n'ihu Kọngresị United States, na-ezo aka n'ọnọdụ ihe dị na Ụwa Ochie, sị:
GSAM 272.4"Kedu ọnọdụ na ihu ya kpọmkwem, nke onyinyo, igwe ojii, na ọchịchịrị yiri ka ha dara n'elu ya, unu na-aghọta nke ọma; otú o si bụrụ nke na-enweghị nkwụsi ike ma ọlị. Ọ dị m ka ikike eze, ikike mmadụ, na iwe echekwara kemgbe puku afọ ga-ewepụ mma maka ọgụ nke ọbara ga-asọba, dịka n'ọhụ amụma, 'dị elu ruo ihe dịka eriri e ji ekegide ịnyịnya nʼisi ime ka ọ gaa ebe achọrọ,' na nke agbụrụ mmadụ niile ga-ala n'iyi; n'ime nke nnukwu ụda elekere nke oge ga-ada otu elekere ọzọ; n'ime nke a ga-eji ọkụ na ígwè nwalee ọha mmadụ n'onwe ya, ma ọ bụrụ na ọ sitere n'okike na Chineke nke okike ma ọ bụ na ọ bụghị."
GSAM 273"Ịgba àmà" nke Novemba 18, 1848
GSAM 273.1Mgbe ndị na-ekwupụta na mmegharị a n'etiti mba n'afọ 1848 bụ iji kpalite mbata Onyenwe anyị zutere nkụda mmụọ dị ukwuu, gịnị ka o dịrị ndị Adventist nke Ụbọchị nke Asaa ndị kwenyere na oge eruola maka "akara Chineke dị ndụ" ka e gosipụta ya n'ihu ndị mmadụ? N'ịza ajụjụ ahụ, anyị na-ewetara okwu sitere n'akwụkwọ nta Pasto Joseph Bates bipụtara n'ọnwa Jenụwarị afọ 1849. Mgbe ọ na-ekwu maka ihe mere na Novemba 18, 1848, ọ sịrị:—
GSAM 273.2"Otu obere ìgwè ụmụnna na ụmụnne nwanyị zukọtara na nzukọ na Dorchester, nso Boston, Massachusetts. Tupu nzukọ ahụ amalite, ụfọdụ n'ime anyị na-enyocha ụfọdụ n'ime isi okwu dị na ozi akara ahụ; e nwere obere ọdịiche echiche gbasara ma echiche banyere okwu 'ịrị elu,' wdg., ziri ezi, na ebe anyị mere ka mbipụta ozi ahụ bụrụ isiokwu ekpere na nzukọ Topsham [Maine] n'oge na-adịbeghị anya, ma ụzọ esi bipụta ya adịghị ka ọ dị ìhè nke ọma, ya mere anyị kpebiri ọnụ ịtụkwasị ya niile n'aka Chineke. Mgbe e mesịrị oge ụfọdụ n'ekpere siri ike maka ìhè na nduzi, Chineke nyere Nwanne nwanyị White ihe ndị a n'ọhụ:—"
GSAM 273.2Anyị na-eweta okwu ndị ahụ dịka ọ siri kwuo ha mgbe ọ nọ n'ọhụ:—
GSAM 274Okwu E Kwuru n'Ọhụ
GSAM 274.1"Ebee ka ìhè pụtara? Ka mmụọ ozi gị kụziere anyị ebe ìhè pụtara. Ọ malitere na obere ihe, mgbe ị nyere otu ìhè mgbe nke ọzọ gasịrị. Àmà na iwu jikọtara ọnụ, a pụghị ịkewapụ ha; nke mbụ bụ iwu iri site n'aka Chineke. Ọ tọrọ ya ụtọ mgbe iwu ya malitere ịrị elu n'ike, a malitekwara iwulite ebe efu. Site na adịghị ike, ọ ghọrọ ike site n'ịchọ Okwu Ya. Nnwale dị n'elu ya bụ naanị obere oge. Ọ bụ akara! Ọ na-apụta! Ọ na-ebili, malite n'ịrị elu anyanwụ. Dị ka anyanwụ, mbụ oyi, na-ekpo ọkụ ma na-ezipụ ìhè ya. Mgbe eziokwu ahụ bilitere, e nwere obere ìhè n'ime ya, ma ọ na-abawanye. O, ike nke ìhè ndị a! Ọ na-eto n'ike. Ibu kacha ibu na ìhè dị na eziokwu ahụ, n'ihi na ọ na-adịgide adịgide, mgbe a naghị achọ Baịbụl. Ọ bilitere n'ebe ọwụwa anyanwụ; ọ malitere na obere ìhè, ma ụzarị ya na-agwọ ọrịa. Olee otú eziokwu ahụ siri sie ike; ọ bụ nke kacha elu mgbe ha batara n'ala ọma, ma ọ ga-eto ruo mgbe a ga-eme ka ha ghara ịnwụ. Ọ malitere site na mbido anyanwụ, na-aga n'ihu dịka anyanwụ, ma ọ naghị ada.
GSAM 274.2"Ndị mmụọ ozi na-ejide ifufe anọ. Ọ bụ Chineke na-egbochi ike ndị ahụ. Ndị mmụọ ozi ahapụbeghị ifufe ahụ, n'ihi na e tinyebeghị ndị nsọ niile akara. Mgbe Maikel guzoro, nsogbu a ga-ekpuchi ụwa niile. Ha dị njikere ifụ ifufe. E tinyere ihe mgbochi n'ihi na e tinyebeghị ndị nsọ akara. Ee, bipụta ihe ị hụrụ na ihe ị nụrụ, ngọzi Chineke ga-eso ya. Lee! Ịrị elu ahụ na-eto n'ike, ọ na-enwu gbaa ka ọ na-aga n'ihu."6
GSAM 274.3Mgbe ọ pụsịrị n'ọhụ a, Nwanyị White gwara di ya,
GSAM 274.3"Enwere m ozi maka gị. Ị ga-amalite ibipụta obere akwụkwọ ma zipụ ya n'aka ndị mmadụ. Ka ọ dị obere na mbido; ma ka ndị mmadụ na-agụ ya, ha ga-ezitere gị ego iji bipụta ya, ọ ga-adịkwa nke ọma site na mbido. Site na mmalite nta a, e gosiri m na ọ dị ka osimiri ìhè nke gara gburugburu ụwa dum."
GSAM 275Enweghị Nkwenye site n'Echiche Mmadụ
GSAM 275.1A kọrọ amụma ndị a na 1848 gbasara ịrị elu na mgbasa eziokwu nke ụbọchị izuike. Mgbe a na-ele ọnọdụ ahụ anya site n'echiche mmadụ n'oge ahụ, uche ga-asị, "Amụma ahụ agaghị emezu." Otu nwoke gwara otu n'ime ndị ọrụ anyị ozugbo e kwusịrị amụma ahụ, "Ọ ga-ewe gị afọ 144,000 iji mee ihe ị tụrụ aro." "Gịnị!" ha ga-asị, "ndị ozi atọ—Pasto White na nwunye ya, na Pasto Bates—ha niile enweghị ego, nwere ndị na-eso ụzọ na-erughị narị, ndị niile na-enweghị ego, na-apụ ije na narị ole na ole mbipụta akwụkwọ ibe iri asatọ gbasara ajụjụ ụbọchị izuike, iji nye ozi ịdọ aka ná ntị n'ụwa niile! Echiche nzuzu!" Mgbe ndị na-eche otú ahụ kwuru, "Ọ gaghị ekwe omume!" okwukwe n'ozi na àmà nke ihe ịga nke ọma kwuru, "N'aha Chineke Izrel, a ga-eme ya! na ịtụkwasị obi n'ike ya, a ga-emerịrị ya!"
GSAM 275Otu E Si Bipụta Akwụkwọ Mbụ nke Ndị Adventist nke Ụbọchị nke Asaa
GSAM 275.2Site n'oge e nyere àmà gbasara ọrụ mbipụta akwụkwọ, ọtụtụ ekpere ka ndị na-edebe ụbọchị nke asaa na-arịọ ka Onyenwe anyị mepee ụzọ maka mbipụta "akwụkwọ nta." Ihe kacha dị mkpa bụ ego iji kwado mbipụta nke mbipụta mbụ. N'ọnwa Juun, 1849, Pasto White nwetara ohere ịkpụ ahịhịa timothy n'ala ruru eka iri anọ, jiri mma ịkpụ ahịhịa aka, na ọnụahịa sentị iri asaa na ise kwa eka; si otú a ka o wee nwee ike ibipụta mbipụta mbụ nke akwụkwọ akụkọ nta ahụ. Ọ gaghị abụ ihe na-ezighi ezi itinye n'ebe a oyiyi nke ibe mbụ nke akwụkwọ nta ahụ. Onye na-agụ ga-ahụ n'ogidi mbụ okwu Pasto White, ebe ọ na-ekwu, "Ụzọ emegheghị ka e bido ọrụ a ruo ugbu a." Ị nwekwara ike ịhụ na ọ bụ ịnye onwe ya ka "meghere ụzọ."
GSAM 276Akụkọ Nwanyị White gbasara Akwụkwọ Mbụ
GSAM 276.1Nwanyị White kwuru banyere mmalite ọrụ mbipụta akwụkwọ:—
GSAM 276.2"Di m malitere ibipụta obere akwụkwọ na Middletown, nke dị maịl asatọ site na Rocky Hill, Conn., ma ọ na-ejikarị ụkwụ jee njem a ma laghachi, ọ bụ ezie na o nwere nkwarụ ụkwụ mgbe ahụ. Mgbe ọ wetara mbipụta mbụ si ụlọ mbipụta akwụkwọ, anyị niile hulatara isi gburugburu ya, na-arịọ Onyenwe anyị, n'obi dị umeala na mmiri anya ọtụtụ, ka ngọzi Ya dinara n'elu mbọ adịghị ike nke onye ohu Ya. Mgbe ahụ, o duziri akwụkwọ ahụ nye ndị niile o chere na ha ga-agụ ya, wee buru ya gaa ụlọ ozi n'akpa akwa. A na-ebuga mbipụta ọ bụla site na Middletown ruo Rocky Hill, ma mgbe niile tupu e kwadebe ha maka ụlọ ozi, a na-etinye ha n'ihu Onyenwe anyị, a na-ekpe ekpere siri ike jupụtara na akwa nye Chineke ka ngọzi Ya soro ndị ozi na-enweghị okwu. N'oge na-adịghị anya, akwụkwọ ozi bịara na-eweta ego iji bipụta akwụkwọ ahụ, yana ozi ọma na ọtụtụ mkpụrụobi nabatara eziokwu."7
GSAM 276Amụma nkwado akwụkwọ ahụ mezuola
GSAM 276.3Ọ bụ n'echiche miri emi karịrị naanị mmasị ka anyị si gosipụta ibe mbụ a nke akwụkwọ mbụ ndị Adventist nke Ụbọchị nke Asaa bipụtara. Mpịakọta ahụ dum nke The Present Truth gụnyere nọmba iri na otu nke nwere ibe asatọ, ogidi abụọ n'ebe ọ bụla. Ihe e dere n'ibe ahụ tụrụ nha incha anọ na ise n'ime asatọ site na incha asatọ. E bipụtara Nọmba 1 na 4 na Julaị, Ọgọst, na Septemba, na Middletown, Conn. E bipụtara Nọmba 5 ruo 9 na Oswego, N.Y., ma e dere ụbọchị ha na Disemba, 1849, Machị, Eprel, na Mee, 1850. Nọmba 11 e dere ụbọchị ya na Novemba, 1850, ma bipụtara ya na Paris, Maine. Na Nọmba 6, Pasto White kwuru, "Mgbe e bipụtara nọmba anọ mbụ, ego karịrị nke a chọrọ iji kwụọ ụgwọ akwụkwọ ndị ahụ batara. E jiri ya kwụọ ụgwọ anyị maka nnọkọ ndị anyị gara." N'afọ 1849, n'okpuru mmetụta akwụkwọ ndị a na ọrụ ndị mbido Pasto Bates, ọtụtụ nabatara ozi ahụ na Vermont, Michigan, na steeti ndị ọzọ.
GSAM 278.1N'adị iche na ọnọdụ ọrụ ahụ na-adịghị atụ anya ihe ọma n'afọ 1848, ka anyị tụlee ụfọdụ eziokwu dị ka ha si dị n'afọ 1905, ka anyị wee nwee ike ikpe nke ọma banyere nsonaazụ ikpeazụ nke ihe a, ma ndị megidere mmalite dị umeala nke ozi ahụ ziri ezi, ma ọ bụ Chineke nke eluigwe kwuru site n'aka ohu nwanyị ya banyere ike "na-arịwanye elu" nke ọrụ "akara" ahụ.
GSAM 278Ọganihu Ọrụ Mbipụta
GSAM 278.2A na-ekwupụta eziokwu a ugbu a ma na-ebipụta ya n'ihe dị ka asụsụ iri anọ nke bụ isi n'ụwa. Kama ndị ụkọchukwu atọ, e nwere, gụnyere ndị e chiri echichi na ndị nwere ikike ọrụ, karịrị 600, tinyere ọtụtụ narị ndị ọzọ na-arụ ọrụ dịka dọkịta, ndị ọrụ Baịbụl, ndị nkuzi, na ndị misionari ọgwụ. Akwụkwọ nke òtù okpukpe ahụ na-apụta na ihe karịrị magazin iri ise dị iche iche, nke a na-ebipụta na ụlọ mbipụta ihe dị ihe dịka iri abụọ dị na Europe, Eshịa, Africa, America Ugwu na America Ndịda, agwaetiti Pacific, na Australia. N'ime ụlọ mbipụta ihe ndị a, a na-ebipụta ihe karịrị otu puku na otu narị akwụkwọ dị iche iche, akwụkwọ nta, na akwụkwọ nta e ji agbasa ozi. Iji nweta otu mbipụta nke ọ bụla, tinyere akwụkwọ akụkọ maka otu afọ, ga-achọ ihe dị ka $340. Kama ka e nwee naanị ndị so otu narị, e nwere ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ 100,000 ndị na-enwe ọṅụ n'eziokwu a. N'eziokwu, ozi a, dịka anyanwụ, "na-apụta," ma anyị nwere ike ikwu, n'asụsụ nke àmà nke 1848, "O, ike nke ìhè ndị a!"
GSAM 278Ọnọdụ Mba
GSAM 278.3Mgbe ozi ahụ na-aga n'ihu otú a, gịnị ka ọnọdụ mba dị? Site n'oge ahụ ruo ugbu a, n'akwụkwọ akụkọ ọha, a na-ahụkarị nkwupụta gbasara agha ga-agbasa n'Europe n'oge na-adịghị anya. Ọ bụ ezie na e nwere esemokwu ebe a na mgbawa ebe ahụ, a na-ejide "ifufe mgbawa" n'ozuzu—a naghị ekwe ka "ifufe anọ" fee n'otu oge, "ruo mgbe a ga-edobe akara n'ahụ ndị ohu Chineke." Na ihe ndị kpatara esemokwu na agha dị ebe ahụ, ma na ha anaghị apụta n'ihi na a na-ejigide ha, doro onye ọ bụla anya.
GSAM 279.1Henry Ward Beecher, n'oge na-adịghị anya tupu ọnwụ ya, kpọrọ ịnọgide na-enwe ndị agha buru ibu dị otú ahụ na Europe "ịdọta ọbara ndụ tupu oge eruo, n'egwu na ọ ga-efufu." Ọ gara tụnyere ọnọdụ dị n'etiti mba, nke jupụtara n'iwe na ịkpọasị, na otú ha si na-eyi ibe ha egwu, na "ọnọdụ mechiri emechi," nke otu ìgwè ụmụ nwoke na-atụ mma n'obi ibe ha kpatara, onye ọbụla n'ime ha enweghị obi ike ịkụ, n'ihi egwu na a ga-akụ ya. "Ma," ka ọ sịrị, "otu n'ime ha ga-ahụ n'oge na-adịghị anya oge kwesịrị ekwesị iji kụọ, mgbe ahụ ọgụ niile ga-amalite."
GSAM 279Ntụnyere Ngwa Agha
GSAM 279.2Kemgbe 1848, e wuru ngwa agha ndị a na-atụnyere ha na nke kacha mma n'oge ahụ, nke a ga-ewere ugbu a dị ka ngwa egwuregwu nwata. "Peace Association" nke America, n'ịkpọ oku maka ofufe a na-eme maka udo na Sọnde Udo—Disemba 15, 1895—kwuru sị: "Ugbu a, ebe ọ bụ na e nwere nnukwu mmepe n'ọha mmadụ, n'aka nke ọzọ, e nwere nnukwu nkwadebe agha n'etiti mba karịa mgbe ọ bụla gara aga."
GSAM 279General Miles gbasara Nkwadebe Agha
GSAM 279.3General Nelson A. Miles, n'okwu o kwuru n'ọgbakọ buru ibu na Washington, D.C., na Jenụwarị 12, 1904, kwuru sị:—
GSAM 279.4"N'oge a nke mmụta, mmepe na ọdịbendị nwere amamihe, nke a nụchara anụcha, anyị ga-enwe obi ụtọ ikwere na ibu na ihe ize ndụ nke agha belatara; ma ọ dị ịtụnanya, ọ dịghị mgbe n'akụkọ ihe mere eme ụwa e tufuru ọtụtụ akụnụba n'ịkwadebe agha, ma ọ bụ mgbe e wepụrụ ọtụtụ nde ndị nwoke zụrụ ahú, nwere nka ma na-erube isi n'iwu, jupụtara n'ngwa agha kacha egbu egbu, pụọ n'ụzọ ọrụ udo dịka n'oge a."
GSAM 280.1Ma ifufe agha ka na-egbu oge, mgbe ọrụ akara ka na-aga n'ihu.