14-се бүлек — Ябылған ишек
GSAM 214.1«Улар һатып алырға киткәндә, кәләш алыусы килде; әҙер торғандар уның менән туйға инеп китте, һәм ишек ябылды.»1
GSAM 214.2Был миҫалда килтерелгән Кәләш эйәһенең килеүе — Христостың ергә килеүе түгел, ә никахҡа килеүе. Никах — ул Хоҙайҙың килеүенән алда үтә торған ваҡиға. Был Лука тарафынан яҙылған Инжилдә түбәндәгесә әйтелә: «Билдәрегеҙҙе бәйләп, шәмдәрегеҙҙе яндырып тороғоҙ; үҙегеҙҙе хужаһы никахтан ҡайтып килгәнсе көтөп торған кешеләр кеүек тотоғоҙ; ул килеп ҡаҡҡанда, уға шунда уҡ ишекте аса алырһығыҙ».2
GSAM 214Патшалыҡты ҡабул итеү никах тип атала
GSAM 214.3Кәләш алыусының никахҡа килеүе Даниил китабының 7:13, 14-се аяттарында сағылдырыла, унда Христос үҙ патшалығын алыу өсөн Атаһына килә. Боронғо замандарҙа патшаның үҙенең тахты һәм короллеген алыу өсөн баш ҡалаһына килеүе никах тип аталған. Был ваҡиға — баш ҡаланы кәләш итеп ҡабул итеү — ысын никахтың бөйөклөге һәм күркәмлеге менән билдәләнгән. Шулай итеп, Мәсих күктәге Атаһынан үҙенең короллеген ҡабул иткәндә, уны үҙенең кәләше — Яңы Иерусалим (Асыҡланыу 21:9) менән никахлашҡан тип атайҙар; ә был миҫалда «никах» тип атала.
GSAM 214.42300 көн тамамланғас, 1844 йылдың 22 октябрендә, тәжрибәләрендәге ваҡиғаларҙы Көнсығыш никахы менән бәйле факттарға сағыштырған Адвент кешеләре: «Мәсих никахҡа инде», — тип әйттеләр. 2300 көндөң тамамланыуында буласаҡ ваҡиғаның асылы тураһында асығыраҡ яҡтылыҡ алған һайын, уларҙың иманы Мәсих башҡарған эштә уға эйәрҙе; шулай итеп, иман аша улар «уның менән бергә никахҡа инде».
GSAM 215«Мин кире ҡайтырмын»
GSAM 215.11845 йылда Хармон туташҡа бирелгән күренештә, Мәсихтең күктәге изге урындың беренсе бүлмәһенән икенсе бүлмәһенә үтеүе күрһәтелгән, һәм унда түбәндәге һүҙҙәр әйтелә: «„Бында көтөгөҙ; мин Атайым янына барып, патшалыҡты алырға китәм; кейемегеҙҙе саф һәм таҙа тотоғоҙ, һәм бер аҙҙан мин туйҙан кире ҡайтып, һеҙҙе үҙемә алырмын“. Шунан һуң Иисус торған урынға фәрештәләр менән уратып алынған, тәгәрмәстәре янған ут һымаҡ булған болотло арба килеп етте. Ул арбаға менде һәм Ата ултырған иң изге урынға илтелде. »3
GSAM 215Ишек ябылғандан һуң рәхимлек
GSAM 215.2Был миҫалдағы ябылған ишек кеше Улының күктәге болоттарҙа килеүенән алда булған ваҡиғаға ишаралай кеүек; сөнки ишек ябылғандан һуң башҡа ҡыҙҙар килеп ҡаҡҡанда, уларға «уяу булығыҙ» тип әйтәләр, сөнки улар уның килеү көнөн дә, сәғәтен дә белмәй. Тағы ла, был ишек зирәк ҡыҙҙар кәләш алыусы менән никахҡа ингәндән һуң ябыла.
GSAM 215.3Ҡыҙҙар тураһындағы был миҫалда ҡулланылған телгә ҡарағанда, никахҡа инеүҙән һуң хатта «аҡылһыҙ» ҡыҙҙарға ла кәләш алыусыны ҡаршы алырға тейешле әҙерлек яһарға мөмкинлек бар һымаҡ. Уларға «күҙәтеп торорға» бойорғандар. Күҙәтеп тороу һәм көтөү — Хоҙайҙы ҡаршы алырға ысын әҙерлеккә хас сифаттар. Шуға күрә, был миҫалда ишек ябылғанда ла рәхимлек кире алынмай кеүек.
GSAM 215Лука 13:25-28-ҙәге ишек түгел
GSAM 215.4Элекке ваҡытта был миҫалда телгә алынған ишекте Лука 13:25–28-ҙәге ишек менән бутатыу хаталары булған; унда былай тип яҙылған: «Йорт хужаһы тороп, ишекте ябып ҡуйғас, һеҙ тышта тороп, ишекте ҡағып: Эй, Раббым, Раббым, беҙгә ишекте асығыҙ! — тип әйтерһегеҙ; ул иһә: Мин һеҙҙең ҡайҙан икәнегеҙҙе белмәйем, — тип яуап бирер....Миңән алыҫлашығыҙ, ғәҙелһеҙлек эшләүселәр, барығыҙ ҙа. Һеҙ Ибраһимде, Исхаҡты, Яҡупты һәм бөтә пәйғәмбәрҙәрҙе Хоҙайҙың патшалығында күргәндә, илау һәм теш шығырлатыу булыр; ә һеҙ үҙегеҙ тышҡа сығарылған булырһығыҙ.» Юғарыла килтерелгән һүҙҙәрҙән күренеүенсә, был ишек ябылғанда тышта ҡалғандарҙың яҙмышы хәл ителә. Ул саҡта Хоҙай батшалығы килеп еткән була; сөнки улар батшалыҡта ҡотҡарылғандарҙы күрәсәк. Киреһенсә, ҡыҙҙар миҫалында Хоҙай әле үҙ батшалығына килмәгән, ә батшалығын алыр өсөн Атаһына киткән.
GSAM 216Типологик хеҙмәттә ябылған ишек
GSAM 216.1Иман аша Христос эшендә уға эйәргән кешеләр 2300 көн осоро тамамланғас — 1844 йылдың 22 октябрендә — типологик хеҙмәттә ғәфү көнө еткәс, баш священник тышҡы бүлмәнең ишеген ябып, Иң изге бүлмәгә инеү ишеген асҡанын күрҙе; унда ул изге урында танылған гонаһтарҙы юйыу эшен башҡарҙы; һәм шулай уҡ Мәсих, беҙҙең баш священнигыбыҙ, күктәге ғибәҙәтхананың тышҡы бүлмәһенең ишеген ябып, «уның килешеү һандығы» күренгән бүлмәне асҡанына инандылар.4
GSAM 216Кемдәр хаталанған?
GSAM 216.2Ул ваҡытта адвентистар араһында Христостың изге урындағы хеҙмәте тураһында асыҡ аңлауға ирешмәгән кешеләр ҙә булған, сөнки уларҙың иғтибары әле өсөнсө фәрештә хәбәренә йүнәлтелмәгән ине. Улар изге урындың тышҡы ишеген Лука 13:25–28-ҙәге ябылған ишек менән бутап хаталанды. Әммә улар Етенсе көн адвентистары түгел ине. Әммә улар кем булған, был доктрина нисек барлыҡҡа килгән һәм ниндәй шарттар шундай йомғаҡтарға килтергән — быларҙы күрһәтергә тырышырбыҙ.
GSAM 217.1Адвент хәбәре иғлан ителгәндә исемгә генә христиан сиркәүҙәренән айырылып сыҡҡан кешеләргә лә, шулай уҡ улар айырылып сыҡҡан сиркәүҙәрҙең кешеләренә лә Асыҡланыу китабындағы ете сиркәүҙең бишенсе һәм алтынсыһына яҙылған шаһитлыҡта мөрәжәғәт ителә. Бишенсе — Сардис сиркәүенә өндәү түбәндәгесә: «Шулай итеп, нисек ҡабул иткәнеңде һәм ишеткәнеңде иҫкә ал, ныҡ тот һәм тәүбә ит. Шулай итеп, әгәр һин уяу булмаһаң, мин һиңә бур кеүек килермен, һәм һин мин һиңә ниндәй сәғәттә килермен икәнен белмәйәсәкһең.»5 Был һүҙҙәрҙән күренеүенсә, шундай мөрәжәғәт ителгән кешеләр Хоҙайҙың килеүе тураһында иғланды ишеткәндәр. Улар уны ҡабул иткән тип белдерһәләр ҙә, хәҙер уны инҡар итергә йыйыналар.
GSAM 217Филадельфия сиркәүе
GSAM 217.2Филадельфия сиркәүе, Инжил сиркәүенең алтынсы хәле, киләһе телгә алына. Был сиркәү Асыҡланыу китабының 14-се бүлегендәге тәүге һәм икенсе хәбәрҙәрҙең иғландары аҫтында сығарылған халыҡты сағылдыра. Был сиркәүгә Хоҙай әйтә: «Менә, мин тиҙҙән киләм; эйә булғаныңды ныҡ тотоп тор, бер кем дә тәжеңде алмаһын».6 Уларға тағы ла түбәндәге һүҙҙәр менән мөрәжәғәт ителә: «Был һүҙҙәрҙе әйтә Изге, Хәҡиҡәтле, Давыт асҡысы ҡулында булған, асҡанда бер кем дә яба алмаған, япҡанда бер кем дә аса алмаған. Мин эштәреңде беләм: ҡара, мин һинең өсөн асыҡ ишек ҡуйҙым, уны бер кем дә яба алмаясаҡ; сөнки һиндә аҙ ғына көс бар, һин минең һүҙемде һаҡланың һәм исемемде инҡар итмәнең.»7
GSAM 217Был миҫалдағы ябылған ишек нимә аңлата?
GSAM 217.3Юғарыла килтерелгән изге яҙмаларҙа асылған һәм ябылған ишек тураһында нимә аңларға кәрәк? Беҙ был һорауға ҡәнәғәтләнерлек яуапты түбәндәге аңлатманан табырға мөмкин тип иҫәпләйбеҙ: Адвентистар араһында юғарыраҡ яҡтылыҡ алған һәм Ҡотҡарыусы үҙ хеҙмәтен күктәге изге урындың беренсе бүлмәһенән икенсе бүлмәһенә күсергән тип өйрәткән кешеләр булһа, һәм улар тыңларға теләүселәргә асылған һәм ябылған ишек мәсьәләһен дөрөҫ итеп аңлатһа, икенсе бер төркөм был хаҡлыҡҡа ҡаршы сыҡты һәм асылған ишек ябылған, ә ябылған ишек асылған тигән доктринаға ышаныс уятырға тырышты. Бындай эш менән улар ерҙәге Хоҙай хеҙмәтселәренең юлын быуа, йәғни эштәрен тотҡарлай. Күк изге урынының ишектәре Мәсих көсө менән асыла һәм ябыла — «Ул аса, һәм бер кем дә ябып ҡуя алмай». Филадельфия сиркәүенә мөрәжәғәт итеүҙә тотоп торған, һүҙҙе һаҡлаған һәм уның исемен инҡар итмәгән кешеләр еңеү яулай, ул бер кем дә яба алмаҫ ишек аса. Был, шикһеҙ, кешеләргә инеү ишегенә ҡағыла; күренеүенсә (быны һуңынан ҡарарбыҙ), кешеләр уны һөҙөмтәле ябып ҡуйған; әммә уларҙың тотороҡлолоғон танып, Хоҙай иманлыларға бер кем дә яба алмаҫ «асыҡ ишек» ҡуя.
GSAM 218Һүҙ ишеге
GSAM 218.1Изге Яҙмаларҙа был мәғәнәлә ишек төшөнсәһе күп осраҡта ҡулланыла. Павел Коринфлыларға яҙған хатында: «Миңә ҙур һәм һөҙөмтәле ишек асылды, әммә ҡаршы тороусылар күп», — ти.8 Икенсе хатта ул: «Мин Христостың Инжилен уағыҙ итер өсөн Троасҡа килгәндә, Раббыбыҙҙан миңә ишек асылды, әммә рухымда тыныслыҡ булманы, сөнки туғаным Титусты тапманым», — тип яҙа.9 Ул шулай уҡ Колоссалыларға бындай үтенес менән мөрәжәғәт итте: «Доға ҡылыуҙы дауам итегеҙ, шул уҡ ваҡытта шөкөр менән уяу тороғоҙ; шулай уҡ беҙҙең өсөн дә доға ҡылығыҙ, Хоҙай беҙгә Мәсих серен әйтергә тел ишеген асыһын, тип, мин шуның өсөн дә ҡулға алынғанмын».10
GSAM 218.2Был изге яҙмаларҙан күренеүенсә, хаҡлыҡты иғлан итеү өсөн асылған мөмкинлектәр асылған ишектәр тип атала; ә Филадельфия сиркәүенә әйтелгән һүҙҙәрҙән күренеүенсә, был халыҡ сығырға саҡырылған ваҡытта кешеләр уларҙың һүҙ әйтеү ишеген ябырға бар көсөн һалған. Филадельфия сиркәүе һынауҙар аша үтеп, уның «һүҙенә» һәм «исеменә» ныҡ тотоноп торғанда, Раббының уларға әйткән һүҙе шул булды: ул улар өсөн бер кем дә яба алмаҫлыҡ асыҡ ишек ҡуясаҡ.
GSAM 2191844 йылдың 22 октябренән һуңғы хәл
GSAM 219.1Пәйғәмбәрлек һүҙҙәрендә әйтелгәнсә, был мәсьәләне алда тотоп, ваҡиғалар үҫешкән саҡтағы хәлде кире ҡарап сығайыҡ. Алдан уҡ күрһәтелгәнсә, 1844 йылдың апреленә тиклем адвент хәбәрен иғлан итеү өсөн сиркәүҙәр асылды, эшселәрҙе саҡырыуҙар тере уағыҙсыларҙың һанынан күберәк булды. 1844 йылдың яҙындағы өмөт өҙөлгәндән һуң, уҡытыуҙы ихлас ҡабул итмәгән кешеләр уны кире ҡағыуға күсте. 1844 йылдың йәйендә, Асыҡланыу китабының 14-се бүлегендәге икенсе фәрештәнең хәбәре һәм «төн уртаһы ҡысҡырыуы» (Маттай 25) иғлан ителгәс, Хоҙайҙың яҡын килеүенә ышаныуын һаман да белдерергә баҙнат иткән кешеләргә ҡаршы иң ҡаты ҡыҫым башланды. Был ҡаршы тороусылар төрлө ысулдар менән был теманы баҫтырырға тырышты һәм «Уның хөкөм сәғәте килде» тип һаман да иғлан итеүселәрҙең эшен мөмкин булған бөтә юлдар менән тотҡарларға тырышты. Уильям Миллер был ҡаршы тороу тураһында: «Ул иң тәбиғи булмаған һәм аңлатылғыһыҙ», — тине. 2300 көн осоро тамамланырға яҡынлашҡанда ҡаршылыҡ шул тиклем көслө булды, хатта Джордж Сторрс: «Исемгә генә христиан булған сиркәүҙәр һәм бөтә яуыз кешеләр менән беҙҙең эшебеҙ тамамланды, тик был ҡысҡырыу уларға ниндәй йоғонто яһаясаҡ, шул тиклем генә ҡала», — тине.
GSAM 219.2Период тамамланғас, яуыздарҙың ҡаршылығы һәм мыҫҡылы ике-өс тапҡыр көсәйеп, Уильям Миллер был хәл тураһында: «Беҙ гонаһкәрҙәрҙе иҫкәртеүҙә һәм формаль сиркәүҙе уятырға тырышыуҙа үҙ эшебеҙҙе башҡарҙыҡ. Хоҙай үҙ тәғәйенләүендә ишекте япты», — тине.11
GSAM 219Гонаһкәрҙәрҙең дөйөм ҡатылығы
GSAM 219.3Көлөүсе донъяның был йүнәлеше гонаһкәрҙәрҙе Мәсихтең килеүе тураһындағы тәғлимәткә ҡаршы ғына ҡатыртманы, ә исемгә генә христиан булған сиркәүҙәрҙәге кешеләрҙең шаһитлығы ла ошо булды: «Ысын тәүбә осраҡтарының нисек „һирәк һәм ара-тирә генә“ булыуын, гонаһкәрҙәрҙең тиңе булмаған тиерлек әҙәпһеҙлеген һәм ҡатылығын иҫкә алғанда, беҙ ихтыярһыҙҙан тиерлек: „Алла мәрхәмәтле булырға оноттомо? Әллә рәхмәт ишеге ябылдымы?“ – тип өндәшәбеҙ.»12
GSAM 220.1Пророчество осоро тамамланғандан һуңғы хәл тураһында икенсе бер хеҙмәткәрҙән тағы ла күберәк уҡыйбыҙ: «Ул саҡта иманһыҙҙарға барып етеү мөмкин түгел тиерлек ине, сөнки 1844 йылдағы өмөт өҙөлөү күптәрҙең аңын буталдырып ҡуйҙы, һәм улар был мәсьәләне аңлатыуға бер ҙә ҡолаҡ һалманы.»13
GSAM 220Иманһыҙҙарға инеүҙең бөтә ишектәре ябылды
GSAM 220.2Бындай хәл, ваҡытлыса, Мәсихтең тиҙ килеүенә ышанысын һәм өмөтөн һаҡлағандарҙан башҡа бөтә кешеләр өсөн мөрәжәғәт итеү ишеген ябып ҡуйған кеүек тойолдо. Һүҙ әйтеү ишеге бөтөнләй ябылған кеүек күренгәс, адвентистар үҙ тәжрибәләренә ҡағыла торған миҫалда ябылған ишек барлығын күргәс, уларҙың гонаһкәрҙәргә инде рәхимлек юҡ тигән һығымтаға килеүе аңлашыла: йәғни ҡайһы берәүҙәр әйткәнсә, «рәхимлек ишеге ябылды». Аеруча улар был миҫалдағы ябылған ишек менән Лука 13-тәге ябылған ишек бер үк тип уйлаһа, был һығымтаға килеүҙәре аңлашыла. Әгәр халыҡ бөтөнләй ишетергә теләмәй, йөрәген ҡатыра икән, улар нисек итеп рухи яңырыуға килер ине?
GSAM 220Ялған ябылған ишек тураһында тәүге тапҡыр кем өйрәтте?
GSAM 220.3Хәҙер һорау тыуа: «гонаһкәрҙәргә мәрхәмәт юҡ» тигән доктринаны кем тәүҙә өйрәтте? уға кемдәр ышанды? һәм кемдәр кире ҡаҡты? Беренсе һорауға яуап итеп, 1845 йылдың яҙында Мэйн штатына Дж. В. Һаймстың сәйәхәте тураһындағы хисапҡа иғтибар йүнәлтәбеҙ. Ул былай ти:—
GSAM 220.4«Ағай Йосеф Тернер һәм башҡалар беҙ ҙур шәмбеләбеҙ, алты мең йыл тамамланған тигән ҡарашта торҙолар — шуға күрә бер ҙә адвентист ҡул эше башҡарырға тейеш түгел, тип иҫәпләнеләр. Уларҙың фекеренсә, был эш һис шикһеҙ уларҙың һуңғы юҡҡа сығыуына килтерәсәк.
GSAM 220.5«Донъяуи ҡул эштәренән ял итеп торған был хәлдә, Ағай Тернерҙың аңына, тип һаналғанса, яңы яҡтылыҡ нуры төштө: Кәләш алыусы килде — ул үткән йәһүд йылының етенсе айының унынсы көнөндә килде — шул ваҡытта никах булды — шул мәлдә бөтә ҡыҙҙар, бер мәғәнәлә, уның менән никахҡа инеп, ишек ябылды!— уларҙың береһе лә юғалтылмаҫ, ә тышта торған берәү ҙә ҡотҡарылмаҫ. Шулай итеп, был бөйөк ер шарының бөтә рухи эштәре тамамланды.»14
GSAM 221Ялған теорияға кем ҡаты ҡаршы торҙо?
GSAM 221.1Пастор Тернер Мэйн штатының Париж ҡалаһында «бүтән рәхим-шәфҡәт юҡ» тигән доктринаны өйрәтергә тотондо, һәм бер аҙ ваҡыт дауамында был төбәктә уның артынан эйәреүселәр күп булды. Адвентистарҙан ситтәге кешеләр — үҙҙәрен иманлы тип белдерһендәрме, белдермәһендәрме — уларға инеү ишеге бөтөнләй ябылғанға, күптәр табигый рәүештә Тернерҙың был фекеренә йүнәлде.
GSAM 221.2Адвентистар термины буталыш тыуҙырмаһын өсөн, киләсәктә был халыҡты Беренсе көн адвентистары тип атайбыҙ; һәм тап ошо төркөмдәгеләрҙең күптәре Тернер әфәнденең ҡараштарын ҡабул итте. Улар әле шәмбе хәҡиҡәтен дә күрмәгән, ишетмәгән, шулай уҡ өсөнсө фәрештә хәбәрен дә ишетмәгән. Ошо кешеләр тураһында Уайт ханым үҙенең бер баҫмаһында түбәндәгесә яҙа:—
GSAM 221.3«1844 йылда көтөлгән ваҡыт үтеп киткәндән һуң да адвентистар Ҡотҡарыусының килеүен бик яҡын тип һанай торғайны; улар үҙҙәренең мөһим бер боролошҡа еткәндәрен һәм кешеләрҙе Хоҙай алдында яҡлаусы булараҡ Христостың эше тамамланғанын иҫәпләне. Яҡынлашып килгән хөкөм тураһында иҫкәртеү биргәс, улар донъя өсөн эштәре тамамланды тип тойҙолар һәм гонаһкәрҙәрҙе ҡотҡарыуға булған рухи ауырлыҡтарын юғалттылар; ә динһеҙҙәрҙең ҡыйыу, богохульстволы көлөүҙәре уларға Алланың рәхмәтен кире ҡаҡҡандарҙан Изге Рухтың алынып ҡуйылғанына тағы бер дәлил булып тойолдо. Быларҙың барыһы ла уларҙың һынау осоро тамамланды, йәғни, улар әйткәнсә, „рәхим ишеге ябылды“ тигән ышаныстарын нығытты. Юғарыла әйтелгәнсә, адвентистар бер аҙ ваҡыт рәхим ишеге ябылды тигән ышаныста берләшкән. »15
GSAM 222.1Был цитатала Уайт ханым Беренсе көн адвентистарының позицияһын белдерә. Ул уны үҙенең ышаныуы тип хәбәр ҙә итмәй. Юғарыла күрһәтелгәнсә, был доктрина тәүҙә Мэйн штатының Париж ҡалаһында Йосеф Тернер тарафынан уҡытылған. Уайт ханым (ул саҡта Хармон туташ) 1845 йылдың иртә яҙында юғарыла аталған урында Йосеф Тернер менән осрашып, уның «адвентистар өсөн ҡул эше бөттө, гонаһкәрҙәргә инде рәхимлек юҡ» тигән доктринаһын ишетеп, уға асыҡтан-асыҡ: «Һин ялған доктрина өйрәтәһең; гонаһкәрҙәргә лә, хаҡлыҡты аңлап кире ҡаҡмағандарға ла рәхимлек әле бар», — тип әйтте.
GSAM 222«Миһырбанлыҡ юҡ» теорияһына ҡаршы
GSAM 222.21844 һәм 1845 йылдарҙа Мэйн штатының Париж ҡалаһында йәшәгән һәм ундағы халыҡтың, шулай уҡ гонаһкәрҙәр өсөн рәхимлек юҡ тип өйрәткән Йосеф Тернерҙың эшмәкәрлеге менән тулыһынса таныш булған Дж. Н. Эндрюс, шул ваҡыттағы Хармон туташтың был мәсьәлә буйынса позицияһы тураһында болай ти: «Күренештәр уларҙы был фекерҙе ҡабул итергә өндәү урынына, әле лә уны тотоп торғандарҙы төҙәтте.»16
GSAM 222.31845 йылдың йәйендә Хармон туташ Париж, Мэйн штатына икенсе тапҡыр барҙы. Был сәфәр хаҡында шул ваҡытта Парижда йәшәгән Труздейл ханымдан цитата килтерәм. Ул былай ти:—
GSAM 222.4«1845 йылдың йәйендә Хармон туташтың Мэйн штатының Париж ҡалаһына килеүе ваҡытында мин уға атаһы беҙҙең йыйылыштарға йөрөүҙән мәхрүм иткән, шуға күрә ул яҡтылыҡтан баш тартмаған яҡын дуҫым тураһында бөтә деталдәрҙе һөйләнем. Ул йылмайып яуапланы: „Хоҙай миңә бер ваҡытта ла бындай кешеләр өсөн ҡотҡарыу юҡ, тип күрһәтмәне. Ҡотҡарыу юҡ тип әйтеп була торған кешеләр — тик хаҡлыҡ яҡтылығын күреп, унан аңлы рәүештә баш тартҡандар ғына.“»17
GSAM 222.5Ул шулай уҡ 1846 йылда Хармон туташтың Парижға өсөнсө тапҡыр килеүе хаҡында түбәндәгесә һөйләй:—
GSAM 222Ялған теорияға тағы бер тәнҡит
GSAM 222.6«Тағы ла иғтибарға лайыҡ бер ваҡиға — 1846 йылда Мэйн штатының Париж ҡалаһында бирелгән күренеш. Хармон туташҡа күрһәтелде: Шайтан ихлас йөрәкле кешеләрҙе үҙ бурыстарын тулыһынса үтәүҙән туҡтата алмағанда, ул үҙ оҫталығын ҡулланып, уларҙы бурыстарынан артығын эшләргә этәрәсәк. Бер изге апай сиркәүҙәргә Алланың уларҙы кире ҡаҡҡанын әйтеп йөрөнө, сөнки улар күктән ҡотҡарыу өсөн ебәрелгән хәбәрҙе кире ҡаҡҡан. Хармон апайға күрһәтелде: уның хәбәрендә бер ҙә дөрөҫлөк юҡ, сөнки сиркәүҙәрҙә әле дөрөҫлөктө ҡабул итәсәк күптәр бар; изге фәрештәләр әле шул сиркәүҙәрҙә йәндәр өсөн эшкә тотонасаҡ, һәм шулай эшләгәндә улар [фәрештәләр] был апайҙы, уның хәбәре менән [«рәхимлек юҡ» хәбәрен күҙҙә тотоп] ишек тышында ҡалдырасаҡ. »18
GSAM 223Ҡаршылыҡ юҡ
GSAM 223.1Уайт ханым «гонаһкәрҙәргә башҡа рәхим юҡ» тигән теорияны бер ваҡытта өйрәткән, ә хәҙер киреһен өйрәтә тип дәлилләргә бик тырышҡан кешеләр барлыҡҡа килгәс, мин 1845 йылдан бирле уның ғәмәлдәре менән таныш булған кешеләрҙең уның гонаһкәрҙәрҙе иманға килтереү эше хаҡындағы шаһитлыҡтарын килтерәм. Түбәндә Нью-Йорк штатының Мэдисон округындағы Брукфилд ҡалаһынан Ира Эббиҙың белдереүе:—
GSAM 223.2«1846—1850 йылдар араһында ағай һәм апай Уайт беҙҙең өйгә килде, һәм балалар менән хаҡлыҡты кире ҡаҡмаған кешеләр өсөн бик дәртләнеп хеҙмәт иттеләр. Улар иманға килмәгән йәндәр өсөн тырыштылар, һәм мин апай Уайттың артҡа кире ҡайтҡандар һәм хаҡлыҡты кире ҡаҡмағандар өсөн өмөт юҡ, тип әйткәнен бер ҡасан да ишеткәнем юҡ.»19
GSAM 223Беренсе көн адвентистары шаһитлығы
GSAM 223.3Яңы Англияның беренсе көн адвентистарының ишек ябылыуы тураһындағы экстремаль доктрина тураһында нимә белгәнен түбәндәге хат раҫлаһын:—
GSAM 223.4«1891 йылдың 5—9 авгусында мин Брукстон ҡалаһында (халыҡ һаны яҡынса 30 000 кеше) пастор Майлз Грант менән бәхәс үткәрҙем. Бәхәс ҙур шатырҙа барҙы һәм уны элек ҡала советы рәйесе булған Джон Барбур исемле әфәнде етәкләне. Был ҡала Бостондан яҡынса егерме миль алыҫлыҡта урынлашҡан. Бәхәс шәмбе мәсьәләһе буйынса барҙы, әммә Грант әфәнде бәхәскә апай Уайттың был эштәге тәжрибәһен дә индерергә тырышты. Ул ғәйепләне: „Уға 1844 йылда уҡ һынау ваҡыты тамамланыуы һәм гонаһкәрҙәр өсөн рәхим-шәфҡәт бөтөүе күрһәтелгән“».
GSAM 224.1«Мин уға яуап итеп әйттем: Беренсе көн адвентистары, беҙ уларҙан айырылып сыҡҡанға тиклем, бер осорҙа, тиерлек бөтәһе лә шул уҡ ҡарашҡа тотонған; ә ханым Уайт был ҡарашты бөтөнләй яҡламаны, киреһенсә, уға тәүҙә күрһәтелгән төп нәмәләрҙең береһе — был ҡараштың „ялған“ булыуы һәм гонаһкәрҙәр өсөн әле лә рәхимлек барлығы булды. Мин әйттем: „Был шулай, һәм пастор Грант был хаҡта яҡшы белә.“ Мин был һүҙҙәрҙе әйткәндә, минең алдымда ултырған күп кенә беренсе көн адвентистары [ул төркөм ҙур шатырҙы тултырған халыҡтың байтаҡ өлөшөн тәшкил итә ине] баштарын ныҡ итеп, ышаныслы рәүештә ҡағып, әйтелгәнде раҫланы. Әйтергә кәрәк, бәхәстә пастор Грант был мәсьәләне ҡабат күтәрмәне.» Имза: «Дж. Э. Файфилд, Саут-Ланкастер, Массачусетс, 1895 йылдың 6 декабре».
GSAM 224Уайт ханым гомер буйы гонаһкәрҙәрҙең ҡотҡарылыуын эҙләне
GSAM 224.31844 йылдан алып бөгөнгө көнгә тиклем гонаһкәрҙәрҙең тәүбә итеүе өсөн ханым Уайттың тырышҡаны ошо факттар менән дә раҫлана: ул һәм пастор Уайт 1848 йылдың 20 апреленән башлап Коннектикут штатының Роки-Хилл ҡалаһында, Альберт Бельдендың йортонда йыйылыш үткәргән. Был йыйылышта донъя кешеләре өсөн дә хеҙмәт күрһәтелгән. Пастор Уайт һәм уның ҡатыны ошондай йәндәр өсөн айырым иғтибар күрһәткән. Был турала беҙ ошо категорияға ингән һәм пастор Уайт ҡулдарынан крещение алған бер кешенең шаһитлығын килтерәбеҙ. Джон Й. Уилкокс, 1891 йылдың 22 февралендә Коннектикут штатының Кенсингтон ҡалаһынан яҙған:—
GSAM 224.4«Мин Коннектикут штатының Роки-Хилл ҡалаһындағы А. Бельден ағайҙың йортондағы төҙөлөшө тамамланмаған бүлмәлә йыйылыштар үткәрелгән ваҡытта хаҡлыҡҡа килтерелдем. Хәҙерге хаҡлыҡ нурын ҡабул итеүем ағай һәм апай Уайттың хеҙмәттәре һөҙөмтәһендә булды. Мин шунан һуң күп тә үтмәй ағай Уайттан крещение алдым. Әммә уларҙан алған рухландырыу һәм көс булмаһа, мин Хоҙай тарафынан ҡабул ителгәнмен тип уйларға ла, тойоуға ла батырсылыҡ итә алмаҫ инем. Улар минең өсөн ихлас борсолдо һәм миңә ярҙам итергә тырышты.»
GSAM 225.1Пастор Уайт шул осрашыу хаҡында Мэйн штатының Топшам ҡалаһындағы Стокбридж Һоулендҡа яҙған хатында былай тип әйткән: «Ағай Бейтс бойороҡтарҙы бик асыҡ яҡтылыҡта күрһәтте, ә уларҙың әһәмиәте бик көслө шаһитлыҡтар ярҙамында нығытылды. Һүҙ инде хаҡлыҡта булғандарҙы нығытыуға һәм әле тулыһынса ҡарар ҡабул итмәгәндәрҙе уятырға йоғонто яһаны».
GSAM 225Освего, Нью-Йорк штатында гонаһкәрҙәр өсөн хеҙмәт итеү.
GSAM 225.21849 йылда пастор Джеймс Уайт һәм уның ҡатыны Нью-Йорк штатының Освего ҡалаһында хеҙмәт итте. Ул йыйылыштарҙа никахлашырға һүҙ ҡуйышҡан Хирам Патч һәм Бенсон исемле ҡыҙ Аллаға иман килтереп, хәҙерге хаҡлыҡты ҡабул итте.
GSAM 225.31850 йылдың мартында Освего ҡалаһында йыйылыштар яңынан үтте. Present Truth журналының апрель һанында ошо йыйылыштар тураһында һөйләгәндә пастор Уайт болай тип яҙған:
GSAM 225.3«Был ҡалалағы ҡалдыҡтың балалары араһында хәҙер бик ҡыҙыҡлы эш бара. Уларҙың ҡотҡарылыуы һуңғы ике шәмбе йыйылыштарыбыҙҙың төп темаһы булды, һәм Хоҙай беҙҙе ғәжәйеп рәүештә бәрәкәтләне. Хәҡиҡәт беҙгә лә, балаларға ла яҡшы йоғонто яһаны. Һуңғы тәүге көнөнән һуң кисендә беҙ уларҙың файҙаһына махсус йыйылыш үткәрҙек, һәм Хоҙайҙың Рухы беҙҙең арала түгелде. Балалар барыһы ла Хоҙай алдында бөгөлдө һәм бойороҡтарҙы, бигерәк тә бишенсеһен, үтәүҙең әһәмиәтен һәм Иисус Христос аша ҡотҡарыу эҙләүҙе тоялар һымаҡ булды. Был мин шаһит булған иң ҡыҙыҡлы йыйылыштарҙың береһе булды.»
GSAM 225.41849 йылдың ноябрь айындағы Present Truth журналында пастор Уайт бер нисә кешенең иманға килеүе һәм һыуға сумдырылыуы тураһында хисап баҫтырҙы; ә 1850 йылда шул журналдың һуңғы һанында Вермонт штатының Уэйтсфилд ҡалаһында үткән йыйылыш һәм донъянан яңы ғына иманға килгән Хеман Черчиллдең унда ҡатнашыуы тураһында хисап бар. Мәҡәләлә уны «ағай» тип атайҙар. Әгәр гонаһкәрҙәргә рәхимлек бөтһә, был нисек мөмкин булыр ине?
GSAM 226Егерме бер шаһиттың шаһадәте
GSAM 226.1Был бәйләнештә беҙ 1888 йылда егерме бер кеше ҡул ҡуйған шаһитлыҡты килтерәбеҙ; уларҙың һәр береһе 1844 йылда адвент хәрәкәтендә булған һәм өсөнсө фәрештәнең хәбәренең барлыҡҡа килеүен яҡшы белгән. Барыһы ла 1851 йылға тиклем был хәбәрҙе ҡабул иткән, күпселеге хәбәр барлыҡҡа килгәндән үк тиерлек Етенсе көн адвентистары менән бәйләнештә булған:—
GSAM 226.2«Беҙ, аҫта ҡул ҡуйғандар, 1844 йылда ваҡыт үтеү осорондағы адвент хәрәкәте менән яҡшы таныш булып, 1850 йылда уҡ өсөнсө фәрештәнең хәбәренең хаҡлығын ҡабул итеп, шатланып исемдәребеҙҙе түбәндәге белдереүгә ҡуябыҙ. Был белдереү өсөнсө фәрештәнең хәбәренә ышанғандарҙың уның барлыҡҡа килеүенән алып юғарыла телгә алынған ваҡытҡа тиклем һәм унан һуң да тотоп килгән ябылған ишек доктринаһы тураһында.
GSAM 226.3«Улар Асыҡланыу китабының 3:7, 8-се аяттарына һәм башҡа изге яҙмаларға ярашлы, Даниил китабының 8:14-тәге 2300 көн тамамланғандан һуң Христос күктәге изге урындағы тәүге бүлмәләге хеҙмәтен тамамлап, иң изге бүлмәләге хеҙмәткә күсте һәм хөкөм эшенә тотондо, был йәһәттән ҡотҡарыу планына ҡарата мөнәсәбәтен үҙгәртте, тип ышанды. Бында бер ишек асылды, ә икенсеһе ябылды.
GSAM 226.4«Улар беренсе фәрештәнең хәбәренә асыҡ яҡтылыҡ алған, әммә уны кире ҡағып, көслө ҡаршы торған кешеләрҙе Хоҙай кире ҡаҡҡан тип ышанды. Әммә 1844 йылға тиклем яҡтылыҡ алмаған йәки яуаплылыҡ йәшенә етмәгән кешеләр, ихлас йөрәк менән Хоҙайҙы эҙләһә, кире ҡағыласаҡ тип ышанманы.
GSAM 226.5«Улар Уильям Миллер менән һәм ваҡыт үтеүенән һуң шунда уҡ күпселек адвентистар кеүек донъя өсөн эштәре тамамланды һәм Хоҙай бик тиҙ килә, тип ышанһалар ҙа, изге урын тураһындағы яҡтылыҡ һәм өсөнсө хәбәр уларҙың өмөтһөҙләнеүен аңлатҡандан һуң, яҡтылыҡты кире ҡаҡҡандарҙан башҡа бер кемгә лә мәрхәмәт ваҡыты үтеп бөткән, тип ышанманылар.»
GSAM 227.1Имза: «Дж. Б. Свит, Саут-Сагинав, Мичиган; Самуэль Мартин, Уэст-Риндж, Нью-Гэмпшир; Ира Эбби, Норт Брукфилд, Нью-Йорк; Р. Б. Эбби ханым, Норт Брукфилд, Нью-Йорк; Диана Эбби ханым, Норт Брукфилд, Нью-Йорк; Л. Б. Эбби ханым, Норт Брукфилд, Нью-Йорк; Хеман С. Герни, Мемфис, Мичиган; Энн Э. Герни, Мемфис, Мичиган; Уильям Гиффорд, Мемфис, Мичиган; Мэри С. Чейз ханым, Баттл-Крик, Мичиган; С. М. Һоуленд, Баттл-Крик, Мичиган; Ф. Һ. Лунт ханым, Баттл-Крик, Мичиган; Мелора А. Эшли ханым, Баттл-Крик, Мичиган; Каролина А. Додж ханым, Баттл-Крик, Мичиган; Сара Б. Уиппл ханым, Баттл-Крик, Мичиган; Урия Смит ханым, Баттл-Крик, Мичиган; Паулина Р. Хелигасс ханым, Молин, Канзас; Р. Г. Локвуд, Сент-Хелена, Калифорния; Р. Г. Локвуд ханым, Сент-Хелена, Калифорния; Рубен Лавленд, Норт-Хайд-Парк, Вермонт; Белинда Лавленд ханым, Норт-Хайд-Парк, Вермонт.»
GSAM 227Ялған аңлашылған күренеш
GSAM 227.21849 йылдың 24 мартында Мэйн штатының Топшам ҡалаһында Уайт ханымға бирелгән күренеште гонаһкәрҙәргә рәхимлек юҡ тигән хаталы доктринаны өйрәтә тип аңлатырға тырышҡандар. Был күренеш «Рочестер ҡаҡҡылдауҙары» (спиритуализм) индерелгән осорҙа бирелде. Уайт ханым күрҙе, серле билдәләр һәм мөғжизәләр, ялған реформациялар артасаҡ һәм тараласаҡ. Был реформациялар хатанан хаҡлыҡҡа күсеү түгел ине (ул бындай реформациялар бөтөнләй булмаясаҡ тип әйтмәне, ә кеше йоғонтоһо ҡулланылған, үҙенә күрһәтелгән реформацияларҙың шундай булыуын әйтте), ә киреһенсә, насарҙан насарыраҡҡа күсеү; сөнки йөрәгендәге үҙгәреште танығандар бары тик дини кейем кейеп, яман йөрәктәренең ғәйебен йәшереп ҡуйғандар. Ҡайһы берәүҙәр ысынлап та иманға килгән кеүек булып күренде, шуның менән улар Хоҙай халҡын алдау мөмкинлеген алды; әммә йөрәктәрен күрһәләр, улар элеккесә ҡара булып күренер ине.
GSAM 227.3Шунан ул әйтте: «Минең менән булған фәрештәм миңә гонаһкәрҙәр өсөн рухтың азапланыуын элеккесә эҙләргә ҡушты. Мин эҙләнем, әммә күрә алманым; сөнки уларҙың ҡотҡарыу ваҡыты үтеп бөткән».20
GSAM 228.1Кемдәрҙер был күренештең гонаһкәрҙәргә мәрхәмәт бөтөнләй юҡлығын өйрәткән, тигән дәғүә яһаны, әммә беҙ һорайбыҙ: 1845 йылдың яҙында Йосеф Тернер тәү тапҡыр был доктринаны өйрәткән мәлдән үк уны кире ҡағып, гонаһкәрҙәрҙең иманға килеүе һәм ҡотҡарылыуы өсөн бар көсөн һалып килгәндә, был нисек шулай була алыр ине?
GSAM 228.21854 йылда баҫылып сыҡҡан Supplement to Experience and Views исемле хеҙмәтендә Уайт ханым болай ти: «Мәғлүм „ялған реформациялар“ әле тулыраҡ күренәсәк. Был күренеш бигерәк тә килеү доктринаһының яҡтылығын ишеткән һәм кире ҡаҡҡан кешеләргә ҡағыла. Улар көслө алданыуҙарға бирелгән. Бындайҙар элеккесә „гонаһкәрҙәр өсөн рух тырышлығын“ кисермәҫ».21
GSAM 228.3Ҡаршы тороусылар Уайт ханымдың был күренештә нимә күргәнен уның үҙенә ҡарағанда ла яҡшыраҡ белеүҙәрен дәғүә итә. Әйҙәгеҙ, уларҙың версияһына ярашлы бер мәлгә уны тикшереп ҡарайыҡ: ул яңыртыусылар урынына гонаһкәрҙәрҙең хәлен күҙәткән. Шулай итеп, ул гонаһкәрҙәргә ҡарап, «гонаһкәрҙәр өсөн рух әсенеүен» табырға тырышҡан, әммә уны күрә алмаған. Гонаһкәрҙәргә ябай ғына ҡарап, кем йәндең гонаһкәрҙәр өсөн борсолоуын күргән? Әммә беҙ һорайбыҙ: юғарыла килтерелгән шаһитлыҡта телгә алынған, бары тик кеше йоғонтоһон һәм месмеризмды ҡулланып, яңы иманлылар йыя торған һәм уны Хоҙай Рухы эше тип атай торған кешеләр тураһында нимә әйтергә? Был ҡаршы тороусылар, Уайт ханымдың «ишек ябыҡ» теорияһының иң ҡаты формаһын өйрәтте тип күрһәтергә ынтылған кешеләр, ошо яңыртыусыларҙың изге кешеләр булыуын һәм уларҙың ысын иманлылар йыя алыуын танырға әҙерме?
GSAM 228.4Һәр асыҡ күңелле кешегә аңлашыла: бында һүҙ кешеләрҙең шул төркөмө тураһында бара, улар үҙҙәренең рухтарының ауыр көрәше бар тип белдерһә лә, яҡтылыҡты һәм хаҡлыҡты кире ҡаҡҡан һәм кешеләрҙе ышандырыу өсөн месмеризм ҡулланған. Бындай кешеләрҙең гонаһкәрҙәр өсөн ихлас рух ауыр көрәше була алмай, сөнки улар үҙҙәре хөкөм ителеүселәр; сөнки «уларҙың [үҙҙәренең] ҡотҡарыу ваҡыты үтеп бөткән».
GSAM 229.11849 йылдың 24 мартындағы Уайт ханымдың күренешенән ҡайһы берәүҙәр гонаһкәрҙәргә рәхимлек бөттө тип һығымта яһарға тырышты; әммә беҙ инде күрһәттек: 1845 йылда Мэйн штатының Париж ҡалаһында ул яҡтылыҡты һәм хаҡлыҡты аңлап, белеп кире ҡаҡмаған һәр кемгә рәхимлек бар тип өйрәткән. 1846 йылда шул уҡ урында бирелгән күренештә Хоҙайҙың сиркәүҙәрҙә хаҡлыҡты кире ҡаҡмаған «халҡы» барлығы күрһәтелде. Башҡаса фекерләгән кешеләргә кисәтеү яһалды: Хоҙай фәрештәләре әле лә улар өсөн эшләйәсәк, ә улар эш башлағанда уларҙы тәнҡитләүселәр ситтә ҡаласаҡ.
GSAM 229.2Тағы ла 1848 йылдың апрелендә пастор Уайт һәм уның ҡатыны Коннектикут штатының Роки-Хилл ауылында гонаһкәрҙәрҙең иманға килеүе өсөн хеҙмәт итте. Был барыһы ла 1849 йылдың 24 мартындағы күренештең 1846 йылда Мэйн штатының Париж ҡалаһында бирелгән күренеш менән һәм 1848 йылдың апрелендә Алланың был хеҙмәтселәре алып барған юл менән тап килеүен дәлилләй.
GSAM 229Ялған яңыртыусы еңелде
GSAM 229.3Был күренеш тәүге тапҡыр 1849 йылда Коннектикутта баҫылып сыҡҡан. Бер пастор унда яңы иманға килтереү өсөн бик тырышып эшләй, хатта телдәр бүләгенә эйә булыуын да дәғүәләй. Ул Роки-Хиллдағы шәмбе көнөн тотоусыларҙың бәләкәй төркөмөнә йоғонто яһарға тырыша. Уларҙың береһен ул «Хоҙайҙың ҡәҙерле изгеһе» тип атай. Уның алдында Уайт ханымға уның эшенең алдаусы булыуын һәм уның «ҡәҙерле изгеһе» етенсе әмергә тап килмәгән юлдан барыуын күрһәткән күренеш килде. Был «изге» ханым ғәйепләүҙе кире ҡаҡты, ә пастор «Хоҙайҙың бисара изгеһе» тип атай-атап, уға теләктәшлек тыуҙырырға тырышып, уны ныҡ яҡланы. Шул төндө был йәш ҡатынды холера морбус ауырыуы баҫып алды, һәм ул үлермен тип уйланы. Ул Уайт ханымды саҡыртып, үҙе хаҡында күрһәтелгән нәмәләрҙең дөрөҫ булыуын таныны; ул Уайт ханым әйткәнсә үк ғәйепле ине. Шулай итеп, был ялған эшсе ул йыйылышты алдауҙа уңышҡа ирешә алманы, һәм уның эшенең асылы асыҡланды, был уның шундағы тырышлығын кинәт туҡтатты.
GSAM 230Освего (Нью-Йорк штаты) ҡалаһындағы тағы бер ялған яңыртыусы
GSAM 230.1Юғарыла килтерелгән шаһитлыҡта күрһәтелгән принципты тағы ла асығыраҡ күрһәтеү һәм 1849–50 йылдарҙа пастор Уайт һәм уның ҡатынының гонаһкәрҙәрҙе тәүбәләтеү өсөн нисек тырышып эшләүен күрһәтеү маҡсатында, Нью-Йорк штатының Освего ҡалаһындағы тәүге сиркәү ағзаларының береһе Элиас Гудвин һәм башҡалар миңә һөйләгән түбәндәге факттарҙы килтерәбеҙ:—
GSAM 230.2Ул ваҡытта (1849) был урында Хирам Патч исемле йәш егет йәшәгән. Ул бер йәш ҡыҙ менән йәрәшкән, һәм тиҙҙән улар өйләнешкән. Улар иманға килмәгән кешеләр булһа ла, пастор Уайт һәм уның ҡатыны үткәргән йыйылыштарға йөрөгән һәм христиан булырға күнә яҙғандар. Шул ваҡытта Осего ҡалаһындағы бер сиркәүҙә яңырыу хәрәкәте башлана — уны руханилар түгел, ә округ фондының казначейы булған абруйлы мирян ойоштора. Был кеше бик дәртле булып күренде һәм гонаһкәрҙәр өсөн ҙур борсолоу кисергәнен әйтте. Ул иманға килмәгәндәр өсөн доға ҡылғанда ҡулдарын ҡыҫып-һыҡты, уларҙың юғалған хәле уны бик ҙур борсолоуға һалған кеүек күренде.
GSAM 230.3Патч әфәнде һәм уның киләсәк тормош иптәше ошо яңырыу йыйылыштарына йөрөнө, һәм нисек ҡарар ҡабул итергә белмәй икеләнеп торҙо. Бер ваҡыт улар Уайт ханымға күренеш килгәндә шунда булды: уға Осия 5:6, 7 аяттары күрһәтелде, унда былай тип яҙылған: «Улар үҙҙәренең һарыҡтары һәм мал-тыуарҙары менән Хоҙайҙы эҙләргә сығасаҡтар; әммә уны таба алмаҫтар, сөнки ул уларҙан йыраҡлашҡан. Улар Хоҙайға хыянат иттеләр; сөнки улар сит балалар тыуҙырҙылар: хәҙер ай уларҙы һәм уларҙың өлөштәрен йотасаҡ». Уға күрһәтелде, был яңырыу йыйылыштарын ойоштороусылар Хоҙай алдында хаҡ түгел, һәм уларҙың гонаһкәрҙәр өсөн ихлас борсолоуы юҡ.
GSAM 231Уңышһыҙлыҡ фаразы
GSAM 231.1Шунан ул Патч әфәндегә әйтте: «Миңә һеҙгә әйтергә ҡушылды: был осраҡта аятта әйтелгән һүҙҙәр тура мәғәнәһендә үтәләсәк. Бер ай көтөгөҙ, һәм һеҙ үҙегеҙ ҙә был яңырыуҙа ҡатнашҡан һәм гонаһкәрҙәр өсөн ҙур борсолоу кисерәбеҙ тип белдергән кешеләрҙең кем икәнен белерһегеҙ». Патч әфәнде: «Мин көтөрмөн», — тине.
GSAM 231.2Был күренеш бирелгәндән һуң ике аҙна эсендә, гонаһкәрҙәр өсөн шундай рухи ауыртыу кисерәм тип әйткән әлеге хазинасының яһалма ғазапланыуы ваҡытында ашҡаҙанындағы ҡан тамыры шартланы, һәм күп ҡан юғалтыу арҡаһында уға түшәктә ятырға тура килде. Хазинасы идаралығының эштәрен округтың шерифы үҙ өҫтөнә алырға мәжбүр булды; ул констабльдарҙың береһе менән хазинасының китабында күрһәтелгән балансҡа ҡарап, эште үҙ контроленә алыр алдынан аҡсаны һанарға тотонғас, аҡса 1000 долларға етмәүен асыҡланы.
GSAM 231.3Шерифҡа ла, констабльға ла яңырыу йыйылышында шундай ихлас ҡатнашҡан кешенең аҡсаны үҙләштергән булыуы мөмкин түгел һымаҡ тойолдо. Улар уйланы: ул, мөгаен, аҡсаны түләп ебәргән, ә китапҡа тейешле яҙманы индерергә онотҡан; йәки, бәлки, уны банкҡа һалған, шуға күрә сейфтағы иҫәптә күренмәй ҡалғандыр. Һәр хәлдә, унан ышаныслы аңлатма талап итергә кәрәк, әммә быны һаҡлыҡ менән эшләргә кәрәк; сөнки әгәр ул аҡса уның ҡулында булһа, ул, һис шикһеҙ, уны йәшертергә тырышыр. Шуға күрә уларҙың береһе алдан китеп, өй артындағы сарайға йәшеренеп, артҡы ишекте берәй хәрәкәт булмаҫмы тип күҙәтергә, ә шериф төп ишектән инергә тейеш тип килешелде. Шериф йортҡа яҡынлашҡанда һәм төп ишектән ингәндә, ул артҡы ишектән сығып килгән ҡатындың кейемен күрҙе. Ҡурала ултырған кеше ҡатындың тиҙ генә ҡар көртөнә барғанын, ҡарҙан тишек ҡаҙып, унда нимәлер һалып, уны ҡар менән ҡаплағанын һәм йортҡа кире ҡайтҡанын күрҙе.
GSAM 232.1Шериф казначейҙың түшәге янына килеп, уның һаулығы тураһында һорашып, офиста булған буталсыҡтарҙы телгә алып, казначейҙың был мәсьәләне, моғайын, аңлатып бирә алыуына ишарәләне. Ир кеше ныҡ борсолоп, ҡулын күккә күтәреп, Аллаһты шаһит итеп, аҡса тураһында бер ни лә белмәүен әйтте. Шул саҡ ҡатын инеп, нимә булғанын һәм иренең ни өсөн шул тиклем борсолоуын белешергә теләне. Ир кеше яуапланы: «Улар беҙҙә уларҙың аҡсаһы бар тип уйлайҙар». Ҡатын да шул уҡ рәүешле ҡулдарын күтәреп, Аллаһты шаһит итеп, уларҙа аҡса юҡлығын һәм уның хаҡында бер ни лә белмәүҙәрен әйтте. Ул был һүҙҙәрҙе әйтеп бөтөү менән, ҡатын өйгә ингәс, йәшеренгән урынынан ҡар көртөнә ашыҡҡан констебль аралашыуға ҡыҫылып, былай тине: «Хөрмәтле ханым, был нимә? Мин һеҙҙең өйҙән ашығып сығып, ошоны ҡар аҫтына ҡуйғанығыҙҙы күрҙем, ә бына юғалған мең долларлыҡ аҡса һалған мешогығыҙ — уға 1000$ тип тамға ҡуйылған».
GSAM 232.2Көтөлгәнсә, ул рухи уяныу кинәт кенә тарҡалды. Патч әфәнде һәм уның киләсәк тормош иптәше, уяныуҙы ойоштороусының кем икәнен белгәс, хаҡлыҡ яҡлы тороп, Етенсе көн адвентистарына ҡушылдылар, һәм үлем көндәренә тиклем шул сиркәүҙең лайыҡлы ағзалары булып ҡалдылар.
GSAM 232.3Был күренеш, асыҡ күренеүенсә, иманға килмәгән кешеләрҙең мәнфәғәтендә һәм уларға айырыуса файҙа килтереү өсөн бирелгән, һәм ул гонаһкәрҙәрҙең тәүбәләнеүенә килтерҙе, ә уның тура йоғонтоһо үҙҙәре гонаһкәрҙәр булған һәм ике йөҙлөлөктәре арҡаһында Хоҙай тарафынан кире ҡағылған кешеләргә йүнәлтелгән ине. Улар «Хоҙайға хыянат иткән;» гонаһкәрҙәр өсөн ҙур рухи борсолоу кисерәбеҙ тип белдерһәләр ҙә, улар бары тик «сит балалар» ғына тыуҙырҙылар.
GSAM 232Кэмден (Нью-Йорк) ҡалаһындағы ике йөҙлө эшсе
GSAM 232.41849–50 йылдарҙың ҡышында пастор һәм Уайт ханым барған башҡа урындар араһында Нью-Йорк штатының Кэмден ҡалаһы ла бар ине, ул улар әле лә йәшәгән Освего ҡалаһынан яҡынса ҡырҡ миль алыҫлыҡта урынлашҡан. Был осрашыу хаҡында Уайт ханым болай ти:
GSAM 232.4«Барғанға тиклем миңә шунда хаҡлыҡты таныған бәләкәй йыйылышты күрһәттеләр, һәм улар араһында ҙур иманлы булыуын дәғүә иткән, әммә ике йөҙлө булып, Хоҙайҙың халҡын алдаған бер ҡатынды күрҙем».22
GSAM 233.11884 йылдың ғинуарында Нью-Йорк штатында хеҙмәт иткәндә, мин юғарыла телгә алынған конференция ваҡытында Кэмден ҡалаһында йәшәгән һәм ошо йыйылышта пастор Уайт менән уның ҡатыны ҡунаҡ булып торған Престон әфәнденән түбәндәге мәғлүмәттәрҙе ишеттем:—
GSAM 233.2«Был ҡатын изгеләштереү мәсьәләһендә сиктән тыш ҡараштарҙы өйрәтте, кеше камиллеккә етеп, бөтөнләй Алланың законынан өҫтөн була ала, тип әйтте; һәм үҙенең шул камил хәленә еткәнен дә дәғүә итте. Изгелек тураһында был тәғлимәт менән ул Кэмдендағы ҡайһы бер кешеләребеҙҙең күңелен борсой ине. Апай Уайтҡа күрһәттеләр: был ҡатындың бөтә ялған изгелегенә ҡарамаҫтан, йөрәге гонаһтан ҡара, ә тормошо боҙолған.
GSAM 233.3«Был урында, был ҡатындың алдында, апай Уайтҡа тағы бер күренеш бирелде; ул иманға килмәгәндәр өсөн ҙур рухи ауырлыҡ кисергән кеүек тойолһа ла, апай Уайт уға был гонаһкәрҙәр өсөн ихлас рухи борсолоу түгел, тип әйтте, сөнки уның үҙенең тормош юлы Хоҙай алдында дөрөҫ булманы. „Шулай итеп“, — тине Престон әфәнде, — „Кэмден күренеше тип аталған күренеш аныҡ һәм айырыуса шул ҡатындың хәленә ҡағыла, гонаһкәрҙәрҙең дөйөм хәленә түгел, һәм беҙ уны шул ваҡытта шулай аңлағайныҡ“».
GSAM 233.4Уайт ханым үҙенең күренешен һөйләп бөткәс, ҡатын тороп: «Хоҙай йөрәгемде белә, әгәр һеҙ уны күрә алһағыҙ, ул саф һәм таҙа икәнен күрер инегеҙ», — тине. Шулай итеп йыйылыш тамамланды. Ләкин күп тә үтмәй, ҡатын ауыр сирләп китте һәм үлермен тип уйланы. Ул әйтте: «Миңә Апай Уайтты күрергә кәрәк; уға бер серҙе асыҡларға тейешмен. Мин уға яҡшы ҡатынмын, таҙамын тип әйттем. Был дөрөҫ түгел. Мин яман ҡатынмын. Минең менән бергә йәшәгән был ир – минең ирем түгел. Мин Англияла яҡшы иремде һәм бер бәләкәй баланы ташлап, был ир менән ҡасып киттем. Беҙ бер ваҡытта ла өйләнешмәнек. Мин үҙемде табип тип танытып, судта бер шешәһе 1 долларға төшкән тип ант иткән дарыуҙарҙы һаттым, әммә улар миңә шешәһе бары 12 цент ҡына торҙо. Шулай уҡ мин ярлы кешегә һатҡан һыйырыбыҙҙың беҙгә 30 долларға төшкәненә ант иттем, ә ул ысынлап та 20 долларға ғына төшкән ине.»23
GSAM 234.1Шундай ике йөҙлө ялғансыларға ҡағыла Уайт ханымдың «гонаһкәрҙәр өсөн йән әрнеүе» тураһындағы һүҙҙәре, ә ғәҙәти гонаһкәрҙәргә түгел. 1845 йылдың яҙында тәү тапҡыр проповед ителгән гонаһкәрҙәргә «рәхимлек юҡ» доктринаһының шул мәлдән үк тулыһынса тәнҡитләнгәнен һәм Уайт ханымдың шул ваҡыттан башлап ғәйеплеләрҙең тәүбәгә килеүе өсөн бар көсөн һалғанын күрһәткән юғарыла килтерелгән факттарҙы иҫәпкә алғанда, 1851 йылда Experience and Views исемле эше баҫылып сыҡҡанда ул «гонаһкәрҙәр өсөн бүтән ҡотҡарыу юҡ» тип өйрәтергә теләне, тип кем ышана ала?
GSAM 234Рәхимлек юҡ тип һанаған кеше
GSAM 234.2Хатта 1848 йылда ла ҡайһы бер кешеләр гонаһкәрҙәргә бүтән рәхимлек юҡ тип һанай ине. Әммә улар Етенсе көн адвентистары түгел ине. Был төркөмдән Свит исемле берәү Нью-Йорк штатының Рочестер ҡалаһында йәшәгән. Мин иманымды асыҡ белдереп, Беренсе көн адвентистары араһында крещение алғандан һуң күп тә үтмәй, Нью-Йорк штатының Канандаигуа ҡалаһында пасторҙар Дж. С. Байвотер һәм Джордж В. Бёрнхэм үткәргән палатка йыйылышына йөрөнөм. Был Свит исемле кеше шунда булды һәм минең дини тәжрибәмдең ысынлығына бик етди шик белдерҙе, сөнки ул «хәҙер гонаһкәрҙәрҙең тәүбә итеүе мөмкин түгел» тип иҫәпләй ине.
Notes
- Маттай 25:10. ↩
- Лука 12:35, 36. ↩
- Early Writings, б. 55. ↩
- Асыҡланыу 11:19. ↩
- Асыҡланыу 3:3. ↩
- Асыҡланыу 3:11. ↩
- Асыҡланыу 3:7, 8. ↩
- 1 Коринфяндарға 16:9. ↩
- 2 Коринфяндарға 2:12, 13. ↩
- Колоссалыларға 4:2, 3. ↩
- Advent Herald, 1844 йылдың 11 декабре. ↩
- Сёрклвилл, Огайо, Religious Telescope, 1844. ↩
- Э. Г. Уайт ханым, Advent Review, 1883 йылдың 20 ноябрендә. ↩
- Пастор Һаймстың Мэйн штатындағы хеҙмәттәре тураһында отчеты, Morning Watch, Нью-Йорк, 1845 йылдың 6 июне. ↩
- The Spirit of Prophecy, том 4, б. 268, 271. ↩
- Дж. Н. Эндрюстың 1874 йылдың сентябрендәге хаты. ↩
- Труздейл ханымдың 1875 йылдың 17 августындағы хаты. ↩
- Труздейл ханымдың 1891 йылдың 27 ғинуарындағы хаты. ↩
- Ира Эббиҙың 1885 йылдың мартындағы хаты, Review and Herald гәзитендә 1885 йылдың 7 апрелендә килтерелгән. ↩
- Early Writings, б. 45. ↩
- Early Writings, б. 45-тәге аңлатманы ҡарағыҙ. ↩
- Life Sketches of Ellen G. White, б. 129. ↩
- Престон мырзаның Кэмден йыйылышы хаҡындағы хисабы Life Sketches of Ellen G. White китабындағы 129–130-сы биттәрҙәге мәғлүмәтте раҫлай, шул уҡ ваҡытта унда телгә алынмаған юғарыла күрһәтелгән деталдәрҙе лә бирә. ↩