Cutubka 6 — Farriinta iyo Kuwii Waday
GSAM 108.1“Aragtida qor, oo looxyada si cad ugu dhig, si kii akhriyaa u ordo. Waayo, aragtidu weli waxay leedahay wakhti la qabtay, laakiinse ugu dambaysta way hadli doontaa, beenna ma sheegi doonto; in kastoo ay raagto, sug; waayo, hubaal way iman doontaa, mana raagi doonto.”1
GSAM 108.2“Oo waxaan arkay malaa'ig kale oo samada dhex duulaysa, oo haysata injiilka weligiis waara inay ku wacdido kuwa dhulka deggan, iyo quruun kasta, iyo qabiil kasta, iyo af kasta, iyo dad kasta, iyadoo cod weyn ku leh, Ilaah ka cabsada, oo isaga ammaan siiya; waayo, saacaddii xukunkiisu waa timid; oo caabuda kii sameeyey samada, iyo dhulka, iyo badda, iyo ilaha biyaha.”2
GSAM 108.3Kuwii ku dhawaaqayey imaatinka waxay sheegeen in “aragtidan” iyo wakhtigeeda “la qabtay,” ee nebi Xabaquuq xusay, ay koobayeen aragtiyadii wax sii sheegidyada Daanyeel iyo kii qoray Muujintii. Markay kuwaas ku sawirayeen jaantusyadooda wax sii sheegidda, waxay uga dhigeen kuwo aad u cad, si kii fasiraadda akhriyaa runtii u “ordo” oo aqoontaas ugu gudbiyo dadka kale.
GSAM 108Farriin Cad oo Go'an
GSAM 108.4Ku dhawaaqiddii dadka Adventist-ku ma ahayn oo keliya hadalkii Bawlos ka hor sheegay Feelikis, “Xaqnimada, iscelinta, iyo xukunka iman doona;” mana ahayn hadalkii Martin Luther markii uu dhammeeyey tarjumaadda Kitaabka Quduuska ah, oo la sheegay inuu wax yar ka hor dhimashadiisa yiri, “Waxaan ku qanacsanahay inuusan xukunku fogayn; haah, in Rabbiga qudhiisu aanu sii maqnaan doonin wax ka badan saddex boqol oo sannadood.” Sidoo kale ma ahayn hadalkii John Wesley markii uu yiri wuxuu “u malaynayey in kunka sannadood ay bilaabmi karaan qiyaastii boqol sannadood gudahood.” Adventist-yadu waxay sheegeen inay gudbinayaan farriinta lagu matalay Muujintii 14:6, 7, “Saacaddii xukunkiisu waa timid,” iyo qaylada ku jirta Muujintii 10:6, “Wakhti dambe ma jiri doono.” Wax sii sheegid caynkaas ah laguma fulin karin ku dhawaaqidda dhacdo “iman doonta,” oo imanaysa “saddex boqol oo sannadood gudahood,” ama “boqol sannadood gudahood,” ee waxay ku saabsanayd wakhti go'an, oo “waa timid.” Farriin sidaas ah, oo leh go'naanta ay dalbanayaan wax sii sheegidyada kor ku xusan, ayaa dadka Adventist-ku dunida oo dhan u naadiyeen.
GSAM 109Xukunka Marka Masiixu Yimaado
GSAM 109.1Markii farriintan markii ugu horraysay lagu dhawaaqay, mad-hab kasta oo Masiixi ahi waxay aaminsanayd in xukunku dhici doono marka labaad ee Masiixu yimaado. Sidaas darteed, dad xaaladahaas ku jira, oo gudbinaya farriinta ah in saacaddii xukunku timid, iyagoo aragtidaas qaba, waxay khasab ahaan ku dhawaaqi lahaayeen imaatinka labaad ee Masiixa. Runtii, wixii farriinta xoogga siiyey, dadkana ugu xoogga badnaa u kiciyey, waxay ahayd ku dhawaaqidda wakhti go'an. Marka hore waxay sheegeen in dhammaadka dunidu iman doono mar uun intii lagu jiray “sannadka Yuhuudda” ee 1843, oo kaasina uu ku koobnaa muddada u dhexaysa Maarso 21, 1843, iyo Maarso 21, 1844. Markii wakhtigaasi dhaafay, waxaan wargeyska Qayladii Saqdii Dhexe ee sannadkii 1844 ka baranaynaa in maalin go'an loo asteeyey dhammaadka wakhtiyada wax sii sheegidda. Taasi waxay ahayd maalintii tobnaad ee bishii toddobaad ee Yuhuudda, oo ku beegnayd Oktoobar 22, 1844.
GSAM 109Xisaabinta 2300 Maalmood
GSAM 109.2Waxa saldhig u ahaa wakhtigaas—1843—waxay ahaayeen 2300 maalmood ee Daanyeel 8. Waxaa la sheegay in, maaddaama “maalmahan” ay la xiriireen wax sii sheegidyo bahallo loo doortay inay matalaan boqortooyooyin, “maalmaha” ay khasab tahay in astaan ahaan loogu adeegsado sannado, sida uu Rabbigu u fasiray wakhtiga astaanta ah ee ku qoran Tirintii 14:34 iyo Yexesqeel 4:5, 6; in toddobaatanka toddobaad—490 maalmood—ee Daanyeel 9 ay ahaan lahaayeen qaybta hore ee 2300 maalmood, iyo in labada muddo ay isku mar bilaabmeen. Dhacdada lagu sheegay Daanyeel 9, ee calaamadaysay bilowga toddobaatanka toddobaad, waxay ahayd “soo bixidda amarka ah in Yeruusaalem dib loo soo celiyo oo la dhiso.” Amarkaasi wuxuu soo baxay sannadkii toddobaad ee Artaxshasta Longimanus, 457 dhalashadii Masiixa ka hor, sida ku qoran Cesraa 7.
GSAM 110.1In tani ahayd taariikhda runta ah ee bilowga toddobaatanka toddobaad waxaa muujiyey in markii ay si sax ah u dhammaadeen sagaal iyo lixdan toddobaad—483 sannadood—oo laga soo tiriyey 457 dhalashadii Masiixa ka hor, taas oo ahayd sannadkii 27 dhalashadii Masiixa ka dib, uu Yooxanaa baabtiisay Masiixa, oo Masiixu bilaabay adeeggiisa, isagoo leh, “Wakhtigii waa buuxsamay,”3 iyo wixii la mid ah. Bilowgii adeegga Masiixa, sannadkii 27 dhalashadiisa ka dib, iskutallaabta lagu qodbay saddex sannadood iyo badh ka dib taariikhdaas, “bartamaha [dhexda] toddobaadka [toddobaatanaad],” dhammaadkii hawshii gaarka ahayd ee Yuhuudda dhexdeeda sannadkii 34 dhalashadii Masiixa ka dib, iyo soo jeesashadii degdegga ahayd ee Sawlos, rasuulkii dadka aan Yuhuudda ahayn, waxay caddeeyeen in toddobaatanka toddobaad ay runtii ku dhammaadeen taariikhdaas, sidaas darteedna ay bilaabmeen 457 dhalashadii Masiixa ka hor. Sidan ayay u xisaabiyeen arrinta: 2300 ka jar 457, waxaa soo hadhaya 1843. Oo maaddaama 457 sannadood ay ahaayeen Masiixa ka hor, waxaa dhammaadka 2300 maalmood naloo keenayaa dhammaadka 1843.
GSAM 110Waxyaalihii ay Qirteen Kuwa Ka Soo Horjeeday
GSAM 110.2Si run ah ayaa loo yiri, “Qirashooyinka runta taageera ee ka yimaada safafka kuwa ka soo horjeeda waxay bixiyaan caddaynta ugu sarraysa.” Midkoodna kuwii ka soo horjeeday farriinta imaatinka marna ma soo jeedin in xukunka baadhitaanka ee dadka Rabbigu uu ahaa dhacdo dhici lahayd ka hor imaatinka Masiixa; balse qodobkan waxay uga fikireen si waafaqsan Adventist-yada. Si aan hadalkan u caddayno, waxaan soo xiganaynaa laba nin oo caan ahaa oo ka soo horjeeday.
GSAM 110.3Mudane N. Colver, isagoo sannadkii 1842 ku wacdinaya kaniisadda yar ee waddada Marlboro, Boston, oo ka soo horjeeda Adventist-yada, wuxuu yiri:—
GSAM 111.1“Haddii maalmahani yihiin sannado, dunidu waxay dhammaan doontaa 1843; wiil kasta oo dugsi dhigtaa wuu garan karaa; waayo, haddii 490 ay ku dhammaadeen dhimashadii Masiixa, 2300 maalmood waxay ku dhammaan lahaayeen 1843; oo dunidu waa inay dhammaato, haddaan la muujin karin inay dhacdo kale dhici doonto, aniguna ma arko sida taas loo samayn karo.”
GSAM 111.2Bare sare Stuart, isla wakhtigaas qiyaastii, wuxuu yiri:
GSAM 111.2“Waa arrin yaab leh in fasirayaasha intooda badan ee dunida Ingiriiska iyo Maraykanka ay sannado badan caadaysteen inay maalmaha lagu cayimay Daanyeel iyo Muujintii u fahmaan inay yihiin matalaad, ama astaamo, sannado. Way igu adkaatay inaan raadraaco asalka caadadan guud, ee aan oran karo waxay ku dhowdahay mid dadka oo dhan ka dhex jirta.”
GSAM 111Maraggii Bare Sare Bush
GSAM 111.3Bare sare Bush wuxuu yiri: “Ku alla kii Mudane Miller ku weerara qodobkiisa wakhtiga, wuxuu ku weerarayaa qodobkiisa ugu xoogga badan. Wakhtigiisu waa sax; laakiin wuxuu ku qaldan yahay dhacdada dhici doonta.” Bush wuxuu rumaysnaa in dunida oo dhammu soo jeesan doonto ka hor imaatinka Masiixa. Aragtidiisu waxay ahayd in kunka sannadood ay bilaabmi doonaan 1844.
GSAM 111.4Wacdiyayaashii rumaysadka imaatinka waxay khudbadahooda dadweynaha ku bareen in taariikhda dunidu muujinayso in quruumaha kala duwan ay ku sugan yihiin isla xaaladdii lagu matalay sanamka Daanyeel 2, markii dhagaxu cagaha kaga dhufan lahaa sanamka, oo Ilaaha samadu boqortooyadiisa dhisi lahaa; iyo cutubka 7, markii “boqortooyada iyo dowladnimada iyo weynaanta boqortooyada samada oo dhan ka hoosaysa la siin doono quduusiinta Kan ugu sarreeya.” Waxay kaloo dareenka dadka ku jeediyeen in calaamadaha—kuwa dabeecadda, kuwa siyaasadda, iyo kuwa akhlaaqda—ay ahaayeen kuwii Qorniinku hore u sii sheegay in la arki doono marka Rabbigu soo muuqan rabo.
GSAM 111Yaababkii Samada
GSAM 111.5Rabbigu isagoo u soo maraya nebi Yoo'eel wuxuu leeyahay: “Waxaan samooyinka iyo dhulka ku muujin doonaa yaabab, dhiig, iyo dab, iyo tiirar qiiq ah. Qorraxdu gudcur bay isu beddeli doontaa, dayaxuna dhiig, ka hor intaan maalinta weyn oo cabsida leh ee Rabbigu iman.”4 Adventist-yadu waxay rumaysnaayeen oo bareen in iftiinka samada woqooyi ee qarniyadii ugu dambeeyey (oo caadi ahaan loogu yeero nalalka woqooyi) uu ahaa “dabka iyo tiirarka qiiqa” ee waafaqsan sifadii nebigu bixiyey; oo sida ku cad xogta ugu wanaagsan ee taariikhda laga heli karo (waxaan marag ahaan u tilmaamaynaa Buugga Aqoonta Guud ee Edinburg), dhif iyo naadir ayaa la arki jiray ka hor muddadan.
GSAM 112.1Sidaas darteed, markii farriinta imaatinka dhow ee Rabbigu ay gaadhaysay qaybaha dhulka ugu fog, waxaa samada lagu muujiyey calaamado runta sii xooggeeyey oo soo jiitay dareenka dadka.
GSAM 112.2Jannaayo 25, 1837, iftiinka samada woqooyi oo dab u ekaa ayaa si aad u qurux badan u muuqday, taas oo u muuqatay inay maskaxda dad badan toos ugu jeedisay wixii nebi Yoo'eel ka sii sheegay waxyaalihii ka horrayn lahaa maalinta weyn ee Rabbiga. Sharraxaadda soo socota ee muuqaalkaas waxay ka timid Xayeysiiyaha Ganacsiga ee New York ee Oktoobar 22, 1839. Waxay si buuxda ugu waafaqsan tahay muuqaalkii uu qoraagu ku arkay Victor, degmada Ontario, N.Y.
GSAM 112Iftiinkii Samada Woqooyi ee Dabka u Ekaa ee 1837
GSAM 112.3“Fiidkii Jannaayo 25, 1837, isla ifafaalahaas [oo loola jeedo iftiinka samada woqooyi] ayaa si layaab leh uga muuqday meelo kala duwan oo dalka ah, sida akhristayaashayadu shaki la'aan xusuusan doonaan. Meelihii dhulka barafku qariyey, muuqaalku wuxuu ahaa mid weyn oo ‘cabsi leh’ si aan hore loo arag. Meel buur u dhow, dadkii arkay muuqaalkaas waxay noo sheegeen inuu u ekaa ‘hirar dab ah oo buurta ka soo rogmaya,’ guud ahaanna, inta la ogaaday, barafkii dhulka qariyey wuxuu u ekaa dab dhiig ku qasan, halka korka (sida rasuulku leeyahay), ‘samooyinkoo dab ku shidan yihiin,’ uu aad ugu ekaa sharraxaaddii wax sii sheegidda ee maalinta ugu dambaysa, ilaa dad badani ay yaabeen; carruurtii arkaysay way cabsadeen, waxayna weydiiyeen inuu ahaa imaatinkii xukunka; xataa xayawaankiina way gariireen, iyagoo si cad u muujinaya cabsi weyn.”
GSAM 113.1Calaamaddan nebi Yoo'eel laguma muujin Maraykanka oo keliya; markii waxbaridda imaatinka Rabbigu ay ku sii faafaysay Ingiriiska Weyn, isla calaamaddaas ayaa samada dalkaas lagu muujiyey. Xayeysiiyaha Ganacsiga ee New York ee Oktoobar 22, 1839, wuxuu wargeysyada London ka soo xigtay hadalka soo socda ee ku saabsan ifafaale layaab leh oo dalkaas lagu arkay habeenkii Sebtembar 3:—
GSAM 113Iftiinkii Samada Woqooyi ee 1839
GSAM 113.2“LONDON, SEBTEMBAR 5 [1839].—Intii u dhexaysay tobanka habeenimo ee Khamiista iyo saddexdii aroornimo ee shalay, waxaa samada lagu arkay mid ka mid ah muuqaalladii ugu quruxda badnaa ee ifafaalayaashan aan caadiga ahayn, xiddigaha soo dhacaya iyo nalalka woqooyi, ee la arkay sannado badan oo la soo dhaafay. Calaamaddii ugu horraysay ee ifafaalahan yaabka leh waxay muuqatay tobankii oo toban daqiiqo dhimman, markii iftiin casaan khafiif ah, oo u ekaa uumi, uu ka soo kacay qaybta woqooyi ee nuska samada, oo tartiib tartiib ugu fiday bartamaha samada; tobankii ama tobankii iyo rubuciina, samada oo dhan, bari ilaa galbeed, waxay noqotay hal gogol iftiin oo ballaadhan. Waxay lahayd muuqaal aad looga argagaxo, waxayna si buuxda ugu ekayd mid ka dhashay dab cabsi leh. Iftiinku aad buu isu bedbeddelayey; mar wuxuu u ekaa inuu hoos u dhacayo, isla markiiba dabadeedna wuxuu kor ula kacayey dhalaal aad u xoog badan. Waxaa la arkayey qiiq badan oo ku qasan, oo is daba rogmaya, qof kasta oo arkayana wuxuu u muuqday inuu ku qancay inuu ahaa ‘dab aad u weyn.’
GSAM 113.3“Argagaxii caasimaddu aad buu u weynaa; kumannaan qof ayaa u ordayey dhanka loo malaynayey inay ka dhacday musiibada cabsida lihi. Gaadiidkii saldhigyada dab-damiska ee waddooyinka Baker, Farringdon, Watling, iyo Waterloo, iyo sidoo kale kuwii saldhigyada galbeedka London—runtii, gaadhi kasta oo dab-damis ah oo London yaallay—ayaa fardo lagu xiray, oo iyagoo xoog ka badan kii caadiga ahaa ku socda loo faras orodsiiyey dhanka loo malaynayey inay tahay ‘goobtii burburka,’ waxaana daba socday gaadiid, fardooley, iyo dad tiro badan oo is urursaday. Qaar ka mid ah gaadiidkii dab-damiska waxay gaadheen ilaa High Gate iyo Halloway [qiyaastii afar mayl] ka hor intaan khaladka la ogaan. Muuqaalladani waxay socdeen in ka badan laba saacadood, markii waagu soo dhowaanayeyna muuqaalku wuxuu noqday mid haybad leh.
GSAM 114.1“Labadii aroornimo ifafaaluhu wuxuu soo bandhigay muuqaal aad u qurux badan, oo aad u adag in la sharraxo. London oo dhan waxaa loo iftiimiyey sida duhur cad, hawaduna si aan caadi ahayn ayay u saafnayd. Nuska koonfureed ee samadu, wakhtiga la sheegay, inkastoo aanu daruur lahayn, aad buu u madoobaa; laakiin xiddigaha aan la tirin karini si qurux badan ayay u ifayeen. Dhinaca ka soo horjeeda ee samadu wuxuu muujiyey kala duwanaansho yaab leh oo qurux badan; aad buu u saafnaa, iftiinkuna aad buu u xoog badnaa; waxaa si joogto ah isugu xigay xiddigo dhacaya oo dhalaalkoodu kala duwanaa—waxay u ekaayeen inay ku samaysmayeen bartamaha samada, dabadeedna fidayeen ilaa ay u muuqdaan inay qarxayaan. Saamayntoodu waxay ahayd mid sidii koronto oo kale dadka u kicisa. Xiddigo yaryar oo aan tiro lahayn ayaa ka soo ganmay jiidda samadu dhulka kaga muuqato, waxayna xagga dhulka ugu soo dheereeyeen xawaare ay ishu si dhib leh raadkooda ula socon kartay; iyaguna waxay u ekaayeen inay qarxayaan, oo nuska samada oo dhan ku firdhinayaan uumi casaan madow ah. Midabbadu aad bay u qurux badnaayeen.
GSAM 114.2“Labadii iyo badhkii aroornimo muuqaalku wuxuu isu beddelay gudcur, kaas oo markuu kala firdhay muujiyey qaanso roobaad ifaysa oo ku taal samada meesha madaxa toos uga sarraysa iyo hareeraha qarka gudcurka ee dul heehaabayey qaybta koonfureed ee dalka. Wax yar ka dib waxaa halkaas ka soo baxay tiirar iftiin ah oo lacag u eg. Si layaab leh ayay u kordheen, iyagoo ku dhex qasmay uumi casaan ah oo isla wakhtigaas samaysmay; markii ay gaadheen jooggoodii ugu sarreeyeyna, muuqaalku wuxuu ka sarreeyey wax kasta oo la malayn karo. Xiddigo ayaa jiho kasta u kala ganmayey, waxayna sidaas ku socdeen ilaa afartii, markii wax walba baaba'een.”
GSAM 114Muuqaallo Yaab Leh oo Qorraxda Lagu Arkay
GSAM 114.3Intii wacdiyayaashii noolaa ay soo bandhigayeen runta imaatinka Rabbiga, waxaa meelo kala duwan oo dunida ah samada lagu arkay yaabab badan oo kala duwan. Kuwaas waxaa meesha aan haysannaa noo saamaxaysaa oo keliya inaan muujinno muuqaalkii qorraxda ee Norwich, Ingiriiska, bishii Diseembar, 1843. Mid la mid ah ayaa ka dhacay New Haven, Conn., Sebtembar 9, 1844, laba saacadood ka hor iyo laba saacadood ka dib duhurkii, waxaana arkay kumannaan qof.
GSAM 115Muuqaal Yaab Leh oo Qorraxda Lagu Arkay
GSAM 115.1Goobada yar ee gudaha ku taallaa waxay matalaysaa qorraxda. Waxay lahayd midab liimi khafiif ah. Qaybta dibadda ee labada goobo ee qorraxda ku wareegsanaa, kana kala fogaa masaafooyin aan sinnayn, waxay u muuqatay inay leedahay isla midabkaas; laakiin qaybta gudaha ee goobahan waxay ahayd huruud xooggan, samada goobahaas ku dhex jirtaana waxay u muuqatay bunni madow ah, saddexda goobo ee waaweyn ee qorraxda dhex marayey kana hooseeyeyna waxay u muuqdeen iftiin dhalaalaya oo si cad u soocan.
GSAM 115.2Dhacdadii Ingiriiska ku saabsan, waxaan warqad ka timid E. Lloyd, London, Jannaayo 3, 1844, ku akhrinaynaa sidan:—
GSAM 115.3“Waxaa jiray ‘calaamad qorraxda ku taal’ oo layaab leh, oo ay arkeen dadka ugu magaca weyn Norwich iyo dhulka ku wareegsan, taas oo mid la mid ah aan hore loogu arag Ingiriiska. Waxaa la arkay bishii Diseembar ee ina dhaaftay, qiyaastii 12 saac ee duhurkii, waxayna socotay laba saacadood. Aad bay u cabsi gelisay dadkii degganaa. Waxay dhacday wax yar ka hor intii aan Walaalaha Winter, Burgess, iyo Routon bilaabin hawshooda wacdinta ee magaaladaas. Waxay u muuqatay inay runta jid u diyaarinayso, sidaas darteedna guul wanaagsan ayay halkaas kula kulmeen.”
GSAM 116.1Warbixinta ifafaalihii ka dhacay New Haven, Conn., waxaa lagu bixiyey Qayladii Saqdii Dhexe ee Oktoobar 10, 1844, waxaana laga soo qaatay wargeyska New Haven Palladium ee Sebtembar 10, 1844. Warbixinta Qaylada ku jirta, tifaftiruhu wuxuu leeyahay, “Ma jiro caalim awood u yeeshay inuu bixiyo sharraxaad sababta ifafaalahan ku saabsan oo isaga laftiisa qancisa.”
GSAM 116.2Warbixin ku saabsan muuqaalkan qorraxda la socday ee ka muuqday New Haven, Conn., Sebtembar 9, 1844, ayaa sidoo kale lagu daabacay wargeyska Hartford Courant ee Sebtembar 12, 1844, waxayna u qornayd sidan:—
GSAM 116.3“Siddooyinkii qorraxda ku wareegsanaa Isniintii, Sebtembar 9, 1844, laba saacadood ka hor iyo laba saacadood ka dib duhurkii, waxay u muuqdaan in guud ahaan dadkeenna magaaladu ay si xiiso weyn leh u fiirsadeen; waxayna kiciyeen rabitaan waxgarasho leh oo wax dheeraad ah looga barto muuqaallada noocaas ah iyo sababtooda.
GSAM 116.4“Wareeggan iftiinka ahi wuxuu layaab ku ahaa muddadii uu jiray, wuxuuna bixiyey fursado wanaagsan oo lagu fiirsado. Qiyaastii duhurkii wuxuu inta badan ka koobnaa laba siddo oo dhammaystiran, mid ballaadhkiisu ku dhowaa shan iyo afartan darajo, oo ku wareegsanaa qorraxda oo bartamihiisa ku taal, iyo kan kale oo ballaadhkiisu ku dhowaa laba iyo toddobaatan darajo, oo xaruntiisu ahayd meesha samada ee madaxa toos uga sarraysa, halka wareeggiisu qorraxda dhex marayey. Goobada yar waxaa la socday goobo qaab dheer leh oo leh dhidibka dheer, kana leexsan goobo qumman wax yar. Meel qorraxda si toos ah uga soo horjeedda, oo lix iyo soddon darajo woqooyi ka xigta meesha samada ee madaxa toos uga sarraysa, goobada weyn waxaa ka gooyey laba goobo oo kale oo dhexroorkoodu ku dhowaa ama si buuxda ula ekaa keeda, kuwaas oo meeshay iska gooyeen ka sameeyey bar dhalaalaysa, sida si dabiici ah uga dhalan lahayd iftiinka isku darsamay ee saddex siddo oo ifaya. Siddadii qorraxda ku wareegsanayd waxay muujinaysay midabbada qaanso roobaadka, oo badanaa aad u dhalaalayey una qurux badnaa. Siddooyinka kalena waxay ahaayeen caddaan oo iftiinkoodu daciif yahay, maaddaama ay qorraxda ka sii fogaayeen. Hase yeeshee, qaybo yaryar oo goobo ah, oo leh midabbada iftiinka kala jajaban [qaanso roobaadka], ayaa wakhtiyo kala duwan ka muuqday bari iyo galbeed labadaba.... Isku ekaanshahan qaabku waa inuu ku xiran yahay xeer nidaamiya samaysanka wareegyada iftiinka ah; laakiin dabeecadda xeerkaas weli si buuxda looma caddeyn.... Dhib badan laguma qabin in la sharraxo samaysanka siddada qorraxda ku wareegsan, waayo sababtu xoogaa waxay la mid tahay tan samaysa qaanso roobaadka; laakiin in la sharraxo asalka siddada wareeggeedu dhex maro xarunta qorraxda ayaa la ogaaday inay ka sii adag tahay.”
GSAM 117Yaabab Rumaynaya Waxsii Sheegyada Qorniinka
GSAM 117.1Sida yaababkan samooyinka lagu arkay looga faa'iidaystay Ingiriiska iyo Ameerika labadaba, waxaynu ka baran karnaa akhrinta Fasiraadda Cutubka Afar iyo Labaatanaad ee Matayos, oo uu qoray Sylvester Bliss, laguna daabacay Boston sannadkii 1843. Markuu soo xigtay qaar ka mid ah warbixinnada kor ku xusan, wuxuu yidhi:—
GSAM 117.2“Sidaas darteed, ‘calaamadaha waaweyn’ iyo ‘waxyaalaha cabsida leh’ ee Qorniinka runta ah lagu sii sheegay waxay u muuqdaan inay dhammaantood rumoobeen, iyo weliba kuwii uu Badbaadiyuhu sheegay inay imaatinkiisa ka horrayn doonaan.
GSAM 117.3“Sida ay hubaal u tahay in caleemaysiga dhirtu yahay calaamad xagaaga tilmaamaysa, si la mid ah ayay Masiixiyiintu, marka calaamadahani rumoobaan, u ogaanayaan in imaatinka Masiixu dhow yahay, oo uu xataa albaabbada joogo. Ma aha oo keliya in loo oggolaaday inay ogaadaan, laakiin Badbaadiyeheennu wuxuu ku amrayaa inay ogaadaan.”5
GSAM 117KUWII FARRIINTA WADAY
GSAM 117.4Innagoo dareenka u soo jeedinnay qaar ka mid ah astaamaha ugu waaweyn ee farriinta imaatinka labaad, sidii markii hore loo naadiyey, waxaa xiiso leh inaynu wax ka eegno dhawr ka mid ah kuwii qaybta weyn ka qaatay naadintaas ballaadhan. Hore ayaynu u soo sheegnay magacyada dad badan oo ka mid ahaa wadaaddadii ugu kartida badnaa waqtigaas ee dalalka shisheeye ka qayliyey baaqaas. Markaynu dareenka u soo jeedinno qaar ka mid ah kuwii Ameerika hawsha ka hormaray, ee Rabbigu culayska hawsha saaray, waxay sii muujin doontaa in gacanta Rabbigu runtii ku jirtay dhaqdhaqaaqa.
GSAM 118William Miller
GSAM 118.1Marka hore waxaynu eegi doonnaa William Miller, oo aad uga dhex muuqday dhaqdhaqaaqa Imaatinka ee Maraykanka, ilaa ay dad badani dhaqdhaqaaqa ku garanayeen oo keliya magaca “caqiidada Miller.”
GSAM 118.2William Miller wuxuu ku dhashay Pittsfield, Mass., bishii Febraayo, 1782. Carruurnimadiisii horeba waxaa ka muuqday calaamado muujinaya awood iyo firfircooni maskaxeed oo ka sarreeya inta caadiga ah. Sannado yar gudahood calaamadahani waxay sii noqdeen kuwo ay si weyn u arkaan dhammaan dadkii la joogay. Wuxuu lahaa jidh xooggan, garasho firfircoon oo dabiici ahaan si wanaagsan u kobocday, iyo akhlaaq aan eed lahayn. Dhawr sano oo keliya ayuu ka faa'iidaystay waxbarashadii koobnayd ee dugsiga deegaanku bixinayey, ka hor intaan guud ahaan la qirin in aqoontiisu ka sarraysay tan macallimiintii inta badan halkaas laga shaqaalaysiin jiray.
GSAM 118.3Mudane Miller wuxuu guursaday sannadkii 1802, wuxuuna degay Poultney, Vt. Raggii uu la saaxiibay tan iyo markii uu u guuray Poultney, oo uu wax badan uga mahadnaqayey kaalmooyinkoodii nolosha adduunka, waxaa si qoto dheer u saameeyey fikradaha shakiga iyo aragtiyaha Ilaah rumaysan balse waxyiga diidan. Ma ahayn rag akhlaaq xun, hase yeeshee guud ahaan waxay ahaayeen muwaaddiniin wanaagsan, badanaana waxay lahaayeen dhaqan miisaan leh, naxariis iyo deeqsinimo. Si kastaba ha ahaatee, waxay diideen in Kitaabka Quduuska ahi yahay halbeegga runta diinta, waxayna ku dadaaleen inay diidmadaas ka dhigaan mid macquul ah, iyagoo kaalmo kasta oo ay heli kareen ka raadsanaya qoraalladii Voltaire, Hume, Volney, Paine, Ethan Allen iyo kuwo kale. Mudane Miller si dhow ayuu u dersay qoraalladan, ugu dambayntiina wuxuu caddeeyey inuu isaguna Ilaah rumaysan yahay balse waxyiga diidan yahay. Isagu wuxuu sheegay in noloshiisii rumaysadkaas ku dhisnayd ay socotay laba iyo toban sano, laga bilaabo qiyaastii 1804.
GSAM 118.4Markii loo magacaabay kabtan, wuxuu ciidanka galay sannadkii 1810. Markuu ciidanka ka soo noqday, wuxuu qoyskiisa u raray Low Hampton, N.Y., si uu halkaas uga bilaabo shaqada beerashada sannadkii 1812. Isagoo beeraley ah, wuxuu helay waqti dheeraad ah oo uu wax ku akhriyo. Wuxuu ogaaday in aragtiyihiisa Ilaah rumaysan balse waxyiga diidan aysan siinayn wax hubaal ah oo ku saabsan farxad ka dambaysa nolosha haatan jirta. Qabriga dabadiisa wax walba waxay ahaayeen mugdi iyo murugo. Haddaynu adeegsanno erayadiisii:
GSAM 118.4“In gebi ahaan la dabar go'o waxay ahayd fikrad qabow oo argagax leh, in la xisaabtamaana waxay dhammaan dadka u ahayd halaag la hubo. Samadu waxay madaxayga korkiisa ka ahayd sidii naxaas, dhulkuna cagahayga hoostooda sidii bir. Waaridda!—maxay ahayd? Dhimashaduna!—maxay u jirtay? Intaan sii caqliyeeyo, ayaan ka sii fogaanayey caddayn sugan. Intaan sii fikiro, ayay gunaanadyadaydu sii kala yaacayeen. Waxaan isku dayay inaan fikirka joojiyo, laakiin ma aan xakamayn karin fikirradayda. Runtii waxaan ahaa mid aad u murugaysan, laakiin ma aan garanayn sababta.... Wax yar dabadeed, si lama filaan ah, dabeecaddii Badbaadiyaha ayaa si cad maskaxdayda ugu sawirantay. Waxay ila noqotay inay jiri karto cid aad u wanaagsan oo naxariis badan, oo iyadu kafaaraggud u samaysa xadgudubyadeenna, oo sidaas inaga badbaadisa ciqaabta dembiga. Isla markiiba waxaan dareemay sida ciddaas oo kale ay jacayl u mudan tahay; waxaanan ku fikiray inaan isku ridi karo gacmaheeda, oo aan isku hallayn karo naxariisteeda.”
GSAM 119Soo Noqoshadii William Miller ee Rumaysadka
GSAM 119.1Wuxuu kaloo yidhi:
GSAM 119.1“Waxaan arkay in Kitaabka Quduuska ahi muujinayo Badbaadiye ah isla kii aan u baahnaa; waxaana la yaabay sida buug aan waxyi lagu qorin u soo bandhigi karo mabaadi' si kaamil ah ugu habboon baahiyaha duni dhacday. Waxaa igu khasab noqotay inaan qiro in Qorniinku yahay waxyi xagga Ilaah ka yimid. Wuxuu ii noqday farxad; Ciisena waxaan ka helay saaxiib.... Kitaabka Quduuska ahi hadda wuxuu noqday waxa ugu weyn ee aan barto, waxaana si run ah u odhan karaa inaan farxad weyn ku baadhay. Waxaan ogaaday inaan badhkiisna hore la iigu sheegin. Waxaan la yaabay sababta aanan quruxdiisa iyo ammaantiisa hore u arkin, waxaanan la amakaagay sida aan mar uun u diidi karay.”
GSAM 119.2Habka William Miller u baran jiray Kitaabka Quduuska ah ayuu isagu sidan u sharraxay:
GSAM 119.2“Waxaan go'aansaday inaan iska dhigo dhammaan fikradihii aan hore u qaatay, inaan Qorniinka si buuxda ula barbar dhigo Qorniinka, oo aan barashadiisa ugu socdo si joogto ah oo nidaamsan.... Mar kasta oo aan la kulmo wax aan caddayn, caadadaydu waxay ahayd inaan la barbar dhigo dhammaan aayadaha kale ee la xidhiidha; anigoo kaashanaya Cruden, ayaan baadhay dhammaan aayadaha Qorniinka ee laga heli jiray mid kasta oo ka mid ah erayada muhiimka ah ee ku jiray qaybta aan caddayn.... Sidan ayaan barashada Kitaabka Quduuska ah u waday qiyaastii laba sano markii ugu horraysay ee aan dhammaantiis akhriyo, waxaanan si buuxda ugu qancay inuu isagu is fasirayo.
GSAM 120.1“Intaan sidaas wax u baranayey, waxaan ku qancay in, haddii waxsii sheegyadii hore u rumoobay ay yihiin halbeeg lagu qiimeeyo sida ay u rumoobi doonaan kuwa weli mustaqbalka ah, aragtiyaha caanka ah ee ku saabsan boqortooyada ruuxiga ah ee Masiixa—kun sano oo boqortooyo dunidan ah ka hor dhammaadka dunida, iyo soo noqoshada Yuhuudda—aanay ereyga Ilaah taageerayn.... Waxaan ogaaday in Qorniinku si cad u barayo in Ciise Masiix mar kale u soo degi doono dhulkan, isagoo ku imanaya daruuraha samada, kuna jira ammaanta Aabbihiis oo dhan.
GSAM 120.2“Waxaan barashada Qorniinka ka helay farxad aanan hore u malaynayn in waxbaristiisa laga heli karo. Waxaan bilaabay barashadiisa anigoon filayn inaan helo waqtiga imaatinka Badbaadiyaha, markii horena si dhib leh ayaan u rumaysan karay natiijadii aan gaadhay; laakiin caddayntu xoog weyn ayay igu saamaysay ilaa aanan diidi karin wixii aan ku qancay. Gunaanadyadaydu waxay noqdeen kuwo ku dhow inay sugnaadaan, waxaanan bilaabay inaan sugo, oo aan soo jeedo, oo aan u duceeyo imaatinka Badbaadiyaha.”
GSAM 120.3Mar kale wuxuu leeyahay:
GSAM 120.3“Waan rumaystay; isla markiibana waajibka ah inaan waxbaristan faafiyo ayaa maskaxdayda la saaray, si dunidu u rumaysato oo ay isugu diyaariso inay la kulanto Xaakinka iyo Arooska markuu yimaado. Halkan uma baahni inaan si faahfaahsan uga warramo jirrabaadihii dheeraa ee xanuunka badnaa ee aan soo maray. Waxaa ku filan inaan idhaahdo, sannado dhawr ah dabadeed, waxaa igu khasbay Ruuxa Ilaah, xoogga runta iyo jacaylka aan u qabay nafaha dadka inaan iskutallaabtayda qaato oo aan waxyaalahan u naadiyo duni dhimanaysa oo baabba'aysa.”
GSAM 120.4Mudane Miller, sida kuwii ay farriintani dhaqaajisay ee dalalka kale, wuxuu markii hore ku fikiray inuu hawshii loo diray ku guto qoraal iyo wax ku daabicidda wargeysyada guud iyo buugyareyaal. Wuxuu markii ugu horraysay aragtiyihiisa ku daabacay Telegaraafka Vermont, oo ahaa wargeys Baabtiisayaashu lahaayeen, laguna daabici jiray Brandon, Vt. Tani waxay ahayd sannadkii 1831. Markii ugu horraysay ee uu mawduucan meel fagaare ah kaga hadlay waxay ahayd sannadkii 1832. Kulankaas wuxuu ka yidhi, “Rabbigu nimcadiisa ayuu ku shubay dadkii isu yimid, dad badanina way rumaysteen oo naftoodu badbaadday.”
GSAM 121.1Sannadkii 1836 muxaadarooyinkiisa waxaa lagu daabacay qaar ka mid ah wargeysyada guud ee waagaas. Jiilaalkii 1837-38 muxaadarooyinkiisa waxaa loo soo saaray buugyare. Sannadkii 1838 waxaa la daabacay buugyare labaad oo ka koobnaa 204 bog, buugyarkan ayuu Mudane Miller ku sheegay in awoodda Cusmaaniyiintu dhici karto sannadka 1839 ama 1840. Muxaadarooyinkiisii ugu horreeyey ee uu ka jeediyo magaalooyinka waaweyn qaarkood waxay ahaayeen sannadkii 1836. Markaas ayuu ka hadlay magaalooyinka Randolph, Lowell, Groton iyo Lynn, Mass.
GSAM 121.2Ilaa 1840 Mudane Miller wuxuu ahaa ku dhowaad keligiis qofka meelaha fagaareyaasha ah kaga hadlaya imaatinka dhow ee Masiixa. Sannadkaas, si lama filaan ah, boqollaal ayaa kula biiray naadinta farriinta. Wixii keenay isbeddelkan weyn waxaynu ku eegi doonnaa cutubka xiga. Jiilaalkii 1839-40 Mudane Miller wuxuu muxaadarooyin taxane ah ka jeediyey Exeter, N.H. Halkaas ayuu markii ugu horraysay kula kulmay Oday J. V. Himes, oo waqtigaas rumaysadka aqbalay, taariikhdaas laga bilaabana garab taagnaa Oday Miller isagoo ahaa daabace iyo wacdiye xamaasad leh oo farriinta weyn ee imaatinka labaad ah.
GSAM 121Joshua V. Himes
GSAM 121.3Shaqaalahan dadaalka badan ee dhaqdhaqaaqan weyn ku jiray, sida ugu wanaagsan ee aynu uga warrami karno waa inaynu ka soo xiganno qoraagii taariikh nololeedkiisa, kaas oo leh:—
GSAM 121.4“Joshua V. Himes wuxuu ku dhashay Wickford, R.I., Maajo 19, 1805. Aabbihiis waxaa si weyn loogu yaqaanay inuu ahaa ganacsade la macaamila jasiiradaha Hindiya Galbeed, wuxuuna ahaa xubin caan ah oo ka tirsan Kaniisadda Bishoobada ee Bawlos Quduuska ah ee Wickford. Hooyadiis waxay lahayd dabeecad wanaagsan iyo jacayl ay u qabtay Badbaadiyaha, kaas oo ay ku shubi jirtay dhegaha wiilkeeda oo si raalli ah u dhegaysan jiray.
GSAM 121.5“Aabbuhu wuxuu damacsanaa inuu wiilkiisa Joshua u diyaariyo wadaadnimada kaniisaddii uu isagu ka tirsanaa, laakiin duruufo ayaa taas hor istaagay. Ilaah wuxuu wiilkaas u hayey hawl kale oo uu qabto, wuxuuna arrimaha u kala hagaajinayey si ay u keenaan natiijadii la doonayey. Sannadkii 1817 aabbuhu wuxuu diray shixnad qiimo leh oo uu u xil saaray Kabtan Carter, halka Alexander Stewart uu ahaa wakiilka ganacsiga ee markabka. Raggaasi waxay noqdeen kuwo aan daacad ahayn; markay gaadheen deked ku taal jasiiradaha Hindiya Galbeed, waxay iibiyeen markabkii iyo shixnaddiiba, wayna carareen. Dhacdadani waxay beddeshay dhammaan qorshayaashii loo sameeyey mustaqbalka Joshua oo da' yar, kaas oo la doonayey in loo diro Jaamacadda Brown ee Providence, R.I. Halkii sidaas laga yeeli lahaa, bishii Abriil, 1821, waxaa la geeyey New Bedford, Mass., waxaana heshiis tababarnimo loogu xidhay William Knights si uu uga barto farsamada samaynta alaabta alwaaxda ah ee guriga.
GSAM 122.1“Markuu gaadhay hoygiisa cusub, wuxuu si dadaal leh u bilaabay shaqadii loo xilsaaray, isagoo go'aansaday inuu farsamadiisa ku noqdo nin xeeldheer. Hase yeeshee, durba wuxuu ogaaday in deegaankiisa diineed aanu dhammaantii ahayn sida uu jeclaa. Wuxuu leeyahay, ‘Macallinkaygii farsamadu wuxuu ka tirsanaa Kaniisadda Yuunitaariyanka, wuxuuna i geyn jiray kaniisaddiisa. Wadaad Orville Dewey ayaa ahaa wadaadkii halkaas. Wuxuu dhowaan ka soo wareegay caqiidada soo jireenka ah. Tababarkii aan ka helay Bishoob Griswold iyo Wadaad William Burge, oo madax ka ahaa kaniisadda Bawlos Quduuska ah ee Wickford, iyo dhegaysigii aan marar badan dhegaysan jiray Dr. Crocker, oo ahaa nin aftahan ah oo ka tirsanaa kaniisadda Yooxanaa Quduuska ah ee Providence, R.I., waxay gebi ahaan iga hor istaageen inaan aqbalo diidmadii aftahannimada lahayd ee Mudane Dewey ku diidayey waxbaristii Masiixa iyo rasuulladiisa.’
GSAM 122.2“Maadaama aanu waqtigaas New Bedford ka jirin Kaniisadda Bishoobadu, wuxuu go'aansaday inuu tago Kaniisadda Masiixiga ee Koowaad [ee aan ahayn tan Xerta], dabadeedna wuxuu ku biiray ururkaas. ‘Halkan,’ ayuu yidhi, ‘waxaan ka helay Kitaabka Quduuska ah oo furan iyo xorriyad fikir, labadabana si wanaagsan ayaan uga faa'iidaystay.’ Kaniisaddan waxaa wadaad u ahaa Wadaad Moses Howe. Wadaad Clough ayaa baabtiisay Joshua V. Himes Febraayo 2, 1823. Isagoo qalbigiisu la ololayo qiiradii uu Sayidkiisa u qabay, ayuu isla markiiba, isagoo jira siddeed iyo toban sano, bilaabay inuu sheego qisada iskutallaabta oo uu dadka ku boorriyo inay toobad keenaan. Isaga oo naftiisa ka hadlaya ayuu leeyahay:—
GSAM 122.3“‘Wax yar dabadeed waxaan noqday waaniye, waxaana la i siiyey ruqsad aan hibadayda ku horumariyo.... Muddadii tababarnimadayda waxaan ku dhammaystay si lagu qancay, waxaana la i siiyey ammaan. Laakiin shan ama lix sano waxaan caadaystay inaan shaqo dheeraad ah qabto, sidaas ayaanan toddobaad kasta ku heli jiray hal ama laba maalmood oo aan wax ku barto oo aan hawsha injiilka ugu qabto xaafadaha baahan; midhihii ka soo baxayna waxaan u dhiibi jiray wadaadkayga.’
GSAM 123.1“Sannadkii 1825 waxaa loo diray inuu noqdo adeegaha injiilka ee shir goboleedka kaniisadaha Masiixiga ee koonfurta Massachusetts. ‘Ma jirin qorshe iyo dhaqaale lagu taageero adeegayaasha injiilka,’ ayuu yidhi Oday Himes, ‘waxaana go'aansaday inaan ganacsi galo si aan noloshayda u maareeyo, oo aan wacdiyo intii aan awoodo.’
GSAM 123.2“Sannadkii 1828 wuxuu ka tegey New Bedford, isagoo aan qabin shaki ama tamar yari, balse leh go'aan guul keeni lahaa, wuxuuna tegay Plymouth, halkaas oo uu ereyga Ilaah kaga wacdiyey dugsiyada, qolal si ku meel gaadh ah loo diyaariyey, iyo meel kasta oo uu ka heli karayey cid dhegaysata. Sannadkii 1829 wuxuu shaqo noocaas ah ka sii waday Fall River ilaa 1830, markaas oo uu u guuray Boston isagoo wadaad u noqday Kaniisadaha Masiixiga ee Koowaad iyo Labaad; halkaas ayuuna joogay saddex iyo soddon sano. Sannadkii 1839 ayuu qaatay rumaysadka Imaatinka, sida uu u sharraxay Oday William Miller oo caan ahaa. Wuxuu hawsha cusub ku galay xamaasaddii uu lahaa oo dhan, adeegyadiisuna waxay ka buuxeen dab iyo xoog. Sannadkii 1840 ayuu bilaabay daabacaadda Calaamadaha Wakhtiyada, isagoo u doodaya hawshii uu qalbigiisa oo dhan geliyey. Lacagtiisii oo dhan, shaqadiisii oo dhan iyo tamartiisii oo dhan ayuu u huray hawshan, waxaana rumaysadka lagu soo daray kumannaan qof.”
GSAM 123Hawshii ay Miller iyo Himes Wada Qabteen
GSAM 123.3Laga soo bilaabo 1840 ilaa dayrtii 1844, Odayaasha Miller iyo Himes hawshooda inteeda badan way wada qaban jireen, iyagoo magaalo ilaa magaalo u kala gooshaya; xagaaga waxay adeegsan jireen teendhadooda aadka u weyn, jiilaalkana kaniisado iyo hoolal dadweyne. Xoogga jidheed ee weyn ee Oday Himes ayaa sii hayey ilaa uu galay sannadkiisii laba iyo sagaashanaad. Awoodihiisii maskaxeed waxay ahaayeen kuwo xooggan ilaa ugu dambayntii. Sannadkii 1894, Sebtembar 28, wuxuu khudbad aad u kicisay quluubta u jeediyey in ka badan saddex kun oo Adventistayaasha Maalinta Toddobaad ah oo ku soo ururay goobta xerada ee Lansing, Michigan. Wuxuu u muuqday inuu ku hadlayo dadaal iyo xoog badan oo la mid ah kuwii maalmihii hore. Tani runtii waxay ahayd wax lala yaabo nin saddex bilood ka hor galay sannadkiisii kow iyo sagaashanaad, oo la ildarnaa cudur aan la dawayn karin oo uu u dhintay sannadkii xigay.
GSAM 124.1Odayaasha Miller iyo Himes waxay, sida la odhan karo, ku jireen “safka hore ee dagaalka” ee dhaqdhaqaaqa imaatinka labaad ee Ameerika, waxayna ahaayeen laba keliya oo ka mid ah tobannaan badan oo la shaqeeyey iyaga si ay u naadiyaan waxbarista imaatinka Masiixa, kuwaas oo astaamahooda ugu waaweyni ahaayeen go'aan adag iyo daacadnimo sugan. Raggaasi badankoodu waxay ka tirsanaayeen dabaqadda ay dunidu ugu yeedho “rag iskood isu dhisay,”—rag ku kobcay la kulanka xaqiiqooyinka adag ee nolosha, oo bartay inay arrin qiimaheeda ku go'aamiyaan mabda', iyagoo aan ka duulayn dan ku meel gaadh ah. Waxay lahaayeen dabeecadda kuwii Oday Miller sheegay inay caadi ahaan farriinta ka aqbali jireen kaniisadaha, “xubnaha ugu cibaadada badan, ugu heellanaanta badan, uguna nool rumaysadka.” Xaqiiqadan waxaa xaqiijiyey wadaaddadii kaniisadaha kala duwan, kuwaas oo yidhi, markii Adventistayaashu ugu dambayntii ka go'een iyaga, “Waxay [waxbaristu] qaadatay intii ugu wanaagsanayd adhigayaga.”
GSAM 124Wacdiyeyaal Kale oo Adventist ah oo Caan Ahaa
GSAM 124.2Waxaa xiiso leh inaynu magac ahaan u xusno qaar ka mid ah raggii qayb weyn la qaatay Odayaasha Miller iyo Himes dhaqdhaqaaqii waayahaas hore. Liiska waxaa ugu horreeya Charles Fitch, oo ka soo jeeday Cleveland, Ohio, kaas oo sannadkii 1842 soo jeediyey fikradda ah in la sameeyo jaantusyo lagu muujiyo aragtiyaha Daanyeel iyo Muujintii. Asalka fikraddaasi wuxuu ku salaysnaa Xabaquuq 2:2, 3. Geeridii Charles Fitch waxay dhacday Oktoobar 10, 1844.
GSAM 124.3Dr. Josiah Litch, oo ka soo jeeday Philadelphia, kaas oo, sida aynu ku arki doonno cutubka xiga, Rabbigu ku dhaqaajiyey inuu naadiyo run markii ay rumowday sababtay in xiisaha loo qabo farriinta Imaatinku si kedis ah oo degdeg ah u kobco.
GSAM 124.4Elon Galusha, oo ka soo jeeday Lockport, N.Y., wadaad caan ah oo Baabtiisayaasha ka tirsanaa, kaas oo qoraalladiisa iyo adeegyadiisa ku saabsan imaatinka dhow ee Rabbigu ay firfircooni weyn ku abuureen dariiqadaas.
GSAM 125.1E. R. Pinney, oo ka soo jeeday Seneca Falls, N.Y., oo ahaa wadaad kale oo heellan oo ka tirsan kaniisadda Baabtiisayaasha, kaas oo adeeggiisa iyo qoraalladiisu xoog ku lahaayeen hawsha. Si habboon ayaa loogu yeedhi karay “Cusbada dhulka.”
GSAM 125.2Geo. Storrs, oo ka soo jeeday magaalada New York, kaas oo ka hor intaanu qaadan waxbarista Imaatinka ahaa wacdiye caan ah oo dadka ku baraarujiya rumaysadka. Qoraalladiisu waxay lahaayeen saamayn xoog leh oo dadka ku dhaqaajinaysay inay naftooda iyo maalkooda si ka sii weyn ugu huraan hawsha; gaar ahaan sidaas ayay ahayd toddobaadyadii ugu dambeeyey ee 2300 maalmood. Isaga ayaa, niyad-jabkii dabadii, dadka Adventistayaasha ah iyo dunidaba u soo bandhigay lixdiisii wacdi ee ku saabsanaa dabeecadda aadanaha, xaaladda kuwii dhintay iyo ciqaabta mustaqbalka.
GSAM 125.3Oday Stockman, oo ka soo jeeday Portland, Maine, wuxuu ahaa shaqaale kale oo dadaal badan oo ka qayb qaatay kulamadii baraarujinta rumaysadka ee William Miller ku qaban jiray magaaladaas. Geeridiisu waxay dhacday dhawr toddobaad ka hor dhammaadka sannadkii Yuhuudda ee 1843, xilli dadka Adventistayaasha ahi ay rajaynayeen oo filayeen in Rabbigu iman doono waqtigaas.6
GSAM 125.4Waxaa jiray rag kale oo caan ah oo, boos la'aan darteed, aynu magacyadooda oo keliya xusi doonno, sida N. N. Whiting, oo Axdiga Cusub u tarjumay af Ingiriisi, tarjumaaddaas oo loo yaqaan Tarjumaadda Whiting; S. S. Snow, F. G. Brown, Apollos Hale, L. D. Mansfield, Geo. Needham, O. R. Fassett; George, Wesley iyo Edwin Burnham (saddex walaalo ah), kuwaas oo dhammaantood ahaa shaqaale karti leh oo farriinta u adeegayey.
Notes
- Xabaquuq 2:2, 3. ↩
- Muujintii 14:6, 7. ↩
- Markos 1:14, 15, ↩
- Yoo'eel 2:30, 31. ↩
- Fasiraadda Cutubka Afar iyo Labaatanaad ee Matayos, bogagga 49-60. S. Bliss, Boston, Mass., 1843. ↩
- Si fudud ayaa loo fahmi karaa, sida lagu muujiyey Qoraalladii Hore, bogga 17, sababta Odayaasha Fitch iyo Stockman ay u jeclaysteen inay ogaadaan wixii dhacay tan iyo markii ay seexdeen. ↩