Cutubka 26 — Hawlgalladayada Dibadda
GSAM 403.1“Waxaa qoran, Kuwa aan isaga loo sheegin ayaa arki doona, kuwa aan maqlinna way garan doonaan.”1
GSAM 403.2Hawlgalkayagii ugu horreeyey ee ka baxsan Maraykanka waxaa la bilaabay 1874, markii Oday J. N. Andrews loo diray Iswiiserlaan, halkaasna uu hawsha ka bilaabay.
GSAM 403GOOBTA HAWSHA EE BARTAMAHA YURUB
GSAM 403.3Siddeed waddan ayaa wakhtigaas hawlgalkan ku jiray; kuwaas oo ahaa Iswiiserlaan, Faransiiska, Talyaaniga, Turkiga, Biljamka, Isbaanishka, Boortaqiiska iyo Giriigga, waana dhul ay ku noolaayeen 140,000,000 oo qof.
GSAM 403.4Waxaa laga yaabaa inay xiiso leedahay in halkan lagu sheego duruufihii dadkayaga ku hoggaamiyey inay hawlgal ka bilaabaan dhul sidaas u ballaaran, xilli xubnaha mad-habtu tiro ahaan yaraayeen.
GSAM 403Oday Czechowski
GSAM 403.5Sannadkii 1865, Oday M. B. Czechowski, oo ahaa wadaad Kaatoolig ah oo reer Booland ah oo rumaysadka soo qaatay, isla markaana aqbalay runta haatan jirta, ayaa doonayey in dadkayagu u diraan bartamaha Yurub isagoo hawl-wadeen injiilka faafiya ah. Maadaama aanay taasi markaas suuragal ahayn, ayuu codsigiisii u gudbiyey Adventistayaasha Maalinta Koowaad ee Boston, Massachusetts, kuwaas oo laga yaabo inay u haysteen inuu gebi ahaanba ka go'ay dadkayaga. Si kastaba ha ahaatee, waxay heleen lacagtii loo baahnaa, waxayna u direen hawlgalkii uu doonayey.
GSAM 404Ilaaliyayaasha Sabtida ee Iswiiserlaan
GSAM 404.1Sannadkii 1866, wuxuu Tramelan, Iswiiserlaan, ku baray runta Sabtida iyo farriinta malaa'igta saddexaad, dadaalkaasina wuxuu keenay in koox ilaaliyayaasha Sabtida ahi soo baxdo. Wax yar ka dib ayuu ka tegay si uu farriinta uga baro Hangari. Kooxdii Tramelan waxba ugama uu sheegin hawshayada Ameerika, laakiin Albert Vuilleumier, oo kooxda ka mid ahaa, ayaa akhriyi karay afka Ingiriisiga. Isagoo aan ku talagelin ayuu arkay nuqul ka mid ah Dib-u-eegista Imaatinka. Sidaas ayaa waraaqo laysugu qoro looga bilaabay labada waddan dhexdooda.
GSAM 404Oday Erzenberger oo loo Diray Ameerika
GSAM 404.2Sannadkii 1869 James Erzenberger, oo reer Tramelan ahaa, ayaa loo diray Ameerika si uu u barto afka Ingiriisiga, oo uu si ka sii buuxda ugu barto caqiidooyinka iyo dhaqamada Adventistayaasha Maalinta Toddobaad. Wuxuu Battle Creek yimid Juun 18, wuxuuna Ameerika joogay hal sano iyo badh. Markuu dib u noqonayey ayuu New York ka dhoofay Sebtembar 9, 1870. Bishii Juun ee isla sannadkaas, Ademar Vuilleumier ayaa soo booqday waddankan, halkaas oo uu joogay qiyaastii afar sano. Markuu dalkiisii ku noqonayey, waxaa la socday Oday Andrews. Waxay Neuchatel yimaadeen Oktoobar 16, 1874.
GSAM 404.3Sannadkii 1875, Oday D. T. Bourdeau iyo qoyskiisa ayaa Ameerika uga tegay Faransiiska, halkaas oo guddigu u xil saaray inay ka shaqeeyaan.
GSAM 404Wargeys Af Faransiis ah oo la Bilaabay
GSAM 404.4Sannadkii ku xigay, bishii Luulyo, 1876, waxaa Basel, Iswiiserlaan, laga bilaabay daabacaadda wargeys af Faransiis ah, oo la odhan jiray Les Signes des Temps (Calaamadaha Wakhtiyada). Maajo 13, 1882, lix sano ka dib, Oday Haskell ayaa magaalada New York uga dhoofay Yurub. Intuu ku jiray socdaalkan hawsha injiilka, wuxuu muddooyin kala duwan ku qaatay Iswiiserlaan.
GSAM 405Oday Whitney oo Tegay Basel—Geeridii Oday Andrews
GSAM 405.1Luulyo 26, 1883, Oday B. L. Whitney iyo qoyskiisa ayaa yimid Basel, iyadoo Guddiga Shirweynaha Guud uu u magacaabay inuu maamulo hawlgalkaas, si uu xilka uga fududeeyo Oday Andrews, oo caafimaadkiisu si degdeg ah u sii xumaanayey. Dhawr bilood ka dib, bishii Oktoobar ee sannadkaas, ayuu geeriyooday.
GSAM 405.2Oday Andrews yaraantiisii kama faa'iidaysan fursadaha dugsiyada sare iyo kulliyadaha, haddana si wanaagsan ayuu wax u bartay, isagoo ahaa waxa dunidu ugu yeedho nin iskii wax u bartay ama iskii isu dhisay. Dadaalkiisii waxbarasho ayuu si fiican ugu bartay afafka Laatiinka, Giriigga iyo Cibraaniga, sannadihii dambena afka Faransiiska. Afka Faransiiska wuxuu u bartay inuu ka caawiyo bilaabidda iyo sii wadidda hawsha Hawlgalka Bartamaha Yurub, halkaas oo uu ka shaqeeyey lixdii sano ee ugu dambaysay noloshiisa, isagoo wax u qori jiray oo daabici jiray Calaamadaha Wakhtiyada ee afka Faransiiska, isla markaana afkaas ku wacdiyi jiray. Isagoo sidaas u shaqaynaya ayay geeridu haleeshay.
GSAM 405Dhakhtar Kellogg oo Yurub Joogay
GSAM 405.3Gu'gii 1883, Dhakhtar J. H. Kellogg ayaa Yurub u booqday cilmi-baadhis caafimaad. Mid kasta oo ka mid ah xarumahayaga hawlgalka ayuu dhawr maalmood joogay, booqashooyinkiisuna waxay shaqaalaha u ahaayeen dhiirrigelin badan; gaar ahaan taladiisii ku saabsan hawsha Basel ayuu Oday Andrews aad u qiimeeyey.
GSAM 405Oday Butler oo Booqday Yurub
GSAM 405.4Shirweynihii Guud ee la qabtay Oktoobar, 1883, waxaa lagu taliyey in sida ugu dhaqsaha badan Ingiriiska looga bilaabo daabacaadda wargeys. Go'aan kale oo shirkan cod loogu qaaday awgiis, Odayaasha Geo. I. Butler, M. C. Wilcox iyo A. C. Bourdeau ayaa u gudbay inay gacan ka geystaan hawsha Yurub iyo Ingiriiska. Oday Butler wuxuu Glasgow, Iskotlaan, ka soo degay Febraayo 27, 1884. Ujeeddooyinka booqashadii Oday Butler ee hawlgallada dibadda waxaa ka mid ahaa inuu indhihiisa ku ogaado dhibaatooyinka la kulma sii wadidda hawsha waddamada shisheeye, iyo sida looga gudbi karo. Isaguna wuxuu muddooyin kala duwan ku qaatay Basel iyo goobta hawsha ee bartamaha Yurub. A. C. Bourdeau wuxuu ka dhex shaqeeyey dadka Faransiiska ah ee dooxooyinka buuraha Alps, isagoo dhex joogay Waldensiyiinta; halka M. C. Wilcox uu ku biiray hawsha daabacaadda iyo tafatirka ee Ingiriiska, kuna sii jiray ilaa dhammaadkii 1886.
GSAM 406Guriga Daabacaadda oo laga Dhisay Basel
GSAM 406.1Sannadkii 1884, waxaa Basel laga dhisay guriga daabacaadda, Imprimerie Polyglotte (magaca oo macnihiisu yahay, ku daabicidda afaf badan). Bishii Maarso, 1885, Guddiga Shirweynaha Guud ayaa H. W. Kellogg u oggolaaday inuu booqdo Basel, oo uu soo iibiyo mashiinnada looga baahan yahay madbacadda. Sidii ayuu yeelay, sidaas ayaana magaalada qadiimiga ah ee Basel looga aasaasay madbacad qalab fiican leh oo ay lahaayeen Adventistayaasha Maalinta Toddobaad.
GSAM 406.2Intii Oday Butler booqashada ku joogay Yurub, wargeys af Jarmal ah oo la odhan jiray Wargeeyaha Runta ayaa lagu daabacay xafiiska Basel. Isla sannadkaas ayaa xafiiskan sidoo kale laga daabacay joornaal af Roomaani ah, Adevărulu Prezentu (Runta Hadda Jirta). Mid kalena wuxuu ahaa af Talyaani, oo la odhan jiray L’Ultimo Messagio (Farriimihii Ugu Dambeeyey). Labadan joornaal ee dambe mid kastaa wuxuu ahaa lix iyo toban bog, wuxuuna soo bixi jiray saddexdii biloodba mar. Shir goboleedkii Iswiiserlaan, bishii Oktoobar, 1884, waxaa lagu sheegay in sannadkaas la daabacay oo la faafiyey 146,000 oo nuqul oo afarta joornaal ah. Ilaa 1895, oo ahayd markii xafiiska daabacaadda (cadaadis ka dhacay Basel awgiis) laga raray magaaladaas oo loo raray Hamburg, Jarmalka, waxaa la daabacay buugaag iyo qoraallo yaryar oo ku qornaa kow iyo toban af oo kala duwan; kuwaas oo ahaa Faransiis, Jarmal, Talyaani, Roomaani, Isbaanish, Boheemiyaan, Ruush, Holandays, Hangari, Armeeniyaan, Turki iyo Turki-Giriig. Sidaas ayay, sida magaceedu tilmaamayey, u ahayd hay'ad “ku daabacda afaf badan.”
GSAM 407Marwo White oo Booqday Yurub
GSAM 407.1Sebtembar 3, 1885, Marwo White, wiilkeeda, W. C. White, iyo qoyskiisa ayaa yimid Basel. Hal sano iyo badh ayay ku sugnaayeen dalalkii hore, iyagoo booqanaya xarumaha hawlgalka ee ku yaallay goobta hawsha ee bartamaha Yurub, halkaas oo adeeg aan la qiimayn karin loo qabtay hawlgallada kala duwan.
GSAM 407Shir Goboleedka Iswiiserlaan oo la Dhisay
GSAM 407.2Sebtembar 10, 1885, ayaa la dhisay shir goboleedka Iswiiserlaan. Warbixin xilligaas la bixiyey ayaa lagu sheegay in shir goboleedku ka koobnaa hal wadaad la caleemo saaray, toddoba wacdiye oo ruqsad haysta, toban kaniisadood iyo 224 xubnood. Kuwani waxay sannadkii ka horreeyey bixiyeen meeltobnaad dhan $1,645.11. Intaa waxaa dheer in hawsha loogu deeqay $2,041.22.
GSAM 407Oday Waggoner oo Yurub Joogay
GSAM 407.3Marwo White, oo ay la socdeen W. C. White iyo qoyskiisa, ayaa Ameerika ku soo noqotay 1887. Isla sannadkaas Oday J. H. Waggoner ayaa lagu martiqaaday inuu ku biiro Hawlgalka Bartamaha Yurub. Wuxuu goobtan ka shaqeeyey in ka badan laba sano, isagoo muddadaas degganaa Basel. Magaaladan ayuu ku geeriyooday, Abriil 20, 1889, sidii hore loo sheegay.
GSAM 407.4Caafimaadka Oday Whitney oo sii xumaanayey iyo geeridiisii ku xigtay (Abriil 9, 1889), waxay hawlgalkan ku ahaayeen jug kale oo murugo leh.
GSAM 407Oday Robinson oo Yurub Joogay
GSAM 407.5Oday D. A. Robinson, oo ka shaqaynayey Ingiriiska, ayaa loo doortay inuu beddelo Oday Whitney. Wuxuu si wanaagsan uga shaqeeyey deegaankan qiyaastii lix sano, dabadeed, martiqaad uu ka helay Shirweynaha Guud awgiis, ayuu Hindiya u baxay sannadkii 1895. Tegitaankiisa ayaa keenay baahida loo qabo in la magacaabo kormeere kale.
GSAM 408Oday Holser oo Noqday Kormeeraha Goobta Hawsha
GSAM 408.1Oday H. P. Holser ayaa ahaa ninkii loo doortay xilkan, waxaana xilkan u dheer in loo doortay maamulaha Hawlgalka Bartamaha Yurub oo dhan. Halkan ayuu si aan daal lahayn oo wanaagsan uga shaqeeyey ilaa 1901, markaas oo isagana cudurku ka adkaaday. Wuxuu ku geeriyooday Canyon City, Colorado, Sebtembar 11, 1901.
GSAM 408.2In kasta oo ay jireen duruufahaas xun, haddana hawlgalku wuu koray, hawshiina way horumartay, sida ka muuqata warbixin loo gudbiyey Shirweynaha Guud 1895, oo sheegaysa in Shir Goboleedka Bartamaha Yurub uu ka kooban yahay sagaal iyo toban kaniisadood oo leh 484 xubnood, kuwaas oo sannadkii ka horreeyey bixiyey meeltobnaad dhan $4,378.18. Wakhtigaas waxay lahaayeen afar wadaad oo la caleemo saaray iyo shan wacdiye oo ruqsad haysta.
GSAM 408HAWLGALKA JARMALKA IYO RUUSHKA
GSAM 408.3Sannadkii 1870, J. H. Linderman, oo ahaa wadaadka kaniisad u dhow Elberfeld, Boruushiya, iyo afartan xubnood oo kaniisaddaas ka tirsan, ayaa bilaabay ilaalinta Sabtida maalinta toddobaad, iyagoo sidaas ka bartay barashada Kitaabka Quduuska ah, mana ay ogayn koox kale oo Masiixiyiin ah oo dunida joogta oo maalintaas Sabti ahaan u ilaalisa. Dadkayaga waxaa warka kooxdan ku soo gaadhay si yaab leh. Nin tuugsade ah ayaa maalin Sabti ah yimid guriga hawlgalka ee Basel. Qoysku waxay baranayeen casharka Dugsiga Sabtida, iyadoo hortooda uu Kitaabka Quduuska ahi u kala furnaa. Muuqaalkan ayaa ninka saameeyey, wuxuuna ku kallifay inuu su'aalo weydiiyo.
GSAM 408Kooxdii Elberfeld
GSAM 408.4Markuu ogaaday inaanay Yuhuud ahayn, balse ay yihiin Masiixiyiin ilaalisa Sabtida maalinta toddobaad, ayuu uga warramay kooxdan joogta Elberfeld. Oday Andrews wuxuu u arkay inay habboon tahay in warkaas la baadho; sidaas darteed, isagoo la socda Oday Erzenberger, ayuu tegay Boruushiya horraantii 1875, halkaas oo ay kooxdii ku heleen sidii loo sheegay. Oday Erzenberger wuxuu muddo ku sii nagaaday isagoo ka shaqaynaya qaybtaas Jarmalka, waxaana Jannaayo 8, 1876, Elberfeld lagu baabtiisay siddeed qof, taas oo ahayd baabtiiskii ugu horreeyey ee Adventistayaasha Maalinta Toddobaad ay Jarmalka ka sameeyaan.
GSAM 409.1Runtu waxay Ruushka meel ka heshay durba sannadkii 1882, iyadoo loo maray qoraallo ay walaalaha Jarmalka ah ee Ameerika joogay u direen saaxiibbadooda ku noolaa deegaannada Jarmalku ka degganaa Ruushka.
GSAM 409Oday Conradi oo Yurub Joogay
GSAM 409.2Sannadkii 1885 Oday L. R. Conradi ayaa Ameerika uga tegay goobta hawsha ee bartamaha Yurub, si uu Jarmalka uga dhex shaqeeyo. Juun 28, 1886, ayuu Basel uga baxay Kirimiya, Ruushka. Halkan, isagoo la socda Oday Perk, ayuu u safray Berdebulat, halkaas oo laba Walaal oo dumar ah lagu baabtiisay, lagana dhisay kaniisad leh sagaal iyo toban xubnood, taas oo ahayd kaniisaddii ugu horraysay ee Adventistayaasha Maalinta Toddobaad ee Ruushka.
GSAM 409Odayaasha Conradi iyo Perk oo la Xidhay
GSAM 409.3Isla markiiba intaas ka dib Odayaasha Conradi iyo Perk ayaa loo xidhay inay bareen wax ka soo horjeeda caqiidada Ortodokska, waxaana lagu xidhay Perekop shan toddobaad. Sii deyntiisii ka dib (oo ku timid faragelintii wakiilka diblomaasiyadeed ee Maraykanka) Oday Conradi wuxuu booqday bariga Ruushka, dabadeedna wuxuu ku noqday Iswiiserlaan.
GSAM 409Hawsha Webiga Volga, Ruushka
GSAM 409.4Isla sannadkaas ayuu Oday Laubhan bilaabay inuu ka shaqeeyo Ruushka, meel u dhow gurigiisa, oo ku yaallay Webiga Volga. Sannadkii 1880, Oday Klein, oo reer Kansas ahaa, ayaa hawl ka bilaabay dhulka Jarmalku degganaa ee Ruushka, sidaas ayaana shaqaale loogu soo saaray goobtan hawsha ee adag oo dhibka badan, in kasta oo rumaystayaasha la masaafuriyey oo la xidhay, haddana Rabbigu si la yaab leh ayuu hawsha u barakeeyey.
GSAM 409Guusha Iibiyayaasha Buugaagta ee Jarmalka
GSAM 409.5Sannadkii 1888, iibiyayaal buugaag ayaa hawl ka bilaabay dhulka Riin ee Boruushiya, Württemberg, Baden iyo Alsace. Siddeedda ama tobanka shaqaale ee firfircoon oo aaminka ahi aad bay u guulaysteen, ilaa ay hal sano ku iibiyeen buugaagtan tiradoodu sidan tahay: Noloshii Masiixa, 3,000; Ceeden ilaa Ceeden, 2,000; iyo 12,000 oo buugyaro ah. Hawshan awgeed, ku dhowaad meel kasta oo buugaagta lagu iibiyey oo lagu akhriyey, qof ama dhawr qof ayaa aqbalay runta.
GSAM 410Hawlgal laga Bilaabay Hamburg
GSAM 410.1Bishii Maajo, 1889, Oday Conradi ayaa hawsha injiilka ka bilaabay Hamburg, Jarmalka, muddo aad u gaabanna waxaa lagu aasaasay dugsi lagu tababaro shaqaalaha. Bishii Oktoobar ee ku xigtay waxaa la dhisay Dugsiga Sabtida oo leh siddeed iyo labaatan xubnood. Isla sannadkan ayuu Oday Haskell booqday hawlgalka, waxaana la dhisay kaniisad leh labaatan xubnood, iyo bakhaar buugaagta lagu kaydiyo.
GSAM 410.2Oday J. T. Boettcher wuxuu wakhtigan ku hawlanaa hawsha Jarmalka ee Barmen. Warbixin ayaa 1890 loo gudbiyey Shirweynaha Guud, iyadoo sheegaysa in hawlgalka Jarmalka iyo Ruushka ay ka jireen sagaal kaniisadood oo la dhisay, oo xubnahoodu wadar ahaan ahaayeen 422, marka laga reebo shan iyo toddobaatan ilaaliyayaasha Sabtida ah oo aan weli urur loo dhisin. Abriil 7, ee isla sannadkaas, laba iyo toban kale ayaa la baabtiisay, oo ku biiray kaniisadda Hamburg. Bishii Diseembar tirada xubnaha kaniisaddan waxay gaadhay afartan. Lacagta laga helay iibinta buugaagta bakhaarka Hamburg looga iibiyey Holand, Ruushka iyo meelo kala duwan oo Jarmalka ah, waxay ahayd $5,000.
GSAM 410Guul laga Gaadhay Yurub
GSAM 410.3Hawsha Hawlgalka Bartamaha Yurub si tartiib ah oo hubaal ah ayay u horumartay, sida lagu muujiyey warbixin laga bixiyey Shirweynaha Guud 1891. Wakhtigaas Jarmalka waxaa ka jiray shan kaniisadood, oo leh boqol iyo afartan xubnood, kuwaas oo afar iyo lixdan ka mid ahi ay ahaayeen xubnaha kaniisadda Hamburg. Meeltobnaadka la bixiyey wuxuu ahaa $1,000. Buugaagta uu maraakiibta ku iibiyey hawl-wadeenkii maraakiibta ee Hamburg waxay dhanaayeen $500, halka iibka iibiyayaasha buugaagta ee sannadkaas, goobta hawsha oo dhan, uu ahaa $6,000. Boqol iyo konton qof ayaa runta ku aqbalay Awstariya, Ruushkana waxaa ka jiray saddex iyo toban kaniisadood, oo leh afar boqol oo xubnood.
GSAM 411Shan Ilaaliye oo Sabtida ah oo Ruush ah oo la Masaafuriyey
GSAM 411.1Wakhtigaas qiyaastiisii (1891), shan xubnood oo ka mid ah kaniisad Ruushka ku taal, oo uu ku jiro hoggaamiyihii, ayaa loo xidhay inay bareen caqiidooyin ka soo horjeeda kaniisadda dawladdu aqoonsan tahay, waxaana lagu xukumay shan sano oo masaafuris ah oo lagu geeyo dhulka ka shisheeya buuraha Caucasus. Waxaa la doonayey in silsilad laysugu xidho, waxaana lagu amray inay lugeeyaan shan boqol oo mayl. Imtixaankan dhexdiisa rumaysadkoodii ayaa xoog siiyey, Rabbigana way ku faraxsanaayeen. Sannadkaas gudihiisa waxaa la diyaariyey buugyar af Ruush ah oo u qoran qaabka akhrisyada Kitaabka Quduuska ah, kana hadlaya silica Masiixa, hurdada kuwii dhintay, maalinkee iyo sababtee, iyo ma ogaan karnaa?
GSAM 411.2Wakhtigii Shirweynaha Guud ee 1895, xubnaha Jarmalku waxay gaadheen 368, meeltobnaadkii sannadkii ka horreeyeyna wuxuu ahaa $2,327.43.
GSAM 411Ilaaliyayaasha Sabtida ee Ruushka oo Sii Batay
GSAM 411.3Ruushka, in kasta oo kuwo aad u badani ay u guureen waddamo kale, haddana tirada xubnuhu waxay gaadhay 467, kuwaas oo bixiyey meeltobnaad dhan $841.60.
GSAM 411.4Hadalka xoghayaha hawlgallada dibadda ee ku jiray akhriska toddobaadka ducada ee 1896, waxaynu ka baranaynaa in
GSAM 411.4“goobta hawsha ee Jarmalka iyo Ruushka, sannadkii ka horreeyey, tiradoodu ay ku dhowaatay inay labanlaabanto; iyadoo ay ku soo kordheen in ka badan afar boqol. Berlin, Jarmalka, lixdan qof ayaa ka qayb geli jiray cibaadooyinka joogtada ah ee Sabtida. Dhismaha guriga cibaadada ee hawlgalka ee Hamburg ayaa hawsha halkaas ka xoojiyey. Munich, oo ku taal Bavaria, tiro dad ah ayaa baabtiiska sugayey. Waxaa rumaystayaal joogay Leipsic, Königsberg, Magdeburg, Posen, Stuttgart iyo magaalooyinka kale ee waaweyn ee Jarmalka. Waxa kale oo koox joogtay Rotterdam, Holand.
GSAM 412.1“Ruushka, iibiyayaasha buugaagtu waxay dawladda ka heleen ruqsado. Qoraallo ayaa loo turjumay afafka Laatfiya iyo Istooniya. Wargeyskii afka Jarmalka ahaa ayaa laga raray Basel oo loo raray Hamburg, xafiiskaasna waxay runta ku daabacayeen afar iyo toban af.”
GSAM 412Baabtiis ka Dhacay Hangari
GSAM 412.2Sannadkaas gudihiisa ayaa baabtiiskii ugu horreeyey ka dhacay Hangari, kulankii ugu horreeyey ee gudashada cibaadooyinka la amrayna wuxuu ka dhacay Boheemiya. Galatz, oo ku taal Roomaaniya, waxaa laga aasaasay hawlgalka maraakiibta oo loogu talagalay webiga Danube iyo Badda Madow.
GSAM 412Iibinta Buugaagta ee Jarmalka
GSAM 412.3Wargeyska Hawl-wadeenka Gudaha ee Diseembar, 1895, Oday Spies wuxuu ku yidhi, isagoo ka hadlaya hawsha iibinta buugaagta ee goobta hawsha ee Jarmalka,
GSAM 412.3“Kuwii hawsha iibinta buugaagta masuulka ka ahaa, markii laga bilaabay goobtan hawsha, kama ay daalin inay horumariyaan, in kasta oo qaar ka mid ah daabacayaasha iyo dadka buugaagta ka shaqeeya ee hormuudka ah ee Leipsic ay u sheegeen in ‘iibinta buugaagta oo dadku horay u dalbadaan ay guuldarraysan doonto.’
GSAM 412.4“Bishii Agoosto ee 1887 ayaa daabacaaddii ugu horraysay ee Noloshii Masiixa lagu soo saaray afka Jarmalka. Qiyaastii markii buugga la magacaabay uu diyaar u ahaa faafinta, waxaa Basel lagu qabtay kulan tababar oo iibiyayaasha buugaagta ah; tani waxay calaamad u ahayd bilowga hawsha iibinta buugaagta, Jarmalka oo keliya ma ahayn, ee waxay ahayd Yurub oo dhan. Daabacaaddii toddobaad ee buuggan oo afka Jarmalka ah ayaa hadda ka soo baxday madbacadda.
GSAM 412.5“Tan iyo Jannaayo 1, 1895, laba iyo toban iibiye buugaag oo cusub ayaa soo galay goobta hawsha. Bishii Juun, 1895, warbixintu waxay muujisay in iibku kordhay boqolkiiba konton. Haatan dadaal gaar ah ayaa loogu jiraa Wargeeyaha Runta, wargeyskayaga afka Jarmalka. Kaniisado qaarkood, oo aan aad u waaweynayn, ayaa qaata konton ilaa laba boqol oo nuqul, oo ay iibiyaan. Waxayna iibsadayaasha kala kulmaan waayo-aragnimo aad loogu farxo. Dib-u-eegista ee Febraayo 18, 1896, Oday Conradi wuxuu ku yidhi, ‘Waxaynu 1895 ku soo afjaraynaa kun iyo shan boqol oo ilaaliyayaasha Sabtida ah oo jooga goobta hawsha ee Jarmalka iyo Ruushka.’”
GSAM 413HAWLGALKA ISKANDANEEFIYA
GSAM 413.1Hawlgalka dadka Iskandaneefiya waxaa bilaabay Oday John Matteson sannadkii 1877. Maalintii 6aad ee Juun wuxuu gaadhay Vejle, oo ku taal Jyeland, Danmark. Markii uu dalkaas tegay waxaa jiray dad yar oo bilaabay ilaalinta Sabtida, iyagoo akhriyey wargeysyo iyo waraaqo diineed oo ay u soo direen saaxiibbo joogay Maraykanka.
GSAM 413.2Markaan raadraacno bilowga hawshan, waxaynu ogaanaynaa in sannadkii 1850 ay afar qof oo Noorweey uga soo guuray Maraykanka bilaabeen inay dhawraan Sabtida Rabbiga. Waxay degganaayeen Oakland, Wisconsin. Laba ka mid ah waxay ahaayeen aabbihii iyo hooyadii Oday O. A. Olsen. Sannadkii 1863 Oday John Matteson wuxuu bilaabay ilaalinta Sabtida maalinta toddobaad. Wuxuu ku noolaa Poysippi, Wisconsin. Lixdii bilood ee ku xigtay, hawshiisa aawadeed, qiyaastii afartan qof oo Daanish iyo Noorwiiji ah ayaa qaatay caqiidooyinka Adventistayaasha Maalinta Toddobaad. Wacdiyihii ugu horreeyey ee firfircoon ee kula biiray adeegga wuxuu ahaa Oday J. F. Hanson oo ka yimid Minnesota.
GSAM 413Buuggii Ugu Horreeyey ee Lagu Daabacay Afka Daanish-Noorwiijiga
GSAM 413.3Sannadkii 1866, Oday John Matteson wuxuu u codsaday maamulayaasha xafiiska Dib-u-eegista iyo Wargeyska inuu ogaado inay u daabici doonaan dadka Iskandaneefiya buug-yaro iyo waraaqo diineed oo afkooda ku qoran. Waxaa loo sheegay in lacag la'aanta xafiisku aanay u saamaxayn inay sidaas sameeyaan; laakiin Wisconsin iyo Minnesota waxaa joogay dad ay isku dal ka yimaadeen oo aad u doonayey in runta lagu daabaco afkooda hooyo. Inkastoo aanay hodan ahayn, tiradooduna ka yarayd konton, waxay ururiyeen $1,000 oo kaash ah, waxayna gacantiisa geliyeen si loogu fuliyo ujeeddadaas. Isagoo lacagtaas iyo qoraal-gacmeedyo si habsami leh loo diyaariyey wata, ayuu Oday Matteson yimid Battle Creek, wuxuuna mar kale codsaday in buugaag loo daabaco. Maadaama uu diyaar u ahaa inuu ka jawaabo diidmadii hore loo soo jeediyey, codsigiisii waa la aqbalay. Maarso 18, 1867, wuxuu bilaabay inuu qoraalkii uu u diyaariyey buuggiisa Liv og Død (Nolosha iyo Geerida) u akhriyo Oday J. N. Andrews iyo aniga, oo aannu markaas ka mid ahayn guddiga daabacaadda. Si kale haddii loo dhigo, wuxuu af Ingiriisi noogu sheegay waxa qoraalkiisu ku sheegayey afka Daanish-Noorwiijiga.
GSAM 414Oday Matteson oo Noqday Daabace
GSAM 414.1Waqtigaas ma jirin daabace laga fursiin karayey hawshiisa si uu xarfaha daabacaadda ugu habeeyo, sidaas darteed ayuu ka baryey in loo oggolaado inuu isagu barto habayntooda. Wuxuu hawshan sii waday ilaa uu afkiisa ku daabacay buug-yaro iyo waraaqo diineed oo bogaggoodu gaadhayeen qiyaastii kun.
GSAM 414.2Isagoo haysta habkan cusub ee runta loogu faafinayo dadkiisa, ayuu baxay isagoo dhiirranaantiisu soo cusboonaatay, shirarna ku qabtay gobollo kala duwan. Laga bilaabo waqtigaas hawshu si degdeg ah ayay uga dhex horumartay dadka Iskandaneefiya.
GSAM 414Wargeyskii Xilliyeed ee Ugu Horreeyey ee Af Shisheeye Lagu Daabacay
GSAM 414.3Hawshii ka dhex socotay dadka Daanishka iyo Noorwiijiga ah ayaa aad u ballaadhatay, waxaana la dalbaday wargeys bille ah oo dadkaas wax lagu baro laguna dhiirrigeliyo iyagoo afkooda adeegsanaya. Sidaas darteed, Janaayo 1, 1872, ayaa xafiiska Dib-u-eegista iyo Wargeyska laga soo saaray wargeys bille ah oo af Daanish ah, kana koobnaa afar iyo labaatan bog oo qaab majallad ah, magaciisuna ahaa Advent Tidende (Warka Imaatinka). Sannadkii xigay tirada bogagga wargeyskan waxaa la gaadhsiiyey laba iyo soddon. Wuxuu ahaa wargeyskii xilliyeed ee ugu horreeyey ee Adventistayaasha Maalinta Toddobaad ku soo saareen af shisheeye.
GSAM 414.4Sannadkii 1874 xiisaha rumaystayaasha ku hadla af Iswiidhishka ayaa gaadhay heer afkaas lagu bilaabay wargeys bille ah oo lix iyo toban bog leh, laguna magacaabay Svensk Härold.
GSAM 414.5Markii Oday Matteson bilaabay hawlgalka dadka Iskandaneefiya ee dalkoodii hooyo (Juun, 1877), waxaa Maraykanka bil kasta laga soo diri jiray 266 nuqul oo Tidende ah oo loo dirayey Danmark, iyo 60 loo dirayey Noorweey. Akhrinta wargeysyadan darteed, dad dhowr ah ayaa durba Sabtida ku dhawrayey Iskandaneefiya. Hawshiisii hal sano ee Danmark ka dhalatay awgeed, kooxo rumaystayaal ah ayaa ka samaysmay meelo kala duwan.
GSAM 415Xafiis Daabacaadeed oo Noorweey ku Yaal
GSAM 415.1Taas ka dib Oday Matteson wuxuu tegay Noorweey, halkaas oo Juun 7, 1879, uu ka aasaasay kaniisad ka kooban siddeed iyo soddon xubnood, taas oo ka dhalatay hawshiisii Christiana. Oday J. P. Jasperson, oo ka yimid Maraykanka, ayaa qiyaastii waqtigaas kula biiray adeegga. Sannadkaas waxaa kale oo Noorweey laga sameeyey urur daabacaadeed, waxaana Christiana laga iibsaday dhisme loogu talagalay xafiis daabacaadeed, qol shirarka cibaadada kaniisadda lagu qabto, iyo qolal la dego, oo ku kacay $14,580. Muddo ayaa xafiiska Christiana toddobaad kasta laga soo saari jiray tiro yar oo nuqullo ah oo wargeys la odhan jiray Tidernes Tegn.
GSAM 415.2Bilowgii dayrta 1880, Oday Matteson wuxuu yimid Maraykanka si uu u helo gargaar lagu ballaadhiyo hawsha Iskandaneefiya. Wuxuu ka qaybgalay Shirweynihii Guud ee sannadkaas, wuxuuna Yurub ku noqday Abriil, 1881, isagoo aad u dhiirran. Wax yar ka dib soo noqoshadiisii, waxaa la iibsaday mashiin daabacaadeed oo dhululubo leh, waxaana la dhigay xafiiska Christiana.
GSAM 415Wargeysyo Caafimaad oo Af Daanish iyo Af Iswiidhish ah
GSAM 415.3Isla markiiba waxay bilaabeen soo saarista wargeys caafimaad oo af Daanish ah, laguna magacaabay Sundheds Bladet. Sannadkii 1883 wuxuu soo saaray wargeys la mid ah oo af Iswiidhish ah, iyo wargeys diineed oo la odhan jiray Sanningens Härold. Sannadkii 1884 waxay haysteen qalab xafiiseed oo qiimihiisu ahaa $2,563. Sannadkaas gudihiisa waxaa la daabacay oo la faafiyey guud ahaan 115,000 oo wargeys, marka laga reebo kumanyaal badan oo waraaqo diineed ah iyo buugaag qaarkood.
GSAM 415Oday Haskell oo Jooga Iskandaneefiya
GSAM 415.4Hawshii dalalka Iskandaneefiya waxay gargaar weyn ka heshay booqashadii Oday Haskell ee 1882, sannadkii 1884-na waxaa si weyn u caawiyey hawlihii Odayaasha George I. Butler, B. L. Whitney, A. B. Oyen, iyo E. G. Olsen.
GSAM 416Marwo White oo Gargaar Weyn u Fidisay Iskandaneefiya
GSAM 416.1Sannadkii 1885, Marwo E. G. White iyo wiilkeeda, W. C. White, waxay booqdeen Iskandaneefiya, booqashadaas oo qiimaheeda aan la qiyaasi karin u lahayd hawsha ka socotay dhulkaas. Qaar ayaa qaatay fikradda ah in dadka saboolka ah ee dalkaas aanay bixin karin meeltobnaadka, iyo in isku dayga buugaag guri guri loogu iibiyo uu wax aan faa'iido lahayn yahay. Maragga ay Marwo White bixisay wuxuu ku soo beegmay waqtigii loo baahnaa, dadkuna si wanaagsan ayay u qaabileen, sida ay ka muuqatay jawaabtii ay ku bixiyeen erayadan, “Dhammaan wixii Rabbigu yidhi waannu samayn doonnaa, waana addeeci doonnaa.” Intii booqashadani socotay isbeddel dhammaystiran ayaa ka dhacay hawsha Iskandaneefiya, waxaana ugu horrayn keenay hawlihii aan daalka lahayn ee Marwo White.
GSAM 416Dhisme Xafiis oo Cusub oo Noorweey Laga Dhisay
GSAM 416.2Sannadkii 1886 Odayaasha O. A. Olsen iyo N. Clausen waxay booqdeen dalalka Iskandaneefiya, kii dambe ayaana halkaas joogay muddo dheer. Sannadkii 1885 dhisme xafiis oo cusub ayaa laga dhisay Christiana, sannadkii ku dhammaaday Sebtembar 1, 1886-na, xafiisku wuxuu iibka buugaagta iyo waraaqaha diineed oo keliya ka helay $5,386.68, halka lacagta laga helay rukunnada wargeysyada xilliyeed ay ahayd $3,146.03.
GSAM 416Shan iyo Labaatan Kaniisadood oo Iskandaneefiya ku Yaal
GSAM 416.3Warbixin loo gudbiyey Shirweynaha Guud sannadkii 1889 ayaa sheegtay in dhulka hawsha ee Iskandaneefiya ay ku yaalleen shan iyo labaatan kaniisadood, oo lahaa 926 xubnood, kuwaas oo bixiyey meeltobnaad dhan $2,548.75; waxaa kale oo halkaas joogay lix wadaad, afar wacdiye oo ruqsad haysta, iyo laba iyo konton iibiye buugaag. Iibka buugaagta ee Noorweey iyo Iswiidhan hal rubuc sannadeed gudaheed wuxuu ahaa $2,161.26.
GSAM 416Dugsi ku Yaal Christiana
GSAM 416.4Waqtigaas dugsi ay dhigtaan konton arday ayaa ka shaqaynayey Christiana. Sannadkii 1891 Odayaasha O. A. Olsen iyo E. J. Waggoner waxay Christiana ku qabteen koorso barashada Kitaabka Quduuska ah, waxaana ka qaybgalay boqol arday. Koorsadan waxaa lagu bixiyey tababar dhammaystiran oo ku saabsan hawsha iibinta buugaagta guri guri.
GSAM 417Afartan Kaniisadood oo Iskandaneefiya ku Yaal Sannadkii 1895
GSAM 417.1Lix sano ka dib, sannadkii 1895, waxaynu aragnaa warbixin uu bixiyey Oday D. A. Robinson, oo markaas ahaa kormeeraha degmada ee dhulka hawsha dibadda. Warbixintu si aad u cad ayay u muujinaysaa koboc muuqda oo hawsha ku yimid muddadaas, sidaas darteed waxaynu ka soo xiganaynaa sidan: “Iskandaneefiya waxay leedahay afartan kaniisadood iyo 1,458 xubnood. Meeltobnaadkii sannadku wuxuu ahaa $5,585.55. Waxaa jooga shan iyo toban wadaad oo la caleemo saaray, kow iyo toban wacdiye oo ruqsad haysta, iibka buugaagta ee sannadkuna wuxuu dhan yahay $40,000. Lacagtan badani waxay ugu horrayn ka dhalatay dadaallada iibiyeyaasha buugaagta, weliba dal ay sannadkii 1885 buug-iibiyeyaashu, iyo xataa wadaaddada rumaysadkeenna, ku adkaysteen inaan buugaag guri guri loogu iibin karin.
GSAM 417Saddex Shir Goboleed oo Iskandaneefiya ah
GSAM 417.2Dhulka hawsha ee Iskandaneefiya waqtigan waxaa ka jira saddex shir goboleed, taariikhaha la aasaasayna waa sidan: Danmark, Maajo 30, 1880; Iswiidhan, Maarso 12, 1882; Noorweey, Juun 10, 1887. Oday John Matteson, oo markii ugu horreysay bilaabay Hawlgalka Iskandaneefiya, hawshana si guul leh hormuud ugu ahaa, dadaal iyo naf-hurnimo badanna u sameeyey wanaagga dadkaas, waxaa ku dhacay cudurkaas dilaa ah ee qaaxada, wuxuuna ku dhintay El Monte, California, Maarso 30, 1896, isagoo jira kow iyo lixdan sano.
GSAM 417HAWLGALKA BIRITAYN
GSAM 417.3William Ings, oo u dhashay Hampshire, Ingiriiska, laakiin dabeecad iyo waxbarashoba Maraykan ku ahaa, maadaama uu Maraykanka ku noolaa ilaa yaraantiisii, ayaa Southampton soo gaadhay Maajo 23, 1878, isagoo ka yimid Basel, Switzerland. Markan joogistiisu way koobnayd, oo waxay ahayd laba toddobaad oo keliya, ka dibna wuxuu muddo gaaban dib ugu noqday qaaradda Yurub. Hase yeeshee, wax yar ka dib ayuu mar kale tegay Southampton, halkaas oo, afar bilood oo uu guri guri ugu hawlanaa qaybinta waraaqaha diineed iyo hawl kasta oo wacdiyeed oo u suurtagashay ka dib, uu soo sheegay toban qof oo Sabtida dhawra. Diisambar 30 ee sannadkaas, aniga iyo xaaskayga ayaa soo gaadhnay Southampton, halkaas oo aannu hawshayadii ku darsannay tii Oday Ings, annagoo xilliga jiilaalka shirar ku qabanaynay Hoolka Shirley iyo gurigayagii aannu kiraysanay. Xagaagii 1879, waxaan Southampton ku qabannay shirar teendho. Waqtigan iyo meeshan ayay Gabadha Maud Sisley (oo hadda ah Marwo Boyd) ku soo biirtay hawsha, iyadoo dadka la akhrinaysa Kitaabka Quduuska ah, guri gurina uga hawlgelaysa. Dadaalkan awgiis, dhowr qof ayaa runta qaatay. Jiilaalkii xigay waxaan shirar ku qabannay hool ku yaal Ravenswood Villa, oo ahaa dhismihii aannu degganayn ee kaydkayaguna ku yiil.
GSAM 418Shir Teendho oo Ingiriiska Lagu Qabtay
GSAM 418.1Xagaagii 1880, Oday Andrews, inkastoo caafimaadkiisu liitay, wuxuu ka yimid Switzerland si uu gacan uga geysto shir teendho oo lagu qabtay Romsey, halkaas oo dad kale farriinta ku qaateen.
GSAM 418.2Janaayo 11, 1880, waxaa la aasaasay urur faafiya waraaqaha diineed. Xubnuhu aad ayay u xiisaynayeen hawshan, waxaana la qaybiyey qoraallo badan.
GSAM 418.3Febraayo 8, 1880, baabtiiskeennii ugu horreeyey ayaa dhacay, waxaana la baabtiisay lix qof oo isu diyaariyey. Ilaa Luulyo 2, 1881, sagaal iyo labaatan qof ayaa Southampton lagu baabtiisay biyo lagu dhex quusiyey.
GSAM 418Shaqaalihii Ingiriiska oo Kordhay
GSAM 418.4Go'aan codbixin ah oo uu gaadhay Shirweynihii Guud ee la qabtay dayrtii 1881 awgiis, Oday A. A. John iyo xaaskiisa, Geo. R. Drew, iyo Gabadha Jennie Thayer waxay tageen Ingiriiska, waxayna ku biireen hawshii dhulkaas hawlgalka ah. Sannadkii 1882, Oday Haskell wuxuu booqday dhulka hawsha ee Yurub, wuxuuna maalmo dhowr ah la joogay shaqaalaha hawlgalka Ingiriiska, isagoo gargaar qiimo leh ku bixiyey talo iyo waano.
GSAM 418.5Maarso, 1882, waxaa la bilaabay daabacaadda lifaaq Biritayn u gaar ah oo laba bog ah oo lagu daray Calaamadaha Wakhtiyada, waxaana lagu lifaaqay kun nuqul oo Calaamadaha ah oo Maraykanka laga soo diray. Kuwan waxaa loo adeegsaday hawshii wacdinta ee Biritayn Weyn. Warbixin hawsha ku saabsan oo ku taariikhaysnayd Oktoobar 1, 1883, ayaa muujinaysa in waqtigaas ay jireen boqol ilaaliye oo Sabtida ah. Meeltobnaadka la bixiyey tan iyo furitaankii hawlgalka wuxuu ahaa $2,078.71.
GSAM 419Hawl Wacdiyeedka Maraakiibta
GSAM 419.1Naxariista masuuliyiinta maraakiibta awgeed, Oday Ings waxaa loo oggolaaday inuu lacag la'aan u diro xidhmooyin waraaqo diineed iyo wargeysyo ah siddeetan ka mid ah dekedaha waaweyn ee “Shirkadda Maraakiibta Uumiga ee Peninsular iyo Oriental,” oo ku kala yaal Koonfur Afrika, Hindiya Bari iyo Hindiya Galbeed, Bartamaha Ameerika, iyo Jasiiradaha Bay. Saamayntii qoraallada sidaas loo diray ayay ahayd wixii markii ugu horreysay xiisaha ka kiciyey jasiiradda Demarara. Warkan waxaan ka helnay waraaqo jasiiradda ka yimid.
GSAM 419“Taariikhda Sabtida” oo La Dhigay Maktabadaha Ingiriiska
GSAM 419.2Nuqul ka mid ah buugga Taariikhda Sabtida ee Oday Andrews ayaa sidoo kale la dhigay mid kasta oo ka mid ah lixdan maktabadood oo dadweyne iyo qolal akhris oo bilaash ah oo ku kala yaal Biritayn Weyn oo dhan. Buugaagtiina weli halkaas ayay yaalliin, iyagoo qisada u sheegaya kuwa doonaya inay akhriyaan.
GSAM 419.3Sannadkii 1884 Oday Butler wuxuu booqday Ingiriiska, waxaana la socday shaqaale kale oo dhulkan hawsha u socday. Odayaasha S. H. Lane iyo Robert Andrews waxay Boston ka dhoofeen Maajo 9, 1885, si ay ugu biiraan hawlgalka Biritayn Weyn. Booqashadii Marwo White ee Ingiriisku waxay shaqaalaha u ahayd il xoog iyo dhiirrigelin leh. Marwo White iyo wiilkeeda waxay halkaas joogeen dhawr toddobaad ka hor intii aanay dhulka hawsha ee Yurub uga noqon Maraykanka.
GSAM 419“Runta Hadda Jirta” oo La Bilaabay
GSAM 419.4Qaybtii hore ee sannadkii 1884, wax yar ka dib markii Oday Butler yimid Ingiriiska, waxaa la go'aamiyey in Grimsby laga bilaabo wargeys siddeed bog ah oo bishii laba jeer soo baxa, lana yidhaahdo Runta Hadda Jirta, iyadoo M. C. Wilcox uu tifaftire ka yahay. Isla wargeyskaas ayaa hadda London, Ingiriiska, looga soo saaraa toddobaad kasta isagoo lix iyo toban bog leh, waxaana toddobaadkii laga soo saaraa qiyaastii 18,000 oo nuqul.
GSAM 420.1Sannadkii 1889, Oday Holser wuxuu soo sheegay in Hawlgalka Biritayn ka koobnaa siddeed kaniisadood, oo lahaa laba boqol oo ilaaliye oo Sabtida ah, kuwaas oo shan iyo lixdan ka mid ahi joogeen London. Meeltobnaadkii sannadkii hore wuxuu ahaa $1,244.58. Waxaa joogay laba wadaad oo la caleemo saaray, laba wacdiye oo ruqsad haysta, laba wacdiye oo maraakiibta ka hawlgala, iyo toddoba shaqaale oo dadka bara Kitaabka Quduuska ah. Qiyaastii waqtigaas ayay Odayaasha Wm. Hutchinson iyo Francis Hope ku soo biireen hawlgalka Ingiriiska.
GSAM 420Pacific Press oo London ku Yaal
GSAM 420.2Sannadkii 1890 Shirkadda Daabacaadda Pacific Press, ee Oakland, California, waxay laan xafiiseed ka aasaastay 48 Paternoster Row, London, iyo xafiis daabacaadeed oo ku yaal 451 Holloway Road, Waqooyiga London. Iibkii buugaagta xafiiska ee sannadkii ugu horreeyey, oo lagu qiimeeyey qiimaha jumlada, wuxuu ahaa $9,556.89.
GSAM 420.3Febraayo, 1895, Oday Robinson wuxuu bixiyey warbixintan soo socota:
GSAM 420.3“Biritayn Weyn waxaa ka jira kow iyo toban kaniisadood, 363 xubnood, shan wadaad, iyo hal wacdiye oo ruqsad haysta. Meeltobnaadkii sannadkii tegay wuxuu ahaa $5,077.20, ama celcelis ahaan $13.98 xubinkiiba. Hantida xafiiska daabacaadda hadda waxaa leh oo maamula Ururka Caalamiga ah ee Waraaqaha Diineed, oo Mas'uuliyaddiisu Xaddidan Tahay, kaas oo ah shirkad Ingiriis ah.”
GSAM 420.4Diisambar, 1895, Xoghayaha Hawlgallada Dibaddu wuxuu soo sheegay in Biritayn Weyn ay lahayd 560 xubnood. Meeltobnaadku wuxuu sannadka gudihiisa kordhay $1,000. Waqtigaas, siddeed kooxood ayaa maalinta Sabtida ku kulmi jiray meelo kala duwan oo London ah.
GSAM 420.5Sidaas ayay hawshii dhulkan hawlgalka ah u horumartay, iyadoo mararka qaarkood horumarkeedu ku dhowaaday mid aan la dareemi karin. Abuurku carrada noocyadeeda qaarkood uguma soo baxo sida ugu dhakhsaha badan ee uu noocyo kale uga soo baxo. Biqilkiisu wuu ka gaabiyaa, laakiin koritaankiisu wuu ka sugnaan badan yahay kana adkaysi badan yahay. Sidaas oo kale ayay runta farriinta saddexaad ku tahay boqortooyadan. Abuurkeedii waa la beeray, xididdo ayuu yeeshay, si tartiib ahna wuu u koray ilaa uu hadda gaadhay baaxad aad u weyn marka la barbar dhigo bilowgiisii.
GSAM 421HAWLGALKA AWSTARAALAASIYA
GSAM 421.1Maajo 10, 1885, Odayaasha S. N. Haskell, J. O. Corliss iyo qoyskiisa, M. C. Israel iyo qoyskiisa, Wm. E. Arnold, iyo Henry Scott waxay ka dhoofeen San Francisco si ay hawlgal uga bilaabaan dhulka Awstaraaliya. Kow iyo toban sano ka hor waqtigan, sannadkii 1874, shir lagu qabtay Battle Creek, Marwo White waxay ka sheegtay in quruumo badan ay weli runta qaadan doonaan, iyo inay aragtay mashiinno daabacaadeed oo shaqaynaya, iyo buugaag iyo wargeysyo lagu daabacayo dalal kala duwan. Markii la weydiiyey inay cayinto dalalka loola jeeday, jawaabtu waxay noqotay in Awstaraaliya uu ahaa magaca keliya ee ay xusuusan kartay.
GSAM 421Dhawaaqa Kitaabka Quduuska ah
GSAM 421.2Dadaalkii daacadda iyo guusha lahaa ee Oday Haskell iyo kuwii la socday awgiis, farriintu si dhakhso ah ayay u horumartay, ilaa loo arkay inay lagama maarmaan tahay in wargeys lagu daabaco Awstaraaliya. Sidaas darteed, waxaa la diyaariyey hawsha soo saarista, Janaayo 1, 1886-na, Melbourne waxaa laga soo saaray wargeys bille ah oo lix iyo toban bog leh, laguna magacaabay Dhawaaqa Kitaabka Quduuska ah iyo Calaamadaha Wakhtiyada. Cadadkii ugu horreeyey waxaa laga daabacay lix kun oo nuqul, halka tirada joogtada ah ee la soo saari jiray ay ahayd saddex kun oo keliya.
GSAM 421Kaniisaddii Ugu Horreysay oo Awstaraaliya Laga Aasaasay
GSAM 421.3Axad, Abriil 10, 1886, ayaa la aasaasay kaniisaddii ugu horreysay ee Adventist-ka Maalinta Toddobaad ee Awstaraaliya. Waxaa joogay siddeed iyo toban qof oo saxeexay axdiga, toddoba kalena waxay codsadeen in baabtiis lagu soo geliyo. Kuwan waxaa la baabtiisay Sabtidii xigtay, Sabti kasta oo toddobaadyo dhowr ahna xubno ayaa lagu darayey, ilaa tirada kaniisaddu gaadhay shan iyo konton. Ilaa Maajo, 1886, tirada guud ee la diiwaangeliyey waxay ahayd sagaashan. Kuwaas ka sokow, waxaa meelo kale joogay qiyaastii shan iyo soddon qof oo Sabtida dhawrayey.
GSAM 421.4Xafiiska daabacaadda waxaa yaallay laba mashiin oo daabacaadeed oo wanaagsan iyo matoor, dhammaantoodna lacagtooda waa la bixiyey, waxaana lahaa Adventistayaasha Maalinta Toddobaad ee dhulkaas fog jooga—oo qiyaastii toddoba kun oo mayl u jira xafiiskeenna weyn ee ku yaal Oakland, California.
GSAM 422.1Sannadkii 1886 farriintu waxay ku fidday Niyuusiilaan. Warbixin ka timid dhulka hawsha ee Awstaraaliya ayaa sheegaysa in Niyuusiilaan ay joogeen konton ilaaliye oo Sabtida ah. Lacagta xafiisku ka helay iibka buugaagtu waxay ahayd $700. Intaas ka sokow, iibiyeyaasha buugaagtu waxay Niyuusiilaan ku iibiyeen afar boqol oo nuqul oo Muranka Weyn ah, iyo kun nuqul oo Fikradaha ku Saabsan Daanyeel ah oo ay Awstaraaliya ku iibiyeen.
GSAM 422Dhismaha Xafiiska Ustaraaliya
GSAM 422.2Warbixin la soo gudbiyey 19kii Luulyo, 1889, waxaan ka soo qaadanay xaqiiqooyinkan: Dhisme loogu talagalay xafiis daabacaadeed ayaa laga dhammeeyey Melbourne, waxaana ku dhex yaal meel lagu qabto cibaadada kaniisadda.
GSAM 422Hawsha oo la Gaarsiiyey Tasmania
GSAM 422.3Shir goboleed ayaa laga dhisay Ustaraaliya, mid kalena Niyuusilaand, waxaana hawsha gaarsiiyey Tasmania Odayaasha Israel iyo Steed. Meeshaas dambe waxaa durba laga dhisay saddex kaniisadood, oo xubnahoodu isu yihiin boqol iyo lix iyo soddon. Kuwaas ka sokow waxaa jira ilaaliyeyaal kale oo Sabtida ah oo kala firirsan, oo aan weli loo abaabulin kaniisado.
GSAM 422.4Meeltobnaadkii sannadka ee goobta hawsha Ustaraaliya wuxuu ahaa $9,371. Waxaa goobtaas ka shaqaynayey shan iyo toban iibiye buugaag, oo buugaagta ay iibiyeen qiimahoodu gaaray $19,500.
GSAM 422.5Safarkii labaad ee Oday Haskell uu adduunka ku soo wareegay, wuxuu mar kale booqday Ustaraaliya, wuxuuna ka qaybgalay shirkoodii la qabtay bishii Agoosto, 1889. Siyaabo badan ayuu gargaar wax ku ool ah u bixiyey, kaas oo ay aad u qadariyeen jamaacaddaas dhowaan la abaabulay. Shaqaale kala duwan oo Ameerika ka yimid ayaa waqtiyo kala duwan booqday Ustaraaliya iyagoo u adeegaya ujeeddada keliya ee weyn—dhisidda iyo xoojinta hawsha Ilaah.
GSAM 422Marwo White oo Joogta Ustaraaliya
GSAM 422.6Dayrtii 1891, Marwo E. G. White, wiilkeeda W. C. White, Oday Geo. B. Starr iyo kuwo kale ayaa Kalifoorniya ka ambabaxay iyagoo u socda Ustaraaliya, waxayna halkaas gaareen bishii Diseembar—oo qaaraddaas ku beegan xagaaga bartankiisa. Maraggii Marwo White, in kastoo ay la tacaalaysay tabardarro jidheed muddadii sagaalka sano ahayd ee ay dalkaas joogtay, wuxuu aad u caawiyey in hawsha loo waafajiyo ruuxa iyo dulucda farriinta malaa'igta saddexaad. Intii ay Ustaraaliya joogeen, Oday J. O. Corliss ayaa mar kale ku soo biiray hawsha halkaas, waxaana goobta hawsha soo galay W. A. Colcord iyo kuwo kale oo noqday wadaaddo, macallimiin iyo kuwo kale.
GSAM 423Oday Olsen oo Jooga Ustaraaliya
GSAM 423.1Muddadii Oday O. A. Olsen uu ahaa guddoomiyaha Shirweynaha Guud, wuxuu booqday dhammaan hay'adahayaga waaweyn ee dalka oo dhan ku kala yaal. Tani waxay u baahatay socdaal dheer—safar adduunka lagu soo wareegayo. Wuxuu safarkaas u galay inuu si wanaagsan u barto baahiyahooda iyo xaaladda hawlgallada kala duwan, si uu ugu diyaar garoobo inuu dhammaantood si aan eex lahayn ugu adeego. Safarkaas ayuu sannadkii 1893 dhowr toddobaad ku qaatay Ustaraaliya.
GSAM 423Shir Goboleedka Midowga Ustaraalasiya
GSAM 423.2Muddadaas waxaa la dhisay Shir Goboleedka Midowga Ustaraalasiya, oo ka koobnaa shirarka goboleed ee Ustaraaliya iyo Niyuusilaand iyo goobaha hawlgalka ee Ustaraaliya. Shir goboleedkani wuxuu kulmaa labadii sanaba mar, waxaana loo maamulaa habka shirarka goboleed ee midowyada dalalka kale. Sannadkii 1893, iibiyeyaashii buugaagta ee tirada yaraa ee goobtan joogay waxay iibiyeen daabacaad ka kooban 5,000 nuqul oo buugga Tallaabooyinka loo Qaado Masiixa ah, waxaana la daabacay daabacaad labaad oo isla tiradaas ah. Xagaagii 1894-95, waxay afar bilood gudahood qaateen 4,000 dalab oo loogu talagalay buugaagta dalabka lagu iibiyo.
GSAM 423Oday Prescott oo Jooga Ustaraaliya
GSAM 423.3Sannadkii 1895, Oday W. W. Prescott, oo ahaa Xoghayaha Waxbarashada ee ururka diinta, ayaa dhowr bilood ku qaatay shir goboleedkan, isagoo waqti iyo fikir badan u huray qaybtan hawsha ka mid ah. Intaas gudaheeda wuxuu qabtay kulan tababar waxbarasho ah oo faa'iido weyn u lahaa.
GSAM 424.1Warbixintii hawsha sannadka ee loo gudbiyey Shirweynaha Guud waxaa soo jeediyey Oday W. C. White, waana tan:
GSAM 424.1“Shir Goboleedka Midowga Ustaraaliya wuxuu ka kooban yahay toddoba iyo toban kaniisadood oo leh 1074 xubnood, kuwaas oo sannadkii hore bixiyey meeltobnaad dhan $9,810.10. Shir goboleedkani wuxuu leeyahay laba iyo toban wadaad oo la caleemo saaray, laba wacdiye oo ruqsad haysta, saddex shaqaale oo dadka Kitaabka Quduuska ah bara, iyo konton iibiye buugaag, kuwaas oo sannadka gudihiisa iibiyey buugaag qiimahoodu yahay $28,731.11. Sannadka gudihiisa ayaa gumeysiga New South Wales, oo leh lix kaniisadood iyo 321 xubnood, laga soocay Shir Goboleedka Ustaraaliya, waxaana loo bixiyey Shir Goboleedka New South Wales.”
GSAM 424HAWLGALKA KOONFUR AFRIKA
GSAM 424.2Shirweynihii Guud ee lagu qabtay Battle Creek sannadkii 1886 waxaa lagu tixgeliyey arrinta ah in hawlgal laga furo Koonfur Afrika. Maadaama la go'aansaday in hawshaas la taageero, markii xagaagii 1887 bilowday ayaa dadaal loo galay in hawsha laga aasaaso dalkaas fog, halkaas oo dad tiro yar oo mar hore bilaabay inay Sabtida dhawraan ay shaqaale ka dalbanayeen.
GSAM 424Odayaasha Boyd iyo Robinson oo Jooga Koonfur Afrika
GSAM 424.3Ujeeddadaas darteed, 11kii Maajo, Oday C. L. Boyd iyo qoyskiisa, Oday D. A. Robinson iyo xaaskiisa, iyo shaqaale kale ayaa markab kaga ambabaxay magaalada New York, iyagoo u socda Afrika oo sii maraya Liverpool iyo London. Saddex sano ka dib, Shirweynaha Guud ayuu Mudane P. W. B. Wessels ka sheegay in markii shaqaalahaasi Afrika yimaadeen ay jireen qiyaastii afartan qof oo durba dhawrayey Sabtida amarka afraad, taas oo ka dhalatay akhrinta qoraallo arrintaas ku saabsan iyo barashada Qorniinka.
GSAM 424.4Odayaasha Robinson iyo Boyd waxay hawsha hawlgalka ka bilaabeen Cape Town, halkaasna waxay uga fidday dhinaca waqooyi-bari masaafo ku dhow siddeed boqol oo mayl ilaa Kimberley, oo ku taalla degaanka dheemanka laga qodo.
GSAM 424.5Ilaa sannadkii 1889, waxaa jiray oo keliya laba wadaad, hal wacdiye oo ruqsad haysta, afar kaniisadood iyo siddeetan xubnood; kuwaas ayaa bixiyey meeltobnaad dhan $2,798.36. Sannadkaas Oday Ira J. Hankins, oo Ameerika ka yimid, ayaa Cape Town ka shaqeeyey isagoo helay natiijooyin wanaagsan. Mudane iyo Marwo Druillard-na waxay ka yimaadeen Nebraska si ay ugu biiraan hawsha meeshan ka socota, ugana qaybqaataan tacabka iyo duruufaha adag ee ku dhaca kuwa loogu yeedho inay hawsha ka bilaabaan goob cusub. Hawlihii Marwo Druillard waxay inta badan ku koobnaayeen kaydka buugaagta, halkaas oo maamulka hawlaha qaybtan iyada loo xilsaaray; halka Mudane Druillard uu ku hawlanaa hawsha guud ee fidinta diinta. Sannadka gudihiisa, maraakiibtii dekeddan ku soo xiratay ayuu ka iibiyey buugaag qiimahoodu dhan yahay $750.
GSAM 425Oday Haskell oo Jooga Afrika
GSAM 425.1Bishii Agoosto ee isla sannadkaas ayuu Oday Haskell yimid Cape Town. Shan bilood ayuu si wanaagsan ugu qaatay booqashada jamaacadaha kala duwan ee Koonfur Afrika iyo la shaqayntooda. Booqashadan ayaa hawshii lagu xoojiyey oo lagu dhisay, qalbigiisana waxaa dhiirrigeliyey inuu arkay midhihii tacabkiisa. Xiise loo qabo hawsha waxbarashada ayaa kacay, ilaa ay laba iyo toban arday oo Afrika ka yimid tageen Ameerika si ay u dhigtaan dugsiyada ururkeenna diinta.
GSAM 425.2Dhanka kale, hawsha iibinta buugaagta waxaa la siiyey tixgelintii ay mudnayd. Cape Town waxaa lagu qabtay kulan tababar ah oo hawshan loogu talagalay, waxaana hoggaaminayey Mudane E. M. Morrison, kaas oo nolol iyo firfircooni cusub siiyey qaybtan muhiimka ah ee farriinta. Isla markii uu dhammaaday waxbariddii kulankaas, saddex iyo toban iibiye buugaag ayaa lix bilood gudahood iibiyey oo gaarsiiyey dadkii iibsaday buugaag qiimahoodu dhan yahay $5,621.28. Runtii, dalabyadu aad bay u badnaayeen ilaa ay gebi ahaanba “ka awood bateen” xafiiska London, waayo buugaagta looma diyaarin karayn si ku filan oo degdeg ah si baahida loo daboolo.
GSAM 425.3Sannadkii 1892, Oday A. T. Robinson ayaa ku soo biiray hawsha Koonfur Afrika. Waqtigaas hawshu waxay kortay ilaa loo baahday kayd buugaag oo cusub oo beddela kii hore. Sidaas darteed waxaa la dhisay dhisme cusub oo ku filan inuu sidoo kale meel u noqdo kulamada kaniisadda.
GSAM 426Dhismaha Kulliyadda ee Afrika
GSAM 426.1Sidaas ayay hawshu tallaabo tallaabo ugu sii socotay, ilaa Claremont, oo ah duleed ka mid ah Cape Town, laga dhisay dhisme kulliyadeed oo ku kacay $35,000. Caawimada keliya ee walaalaha Ameerika laga doonayey waxay ahayd inay soo diraan koox macallimiin ah oo u qalma inay dhigaan waxbarashada kulliyadda, dadka halkaas joogana iyagaa dabooli lahaa kharashka. Codsigan markii la fuliyey, dugsigu wuxuu furmay 1dii Febraayo, 1893.
GSAM 426Shir Goboleedka Koonfur Afrika
GSAM 426.2Shir Goboleedka Koonfur Afrika waxaa la dhisay sannadkii 1892. Shirweynihii Guud ee 1893 ayaa cod loogu oggolaaday inuu ku biiro Shirweynaha Guud. Waqtigaas wuxuu lahaa shan kaniisadood iyo boqol iyo siddeed iyo soddon xubnood, kuwaas oo sannadkii hore bixiyey meeltobnaad dhan $34,077.32. Shirkan waxaa Shir Goboleedka Koonfur Afrika wakiil uga ahaa Peter Wessels, oo si deeqsinimo leh Shirweynaha Guud ugu deeqay $16,000, lacagtaas oo ka badnayd wixii Shirweynaha Guud ku bixiyey bilaabidda hawsha Koonfur Afrika. Hadiyaddan ka sokow, isaga iyo mid ka mid ah walaalihiis ayaa ku deeqay $40,000 si magaalada Chicago looga bilaabo hawsha rugta caafimaadka ee bilaashka ah.
GSAM 426.3Shirweynihii Guud ee 1895, Xoghayaha Hawlgallada Dibadda wuxuu goobta hawsha Afrika ka yiri:
GSAM 426.3“Shir goboleedka Koonfur Afrika waxaa la dhisay laba sano oo keliya ka hor, laakiin muddadaas Shirweynaha Guud wuxuu goobtaas u diray laba iyo toban shaqaale. Laba ka mid ah ayaa gudaha dalka u galay iyagoo ah hawlwadeenno diineed oo iskood isu masruufa, halka kuwa kalena ay hawsha ka galeen qaybo kala duwan. Shir goboleedkaasi wuxuu leeyahay dugsi kobcaya, guri agoomo iyo xarun daaweyn iyo nasasho oo dhismeheedu socdo. Tirakoobku wuxuu muujinayaa in xubnahoodu yihiin 184.”
GSAM 426Wargeysyada Lagu Daabaco Koonfur Afrika
GSAM 426.4Arrinta xorriyadda diinta ee Koonfur Afrika ayaa dadkeenna bilihii la soo dhaafay ku dhiirrigelisay inay daabacaan laba wargeys, mid ku qoran afka Holand oo la yiraahdo Waardiyaha, iyo mid kale oo ku qoran afka Ingiriiska oo la yiraahdo Waardiyaha Koonfur Afrika iyo Dhawaaq-celinta Injiilka. Kan dambe waxaa laga faafiyaa 4,000 nuqul.
GSAM 427Shir Goboleedka Midowga Koonfur Afrika
GSAM 427.1Bishii Janaayo, 1903, waxaa la dhisay Shir Goboleedka Midowga Koonfur Afrika, oo ka kooban shirarka goboleed ee Gumeysiga Cape iyo Natal-Transvaal, iyo hawlgallada Basutoland iyo Matabeleland oo hoos yimaada Shir Goboleedka Midowga. Shir goboleedku wuxuu leeyahay shan iyo toban kaniisadood oo abaabulan oo leh 595 xubnood, sagaal jamaacadood oo aan loo abaabulin kaniisado oo leh sagaashan xubnood, iyo soddon ilaaliye Sabtida ah oo keligood deggan,—wadar ahaan 715, kuwaas oo bixiyey meeltobnaad dhan $7,850. Waxaa jiray sagaal iyo soddon shaqaale, kuwaas oo kow iyo labaatan ka mid ah ay mushahar ka qaadanayeen shirarka goboleed ee kala duwan.
GSAM 427GOOBTA HAWSHA BOOLINIISIYA
GSAM 427.2Sannadkii 1876, Oday James White iyo qoraaga ayaa Jasiiradda Pitcairn u diray mujallad ka mid ah Calaamadaha Wakhtiyada iyo waraaqo diineed, oo warqad la socoto. Qoraalladan waxaa la saaray markab ku wareegaya Cape Horn oo u socda New York. Waxaa naloo xaqiijiyey in markabku ku hakan doono Pitcairn, oo xirmada halkaas lagu wareejin doono. Qofna kama aannu aqoon jasiiradda, jasiiradda lafteedana waxba kama aannu ogayn marka laga reebo sumcaddeeda ah in dadka deggani yihiin dad Ilaah u heellan oo cibaado leh. Waraaqaha waxaa loo diray iyadoo aan la hubin waxa ka soo bixi doona.
GSAM 427Booqashadii Pitcairn
GSAM 427.3Wax war ah kama aannu maqal dadkii ama qoraalladayadii ilaa Mudane John I. Tay uu booqday jasiiradda sannadkii 1886, toban sano ka dib. Markaas ayaan ogaannay in akhrinta mujalladda Calaamadaha Wakhtiyada iyo waraaqihii diineed ay keentay in dadkii jasiiradda oo dhan mar ku dhowaadeen inay go'aansadaan inay maalintooda cibaadada ka beddelaan maalinta koowaad ee toddobaadka una beddelaan maalinta toddobaad, oo ay dhawraan Sabtida Rabbiga. Hase yeeshee, sidaas ma ay samayn ilaa booqashadii Mudane Tay. Muddo dheer ayuu si qoto dheer qalbigiisa uga dareemayey inuu jasiiradda booqdo, laakiin dadka shakhsi ahaan uma uu aqoon, mana uu ogayn xiisaha runta ee durba dhexdooda ka kacay.
GSAM 428.1Markii uu Ameerika ku noqday, wuxuu si aad iyo aad u dadaal leh u codsaday in la dhiso markab hawlwadeennada diinta jasiirad ilaa jasiirad kale ugu qaada Badweynta Baasifigga. Wuxuu ka qaybgalay Shirweynihii Guud ee la qabtay sannadkii 1889, iyadoo fikraddani ugu weynayd waxa maskaxdiisa ku jiray, halkaasna wuxuu ku soo bandhigay baahida Jasiiradaha Booliniisiya, isagoo codsaday in la caawiyo. Shirku, isagoo arkaya waxtarka hawshaas, wuxuu u codeeyey in deeqo lagu ururiyo lacag dhan $12,000 oo lagu dhiso ama lagu iibsado markab ka shaqeeya jasiiradaha Badweynta Baasifigga.
GSAM 428Dhisiddii Pitcairn
GSAM 428.2Iyadoo la fulinayo go'aankaas ayaa markabka Pitcairn la dhisay xagaagii 1890 meel u dhow Benicia, oo qiyaastii soddon mayl u jirta Oakland, California, waxaana ku baxay $12,035.22. Saddex rubuc oo sannad ah gudahood ayaa lacagtaas la ururiyey, waxaana ugu deeqay Dugsiyada Sabtida ujeeddadan keliya; weligeedna ma dhicin deeq lagu bixiyey farxad iyo xamaasad intaas ka badan. Xafladda hibaynta markabka waxaa lagu qabtay Oakland, California, 25kii Sebteembar, 1890. Qiyaastii kun iyo shan boqol oo qof ayaa isugu yimid markabka dushiisa iyo marsada si ay xafladda u daawadaan.
GSAM 428Safarkii Koowaad ee Pitcairn
GSAM 428.3Markabku wuxuu safarkiisii ugu horreeyey kaga ambabaxay San Francisco 20kii Oktoobar, isagoo u socda goobtiisa hawsha ee fog. Waxaa saarnaa hawlwadeennada diinta ee kala ah Oday E. H. Gates iyo xaaskiisa, Oday A. J. Read iyo xaaskiisa, John I. Tay iyo xaaskiisa, iyo shaqaale markab oo diinta fidiya oo uu hoggaaminayey Kabtan Marsh. Markabkani wuxuu marka hore tagay Jasiiradda Pitcairn, oo afar kun oo mayl koonfur ka xigta San Francisco, halkaas oo uu gaaray 25kii Nofeembar. Markii markabku jasiiradda ka baxay 17kii Diseembar, siddeetan iyo laba qof oo qaangaar ah ayaa la baabtiisay, waxaana loo abaabulay kaniisad Adventist-ka Maalinta Toddobaad ah. Markabku wuxuu markaas u sii gudbay kooxaha jasiiradaha Society, Hervey, Samoa, Friendly iyo Fiji, isagoo dadka afka Ingiriiska ku hadla uga tegey buugaag diineed iyo waraaqo ka hadlaya caafimaadka iyo isxakamaynta. Siddeed bilood gudahood, ilaa Sebteembar, 1891, hawlwadeennada diintu waxay iibiyeen buugaag qiimahoodu dhan yahay $1,900, iyagoo intaas dheer si bilaash ah u qaybiyey qoraallo badan oo la akhristo.
GSAM 429.1Hawlwadeennada diinta waxaa loo kala dejiyey sidan: Oday Read wuxuu joogay Tahiti; Oday Gates wuxuu ku haray Pitcairn si uu u dhammeeyo hawshii halkaas mar hore laga bilaabay; halka Mudane Tay uu doortay inuu ka shaqeeyo jasiiradda Fiji. Wargeyska Review ee 14kii Abriil, 1904, ayuu Oday Fulton hawsha Fiji kaga yiri: “Hadda waxaa goobtan hawlgalka jooga in ka badan boqol iyo konton ilaaliye Sabtida ah.” Fiji ayuu markabku uga shiraacday Auckland, Niyuusilaand, si loogu sameeyo dayactirkii lagama maarmaanka ahaa iyo hagaajintii loo baahnaa, iyo sidoo kale inuu helo buugaag uu sii qaato.
GSAM 429Dhimashadii Hawlwadeennada Diinta
GSAM 429.2Markii uu maqnaa hal sano, kow iyo toban bilood iyo siddeed iyo toban maalmood, Pitcairn wuxuu ku soo noqday San Francisco, oo uu gaaray 9kii Oktoobar, 1892. Muddadaas Kabtan Marsh wuu geeriyooday, waxaana lagu aasay jasiiradda Niyuusilaand. Mudane Tay waxaa ku dhacay oofwareen, oo aanu ka soo kaban. Isaguna si nabad ah ayuu u geeriyooday, waxaana lagu aasay dalka fog ee Fiji; sidaasna waxaa laba naf oo qaali ah waqti aad u gaaban gudihiis loogu bixiyey Hawlgalka Booliniisiya.
GSAM 429.3Hawlwadeennadii diinta ee degay Papaete, oo ku taalla jasiiradda Tahiti, waxay ku farxeen inay ku dhowaad isla markiiba arkaan midhihii tacabkooda. Waxay waqtigan awood u yeesheen inay dalkii hooyo u diraan warbixinta farxadda leh ee ah in afartan qof soo hanuuneen oo loo abaabulay kaniisad Adventist-ka Maalinta Toddobaad ah.
GSAM 429Safarkii Labaad ee Pitcairn
GSAM 429.4Markabku wuxuu safarkiisii labaad kaga shiraacday San Francisco 17kii Janaayo, 1893, waxaana saarnaa hawlwadeennada diinta ee kala ah: B. J. Cady iyo xaaskiisa, J. M. Cole iyo xaaskiisa, E. C. Chapman iyo xaaskiisa, iyo M. G. Kellogg, oo ah dhakhtar caafimaad. Gabadha Hattie Andre, oo ka timid Ohio, ayaa raacday iyadoo macallimad uga noqonaysa Jasiiradda Pitcairn. Dayrtii 1893, Mudane Cady wuxuu dugsi ka furay Raiatea, oo ka mid ah jasiiradaha Society, waxaana dhiganayey lixdan arday. Dhammaadkii xilligii waxbarashada ee koowaad tiradu waxay gaartay boqol iyo shan. Bilowgii xilligii labaad waxaa dhiganayey boqol iyo labaatan arday.
GSAM 430Safarkii Saddexaad ee Pitcairn
GSAM 430.1Safarkii saddexaad ee markabka wuxuu dhacay 1893-94. Hawlwadeennada diinta ee safarkan raacay waxay ahaayeen G. O. Wellman iyo xaaskiisa iyo Lillian White, oo dhammaantood ka yimid Michigan, loona qorsheeyey inay tagaan Raiatea, halkaas oo ay Oday Cady ku caawin lahaayeen hawshiisa. Mudane Stringer iyo xaaskiisa waxay raaceen iyagoo ah hawlwadeenno diineed oo iskood isu masruufa. Waxay ku hareen Rurutu. Raratonga, halkaas oo dadku Sabtida u dhawrayeen Axad ahaan, waxaa la dejiyey Dhakhtar Caldwell iyo xaaskiisa; halka Oday Buckner iyo xaaskiisa, oo ka yimid Kalifoorniya, looga tegey Pitcairn. Intii uu dadkan la joogay, waxaa la soo kordhiyey farsamooyin waxsoosaar oo badan oo cusub, kuwaas oo siyaabo badan waxtar ugu yeeshay dadka deggan. Ugu horrayn waxaa la dhisay shiiddo dabayshu waddo oo lagu shiido galleyda hadda jasiiradda laga beero. Isla xoogga dabayshaas ayaa lagu wadaa mashiinno fudud, taas oo horseedday farsamooyin waxsoosaar oo kale oo aanay dadkii jasiiraddu hore u aqoon.
GSAM 430Safarkii Afraad ee Pitcairn
GSAM 430.215kii Diseembar, 1895, Xoghayaha Hawlgallada Dibadda wuxuu yiri:—
GSAM 430.3“Pitcairn hadda wuxuu ku soo xirtay dekedda isagoo ka soo noqday safarkiisii afraad.... Hawsha waxaa laga aasaasay sagaal kooxood oo jasiirado ah, waxaana ka shaqeeya shaqaalahan soo socda:—
GSAM 430.4“Jasiiradda Pitcairn, macallimiinta: E. S. Butz iyo xaaskiisa, iyo Hattie Andre. Jasiiradda Norfolk, waxaa halkan hawsha ku jira hawlwadeenno diineed oo iskood isu masruufa, oo ka yimid Ustaraaliya. Jasiiradaha Society, wadaadka: B. J. Cady; hawlwadeennada diinta ee caafimaadka: Mudane iyo Marwo R. A. Prickett. Raratonga, hawlwadeennada diinta ee caafimaadka: Dhakhtar J. E. Caldwell iyo xaaskiisa, gabdhaha Lillian White iyo Maude Young; macallimiinta: G. O. Wellman iyo xaaskiisa, Oday J. D. Rice iyo xaaskiisa. Fiji, Oday J. M. Cole iyo xaaskiisa. Jasiiradaha Friendly, Oday E. Hilliard iyo xaaskiisa. Rurutu, Mudane iyo Marwo Stringer, oo ah hawlwadeenno diineed oo iskood isu masruufa. Hawaii, Oday E. H. Gates iyo xaaskiisa; macallimiinta: H. H. Brand iyo xaaskiisa. Samoa, Dhakhtar F. E. Braucht iyo xaaskiisa. Oday D. A. Owen iyo wiilkiisa iyo gabadhiisa, oo ah hawlwadeenno diineed oo iskood isu masruufa.
GSAM 431.1“Pitcairn wuxuu afartiisii safar ku iibiyey oo bilaash ku bixiyey qoraallo aad u tiro badan. Sidaas darteed, ilaaliyeyaasha Sabtida ayaa meelo badan ka soo baxay. Kaniisado ayaa laga dhisay Jasiiradda Pitcairn, Norfolk iyo Tahiti.”
GSAM 431Markabkii Pitcairn oo la Iibiyey
GSAM 431.2Maaddaama hadda ay jiraan habab lagu gaadho goobta hawsha ee Polynesia oo aan jirin markii markabka la dhisay, markabkii waa la iibiyey, waxaana hawsha lagu sii wadaa siyaabo kale. Oday E. H. Gates ayaa hadda ah kormeeraha goobta hawsha ee Polynesia, wuxuuna soo sheegayaa horumarka laga sameeyey kooxaha jasiiradaha ee kala duwan.
GSAM 431JASIIRADAHA HINDIYA GALBEED
GSAM 431.3Jiilaalkii 1889, Mudane Wm. Arnold, oo ka yimid Ameerika, ayaa Jasiiradaha Hindiya Galbeed ka bilaabay hawsha iibinta buugaagta. Intii uu hawshaas ku jiray wuxuu ku guulaystay inuu helo magacyada iyo cinwaannada kun iyo laba boqol oo qof, kuwaas oo loo diray Ururka Caalamiga ah ee Warqadaha si uu ugu adeegsado hawsha faafinta injiilka. Waraaqo loo qoray iyo qoraallo akhris ah oo loo diray cinwaannadaas ayaa kiciyey xiisaha ay dadku u qabeen runta, waxaana sidaas ku furmay jidkii injiilka loogu faafin lahaa wacdinta Erayga.
GSAM 431.4Isagoo ka jawaabaya baaqii loo diray wadaaddo hawsha qabta, Oday D. A. Ball ayaa bishii Nofeembar 1890 u tegey Barbados iyo meelo kale si uu uga shaqeeyo. Dadaalkiisa awgiis ayaa dhawr qof u aqbaleen runta. Sannadkii 1892, Mudane Patterson, oo ka yimid California, ayaa jasiiradaha ku dhex wareegay isagoo iibinaya buugga Akhrisyada Kitaabka Quduuska ah, guul wanaagsanna wuu ka gaadhay. Sannadkii 1893, B. B. Newman ayaa Florida ka tegey oo u aaday Jamaica si uu u kormeero hawsha iibinta buugaagta intii uu Mudane Arnold maqnaa. Mudane Evans iyo Mudane Hackett ayaa iyaguna isla sannadkaas u tegey Jasiiradaha Hindiya Galbeed si ay uga shaqeeyaan laantan hawsha. Bishii Maajo, Oday Haysmer iyo afadiisu waxay yimaadeen goobtan si ay uga hawlgalaan hadba sida jidku ugu furmo. Wax yar dabadeed Mudane Arnold ayaa soo noqday, markanna wuxuu iibinayey buugaag ka hadlaysa caafimaadka. Ilaa bishii Luulyo 1895, Jamaica oo keliya waxaa lagu iibiyey buugaagta noocan ah oo qiimahoodu gaadhayey $8,200, halka buugaagta diinta ee la iibiyey ay gaadhayeen $7,654, ama wadar dhan $15,854. Faafinta qoraallo intaas le'eg ayaa wax badan ka caawisay in Kingston laga dhiso kaniisad si wanaagsan u habaysan oo leh shan iyo toddobaatan xubnood, iyo in waddooyin loogu furo hawsha wadaaddada qaybaha kale ee jasiiradda.
GSAM 432Trinidad
GSAM 432.1Hawsha halkan waxaa lagu bilaabay hab la mid ah kii Jamaica. Sannadkii 1889, Mudane F. B. Grant iyo afadiisa ayaa lagu martiqaaday inay jasiiradda booqdaan si ay u soo geliyaan qoraallada mad-habtayada. Oday Flowers iyo afadiisa ayaa iyaguna martiqaad ku yimid wax yar dabadood si ay uga shaqeeyaan hadba sida jidku u furmo. Guul wanaagsan ayay heleen, ilaa Oday Flowers ay ku dhacday qandho sababtay dhimashadiisa 29 Juun 1894. Oday E. W. Webster ayaa loo doortay inuu beddelo, wuxuuna New York ka dhoofay bishii Agoosto 1895.
GSAM 432.2Sannadkii 1896, hawlwadeennadii Jasiiradaha Hindiya Galbeed waxay ahaayeen sidan: Jamaica waxaa joogay Oday A. J. Haysmer iyo W. W. Eastman, tiro iibiyeyaal buugaag ahna waxay joogeen Jasiiradaha Bahama. Jasiiradaha Antilles ee Yaryar waxaa joogay Oday E. Van Deusen iyo afadiisa, iyo C. F. Parmlee iyo afadiisa oo ahaa hawlwadeennada Kitaabka Quduuska ah, iyo Mudane Bean iyo Mudane Hackett oo ahaa iibiyeyaal buugaag. Trinidad waxaa joogay Oday E. W. Webster iyo afadiisa, iyo Marwo Stella Colvin oo ahayd hawlwadeen injiil oo caafimaad. Natiijooyinku waxay ahaayeen boqol iyo toban ilaaliye oo Sabtida ah oo Jamaica joogay, iyo konton ilaaliye oo Sabtida ah oo Trinidad joogay, kuwaas oo ku urursanaa agagaarka Couva; hal kaniisad oo Barbados ku taal, iyo hal koox oo ku taal Antigua, Jasiiradaha Antilles ee Yaryar.
GSAM 432AMEERIKADA DHEXE
GSAM 432.3Oday F. J. Hutchins iyo afadiisa waxay 16 Nofeembar 1891 ka tageen Maraykanka iyagoo u socda Jasiiradaha Gacanka. Waqtigaas waxaa jiray, gaar ahaan Ruatan, ilaa labaatan qof oo ilaalinayey Sabtida amarka afraad, sida ku qoran Tobanka Amar; markii ugu horraysayna runtaas waxaa ku baraarujiyey qoraallo akhris ah oo boostada loogu soo diray. Saddex sannadood dabadeed, sannadkii 1894, W. A. Miller iyo afadiisa ayaa California ka tegey oo u aaday Bonacca, halkaas oo ay hawsha waxbarashada kaga qayb qaateen iyagoo macallimiin ka noqday dugsi la furay 4 Luulyo 1894, oo ku jiray dhisme dugsi oo ay dhiseen Adventistayaasha Maalinta Toddobaad. Muddadii koowaad ee waxbarashada, celceliska ardayda imanaysay wuxuu ahaa afar iyo soddon. Sannadkii 1895 waxaa la sheegay in dugsigu isku filnaaday, maaddaama tirada ardaydu korodhay oo ay gaadhay shan iyo afartan.
GSAM 433.1Shirweynaha Guud ee la qabtay 1895, Oday Hutchins wuxuu ka sheegay in jasiiradaha ay joogaan boqol qof oo farriinta addeecaya, wuxuuna sidoo kale sheegay in la dhisay laba guri oo shirarka lagu qabto oo ay leeyihiin Adventistayaasha Maalinta Toddobaad. Dhulka oo yar, sidaas darteedna beerashada aad ugu qiimo badan, ayaa keenay in mid ka mid ah guryahaas cibaadada laga dhiso biyaha dushooda. Labadan dhisme iyo dhismihii dugsiga waxaa waraaqaha lahaanshahooda loogu wareejiyey Ururka Shirweynaha Guud. Qiimaha hantida shirku ku lahaa jasiiradda waxaa lagu qiyaasay $1,789.60. Buugaagta la iibiyey ilaa 1895 qiimahoodu wuxuu ahaa $2,243.
GSAM 433Markab Yar oo loogu Talagalay Ameerikada Dhexe
GSAM 433.2Markii shirka loo soo jeediyey fudaydka iyo faa'iidooyinka laga helayo markab yar oo hawlwadeennada injiilka lagaga qaadi karo jasiirad ilaa jasiirad kale, waxaa cod lagu go'aamiyey in doon noocaas ah loo dhiso hawsha Jasiiradaha Gacanka, kharashkeeduna aanu ka badnaan $3,000.
GSAM 433.3Sannadkii 1896, afar hawlwadeen oo keliya ayaa joogay Ameerikada Dhexe: Oday F. J. Hutchins iyo afadiisa, iyo Oday J. A. Morrow iyo afadiisa oo joogay Honduras-ta Isbaanishka. Belize, oo ahayd caasimadda Honduras-ta Ingiriiska, waxaa joogay koox rumaystayaal ah oo maalinta toddobaad ilaalinayey sida uu dhigayo amarka afraad. Inta badan hawsha goobtan waxaa lagu qabtay jasiiradaha Badda Kariibiyaanka. Halkan waxaa lagu iibiyey buugaag qiimahoodu yahay dhawr kun oo doollar, lixdan qofna waxay ku faraxsanaayeen runta farriinta malaa'igta saddexaad.
GSAM 434Geeridii Oday Hutchins
GSAM 434.1Qiyaastii laba iyo toban sannadood ayuu Oday F. J. Hutchins goobta hawsha ee Ameerikada Dhexe uga shaqaynayey si aad daacadnimo iyo dadaal leh. Ugu dambayntii adkaysigiisii ayaa dhammaaday, cudurna wuu u dhintay. Hadda hurdo ayuu ku nasanayaa, isagoo sugaya yeedhidda Sayidka—yeedhidda toosin doonta kuwa aaminka ah.
GSAM 434AMEERIKADA KOONFUREED
GSAM 434.2Qoraalka daabacan ayaa ahaa jidkii markii ugu horraysay fikradaha Adventistayaasha Maalinta Toddobaad lagu gaadhsiiyey Ameerikada Koonfureed. Bishii Oktoobar 1891, Mudanayaasha Snyder, Stauffer, iyo Nowlin ayaa Argentina ka bilaabay hawshooda iibinta buugaagta. Sannadkii 1893, cod uu qaaday Shirweynaha Guud awgiis, Oday F. H. Westphal, oo ahaa wadaad Jarmal ah oo ka yimid Illinois, ayaa ku biiray hawsha goobtan faafinta injiilka. Sannadkii 1894-na, Frank Kelley, oo ka yimid California, ayaa u tegey Dawladaha Midoobay ee Kolombiya isagoo ah hawlwadeen injiil oo isagu ismasruufa. Dhawr bilood dabadeed, hawlwadeenno kale ayaa ku daba tegey, sidaas ayaana hawshan cusub ku bilaabantay. Sannadkii 1896 waxaa warbixintan laga bixiyey hawsha goobtan: Chile waxay leedahay hal wadaad, Oday G. H. Baber, oo yimid 19 Oktoobar 1895; iyo laba iibiye buugaag, F. W. Richards iyo F. H. Davis. Argentina sidoo kale waxay leedahay laba wadaad, F. H. Westphal iyo Jean Vuilleumier; iyo laba iibiye buugaag, O. Oppegard iyo C. A. Nowlin. Kuwan waxaa dheer afar hawlwadeen oo Kitaabka Quduuska ah, Lucy Post, Mudane iyo Marwo Snyder, iyo John McCarthy. Baraasiil waxay leedahay laba wadaad, Oday W. H. Thurston iyo H. F. Graf; iyo saddex iibiye buugaag, A. B. Stauffer, J. F. Berger iyo J. A. Berger. Guiana-da Ingiriiska waxay leedahay laba wadaad, Oday W. G. Kneeland iyo Oday P. Giddings; iyo laba hawlwadeen injiil oo caafimaad, Dhakhtar B. J. Fercoit iyo afadiisa.
GSAM 435.1Sannadkii 1896, Chile waxaa lagu iibiyey buugaag qiimahoodu yahay kun doollar, soddon ilaaliye oo Sabtida ahna waxay Sabtida iyo runaha la xidhiidha ku aqbaleen akhrinta qoraalladii ay ka iibsadeen iibiyeyaasha buugaagta. Baraasiil iyo Argentina waxaa lagu iibiyey buugaag qiimahoodu gaadhayo toban kun oo doollar; waxaase taas ka sii wanaagsanaa in ay jireen boqol qof oo Sabtida ilaalinayey. Hal kaniisad iyo shan Dugsi oo Sabtida ah ayaa la aasaasay. Argentina waxaa ka jiray saddex kaniisadood oo habaysan, oo ku yaallay Buenos Ayres, Crespo, iyo San Cristobal, siday u kala horreeyaan. Guiana-da Ingiriiska waxaa iyadana ka jiray hal kaniisad oo habaysan iyo konton ilaaliye oo Sabtida ah, taasoo tirada Adventistayaasha Maalinta Toddobaad ee Ameerikada Koonfureed ka dhigtay boqol iyo konton.
GSAM 435URURKA FAAFINTA INJIILKA EE KOONFURTA
GSAM 435.2Haddaynu si dhab ah u hadalno, ururkan laguma magacaabi karo mid dibadeed, inkastoo uu waddankeenna hooyo injiilka ugu bishaareynayo dad shisheeye ah (Afrikaan). Natiijooyinka ilaa hadda la gaadhay, ammaan badan waxaa mudan dadaallada aan kala go'a lahayn ee Oday J. E. White, iyadoo barakada Ilaah la hoos joogo.
GSAM 435.3Jiilaalkii 1893, markii aan ahaa madaxweynaha shir goboleedka Illinois, Oday White ayaa ii yimid isagoo culays weyn ka dareemaya xaaladda dadka madow ee Gobollada Koonfureed. Maaddaama uu dhawr toddobaad ku sugnaa Chicago, wuxuu codsaday in loo oggolaado inuu u hawlgalo dadka madow ee magaalada deggan. Codsigiisa farxad weyn ayaa lagu oggolaaday, halkaas ayaana runtii ay ka bilaabantay hawshiisa dadkaas nasiibka daran.
GSAM 435Markabkii Uumiga ee Faafinta Injiilka ee Oday White
GSAM 435.4Waqtigaas wixii ka dambeeyey wuxuu u ducaynayey oo u qorshaynayey goobta hawsha ee Koonfurta. Intii uu arrinta ka fiirsanayey, qorshayaashiisu way bislaadeen, waxayna ku dhammaadeen dhismaha markab uumi ku socda oo laga dhisay meel u dhow Harada Michigan, kaas oo la odhan jiray Morning Star. Isagoo haysta “Beytel”-kan sabbaynaya, ayuu u tegey Chicago, halkaasna wuxuu hoos uga raacay Wabiyada Illinois iyo Mississippi, isagoo gaadhay Vicksburg, Mississippi, 10 Janaayo 1895. Halkan ayuu dhawr saaxiibbadiis ah kula bilaabay hawshiisa dhul aan hore looga hawlgelin.
GSAM 436Hawsha Ururka Faafinta Injiilka ee Koonfurta
GSAM 436.1Waxaan ka soo xiganaynaa warbixin uu Oday White ka jeediyey Shirweynaha Guud 9 Abriil 1903, taas oo sheegaysa natiijooyinkii hawsha, muujinaysana xaaladda hawsha faafinta injiilka ee Koonfurta waqtigaas:—
GSAM 436.2“Ururkayagu wuxuu dhisay, haddana maamulaa shan dugsi oo ku yaal Mississippi.... Dugsiyadani waxay ku kala yaallaan Vicksburg, Yazoo City, Columbus, iyo Jackson.... Hawlwadeennadayadu sidoo kale waxay dadaallo ka wadeen Nashville, Memphis, iyo Edgefield Junction, oo ku yaal Tennessee, iyo Louisville iyo Bowling Green, oo ku yaal Kentucky.
GSAM 436Hawlwadeennada Koonfurta
GSAM 436.3“Waqtigan la joogo waxaa waaxyaha kala duwan ee Ururka ka shaqeeya toddoba iyo labaatan hawlwadeen. Shan wadaad oo xilka wadaadnimada loo dhiibay ayaa ka soo baxay hawsha Ururka Faafinta Injiilka ee Koonfurta.... Saddex iyo toban macallin oo dugsi ayaa siyaabo kala duwan loogu diyaariyey hawshooda.... Hal nin oo dhallinyaro ah ayaa Ururku wax ku barayaa Kuliyadda Caafimaadka Meharry ee Nashville si uu dhakhtar u noqdo, mid kalena waxaa laga caawinayaa waxbarashadiisa isla dugsigaas.... Waxaa la diyaariyey hawlwadeenno wanaagsan oo Kitaabka Quduuska ah. Macallimiinta qaarkoodna waxay sidoo kale noqonayaan hawlwadeenno ku xeeldheer waaxdan.
GSAM 436Markabka Uumiga ee “Morning Star”
GSAM 436.4“Morning Star waa hantidayda gaarka ah, waxaana lagu dhisay lacagtayda. Intaas waxaa dheer, dhammaan kharashaadka socodsiinta doontan waxaa laga bixiyey dakhligayga. Waxaan kaloo sheegayaa in aniga qudhaydu mar walba daboolayey kharashaadka nolosha ee doonta dusheeda. Badanaa dadka nala joogay tiradoodu waxay ahayd toban ilaa siddeed iyo toban.... Xataa mushaharradii dhammaan hawlwadeennada uu Ururku sannado badan shaqaalaysiiyey lagama bixin deeqaha, ee waxaa laga bixiyey dakhligayga gaarka ah.
GSAM 437Sida Lacagtu ugu Timid Hawsha Faafinta Injiilka ee Koonfurta
GSAM 437.1“Waxaa la isweydiin karaa, ‘Xaggee baad lacagtan ka heshay?’ Rabbiga ayaa na siiyey. Buugaag yaryar ayaa la soo saaray. Ugu horrayn waxaa la soo saaray Barashada Bilowga ah ee Injiilka, kaas oo markii hore loogu talagalay in wax lagu baro dadka madow. Waxaa la filayey in dhawr kun oo nuqul la iibiyo, laakiin annaga oo yaabban ayay iibintiisu gaadhay ku dhowaad hal milyan oo nuqul.
GSAM 437.2“Hooyo [Marwo E. G. White] waxay nagu caawisay buugga Masiixa Badbaadiyaheenna ah, oo laga iibiyey saddex boqol oo kun ama afar boqol oo kun oo nuqul. Laba boqol oo kun ama saddex boqol oo kun oo nuqul oo Sheekooyinka Ugu Wanaagsan ah ayaa la iibiyey. Waxaa lagu qiyaasay in nuqullada Boqorka Imanaya ee la faafiyey ay ku filan yihiin inay sameeyaan tiir dhererkiisu yahay afar mayl. Lacagta xuquuqda qoraaga ee buugaagtan ayaan ku dhisnay Morning Star, annagoo weliba ku wadnay hawlo kale oo badan iyo laamo shaqo.”
GSAM 437DALAL BADAN DHEXOODOOD
GSAM 437Meksiko
GSAM 437.3Hawshayada waddankan waxay bilaabantay sannadkii 1894, markii xarun faafinta injiilka oo caafimaad laga aasaasay Guadalajara. Sannadkii 1896, tirada hawlwadeennada waxaa loo soo sheegay sidan: Oday D. T. Jones iyo afadiisa, oo mas'uul ka ahaa xarunta. Macallimiintu waxay ahaayeen Ora A. Osborne, Marwo A. Cooper, Kate Ross, iyo caawiye u dhashay dalka. Hawlwadeennada injiilka ee caafimaadku waxay ahaayeen Dhakhtar J. A. Neal, A. Cooper, Marwo A. J. Rice, Marwo Bartlett, iyo Marwo Rachel Flowers. Afartan bukaan ayaa maalintii xarunta u iman jiray, afartan ardayna waxay dhiganayeen dugsiga xarunta. Waqtigaas waxaa la dhisayey xarun cusub oo daaweyn iyo soo kabasho ah, oo kharashkeedu yahay $12,000.
GSAM 437Afrikada Dhexe
GSAM 437.4Sannadkii 1893, hawsha farriinta malaa'igta saddexaad waxay gaadhay horumar uu Guddiga Shirweynaha Guud u arkay inuu ku habboon yahay inuu ku taliyo in xarun faafinta injiilka laga aasaaso Afrikada Dhexe. Sidaa darteed waxaa cod lagu go'aamiyey, “In sida ugu dhaqsaha badan ee ay suurtagal u noqoto xarun faafinta injiilka laga furo Matabeleland.” Iyadoo go'aankan la raacayo, koox Adventistayaasha Maalinta Toddobaad ah ayaa sannadkii 1894 gashay waddankaas, waxayna dooratay beer baaxaddeedu tahay 12,000 oo ekar. Shirkii 1895, Oday C. B. Tripp iyo afadiisa, W. H. Anderson iyo afadiisa, iyo Dhakhtar A. S. Carmichael ayaa loo doortay inay noqdaan hawlwadeennada injiilka ee goobtan fog. Isla markiiba waxay bilaabeen diyaargarowga safarka dheer, waxayna safar badeed wanaagsan dabadeed gaadheen meeshii ay u socdeen 26 Luulyo 1895.
GSAM 438Xeebta Dahabka
GSAM 438.1Sannado badan ayuu baaqii reer Makedoniya ee caawimaad doonka ahaa uga imanayay Adventistayaasha Maalinta Toddobaad Xeebta Galbeed ee Afrika. Akhrinta qoraallada Adventist ayaa kicisay xiisaha loo qabo runta, laakiin gargaar lama dirin ilaa sannadkii 1894 ama qiyaastii waqtigaas. Markaas ayaa Guddiga Shirweynaha Guud ku martiqaaday Oday Sanford iyo Mudane Rudolph inay bilaabaan hawshii muddada dheer sugaysay. Waxay goobta hawsha ku galeen dadaal iyo geesinimo. Hase yeeshee, wax yar dabadeed Oday Sanford waxaa ku dhacay qandhada halkaas aad ugu badan oo keentay in waddanka loogu yeedho “qabriga ninka cad.” Saddex jeer ayay ku dhacday, dabadeedna si uu u noolaado waxaa ku khasbanaaday inuu Ameerika ku soo noqdo. Kuwo kale ayaa loo diray Xeebta Galbeed, waxaana ka mid ahaa Oday D. U. Hale, Geo. F. Kerr iyo afadiisa, iyo G. P. Riggs. Hase yeeshee, kan ugu dambeeyey cudur baa aad u tabar darreeyey ilaa laga quustay noloshiisa, wuxuuna u cararay Ingiriiska isagoo rajaynaya in isbeddelka cimiladu anfici doono; taas isaga iyo saaxiibbadiisba way ku hungoobeen, waayo si tartiib ah ayuu u sii daciifay, ugu dambayntiina wuu dhintay, halkaas ayaana lagu aasay. Isaguna wuxuu sugayaa imaatinka Kan Nolosha Bixiya.
GSAM 438Hindiya
GSAM 438.212 Janaayo 1890, Oday Haskell ayaa ka dhoofay Dekedda Durban, oo ku taal xeebta koonfur-bari ee Afrika, isagoo u socda Calcutta ee Hindiya, Shiinaha, iyo Jabaan. Taariikhdaas ka hor, Percy T. Magan, oo ahaa xoghayihiisa, ayaa ku soo biiray. Ujeeddada socdaalkan Hindiya waxay ahayd “sahamin” lagu helo xog u suurtagelinaysa inay talo iyo waano bixiyaan marka Adventistayaasha Maalinta Toddobaad ay goobtaas ka bilaabaan hawsha firfircoon ee faafinta injiilka. Iyadoo la niyadda ku hayo in Hindiya laga aasaaso xarun faafinta injiilka, Shirweynaha Guud ayaa sannadkii 1893 ku taliyey in Wm. Lenker uu waddankaas u tago isagoo ah iibiye buugaag. Isagoo taladaas fulinaya ayuu u tegey Hindiya, wuxuuna soo geliyey qoraallada Adventistayaasha Maalinta Toddobaad. Waqti dambe, Mudane Lenker wuxuu sheegay in isaga iyo afar qof oo kale ay ilaa 1896 ku wareegeen qaybo kala duwan oo Hindiya ah iyagoo buugaag iibinaya, ayna iibiyeen qoraallo qiimahoodu yahay $10,000. Si uu u muujiyo xiisaha ay abuureen buugaagta la iibiyey, wuxuu kaloo sheegay in intii uu buugaag ku iibinayey agagaarka Madras, oo ku taal xeebta galbeed ee Hindiya, “wacdiye u dhashay dalka uu lug ku soo maray lixdan mayl si uu u iibsado nuqul ka mid ah Fikradaha ku Saabsan Daanyeel iyo Muujintii.”
GSAM 439Georgia Burrus oo Joogta Hindiya
GSAM 439.1Sannadkii 1895, Marwo Georgia Burrus ayaa California ka tagtay oo u aaday Hindiya. Markay halkaas gaadhay waxay isla markiiba bilowday barashada afka Bangaaliga, wax yar dabadeedna waxay gashay hawsha faafinta injiilka. Ilaa sannadkii 1896, dhawr qof ayaa bilaabay ilaalinta Sabtida Rabbiga, iyagoo sidaas ku gaadhay xidhiidhkii ay la yeesheen hawlwadeennadayada.
GSAM 439.2Hawlwadeennada goobta joogay sannadkii 1896 waxay ahaayeen Oday D. A. Robinson iyo afadiisa. Marwo May Taylor iyo Marwo Georgia Burrus waxay ahaayeen hawlwadeennada Kitaabka Quduuska ah. Mudane Lenker iyo Mudane Masters waxay ahaayeen iibiyeyaal buugaag. Dhisme ku habboon ayaa loo helay hoyga hawlwadeennada injiilka, waxaana waddankii hooyo loo diray baaqyo lagu dalbanayo dhakhaatiir, kalkaaliyeyaal, iyo gargaar dheeraad ah si loo daboolo baahiyihii ku soo batay. Oday Brown iyo kuwo kale ayaa ka jawaabay baaqan. Isaga iyo Oday D. A. Robinson labaduba waxay ku dhinteen Karmatar, Bengal, Hindiya, dhammaadkii Diseembar 1899.
GSAM 439Hawaii, Jasiiradaha Sandwich
GSAM 439.3Sannadkii 1884, Mudane La Rue iyo Henry Scott, iyagoo kharashkooda iska bixinaya, ayaa hawlwadeenno injiil ahaan u tegey Hawaii. Waxay hawshooda ku bilaabeen inay dadka mid mid ugu bishaareeyaan oo buugaag iibiyaan. Taasi waxay jasiiradda ka kicisay xiiso weyn, ilaa Shirweynaha Guud uu bishii Nofeembar 1885 cod ku go'aamiyey in Oday Wm. Healy uu xilliga xiga u tago Hawaii si uu uga shaqeeyo, iyo in shir goboleedka California laga codsado inuu teendho hawshan loogu talagalay amaahiyo. Oday Healy oo sidaas loo qalabeeyey iyo kuwii horeba jasiiradda u joogay ayaa qabtay shir teendho xagaagii 1886. Dadaalkan awgiis, tiro dad ah ayaa aqbashay farriinta. Mudane La Rue wuxuu Honolulu joogay ilaa sannadkii 1889, markaas oo uu u dhoofay Hong Kong, Shiinaha.
GSAM 440Hawsha Dadka Shiinaha ee Hawaii
GSAM 440.1Hawl wadaadnimo oo aad u yar ayaa jasiiradda loo fidiyey ilaa Shirweynaha Guud uu kulmay bishii Maarso 1895, markaas oo cod lagu go'aamiyey in “Oday Gates iyo afadiisa, iyo Mudane iyo Marwo Brand oo macallimiin u noqonaya dadka Shiinaha, ay tagaan Honolulu si ay uga hawlgalaan faafinta injiilka.” Hawsha waxbarashadu isla markiiba way bilaabantay, Oday Gates-na, inkastoo caafimaadkiisu daciif ahaa, wuxuu intii uu karayey ku dadaalay horumarinta hawsha. Dhakhtar iyo kalkaaliyeyaal ayaa wax yar dabadeed ku daba tegey hawlwadeennada injiilka, laantaas farriintana hawshii si wanaagsan ayaa looga bilaabay.
GSAM 440Soo Koobidda Hawlgallada Faafinta Injiilka, 1 Janaayo 1903
GSAM 440.2Warbixintii Xoghayaha Faafinta Injiilka ee Dibadda, oo la soo gudbiyey 31 Diseembar 1902, waxay hawsha farriinta ee laga wado meelaha ka baxsan Maraykanka u soo bandhigaysaa sidan:—
GSAM 440.3Shirweynaha Midowga Australia, oo ka kooban shirarka goboleed ee Victoria, New South Wales, New Zealand, Queensland, Koonfurta Australia, Tasmania, iyo Galbeedka Australia.
GSAM 440.4Shirweynaha Guud ee Yurub, oo ka kooban Shirweynaha Midowga Jarmalka, Galbeedka Jarmalka, Bariga Jarmalka, Koonfurta Jarmalka, Holland iyo qaybta Falaamishka ee Biljamka, Awstariya-Hangari, iyo Dawladaha Balkanka, qaybta Iswisarland ee afka Jarmalka ku hadasha, Koonfurta Ruushka, Waqooyiga Ruushka, iyo Bartamaha Ruushka.
GSAM 440.5Shirweynaha Midowga Iskandaneefiya, oo ka kooban Danmark, Noorweey, Iswiidhan, Finland, iyo Aysland.
GSAM 441.1Shirweynaha Midowga Biritayn, oo koobaya Waqooyiga Ingiriiska, Koonfurta Ingiriiska, Ayrland, Iskotland, iyo Wales.
GSAM 441.2Shirweynaha Midowga Faransiiska iyo Laatiinka, oo ka kooban qaybta Iswisarland ee afka Faransiiska ku hadasha, Faransiiska, iyo Talyaaniga.
GSAM 441.3Hawlgalka Faafinta Injiilka ee Bariga, oo ka kooban Masar, Suuriya, iyo Turkiga.
GSAM 441.4Shirweynaha Midowga Koonfur Afrika, oo ka kooban Gumaysiga Cape, Natal-Transvaal, Basutoland, iyo Matabeleland.
GSAM 441.5Meelo kala duwan: Bermuda, Baraasiil, Guiana-da Ingiriiska iyo tan Holland, Ameerikada Dhexe (Koonfur), Shiinaha, Fiji, Hindiya, Jamaica, Jabaan, Jasiiradaha Antilles ee Yaryar, Meksiko, Nyassaland, Pitcairn, Porto Rico, River Plate, Raratonga, Samoa, Jasiiradaha Society, Sumatra, Tonga, Trinidad, Xeebta Galbeed (Ameerikada Koonfureed), iyo Xeebta Galbeed (Afrika).
GSAM 441.6Tirada hawlwadeennada firfircoon ee goobahan kala duwan, oo ay ku jiraan wadaaddo, kuwa ruqsadda wacdinta haysta, hawlwadeennada Kitaabka Quduuska ah, iibiyeyaasha buugaagta ee socda iyo iibiyeyaasha buugaagta, waa 754.
GSAM 441Goobo Muhiim ah oo la Aasaasay
GSAM 441.7Warbixinnadan kooban ee ku saabsan hawlgalladayada faafinta injiilka awgood, waxaynu odhan karnaa sidii uu Xoghayaha Faafinta Injiilka ee Dibaddu yidhi sannadkii 1896:
GSAM 441.7“Iyadoo farriintu ay hadda qabsatay goobahan muhiimka ah ee ku yaal ku dhowaad qayb kasta oo dunida ka mid ah, Ilaah, xooggiisa aan dhammaadka lahayn, wuxuu wakhti aad u gaaban ku fulin karaa hawl weyn oo xoog badan. Hawshiisa ayuu xaqnimo ku soo gaabin doonaa.”
Notes
- Rooma 15:21. ↩