Cutubka 23 — Hay'adaha Caafimaadka
GSAM 358.1“GACALIYE, wax kasta ka sii badan waxaan kuu rajaynayaa inaad liibaanto oo aad caafimaad qabto, sida ay naftaadu u liibaanto.”1
GSAM 358.2Sabtidii, 6 Juun, 1863, Oday White iyo xaaskiisu waxay ka qaybgaleen shir teendho oo ay Odayaasha Cornell iyo Lawrence ku qabteen Otsego, Mich. Halkaas ayaa Marwo White lagu siiyey aragti u muujisay arrinta dib-u-habaynta caafimaadka. Waqtigaas ka dib, qoraallo ku saabsan caafimaadka iyo nolol caafimaad leh ayaa lagu daabacay Dib-u-eegista iyo Wargeyska, iyaduna waxay bilowday inay qorto wixii caafimaadka looga muujiyey. Qaar ka mid ah qoraalladaas waxay ku soo baxeen Maragga lambarka 11, iyo buug la yidhaahdo Sida loo Noolaado.
GSAM 358.3Arrinta nolol caafimaad leh iyo xiriirka habboon ee ay la leedahay koboca jidhka, maskaxda iyo ruuxa ayaa si weyn dadka loogu soo bandhigay. Dib-u-eegista iyo Wargeyska ee 25 Oktoobar, 1864, Oday J. N. Andrews wuxuu arrintan ka bixiyey talooyinkan muhiimka ah:—
GSAM 358J. N. Andrews oo ka Hadlaya Nolol Caafimaad Leh
GSAM 358.4“In laga tago cunto kasta oo waxyeello leh, oo lagu noolaado is-xakamayn iyadoo la raacayo waxbarid wanaagsan iyo damiir Ilaah ka cabsanaya, waxay ka mid yihiin waxyaalaha ugu lagama maarmaansan caafimaad wanaagsan. Jidhkeennu waa macbudyada Ruuxa Quduuska ah. Si aynu si dhab ah isaga ugu ammaanno jidhkeenna sida ruuxeenna, sidee bay lagama maarmaan u tahay in dhammaan awoodaha jidhkeennu xooggooda oo buuxa lahaadaan! Ilaah baa mahad leh in arrintan hadda si gaar ah dadkeenna loogu soo bandhigayo. Caafimaadka iyo xooggu waxay ka mid yihiin waxyaalaha inoogu qiimaha badan, waxayna aad muhiim ugu yihiin kuwa arki doona dhacdooyinka waaweyn ee wakhtiga dhibaatada.”
GSAM 359.1Arrinta dhawrista caafimaadka sida Kitaabka Quduuska ahi qabo iyo is-xakamaynta Masiixiga ah waxaa lagu dhiirrigeliyey bogagga Dib-u-eegista iyo Wargeyska, waxaana sidoo kale dadka ku boorriyey adeegayaashayada.
GSAM 359.2Shirweynaha Guud, 20 Maajo, 1866, ayaa tilmaamahan soo socda lagu bixiyey Marwo White (waxay sidoo kale ku qoran yihiin Maragga lambarka 11):—
GSAM 359Hay'ad Caafimaad oo la Aasaasayo
GSAM 359.3“Waxaa la i tusay inaynu hoy u diyaarinno dadka xanuunsan iyo kuwa doonaya inay bartaan sida ay jidhkooda u daryeeli lahaayeen si ay cudur uga hortagaan....
GSAM 359.4“Marka kuwa aan rumaysnayn ay yimaadaan hay'ad u heellan daaweynta cudurrada oo guul leh, oo ay maamulaan dhakhaatiir ah ilaaliyeyaasha Sabtida, waxay si toos ah u hoos iman doonaan saamaynta runta. Markay bartaan dadkeenna iyo rumaysadkeenna dhabta ah, fikradihii qaldanaa ee ay hore nooga qabeen way ka gudbi doonaan, aragti wanaagsanna way naga qaadan doonaan. Iyagoo sidaas saamaynta runta loo hoos geeyey, qaar waxay heli doonaan nafis ka yimaada itaaldarrada jidhka, weliba waxay heli doonaan dawo bogsiisa naftooda dembigu bukaysiiyey.
GSAM 359Sii Sheegidda Natiijooyinka
GSAM 359.5“Marka caafimaadka bukaanku ku soo roonaado daaweyn xikmad leh, oo ay bilaabaan inay nolosha ku raaxaystaan, waxay ku kalsoonaanayaan kuwa ka qayb qaatay soo celinta caafimaadkooda. Quluubtooda waxaa buuxiya mahadnaq, abuurka wanaagsan ee runtuna si ka fudud ayuu halkaas meel uga heli doonaa, mararka qaarkoodna waa la korin doonaa, wuu soo bixi doonaa, oo midho ayuu dhalin doonaa si Ilaah loogu ammaano. Hal naf oo qaali ah oo sidaas lagu badbaadiyey ayaa ka qiimo badnaan doonta dhammaan hantida loo baahan yahay in lagu aasaaso hay'ad caynkaas ah....
GSAM 359.6“Qaar iyagoo bogsaday ama aad uga faa'iidaystay tagaya ayaa noqon doona kuwo rumaysadkeenna geeya meelo cusub, oo calanka runta ka taaga meelo aanay suurtagal ahaan lahayn in la galo, haddii aan fikradihii qaldanaa marka hore maankooda looga saarin joogitaankii ay dadkeenna la joogeen si ay caafimaad u helaan.”
GSAM 360.1Dadkeennii isu yimid ayaa si wadajir ah cod ugu go'aamiyey in sida ugu dhakhsaha badan ee suurtagal ah hay'ad caafimaad laga furo Battle Creek ama meel u dhow, iyo in maamulka daaweynteeda lagu wareejiyo Dhakhtar H. S. Lay, oo, marka laga reebo waxbarashadii caafimaad ee uu hore u lahaa, in ka badan sannad ku qaatay xarun bari ku taalla oo biyaha wax lagu daweeyo, si uu u barto hababka biyaha loogu daweeyo cudurrada.
GSAM 360Goob Xarun Caafimaad oo la Iibsaday
GSAM 360.2Aasaasidda hay'ad caynkaas ah wakhtigaas waxay u muuqatay hawl weyn; haddaanu jirin maraggan dhiirrigelinta leh ee natiijada ka warramaya, waxaa dhici lahayd in hawsha bilaabiddeeda la yara daahiyo. Hase yeeshee, daahid ma dhicin, oo dhawr maalmood oo keliya markii ay ka soo wareegeen xidhitaankii shirka ayaa la iibsaday gurigii waasaca ahaa ee Garsoore Graves iyo dhul siddeed ekar ah, kuwaas oo ahaa hoygiisii quruxda badnaa ee galbeedka Battle Creek. Isla markiiba waxaa dhismahan lagu daray qayb laba dabaq ah oo loo adeegsanayo qolal lagu maydho. Dhismayaashan ayaa laga furay Machadka Dib-u-habaynta Caafimaadka.
GSAM 360.3Dib-u-eegista iyo Wargeyska ee 19 Juun, 1866, ayaa lagu soo saaray baaqii guud ee ugu horreeyey ee lagu dalbanayo in saamiyo hay'adda laga iibsado. Isla tirsigaas wargeyska waxaa lagu sheegay in kaniisadaha Battle Creek, Mich., iyo Olcott, N.Y., ay hore u ballanqaadeen saamiyo gaadhaya $2,625, ama 105 saamiyood oo midkiiba yahay $25. Maadaama Gobolka Michigan uusan lahayn sharci lagu dhisi karo shirkad maamusha hay'ado caafimaad, hantida waxaa muddo loo hayey amaano ilaa ay suurtagal noqoto in shirkad si sharci ah loo dhiso.
GSAM 360Wargeys Caafimaad oo la Bilaabay
GSAM 360.4Maalintii koowaad ee Agoosto maamulayaashu waxay kaloo bilaabeen daabacaadda wargeys caafimaad oo bille ah, oo ahaa lix iyo toban bog iyo jaldigiis, qaab majalladeedna loo diyaariyey. Waxaa loo bixiyey Dib-u-habeeyaha Caafimaadka. Wargeyskan weli wuu socdaa, isaga oo magaciisu yahay Caafimaad Wanaagsan, waana majalladda caafimaadka ee hadda dunida ugu horraysa. Wargeyskani wuxuu ka hadlayey mabaadi'da caafimaadka iyo is-xakamaynta, sidoo kalena wuxuu ahaa hab lagu xayaysiiyo hay'adda caafimaadka, oo si rasmi ah loogu furay bukaannada iyo dadka hoyga iyo cuntada ka helaya 5 Sebteembar, 1866. Sidaas ayaa hay'addii loo iibsaday, loo qalabeeyey, shaqadiina loo bilaabay wax ka yar afar bilood ka dib markii ugu horraysay ee arrinta dadkeenna loo sheegay; waxaana la ballanqaaday saamiyo dhan $11,000, oo qayb weyn oo ka mid ah hore loo bixiyey.
GSAM 361Shirkad Caafimaad oo la Dhisay
GSAM 361.1Jiilaalkii 1866-67 ayaa golaha sharci-dejinta ee Michigan ansixiyey sharci suuragelinaya in la dhiso shirkad maamusha hay'adda caafimaadka. 17 Maajo, 1867, ayaa tallaabadan la qaaday, xeer-hoosaadyo la ansixiyey, dhulka iyo dhismayaasha iyo hantidii kalena lagu wareejiyey wakiillo si habboon loo doortay. Wadarta saamiyada la ballanqaaday ilaa taariikhdaas waxay ahayd $26,100; waxaana laga bixiyey $18,264.87. Hay'addu waxay lahayd koox dhakhaatiir iyo caawiyeyaal karti leh, dhismayaashuna waxay ku dhowaayeen inay bukaanno ka buuxsamaan. Dhowr bukaannadaas ka mid ah ayaa hore u qaatay rumaysadkeenna, iyagoo dadkeenna iyo runta bartay ka dib markay hay'adda yimaadeen.
GSAM 361Labbis Caafimaad Leh
GSAM 361.2Waayaha oo dhan iyo dalalka oo dhan, qalbiga dabiiciga ahi wuxuu u nugul yahay saamaynta dunida, isla weynideeda nolosha, nacasnimadeeda iyo moodooyinkeeda. Sannadkii 1863, dalkeenna, markii Marwo White la tusay arrinta caafimaadka iyo labbiska, sidaas oo kale ayuu ahaa. Taas waxaa laga arki karaa xiisihii xad-dhaafka ahaa ee haweenku u qabeen raacidda moodadii waagaas ee goonnada wareegyada lagu fidiyo, oo ballaadhkoodu ka dhigay kuwo badan inay u ekaadaan sidii iyagoo ku dhex socda buufin la rogay. Isla wakhtigaas waxaa la bilaabay laba hab oo kale oo labbis oo xad-dhaaf ah, kuwaas oo dood badan dhaliyey. Warbixin kooban oo kuwaas ku saabsan ayaa laga yaabaa inay akhristaha u diyaariso inuu si ka wanaagsan u fahmo marag ay Marwo White ka bixisay labbiska, oo ku qoran Maragga Kaniisadda, lambarka 10.
GSAM 362Labbiska Xad-dhaafka ah oo la Cambaareeyey
GSAM 362.1Xad-dhaafka koowaad wuxuu ahaa xirashada dhar leh daba-jiid dhererkiisu yahay toban inji ilaa nus yaardi ama ka badan, sida ay jeclaato haweeneyda xidhataa. Badanaa waxaa loo daayi jiray inuu dhulka ku jiitamo, ragguna waxay ugu yeedhi jireen “xaaqayaasha waddooyinka.” Xad-dhaafka labaad wuxuu ahaa mid kaas lidkiisa ah, qaabkiisuna intii suurtagal ah ayuu ugu ekaa dharka raggu xidhaan. Moodadan waxaa qaatay kuwii raacayey Gabadh Bloomer, sidaas darteedna waxaa loo bixiyey “labbiska Bloomer.” Ugu dambayntii magaca waxaa loo beddelay “Labbiska Maraykanka.” Kuwa labbiskan u ololeeya ayaa shirar ku qabtay meelo kala duwan, walaalaheenna dumarka ah oo badanina waxay doonayeen inay qaataan. Qaarna way xidheen.
GSAM 362Marag ku Saabsan Arrinta Labbiska
GSAM 362.2Waxaan Maragga lambarka 11 ka soo xiganayaa dhawr tuduc oo ku saabsan wixii Marwo White laga tusay arrinta labbiska:—
GSAM 362.3“Dadka daacadda u ah Ilaah waa nuurka dunida iyo cusbada dhulka, waana inay had iyo jeer xusuusnaadaan in saamayntoodu qiimo leedahay. Hadday dharka aadka u dheer ku beddeshaan mid aad u gaaban, waxay si weyn u burburin lahaayeen saamayntooda. Kuwa aan rumaysnayn, oo ay waajibkooda tahay inay anficiyaan oo ay ku dadaalaan inay u soo kaxeeyaan Wanka Ilaah, way ka didi lahaayeen. Labbiska dumarka waxaa caafimaad ahaan loogu samayn karaa hagaajin badan iyadoo aan la samayn isbeddel sidaas u weyn oo qofka arka ka didiya.
GSAM 362Labbiska Dib-u-habaynta
GSAM 362.4“Jidhka waa inaan xataa wax yar lagu cadaadin dharka dhexda lagu dhuujiyo iyo lafaha nibiriga. Dharku waa inuu gebi ahaanba dabacsanaadaa si sambabbada iyo wadnuhu ay si caafimaad leh ugu shaqeeyaan. Dharku waa inuu gaadhaa wax yar ka hooseeya cirifka sare ee kabaha dhaadheer, laakiin waa inuu gaabnaadaa in ku filan si aanu u taaban wasakhda jidka dadka lugaynaya iyo waddada, iyadoo aan gacanta lagu qaadin. Dhar intaas ka sii gaaban ayaa dumarka u habboon, u fudud oo caafimaad u leh marka ay hawlaha guriga qabanayaan, gaar ahaan kuwa ay khasab ku tahay inay qabtaan hawl badan ama yar oo dibadda ah.
GSAM 363Jidhka oo Dhan Waa in si Siman loo Daboolaa
GSAM 363.1“Dhererka dharku siduu doonaba ha ahaadee, lugahooda waa in loo daboolaa si la mid ah sida kuwa ragga loo daboolo. Taas waxaa lagu samayn karaa surwaal dahaadh gudaha ah leh, oo hoosta suun yar lagu soo ururiyey laguna xidhay agagaarka anqawga, ama la ballaadhiyey oo xagga hoose u sii dhuubanaya; waana inuu hoos u dheeraadaa ilaa uu kabaha gaadho. Lugaha iyo anqawyada sidaas loo daboolay waxay ka badbaadayaan dabaysha socota. Haddii cagaha iyo lugaha lagu dhawro dhar diirran oo raaxo leh, wareegga dhiiggu wuu isu dheellitirmayaa, dhiigguna wuxuu ahaanayaa saafi oo caafimaad qaba, waayo lama qaboojiyo, lamana hor istaagayo socodkiisa dabiiciga ah ee jidhka dhexdiisa.”
GSAM 363.2Dhererka labbiskan waxaa loo soo bandhigay inuu yahay meel dhexe oo la ammaani karo oo u dhexaysa dharka daba-jiidka leh iyo labbiska Maraykanka. Lama odhan in qofna uu ku qasban yahay inuu xidho, laakiin waxaa la sheegay inaanay qaadin jid baabi'inaya saamayntooda oo didinaya kuwa ay tahay inay caawiyaan. Lama odhan waa inay anqawyadooda u daboolaan sida halkan lagu sheegay, laakiin waxaa la sheegay in sidaas loo samayn karo. Haddii isla ujeeddadaas lagu gaadho hab kale, sida dhar hoose oo dhaadheer iyo daboollo lugaha oo la soohay, waxay si buuxda ula waafaqaysaa maraggaas.
GSAM 363Shan Qodob oo Lagama Maarmaan u ah Labbis Caafimaad Leh
GSAM 363.3Waxaa la arki doonaa in qaabka labbiska ee lagu taliyey ay ku jiraan shan qodob oo lagama maarmaan u ah dhar caafimaad leh, kuwaas oo ah:—
GSAM 363.41. In laga tago dharka dhexda lagu dhuujiyo iyo cadaadis kasta oo dhexda lagu sameeyo.
GSAM 363.52. In laga maarmo dhammaan xidhmooyinka gacmaha ama lugaha lagu xidho ee hor istaagi kara wareegga xorta ah ee dhiigga.
GSAM 364.13. In si siman loo daboolo dhammaan qaybaha jidhka, gaar ahaan cagaha iyo anqawyada.
GSAM 364.24. In goonnadu garbaha ka soo laadlaaddo, oo marna aan loo oggolaan inay miskaha ku sudhnaato iyadoo xidhmooyin lagu xidhay.
GSAM 364.35. Dhererka dharka.
GSAM 364.4Afarta qodob ee ugu horreeya waxaa hadda ku taliya dhakhtar kasta oo waxgarad ah; qodobka shanaadna, dharka daba-jiidka leh iyo kan aadka u gaaban labadaba hadda waa laga tagay.
GSAM 364Marwo Jenness-Miller oo ka Hadlaysa Labbiska
GSAM 364.5Sannadkii 1890, Marwo Jenness-Miller, oo New York joogtay, ayaa majalladdii waagaas ugu cilmiga badnayd ee labbiska caafimaadka dhowra ku talisay in dumarku dharkooda si tartiib ah u gaabiyaan, si aan isbeddelku u noqon mid kedis ah, ilaa uu gaadho qiyaastii cirifka sare ee kabaha dhaadheer ee dumarka,—isla dhererkii uu ku taliyey Maragga lambarka 11.
GSAM 364Taageeradii Dhakhtar Trall
GSAM 364.6Sannadkii 1868 waxaa la qorsheeyey in Dhakhtar R. T. Trall, oo ka tirsan Kulliyadda Daaweynta ku Dhisan Caafimaad-dhawrista ee Florence Heights, N.J., uu dhammaadka Maajo adeegayaashayada Battle Creek, Mich., u jeediyo muxaadarooyin soconaya toddobaad. Muddadii muxaadarooyinka, dhakhtarku wuxuu marti u ahaa Oday White. Marwo White kama ay qaybgelin muxaadarooyinka, laakiin maadaama dhakhtarku maalin kasta gaadhiga fardaha la raaci jiray Oday White, xaaskiisa iyo Oday J. N. Andrews, waxaa la isla ogaa inuu dhegaysan doono fikradaheeda ku saabsan dhawrista caafimaadka, cudurrada iyo sababahooda, saamaynta daawooyinka, iyo wixii la mid ah. Waxay si fudud uga hadli jirtay wixii aragtida lagu tusay, iyadoo aan sheegin halka aqoonteedu ka timid. Dhakhtarku wuxuu sheegay in cilmiga caafimaadku waafaqsan yahay fikradaha ay soo bandhigtay. Oday Andrews wuxuu ii sheegay in markii la soo gabagabeeyey wada hadalkii maalinta labaad uu dhakhtarku Marwo White weydiiyey halka ay cilmiga caafimaadka kaga qalinjabisay. Wuu yaabay markuu ogaaday inaanay weligeed waxyaalahan baran, balse ay uga warramaysay wixii lagu tusay Otsego, Mich., 6 Juun, 1863. Wuxuu u xaqiijiyey in dhammaan fikradaheedu si buuxda ula waafaqsan yihiin cilmiga shaqada jidhka iyo dhawrista caafimaadka, iyo inay arrimo badan isaga ka sii qoto dheeraatay. Ka dib qiyaastii shan maalmood oo safarradan iyo wada hadalladan ah, dhakhtarku wuxuu Oday White weydiiyey sababta loogu yeedhay inuu kulliyaddiisa ka tago oo muxaadarooyin u jeediyo adeegayaasha Battle Creek. Wuxuu yidhi, “Marwo White waxay si la mid ah aniga ugu diyaarsan tahay inay siiso waxbaridda ay uga baahan yihiin dhawrista caafimaadka.”
GSAM 365Cilmiga Caafimaadka oo Ansixiyey
GSAM 365.1Qoraalladeeda badan ee ku saabsan qaybaha kala duwan ee dhawrista caafimaadka ee la fulin karo waxay sannado badan dadweynaha u furnaayeen, qaar badan oo ka mid ahna hadda waxaa lagu ururiyey buug la yidhaahdo Is-xakamaynta Masiixiga ah iyo Dhawrista Caafimaadka ee Kitaabka Quduuska ah. Qaar ka mid ah dhakhaatiirta ugu aqoonta badan ayaa, ka dib markii ay si taxaddar leh u baadheen qoraalladan, sheegay in cilmiga caafimaadku si buuxda ula waafaqsan yahay. Dhankeeda, qoraalladani ma aha natiijo waxbarasho, balse waa keliya qorista wixii Rabbigu aragti ugu muujiyey.
GSAM 365Maraggii Dhakhtar Kellogg
GSAM 365.2Si aan marag uga bixiyo sida baadhitaannada cilmiga caafimaadku ula waafaqsan yihiin wixii Marwo White aragtida loogu muujiyey sannadkii 1863, waxaan hordhaca Is-xakamaynta Masiixiga ah ka soo xiganayaa erayo uu qoray J. H. Kellogg, M.D., oo madax ka ah xarunta caafimaadka ee dunida caanka ka ah ee Battle Creek, Mich. Wuxuu yidhi:—
GSAM 365.3“1. Wakhtigii ay markii ugu horraysay soo baxeen qoraallada la sheegay, arrinta caafimaadka waxaa ku dhowaad gebi ahaanba iska indha tiray, dadkii qoraallada loo jeediyey iyo weliba dunida inteeda kale.
GSAM 365.4“2. Dadkii tirada yaraa ee ku baaqayey baahida loo qabo in la hagaajiyo caadooyinka jidhka waxay, iyagoo ku baaqaya mabaadi'da dib-u-habaynta ee runta ah, la faafinayeen khaladaad aad u cad, mararka qaarkoodna laga yaqyaqsoodo.
GSAM 366.1“3. Meelna, qofna kuma soo bandhigin xaqiiqooyinka dhawrista caafimaadka oo si nidaamsan oo iswaafaqsan la isugu ururiyey, kana madhan khaladaad muuqda, lana waafaqsan Kitaabka Quduuska ah iyo mabaadi'da diinta Masiixiga ah.
GSAM 366.2“Xaaladahaas ayaa qoraallada la sheegay ku soo baxeen. Mabaadi'da la baray laguma adkayn awoodda cilmiga, balse waxaa si fudud oo toos ah u soo bandhigay qof aan isku sheegayn aqoon cilmiyeed, laakiin sheeganaya inuu wax ku qoro caawimaadda iyo awoodda iftiiminta Ilaah.
GSAM 366Mabaadi'du Way ka Gudbeen Imtixaankii
GSAM 366.3“Sidee bay mabaadi'dii lagu soo bandhigay xaaladahaas gaarka ah, oo sheegashooyinkaas yaabka leh wata, uga gudbeen imtixaanka wakhtiga iyo waayo-aragnimada? Waa su'aal si habboon loo weydiin karo. Jawaabteeda waxaa laga helayaa xaqiiqooyin si buuxda loo xaqiijin karo.... Mabaadi'dii rubuc qarni ka hor gebi ahaanba la iska indha tirayey ama lagu jeesjeesayey ayaa si deggan u kasbaday kalsoonida iyo qaddarinta dadweynaha, ilaa ay dunidu illowday inaan mar walba sidan loo aqbali jirin. Waxyaalaha cusub ee cilmigu helay iyo fasiraadaha cusub ee xaqiiqooyinkii hore ayaa had iyo jeer ku kordhiyey caddayn xaqiijinaysa, ilaa wakhtigan la joogo mid kasta oo ka mid ah mabaadi'dii lagu baaqay in ka badan rubuc qarni ka hor ay caddaynta cilmigu u xoojisay sida ugu xoogga badan ee suurtagalka ah.
GSAM 366Caddaynta in Aragtiyadu Ilaah ka Yimaadeen
GSAM 366.4“Hubaal waa in loo arkaa arrin yaab leh, oo caddayn aan mugdi ku jirin u ah garasho iyo hagid xagga Ilaah ka timid, in dhexda waxbarid isku dhex yaacsan oo iskhilaafsan, oo sheeganaysay awoodda sayniska iyo waayo-aragnimada, balse ay qalloociyeen fikrado xagjir ah oo khalad badan oo lagu dhex darayna uu ka dhigay mid aan wanaag keeni karin,—waa in la qiraa inay tahay wax aan caadi ahayn in qof aan sheeganayn aqoon saynis ama aqoon durugsan uu fikradihii isku dhex yaacsanaa ee khaladku wasakheeyey, oo ay soo jeediyeen dhowr qoraa iyo fikirayaal arrimaha caafimaadka ka hadlayey, ka soo ururiyey mabaadi' caafimaad oo aad isugu habboon, aad isu waafaqsan, aadna u sugan, ilaa doodihii, baadhitaannadii, daahfurkii iyo waayo-aragnimadii rubuc qarni aanay burin hal mabda' oo keliya, balse ay keliya sii adkeeyeen waxbaristii la baray.” Waxaa lagu taariikheeyey, “Battle Creek, Mich., 1890.”
GSAM 367Hay'addii Caafimaadka oo la Ballaarshay
GSAM 367.1Intii uu maamulayey J. H. Kellogg, M.D., oo hay'adda ku biiray isagoo dhakhtarka sare ah sannadkii 1876, waxaa la ogaaday in baahida daawayntu aad u weynayd oo gu'gii 1877 ay lagama maarmaan noqotay in meel dheeraad ah la helo. Magaca hay'adda waxaa sannadkii 1876 laga beddelay Machadka Dib-u-habaynta Caafimaadka oo loo beddelay Xarunta Caafimaadka ee Daawaynta iyo Qalliinka, sannadkii 1878-na waxaa la dhisay dhisme weyn oo cusub.
GSAM 367.2Dhismuhu wuxuu cabbirkiisu ahaa 136 x 46 cagood, wuxuuna lahaa afar dabaq oo ka sarreeya qaybta dhulka hoostiisa ah. Dhammaantiis waxaa lagu kululayn jiray uumi, waxaana lagu iftiimin jiray gaas. Wax yar ka dib furitaankiisii waxaa ku dhowaad buuxiyey bukaanno iyo marti.
GSAM 367.3Ilaa wakhtigaas, wixii maragga Marwo White lagu sii sheegay sannadkii 1866 ee ku saabsanaa hay'adda waxay u rumoobeen si aad u muuqata. Dad tiro badan ayaa durba aqbalay iftiinka runta haatan jirta, kuwaas oo markii ugu horraysay dadkan u soo jeestay markay hay'adda u yimaadeen raadinta caafimaad.
GSAM 367Xarunta Nasashada Caafimaadka ee Miyiga
GSAM 367.4Calaamadaha Wakhtiyada ee 22 Nofeembar, 1877, M. G. Kellogg, M.D., oo ay J. H. Kellogg isku aabbe ahaayeen, wuxuu ku ogeysiiyey inuu helay dhul ku yaal dhinaca Buurta Howell, laba mayl iyo badh waqooyi-bari kaga beegan St. Helena, Degmada Napa, Cal., uuna ku dhow yahay inuu ka dhiso dhisme loo bixiyo “Xarunta Nasashada Caafimaadka ee Miyiga,” oo ku ag taal Crystal Springs. Jiilaalkii 1877-78 waxaa la dhisay dhisme, waxaana loo furay daawaynta bukaanka horraantii 1878. Xaruntan nasashada caafimaadka, sida hay'addii ay ka farcantay, Xarunta Caafimaadka ee Battle Creek, kuma ay koobnaan inay baaxad ahaan korto, ee waxay sidoo kale ahayd meel dad aad u badani ku barteen kuna aqbaleen farriinta.
GSAM 368Joornaalka Caafimaadka Baasifigga
GSAM 368.1Xagaagii 1885 wuxuu ahaa xilli ay dhacdooyin badan oo horumar leh ka dhaceen hawsha farriinta malaa'igta saddexaad. Kowdii Maajo, Xarunta Nasashada Caafimaadka ee Miyiga ee St. Helena waxaa maamulkeeda caafimaad loo dhiibay dhakhtar si rasmi ah u qalinjabiyey. Bishii Juun waxaa la bilaabay soo saarista Joornaalka Caafimaadka Baasifigga iyo U-doodaha Is-xakamaynta oo labadii biloodba mar soo baxa, joornaal ka kooban 24 bog oo Oday J. H. Waggoner uu kormeerayey tifaftirkiisa. Hababkan ayaa nolol cusub u keenay hay'addii caafimaadka, taas oo, halkii ay khasaari lahayd sidii sannadihii hore, bilowday inay sannadba sannadka ka dambeeya hawlaheeda ka hesho faa'iido saafi ah oo u dhexaysa $2,000 iyo $4,000 sannadkii, ilaa sannadkii ku dhammaaday Abriil, 1891, ay muujisay faa'iido saafi ah oo ka badan $12,000.
GSAM 368.2Shirkii Ururka Xarunta Nasashada Caafimaadka ee Miyiga ee lagu qabtay St. Helena, 1887, waxaa laga sheegay hadalkan soo socda ee ku saabsan dhaqaalaha hay'adda: 1 Maajo, 1885, qiimaha saafiga ah ee hay'addu wuxuu ahaa keliya $5,322.76, ama $2,547.24 ka yar dhammaan saamiyadii la soo saaray ilaa taariikhdaas. Si kale haddii loo dhigo, hay'addu waxay isticmaashay dhammaan dakhligii ay kasbatay iyo $2,547.24 oo ka mid ah raasamaalkeedii saamiyada. 1 Abriil, 1887, qiimaha hay'adda marka laga gooyo dhammaan daymaheeda wuxuu ahaa $21,372.64, ama korodh dhan $16,049.88 oo lagu gaadhay saddex iyo labaatan bilood. Lacagtaas, saamiyo ayaa laga iibsaday ilaa $5,280, waxaana hay'adda loo deeqay $2,497.60; sidaas darteed hawlihii hay'addu waxay keeneen faa'iido saafi ah oo dhan $8,272.28. Wakhtigan qiyaastiisii, Joornaalka Caafimaadka Baasifigga waxaa loo soo saaray bil kasta isagoo leh 32 bog iyo dabool, waxaana la arkay inuu adeeg ka sii weyn ka geysanayo horumarinta danaha iyo mabaadi'da hay'adda.
GSAM 369Hawsha Samafalka
GSAM 369.1Adeegaha Caafimaadka ee Diinta ee Janaayo, 1891, isagoo ka hadlaya Xarunta Caafimaadka ee Battle Creek, Dr. J. H. Kellogg wuxuu yidhi:—
GSAM 369.2“Daawaynta samafalka ah ee la bixiyey rubuc qarnigii ay hay'addu jirtay waxay aad uga badan tahay $100,000, taas oo dhowr jeer ka badan raasamaalkii saamiyada ee markii hore la geliyey.
GSAM 369.3“Marka laga soo tago hawsha samafalka ee la sheegay, hay'addu waxay dirtay dad muxaadarooyin jeediya, kalkaaliyeyaal, macallimiin dugsiyada cunto-karinta, iyo dad kale oo loo tababaray qaybaha kala duwan ee hawsha fidinta diinta.”
GSAM 369Baaq lagu Taageerayo Agoonta
GSAM 369.4Shirweynaha Guud, 8 Maarso, 1891, Dr. Kellogg wuxuu si aad u kulul ugu baaqay in agoonta la caawiyo. Wuxuu yidhi: “Waxaan arkay in la ii magacaabay ‘ergay guud,’ waxaanan matalayaa kuwa aan cidina matalin—agoonta, oo aan haysan cid daryeesha.”
GSAM 369Deeqdii $30,000 ahayd ee Marwo Haskell
GSAM 369.5Adeegaha Diinta ee Gudaha Dalka ee Janaayo, 1892, waxaa lagu baahiyey baaq xoog leh oo lagu dalbanayo dhaqaale carruurta agoonta ah loogu diyaariyo guri. Joornaalkaas waxaa ku qornaa magacyada dadkii ballanqaaday deeqaha guriga, kuwaas oo isku noqday $17,716—lacag ay dhiirrigeliyeyaasha hawshani u arkeen inay aad ugu yar tahay hawl sidaas u weyn, sidaas darteedna waxaa laga baqay in fulinta hawshu dib u dhacdo. Laakiin Kan bilowga ka arka dhammaadka, oo leh “xoolaha kunka buurood ku dul jooga,” ayaa dhacdooyinka sidaas u habeeyey in haweeney hodan ah oo aan rumaysadkeenna la wadaagin, Marwo Caroline E. Haskell, oo Chicago joogtay, oo uu ninkeedii Mudane Frederick Haskell ka geeriyooday, markii ay maqashay hawshan samafal ee la damacsanaa, ay isla markiiba guddiga dhismaha u diyaarisay lacag dhan $30,000. Waxay keliya shardi ka dhigtay in dhammaanteed loo isticmaalo dhisidda guri agoon sida qorshayaashii hore loo dejiyey, in lagu maamulo ruux furfuran oo deeqsinimo leh, iyo in hay'adda loogu yeedho Guriga Xusuusta Haskell, si loogu xusuusto ninkeedii dhintay.
GSAM 370.1Dhaqaalaha sidaas lagu helay ayaa Ururka Hawlaha Caafimaadka ee Diinta iyo Samafalka u suurtogeliyey inuu sannadkaas dhiso oo furo dhismaha isagoo ah guri agoon. Dhismahan waxaa si rasmi ah loo furay 25 Janaayo, 1894. Inta badan wakhtiga ka dambeeyey taariikhdaas, qoyska ka kooban agoonta, caawiyeyaasha iyo macallimiintu wuxuu celcelis ahaan ahaa boqol qof.
GSAM 370Guriga Xusuusta James White
GSAM 370.2Marka laga soo tago daryeelka iyo masruufka agoontan, ururkani wuxuu maamulaa hay'ad kale oo samafal ah, oo la yidhaahdo Guriga Xusuusta James White, halkaas oo in ka badan labaatan qof oo waayeel iyo hoylaaweyaal ah lagu daryeelo looguna diyaariyo nolol raaxo leh.
GSAM 370Adeegayaasha Caafimaadka ee Diinta
GSAM 370.3Hawshan gudaheeda, tallaabo kale oo xoog leh ayaa la qaaday markii la bilaabay tababarka adeegayaasha caafimaadka ee diinta. Iyadoo ammaanaysa dadaalkan lagu wanaajinayo nolosha aadanaha, Marwo White, oo 16 Sebtembar, 1892, wax ka soo qortay Preston, Ustaraaliya, waxay tidhi:—
GSAM 370.4“Waxaan jeclaan lahaa in halkii uu hadda hal qof ku tababaranayo ay boqol ku tababartaan. Sidaas bay ahayd inay ahaato. Ragga iyo haweenkuba waxay ka faa'iido badnaan karaan iyagoo ah adeegayaal caafimaad oo diimeed intii ay ahaan lahaayeen adeegayaal diin oo aan lahayn waxbarasho caafimaad.”
GSAM 370.5Tirada dadka qaadanaya waxbarasho ay ugu diyaargaroobayaan inay noloshooda ku bixiyaan adeeg caynkan ah aad bay u korodhay tan iyo markii hadalka kor ku qoran la qoray.
GSAM 370Koboca Hawsha Caafimaadka
GSAM 370.6Adeegaha Caafimaadka ee Diinta ee Janaayo, 1894, waxaa ku jira warbixin kooban oo soo bandhigaysa xaqiiqooyin xiiso leh oo ku saabsan koboca hawsha caafimaadka. Waxay u qoran tahay sidan:
GSAM 371.1“Machadka Dib-u-habaynta Caafimaadka waxaa la aasaasay 1866.... Waxaa la iibsaday guri yar oo loox ah, oo ahaa guri gaar loo deggan yahay, kuna yaallay meel wacan oo caafimaad leh oo ka mid ah dhulka sare ee Battle Creek, oo ka mid ahayd magaalooyinka sii koraya ee Michigan. Laba dhakhtar, laba qof oo qubayska u adeega, hal kalkaaliye oo aan tababar lahayn, saddex ama afar caawiye, hal bukaan, iyo dhibaatooyin aan tiro lahayn, iyo rumaysad weyn oo lagu qabay mustaqbalka hay'adda iyo mabaadi'dii lagu aasaasay—sidaas ayay ku bilaabatay hawshan maanta jirta. Waxaa loo yiqiin Machadka Dib-u-habaynta Caafimaadka.
GSAM 371.2“Meeshii uu ku yiil gurigii yaraa ee hore waxaa hadda taagan dhisme dhererkiisu yahay 312 cagood, ballaciisuna yahay 100 cagood, oo lix dabaq ah, qaadana saddex boqol oo marti ah. Waxaa lagu qalabeeyey qalab kasta oo sayniska casriga ahi soo jeedin karo oo lagu daryeelo laguna bogsiiyo bukaanka. Toban dhakhtar, oo intooda badani ku takhasuseen qaybaha ay ka shaqeeyaan, ayaa ah kooxda dhakhaatiirta. Kalkaaliyeyaasha iyo caawiyeyaasha kale waxay sameeyaan qoys ka badan saddex boqol, dadka adeegga hay'adda u yimaadaana waxay ka kala yimaadaan gobol kasta oo Maraykanka ka mid ah, waxaana jira marti badan oo ka timaadda dalal kale. Albaabbadeedu mar walba way u furan yihiin adeegaha diinta, ha ka shaqeeyo gudaha dalka ama dibaddiisa, mad-hab kasta ha ka tirsan yahay, qoyskaasina dhif buu u waayaa hal ama dhawr marti ah oo caynkaas ah.
GSAM 371Isbitaalka Xarunta Caafimaadka
GSAM 371.3“Isbitaalka waxaa la dhisay 1888, waana dhisme cabbirkiisu yahay 100 x 60 cagood, dhererkiisuna yahay shan dabaq. Saddex ka mid ah dabaqyada sare ee dhismaha waxaa loo isticmaalaa qaybta qalliinka ee xarunta caafimaadka, qolalka bukaanka iyo qaybaha jiifka. Xafiisyada hawsha samafalka ee hay'addu sidoo kale halkan bay ku yaalliin. Labaatan guri oo yaryar ayaa ku hareeraysan, kuwaas oo dhowr ka mid ah lagu kululeeyo uumi, korontona loogu iftiimiyo sida dhismaha weyn, waxaana buuxiyey bukaanno ama arday. Dugsi lagu tababaro kalkaaliyeyaasha caafimaadka ee adeegga diinta ayaa la aasaasay 1 Luulyo, 1884. Lixdii bilood ee ugu horraysay waxaa la qoray shan iyo soddon arday.”
GSAM 372Saadaashii Shaqaalaha la Diri Doono
GSAM 372.1Iyadoo ka hadlaysa hay'adda caafimaadka ee ku taal St. Helena, Cal., Marwo White, farriin ay ka soo qortay Tramelan, Iswiiserlaan, 6 Febraayo, 1887, waxay ku tidhi:—
GSAM 372.2“Ilaah wuxuu yidhi haddii ragga hay'addan ku xidhan ay is-hoosaysiin iyo addeecid ku socdaan, iyagoo samaynaya doonista Ilaah, way sii jiri doontaa oo way barwaaqoobi doontaa; waxaana laga diri doonaa adeegayaal diin oo dadka kale ku barakeeya iftiinka Ilaah siiyey. Kuwani iyagoo leh ruuxa Ciise ayay burburin doonaan sanamyada meelaha sare yaalla; waxay bannaanka soo dhigi doonaan khuraafaadka, waxayna run, daahirnimo iyo quduusnimo ku beeri doonaan meesha hadda lagu jeclaado keliya khalad, damac-raacid, xad-dhaaf iyo shar.”
GSAM 372.3Waxaan soo xiganaynaa erayadan, waayo waxay si isku mid ah ugu habboon yihiin hay'adaha kale ee la midka ah.
GSAM 372Guul loo Ballanqaaday Hawsha Caafimaadka
GSAM 372.4Marag gaar ah oo kaniisadda la siiyey 1891, waxaan ka akhrinaynaa: “Barakada Ilaah waxay dul joogi doontaa dadaal kasta oo lagu kicinayo xiisaha dib-u-habaynta caafimaadka; waayo meel kasta ayaa looga baahan yahay. Waa inuu jiraa baraarug cusub oo ku saabsan arrinkan; waayo Ilaah wuxuu damacsan yahay inuu wax badan ku qabto habkan.”
GSAM 372Kulliyadda Maraykanka ee Caafimaadka iyo Adeegga Diinta
GSAM 372.5Tallaabo tallaabo ayuu iftiinka ku saabsan habka caqliga ku dhisan ee cudurrada loo daweeyo u kordhay, ilaa bishii Juun, 1895, ay soo baxday baahi loo qabo aasaasidda hay'ad waxbarasho caafimaad. Si baahidaas looga jawaabo, Kulliyadda Maraykanka ee Caafimaadka iyo Adeegga Diinta ayaa loo aasaasay ujeeddada gaarka ah ee tababaridda dhakhaatiir ka hoos shaqaysa Ururka Adventist-ka Maalinta Toddobaad ee Hawlaha Caafimaadka ee Diinta iyo Samafalka, gudaha dalka iyo dibaddaba. Xafladdii daahfurka waxaa lagu qabtay Battle Creek, 30 Sebtembar, 1895, kulliyaddana waxaa la furay maalintii ku xigtay, 1 Oktoobar, iyadoo fasalkeedu ahaa afartan arday.
GSAM 372.6Ogeysiiska kulliyadda waxaan ka akhrinaynaa:
GSAM 372.6“Kulliyaddu waxay Chicago kaga diiwaangashan tahay si waafaqsan sharciyada Gobolka Illinois. Barnaamijka waxbarashadu wuxuu u qoto dheeraan doonaa sida kan dugsiyada caafimaadka ugu wanaagsan Maraykanka. Waxbarashada qayb waxaa lagu bixin doonaa Chicago, qaybna Battle Creek, Mich.”
GSAM 373.1Kuwa isu diyaarinaya hawsha caafimaadka ee adeegga diinta, waxaan waxyaalahan soo socda kaga akhrinaynaa Adeegaha Caafimaadka ee Diinta ee Agoosto, 1895:
GSAM 373.1“Fasalka kalkaaliyeyaasha ee hadda lagu tababarayo Dugsiga Tababarka Kalkaaliyeyaasha ee Xarunta Caafimaadka Battle Creek wuxuu ka kooban yahay in ka badan 250; mid kasta oo kuwaas ka mid ah oo hadda u qalma inuu qabto hawsha caafimaadka ee adeegga diinta waxaa loo qoondeeyey shaqo. Kalkaaliyeyaal ayaa looga baahan yahay Jasiiradaha Badaha Koonfureed, Hindiya, Jasiiradaha Galbeedka Hindiya, Koonfurta Ameerika, shan iyo labaatan ama soddon ayaa looga baahan yahay Gobollada Koonfureed ee Maraykanka, iyo magaalooyinkeenna waaweyn.”
GSAM 373Koboca Hawsha Caafimaadka ee Adeegga Diinta
GSAM 373.2Xafladdii qalinjabinta fasalka Kalkaaliyeyaasha Adeegga Diinta ee Xarunta Caafimaadka, oo lagu qabtay Taambuugga, 5 Nofeembar, 1895, Dr. Kellogg wuxuu yidhi:—
GSAM 373.3“Laba iyo toban sannadood ka hor, xaflad caynkan ah, laba kalkaaliye ayaa qalinjabiyey. Wakhtigan xaadirka ah waxaa jira koox kalkaaliyeyaal ah oo tiradoodu u dhexayso saddex iyo afar boqol. Xarunta caafimaadka waxaa jooga sagaal iyo toban dhakhtar, laba iyo labaatan kalena waxay joogaan hay'ado la mid ah, oo siyaalo kala duwan ugu xidhan xarunta caafimaadka, kana hoos shaqeeya kormeerka Ururka Hawlaha Caafimaadka ee Diinta iyo Samafalka. Saddex iyo konton ka mid ah kalkaaliyeyaashayadu waxay joogaan dalal kala duwan oo dibadda ah,—Iswiidhan, Meksikadii Hore, Xeebta Dahabka ee Afrika, Ustaraaliya, Koonfur Afrika, Danmark, Hindiya, Niyuusiilaan, Samoa, iyo Guyaana Biritishka. Waxaa hadda tababaranaya saddex iyo lixdan arday caafimaad. Kow iyo afartan ka mid ah halkan bay joogaan, laba iyo labaatana Jaamacadda Michigan iyo dugsiyo kale. Caawa halkan waxaa ka qalinjabinaya laba iyo labaatan kalkaaliye oo si buuxda ugu diyaar ah inay baxaan iyagoo ah kalkaaliyeyaal la ansixiyey.”
GSAM 373.4Markaan raadraacno koboca hay'adaheenna caafimaadka ilaa 1902, waxaan aragnaa in Xarunta Caafimaadka ee Battle Creek, oo leh kulliyaddeeda caafimaadka iyo dugsigeeda tababarka kalkaaliyeyaasha, ay tahay hay'adda caynkaas ah ee ugu weyn dunida ee ay leeyihiin Adventistayaasha Maalinta Toddobaad.
GSAM 374Dhismayaashii Waaweynaa oo Gubtay
GSAM 374.1Habeenkii 18 Febraayo, 1902, dhismihii weynaa iyo qalabkiisii wanaagsanaa, iyo isbitaalkii waasaca ahaa, waxaa baabi'iyey dab. Afar boqol oo bukaan iyo marti ah ayaa dhismayaasha ku jiray wakhtigaas, laakiin dadaalkii geesinimada lahaa ee dhakhaatiirta, kalkaaliyeyaasha iyo caawiyeyaasha, iyo ilaalinta gaarka ah ee Rabbiga darteed, dhammaantood waxaa laga soo saaray dhismayaasha iyagoo aan dhaawac culus qabin.
GSAM 374Xarunta Caafimaadka ee Cusub
GSAM 374.2Dhisme kale oo kii hore ka weyn kana adag ayaa laga dhisay goobtii dhismayaashii hore. Dhagaxii aasaaska ee dhismaha hadda jira waxaa la dhigay 12 Maajo, 1902, dhismahana waxaa si rasmi ah loo furay 31 Maajo, 1903. Maamulayaasha hay'addu waxay dhismaha cusub ka yidhaahdeen “wuxuu leeyahay adkaanta iyo waaritaanka ugu badan ee dhisme lagu gaadhsiin karo bir, dhagax, leben iyo sibidh.
GSAM 374.3“Qalabka hay'addu dhinac kasta waa kan ugu casrisan, ugu dhammaystiran, ugu nadaafad badan, ugu habboon, uguna adkaysiga badan ee la heli karo; waxaana la rumaysan yahay in Xarunta Caafimaadka ee Battle Creek, sida ay hadda u taagan tahay iyadoo dhammaystiran, ay bukaanka siiso adeegyo iyo raaxooyin aan hubaal meel kale lagaga sarrayn.
GSAM 374.4“Hadafka maamulayaasha hay'addu wuxuu ahaa inay hal meel, oo duruufo wanaagsan leh, isugu keenaan dhammaan hababka iyo qalabka cusub ee daawaynta bukaanka ee laga aqoonsan yahay daawaynta caqliga ku dhisan, iyo inay hababkaas u adeegsadaan si damiir leh oo garasho leh.”
GSAM 374Xarumo Caafimaad oo Badan oo la Aasaasi Doono
GSAM 374.5Iftiinka dadkan loo soo gudbiyey wuxuu yahay in Rabbigu doonayo xarumo caafimaad oo badan oo cabbirkoodu dhexdhexaad yahay, kuna kala baahsan dunida, halkii laga yeelan lahaa dhowr hay'adood oo aad u waaweyn. Waxaan ku faraxsan nahay inaan aragno in la bilaabay furitaanka xarumo caafimaad oo yaryar oo ku yaal qaybaha kala duwan ee dunida, gaar ahaan tobankii sannadood ee la soo dhaafay. Buugga Sannadlaha ah ee Shirweynaha Guud ee 1904 waxaa ku jira liis ka kooban in ka badan konton hay'adood oo yaryar oo caynkan ah.
GSAM 375Liiska Xarumaha Caafimaadka
GSAM 375.1Inkastoo ay xiiso yeelan lahayd in la sheego duruufihii keenay aasaasidda xarumahan, booska kooban ee aan haysanno awgiis waa inaan ku ekaannaa liiska dalalka ay ku yaalliin iyo tirada dal kasta ku taalla. Waxaan ka helaynaa Maraykanka, 35; Biritayn Weyn, 3; Jarmalka, 1; Iswiiserlaan, 1; Danmark, 1; Noorway, 1; Iswiidhan, 1; Koonfur Afrika, 1; Ustaraaliya, 2; Niyuusiilaan, 1; Jasiiradda Samoa, 1; Meksikadii Hore, 1; Hindiya, 1; Jabaan, 1.
GSAM 375Liiska Qolalka Daawaynta
GSAM 375.2Xarumahan caafimaadka ka sokow waxaa jira laba iyo labaatan qol oo daawayn ah, kuwaas oo toddoba iyo toban ka mid ahi ku yaalliin Maraykanka; mid ku yaal Yaafa, mid ku yaal Yeruusaalem, Falastiin; mid ku yaal Guadalajara, Meksikadii Hore; mid ku yaal Kimberley, Koonfur Afrika; iyo mid ku yaal Rockhampton, Ustaraaliya. Kuwan waxaa dheer lix iyo labaatan makhaayadood oo cunto aan hilib lahayn laga helo, halkaas oo dadku ka heli karaan cunto nadiif ah oo caafimaad leh, isla markaana ay ka heli karaan waxbarasho heerar kala duwan leh oo ku saabsan habka habboon ee loo noolaado.
GSAM 375.3Tirakoobyadan ku saabsan horumarka mabaadi'da dib-u-habaynta caafimaadka waxay muujinayaan sida Rabbigu “hawl weyn ugu qaban karo habkan,” sidii Ilaah xaggiisa looga sii sheegay 1866; waxayna sidoo kale muujinayaan, sidii la sii sheegay 1863, sida “mabaadi'da dib-u-habaynta caafimaadka” ay qayb uga qaadan karaan “diyaarinta dad samada loo qaado iyagoo aan dhiman marka Rabbigu yimaado.” Haddaba hay'adahan caafimaadku ha bataan boqol laab, oo ha dhakhso u fuliyaan wixii loo magacaabay looguna talagalay.
Notes
- 3 Yooxanaa 2. ↩