Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
03 / 29
03 / 29

2-се бүлек — Ҡотҡарыу планы асыҡлана

John Norton Loughborough

GSAM 38.1«Өмөт тотҡарланһа, йөрәк ауырый; ә теләк тормошҡа ашһа, ул — ғүмер ағасы.»1 «Сөнки ғәскәрҙәр Хоҙайы былай ти: Бер аҙҙан мин тағы бер тапҡыр күктәрҙе, ерҙе, диңгеҙҙе һәм ҡоро ерҙе тибрәтәм; һәм бөтә халыҡтарҙы тибрәтәм, һәм бөтә халыҡтарҙың теләге киләсәк; һәм был йортто дан менән тултырам, ти ғәскәрҙәр Хоҙайы.»2

GSAM 38.2Аҙамды Эден баҡсаһынан һәм тормош ағасынан ҡыуғандан бирле, ҡатын орлоғона ҡарата Шайтанға әйтелгән «Ул һинең башыңды һындырасаҡ» тигән һүҙҙәр шайтандың һуңғы еңелеүенә, уның алдаҡ пландарының емерелеүенә һәм тормош ағасына кире ҡайтыуға өмөт бирҙе. Көтөлгән Зат — вәғәҙә ителгән Орлоҡ — шулай итеп «бөтә халыҡтарҙың теләге» булды.

GSAM 38.3Юғарыла килтерелгән Һаҡайҙан алынған өҙөктә был Көтөлгән Заттың килеүе Раббының күктәрҙе лә, ерҙе лә тибрәтәсәк мәл менән бәйле булып күренә. Павел Ибраниҙәргә яҙғанда был тибрәтеүҙе киләсәктә тип билдәләй: «Тағы бер тапҡыр мин тик ерҙе генә түгел, күктәрҙе лә тибрәтәм. Һәм был тағы бер тапҡыр тигән һүҙ тибрәлгән нәмәләрҙең, яһалған нәмәләр булараҡ, алып ташланыуын аңлата, шулай итеп тибрәлмәҫ нәмәләр генә ҡалһын өсөн. Шуға күрә тибрәлмәҫ патшалыҡ ҡабул итеп, рәхимлеккә эйә булып, Аллаға ихтирам һәм изге ҡурҡыу менән ҡабул ителерлек итеп хеҙмәт итик.»3 Киләсәктә буласаҡ бер генә тибрәнеү тураһындағы был һүҙҙәр уны Мәсих — вәғәҙәләнгән Орлоҡ, «бөтә халыҡтарҙың теләге» — аҫтында Хоҙайҙың патшалығының һуңғы ҡоролоуы менән тығыҙ бәйләнештә күрһәтә кеүек.

GSAM 39.1Мәсих аша тормошҡа ашырыласаҡ яңырыуҙы һуңғы көндәрҙә бөтә Библияны асыҡ тотҡан һәр кем асыҡ күрә ала. Боронғоларҙа иһә был шулай булманы. Хоҙай һүҙе уларға «ҡағиҙә өҫтөнә ҡағиҙә, ҡағиҙә өҫтөнә ҡағиҙә; һыҙат өҫтөнә һыҙат, һыҙат өҫтөнә һыҙат; бында бер аҙ, унда бер аҙ» килде.4 Шулай итеп, уларға ҡотҡарыу планы асыҡланған саҡта ул изге кешеләрҙең юлы кеүек булды: «яҡтырыусы яҡтылыҡ, камил көнгә тиклем көндән-көн көсәйә барған».5 Шулай итеп, был пландың уның боронғо халҡына әкренләп асыҡланыуын ҡыҫҡаса күҙәтеү ҙур ҡыҙыҡһыныу уята.

GSAM 39Башта тотҡарлыҡ асыҡланманы

GSAM 39.2Хоҙай уларға вәғәҙәләнгән Орлоҡҡа бәйле өмөттәре тулыһынса тормошҡа ашҡансы йөҙләгән йыл үтергә тейешлеген шунда уҡ асып бирмәне һәм, шулай итеп, өмөттәрен кисектермәне, йөрәктәрен ауырттырманы. Яҙылған факттарҙан күренеүенсә, уларға тәүге тыуған бала шул Орлоҡ булыр тип уйларға рөхсәт ителде; шулай уҡ бик тиҙҙән ниндәйҙер рәүештә Эден баҡсаһы яңынан тергеҙелер, һәм улар йәнә тормош ағасына инеү мөмкинлегенә эйә булыр тип ышандылар. Каин тыуғанда Һауа: «Мин Хоҙайҙан ир алдым», — тип ҡысҡырҙы.6 Ҡайһы бер иврит ғалимдары шаһитлыҡ итә: текст тура һәм тулы тәржемәлә «Мин бер ирҙе — Хоҙайҙы алдым» тип уҡыла. Яғни, бына был — Шайтанды еңер өсөн Хоҙай эшен башҡарыусы Орлоҡ. Әбел тыуғанда Һауаның шундай һүҙ әйткәне хаҡында бер ҙә мәғлүмәт юҡ. Ул тәүге тыуған бала вәғәҙәне үтәр тип уйларға мөмкин ине, һәм, әлбиттә, шулай уйлағандыр. Әммә Каиндың холҡо үҫкән һайын, уның яман эштәрен күреп, өмөттәре һүнеп, хатта юҡҡа сыҡҡандыр, сөнки был эштәр ниһайәт уның туғанын үлтереүгә килтерҙе. Әбел үлтерелгәнгә тиклем улар үҙҙәре өсөн киләсәктә яһалырға тейеш ҡорбан тураһында ҡайһы бер яҡтылыҡ һәм белем алған булырға тейеш; сөнки Әбел, Аллаһтың күрһәтмәһе буйынса, ҡорбан итеп һарыҡ балаһын килтерһә, туғаны кеүек үк өйрәтелгән Каин ер емештәренән ҡорбан килтерҙе, һәм уны хәтта ярһыу һәм көнләшеү рухы менән ҡатнаштырҙы. Әбелдең ҡорбаны Каиндыҡына ҡарағанда ҡабул ителерлек ине, сөнки ул «иман менән» яһалған, һәм Павел уның хаҡында: «Ул үлһә лә һөйләй», — тип яҙа.7

GSAM 40Сет — Орлоҡмо?

GSAM 40.1Әбелдең үлеменән һуң Сет тыуҙы, һәм өмөт яңынан терелде; «Сөнки Алла» «миңә Каин үлтергән Әбелдең урынына башҡа орлоҡ бирҙе», — тине Һауа.8 Һуңынан Сет Аҙам нәҫелендә иҫәпкә алынды. (Ҡарағыҙ: Башланмыш 5:3.) Ысын беренсе тыуған Каин нәҫел шәжәрәһендә иҫәпкә алынмай. Мөгаен, Һауа хәҙер Сетте вәғәҙәләнгән Орлоҡ тип иҫәпләгәндер. Яҙмаларҙан күренеүенсә, Сет тыуғандан һуң кешеләр үҙҙәрен Хоҙай исеме менән атай башлаған. (Башланмыш 4:26-ның ситтәге иҫкәрмәһен ҡарағыҙ.) Бәлки, улар Сетте һуңғы хаким, Хоҙай буласаҡ һәм Шайтандың баҫып алған хакимлығын емерер тип фаразлағандыр.

GSAM 40Нойға йүнәлтелгән өмөт

GSAM 40.2Аҙамдан Ной тыуғанға тиклемге ваҡиғаларҙың ҡыҫҡа яҙмаһында кешелек нәҫеленең генеалогияһынан башҡа бик аҙ мәғлүмәт бирелгән. Нойҙың тыуыуы («ғәҙел» — ситтәге иҫкәрмәлә) менән өмөт яңынан уянды, һәм халыҡ: «Был кеше Хоҙай ҡарғыш һалған ер арҡаһында беҙҙең хеҙмәтебеҙҙә һәм ҡул эшебеҙҙәге ауырлыҡтарҙа йыуатыр», — тине.9 Илаһи һүҙ уларҙың нисек йәки ниндәй юл менән йыуаныс көткәндәре тураһында тын; әммә ергә яһалған ҡарғыш ниндәйҙер рәүештә йомшаҡланыр тип өмөт ителде. Ной заманында кешеләр донъяны гонаһтар һәм көс ҡулланыу менән шул тиклем тултырасаҡ һәм шуның арҡаһында бөтөн нәҫел-ырыу ташҡын менән ер йөҙөнән юҡ ителәсәк осорҙағы яманлыҡты белеү, шулай уҡ Нойҙың ғаиләһе менән генә һәләкәттән ҡотолоуҙары һәм уның йөҙ егерме йыл буйына донъяны киләсәк һәләкәттән иҫкәртеүе тураһындағы мәғлүмәттәр барыһы ла уларҙан йәшерелде.

GSAM 41Бабел төҙөлгән

GSAM 41.1Һыу баҫыуҙан һуң кешеләргә Ной аша ерҙе яңынан тултырырға бойорҙолар; әммә улар күбәйә башлағас, Хоҙайҙың улар менән идара итеү планын кире ҡаҡтылар. Нимрод Бабел (һуңынан Вавилон тип аталған) короллеген нигеҙләне (ерҙәге тәүге дәүләт).10 Бер аҙҙан халыҡ үҙҙәренә дан-шөһрәт эҙләп һәм ситкә таралмаҫ өсөн Бабел манараһын төҙөүгә тотондо, был Ной аша Хоҙай өйрәткәндәренә бөтөнләй ҡаршы килде. Хоҙайҙың үҙ маҡсаттарын тормошҡа ашырыуын сабырлыҡ менән көтөп тормайынса, улар эште үҙ ҡулдарына алды, шунан Хоҙай уларҙың телен бутатып, уларҙы ситкә таратты.

GSAM 41Ибраһим — донъя мираҫсыһы

GSAM 41.2Нойҙан ун быуын аҫҡа төшөп, ҡыҫҡа яҙманы күҙәтеп, беҙ Ибраһимдың саҡырыуын күрәбеҙ; уға Раббыбыҙ әйтте: «Һин күргән был бөтә ерҙе һиңә һәм һинең нәҫелеңә мәңгелеккә бирәсәкмен. Һәм мин һинең нәҫелеңде ерҙәге тупраҡ һымаҡ күп итермен: әгәр кеше ерҙәге тупраҡты һанап бөтһә, һинең нәҫелеңде лә һанап бөтөр. Ҡалҡы, ерҙе оҙонлоғо буйынса ла, киңлеге буйынса ла үтеп йөрө; сөнки мин уны һиңә бирәсәкмен.»11 Әммә Ибраһимға ерҙе биләр тигән был вәғәҙәгә ҡарамаҫтан, Хоҙай уны үләсәгенә ышандырҙы. Павел әйтә: ул «һуңынан мираҫҡа алырға тейеш булған урынға» сыҡҡан.12 Вәғәҙә үтәлеше тураһында был һорау, шикһеҙ, Алланан килгән күренештә Ибраһимға асыҡ ителде, сөнки ул «нигеҙҙәре булған, төҙөүсеһе һәм яһаусыһы — Алла — ҡаланы көттө».13 Римлеләргә 4:13-тә әйтелә: вәғәҙә «ул донъя мираҫсыһы булырға тейеш» ине; хәҙерге хәлендә түгел, ә һуңыраҡ, ул яңынан тере торғас.

GSAM 42.1Кеше күҙлегенән ҡарағанда, Ибраһим вәғәҙәләнгән орлоҡтың үҙенән сыҡҡан нәҫел булыуын күрергә һәләтһеҙ булды. Шуға күрә ул үҙенең идарасыһы Элиезерҙы был орлоҡ тип иҫәпләргә тәҡдим итте. Хоҙай әйтте: «Юҡ, әммә ул һинең үҙ эсеңдән сығасаҡ». Хәҙер Хоҙай уға уның нәҫеленең һуңғы эшенең шунда уҡ тормошҡа ашмаясағын асыҡлай башлай. Ул Ибраһимға әйтте: «Һинең нәҫелең үҙҙәренә ҡарамаған ерҙә сит кеше булып йәшәр, уларға хеҙмәт итер; һәм улар уларҙы дүрт йөҙ йыл ҡыйнарҙар... Һин иһә тыныслыҡта ата-бабаларың янына китерһең; һин оло йәштә ерләнәсәкһең».14

GSAM 42.2Ибраһимдың ҡатыны вәғәҙә үтәлешен тиҙерәк тормошҡа ашырыу өсөн аҡылһыҙ бер план тәҡдим итте; әммә Исхаҡ — Ибраһим менән законлы ҡатыны Сараның ысын улы — тыуғас, Хоҙай Исмәғил һәм уның әсәһе Һағар тураһында: «Был ҡол ҡатынды һәм уның улын сығарып ебәрегеҙ», — тине.

GSAM 42.3Исхаҡты ҡорбанлыҡ өҫтәлендә ҡорбанға килтереү менән Ибраһимдың иманы һыналғанда ул үлеләрҙең терелеүе тураһында дәрес алды. Уның хаҡында әйтелә: «Ул Алланың уны [Исхаҡты] хатта үлеләрҙән дә терелтеп алырға һәләтле икәнен иҫәпкә алды; шунан уны символик рәүештә кире алды».15

GSAM 42Ысын орлоҡ

GSAM 42.4Бер ваҡыт Ибраһимға шундай итеп өйрәтелде: бөтә халыҡтарҙы бәрәкәтләйәсәк ысын Орлоҡ, тән буйынса уның нәҫеленән булһа ла, ысынбарлыҡта Алланың Мәсихе буласаҡ; сөнки Хоҙай уға: «Күптәрҙе күҙ уңында тотоп, орлоҡтарға тип түгел, ә берәүҙе күҙ уңында тотоп, һинең Орлоғоңа тип, ул — Мәсих», — тине.16 Апостол Павел был хаҡта болай тине: «Изге Яҙма, Алланың яһүд булмағандарҙы иман аша ғәҙелләйәсәген алдан күреп, Ибраһимға: Һиндә бөтә халыҡтар бәрәкәтле булыр, – тип алдан уҡ Инжилде вәғәзләне».17 Ибраһимға бирелгән вәғәҙә Исхаҡҡа һәм уның нәҫеленә18 лә ҡабатланды, шулай уҡ Яҡупҡа ла.19

GSAM 42.5Яҡуптың ун ике улы булыу сәбәпле, хәҙер табигый рәүештә һорау тыуа: ысын Орлоҡ нәҫеле ҡайһы аша эҙләнергә? Яҡуптың улдары хаҡындағы рухландырылған шаһитлығында был мәсьәлә хәл ителгән: «Юдаҙан скипетр китмәҫ, аяҡтары араһынан закон сығарыусы ла китмәҫ, Шило килгәнсе; һәм уға халыҡ йыйылышы булыр».20 Был фараздың үтәлешендә иҫкә алырға кәрәк: Израилдәр төрлө халыҡтар ҡулы аҫтында булһа ла, уларға үҙ Санхедриндарын ойошторорға рөхсәт ителде. Шулай итеп, Яһүд — Яһүд исеменән аталған яһүд ҡәбиләһе — Шило (Мәсих) килеп еткәнсе үҙ хөкүмәттәрендә ҡайһы бер хоҡуҡтарға эйә булды.

GSAM 43Йәшерелгән ваҡыт

GSAM 43.1Патриархтар яңынан тергеҙелеү һәм вәғәҙә ителгән Орлоҡ тураһында ҡайһы бер мәғлүмәткә эйә булған; әммә уның ҡасан киләсәге йәки килеүенә күпме ваҡыт ҡалғаны уларҙан йәшерен булған. Яҡуптың нәҫеле Мысырҙа күбәйгән һайын, «Иосифты белмәгән»21 ассириялы фараон (Ишая 52:4) уларҙы баҫым аҫтына алғанда, уларҙың иҫе табигый рәүештә Ибраһимға әйтелгән 400 (дөрөҫөнә 430) йылға — уларҙың азаптары һәм сит илдәге тормошо осорона — йүнәлде, был осорҙан ҡотолоу вәғәҙәләнгән мираҫҡа илтәсәк тип өмөт иттеләр.

GSAM 43.2Муса тыуғанда, ата-әсәһе уны «матур бала» итеп күрҙе.22 Уларға, Аллаһының ярҙамы менән, ул Израилде ҡаты ҡоллоҡтан ҡотҡарыусы буласаҡ тигән мәғлүмәт бирелгәндер. Шөбһәһеҙ, был мәғлүмәт Мусаға тапшырылған; сөнки ул ҡырҡ йәшендә баҫым аҫтындағы израилдәр менән бергә барып, улар менән бергә азаптарҙы кисерергә — Фараон ҡыҙының улы һәм Мысыр тәхетенең мираҫсыһы булыуҙан баш тартырға — тулыһынса ҡарар итте,23 һәм халыҡтың яҡлаусыһы булып сығыш яһап, уларҙы яҡлау маҡсатында бер мысырлыны үлтергәс, уларҙың уның эшен танымауына бик аптыраны; «сөнки ул туғандары Алланың уның ҡулы аша уларҙы ҡотҡарырын аңлар тип уйлаған.»24

GSAM 44.1Раббының Израил улдарын Мысырҙан сығарырға билдәләнгән ваҡыты еткәс, улар бер көн дә алда-артта ҡалмайынса, фаразланған ваҡытта сығып киттеләр. (Сығыу 12:40, 41). Улар Мусаны үҙҙәренең һуңғы хакиме һәм үҙенә вәғәҙә бирелгән орлоҡ тип ҡабул итә алмаҫ ине, сөнки ул Леви ҡәбиләһенән ине, ә Яҡуп үҙенең рухланған фаразында Иуҙә уларҙың хакиме буласаҡ, Шило килгәнсе, тип әйтмәгәнме?

GSAM 44«Мин уны күрермен, әммә хәҙер түгел.»

GSAM 44.2Израилдәр Кәнәғәнәгә юл тотҡанда, Моаб патшаһы (Лоттың тоҡомо) Бәләҡ Израилде ҡарғыларға Бәләамды саҡырҙы. Хоҙай уның ҡарғыһын бәрәкәткә әйләндерҙе, һәм шуның аша улар өҫтәмә яҡтылыҡ алдылар; был яҡтылыҡ шайтандың баҫып алыуынан һуңғы азатлыҡ Кәнәғәнәгә инеү менән шунда уҡ буласаҡ тигән уйҙы юҡҡа сығарыр өсөн ине. Изге Яҙмаларҙа был турала болай тип һөйләнә: Бәләам Алланың күрһәтеүендә әйткән: «Мин уны күрермен, әммә хәҙер түгел; мин уны күҙәтәрмен, әммә яҡында түгел; Яҡуптан бер йондоҙ сығыр, Израилдән бер батшалыҡ таяғы күтәрелер, ул Моабтың мөйөштәрен һуғып, Ситтың бөтә балаларын юҡ итер».25

GSAM 44.3Ибраһимдан сыҡҡан был күп һанлы нәҫел тураһында Павел былай тип һөйләй: «Шулай итеп, берҙән, үле кеүек булған кешенән, күктәге йондоҙҙар кеүек күп, диңгеҙ ярындағы ҡом кеүек һанап бөткөһөҙ нәҫел сыҡты. Улар барыһы ла ышаныс менән вафат булды, вәғәҙәләрҙе ҡабул итмәгән килеш; әммә уларҙы алыҫтан күреп, ышандылар, уларҙы ҡабул иттеләр һәм ерҙә сит кешеләр һәм сәйәхәтселәр икәндәрен танынылар. »26

GSAM 44.4Израил йөрәге Бәләамдың уларҙың өмөтөнөң тормошҡа ашыуы «хәҙер ҙә түгел,» «яҡын» да түгел тигән фаразы менән һыҙланырға йәки өмөтһөҙләнергә тейеш түгел ине; сөнки был пәйғәмбәрлектән бер аҙ алда, Хоҙай үҙенең ғүмере менән ант итеп, был данлыҡлы хәлдең һуңыраҡ киләсәген раҫланы. Муса аша ул әйтте: «Мин тере торған кеүек, бөтөн ер Хоҙайҙың даны менән тулыр.»27 Пәйғәмбәр Һабаҡҡуҡ заманында, 863 йыл үткәс, шул уҡ хаҡлыҡ ҡабатланды, әммә ул әле киләсәктә буласаҡ ваҡиға тип әйтелде: «сөнки ер Хоҙайҙың даны хаҡындағы белем менән тулыр, нисек һыуҙар диңгеҙҙе ҡаплай.»28

GSAM 45Изге урын хеҙмәте — ысын хеҙмәттең өлгөһө

GSAM 45.1Раббы Израилде Мысырҙан сығарғанда, ул бөтә лагерь алдында әхлаҡи фәрмандары буйынса ҡанунын иғлан итте һәм уларға үҙенең бармағы менән ташҡа соҡоп яҙылған нөсхәһен бирҙе, уларҙы һәр ваҡыт улар өсөн үҙен ҡорбан итәсәк Ҡотҡарыусыға йүнәлтеү өсөн; һәм уның ҡиммәтле ҡаны ярҙамында уларҙың гонаһтары таҙартылһын өсөн ул сүлдә изге урын ҡорҙо. Был шатыр йәки изге урындың бөтә төҙөлөшөн Мусаға тауҙа Хоҙай күрһәткән үрнәккә тап килтереп яһарға ҡушылды.29 Был изге урындағы ғибәҙәт — Христостың күктәге изге урында башҡарыласаҡ ысын ғибәҙәтенең күләгәһе ине.30 Изге урындағы ҡорбандар һәм бүләктәр аша Алланың маҡсаты — кешеләргә «киләсәктәге яҡшы әйберҙәрҙең» күләгәһен күрһәтеү ине,31 ә Шайтандың тырышлығы — кешеләрҙе Христосҡа һәм уның ысын ғибәҙәтенә түгел, ә ошо бүләктең үҙенә иғтибар йүнәлтергә этәрә ине, ә бүләк уның бары тик бер миҫалы ғына ине. Шулай итеп ул кешеләрҙе ҡотҡарыу өсөн үҙҙәренең эштәренә ышанырға өндәне.

GSAM 45.2Хоҙайҙың маҡсаты — үҙ халҡы — израилдәрҙең — патшаһы булыу, уларҙың һуғыштарын үткәреү һәм халыҡтарҙы буйһондороу ине. Уның хакимлыҡ итеү ысулы бар ине, был түбәндәге текстта күрһәтелгән: «Кәнан ерендә ул ете халыҡты юҡ иткәс, уларҙың ерен уларға шыбаға буйынса бүлеп бирҙе. Шунан ул уларға пәйғәмбәр Самуилға тиклем яҡынса дүрт йөҙ илле йыл дауамында судьялар тәғәйенләне».32

GSAM 45Израил патша һорай

GSAM 45.3Израилдәр Алланың улар менән идара итеү рәүешен, күрәһең, оҡшатманы. Әммә уның маҡсаты һәм теләге — уларҙың тирә-яҡтағы бөтә халыҡтарҙан айырылып торған үҙенсәлекле халыҡ булыуы ине. Әгәр улар уның күрһәтмәләрен ҡаты үтәһә, хатта башҡа халыҡтар ҙа улар хаҡында: «Ысынлап та, был бөйөк халыҡ — зирәк һәм аңлы халыҡ, — тип әйтер ине. Сөнки ниндәй бөйөк милләт бар, уларҙың Аллаһы шундай яҡын булған, беҙ уны ниндәй генә эш өсөн өндәһәк тә, беҙҙең Аллаһыбыҙ кеүек?»33

GSAM 46.1Ризаһыҙлыҡтарынан улар Самуилдан үҙҙәре өҫтөнә патша тәғәйенләүен һораны, һәм Хоҙай Самуилға: «Улар мине кире ҡаҡты, улар минең үҙҙәре өҫтөнән патшалыҡ итеүемде теләмәй», — тине.34 Унан һуң улар Самуилға тағы ла ҡатыраҡ итеп: «Барлыҡ халыҡтар кеүек беҙҙе хөкөм итер өсөн хәҙер беҙгә патша тәғәйенлә», — тине.35 Самуил уларға патша булғанда киләсәк баҫымды ентекләп аңлатты, әммә халыҡ Самуилдың һүҙенә ҡолаҡ һалырға теләмәне: «Юҡ, — тинеләр, — беҙҙең өҫтөбөҙҙә патша булһын; беҙ ҙә бөтә халыҡтар кеүек булайыҡ; патшабыҙ беҙҙе хөкөм итһен, алдабыҙҙан сығып, беҙҙең һуғыштарыбыҙҙы алып барһын».36

GSAM 46.2Шулай итеп, улар менән яҡынса биш йөҙ йыл буйы патшалар идара итте: тәүҙә Саул, Давид һәм Соломон осоронда бер короллек булараҡ, һуңынан Израил һәм Иудея исемле ике короллеккә бүленеп. Уларҙың бик аҙ ғына патшалары яҡшы һәм ғәҙел булды, ә күпселеге яуыз булып, халыҡты идолдарға табыныуға һәм ҙур ғәйептәргә алып килде. Шулай итеп, халыҡ тик патшаға эйә булыуҙа ғына түгел, ә яуызлыҡта, ата-бабаларының Хоҙайын ташлауҙа һәм идолдарға һәм күктәге йондоҙҙарға табыныуҙа ла тирә-яҡтағы халыҡтарға оҡшаны.

GSAM 46.3Хоҙай пәйғәмбәр Осия ауыҙынан был патшалыҡ хаҡында әйтте: «Израил, һин үҙеңде юҡ иттең; әммә ярҙамың миндә. Мин һинең патшаң булырмын; бөтә ҡалаларыңда һине ҡотҡарырлыҡ башҡа кем бар? Һин: Миңә патша һәм кенәздәр ҡуйығыҙ, — тип әйткән судьяларың ҡайҙа? Мин асыуымда һиңә патша бирҙем, ярһыуымда уны алдым».37

GSAM 47Патшалыҡ ауҙарылды

GSAM 47.1Был патша хакимлығы Халдеялылар Иерусалимды яндырып, ғибәҙәтхана һауыттарын алып, Иудеяны Вавилонға әсиргә алып киткәнсе дауам итте; унда, уларға ҡаршы фаразланғанса, улар етмеш йыл торҙо. Был монархик хакимлыҡ тамамланғас, Хоҙай пәйғәмбәр Езекииль аша уларҙың һуңғы патшаһы Сидекияға әйтте, «Израилдең изгеһеҙ, яуыз хакиме, көнең килеп етте, ғәйеп тамамланасаҡ, тип әйтә Хоҙай: диадемаңды ал, тәжҙе төшөр; был элеккесә булмаясаҡ: түбән төшкәнде [Вавилон хакимен] күтәр, юғары торғанды [Юда ҡәбиләһенең үҙен бик юғары күтәргән хакимен] түбән төшөр. Мин уны ауҙарып, ауҙарып, ауҙарам; ул уның хоҡуғы булған кеше килгәнсе яңынан булмаясаҡ; һәм мин уны уға бирәсәкмен».38

GSAM 47.2Был законлы хаким, ысын Тоҡом — Мәсих. Уның хаҡында Михә пәйғәмбәр яҙған: «Һин, көтөү манараһы, Сион ҡыҙының ныҡ ҡәлғәһе, һиңә киләсәк, хатта тәүге хакимлыҡ [Мәсихтә яңыртылған ер өҫтөндәге хакимлыҡ]: батшалыҡ Иерусалим ҡыҙына киләсәк».39

GSAM 47.3Израил скипетрҙы юғалтҡас, ул Вавилон патшаһының ҡулына күсте. Бер-бер артлы Мидия-Фарсы, Греция һәм Рим хакимлығы аҫтында патшалыҡ өс тапҡыр ауҙарылды. Рим императоры Август Цезарь хакимлығы осоронда Мәсих, Давид тәхетенең законлы мираҫсыһы — ҡатындың, Ибраһимдың һәм Давидтың ысын орлоғо — фаразланғанса тыуҙы.

GSAM 47.4Халыҡ законлы Хакимдың, ысын Тоҡомдоң, ҡыҫҡа ғүмерле короллеге булған ғәҙәти үлемле кеше генә түгел икәнен белһен өсөн, Хоҙай псалм яҙыусыны былай тип яҙырға этәрҙе: «Мин уны үҙемдең тәүге улым итеп ҡуясаҡмын, ер йөҙөндәге патшаларҙан юғарыраҡ итәсәкмен. Мин уға мәңге рәхимлек итәрмен, һәм килешеүем уның менән ныҡлы торор. Уның нәҫелен дә мәңге һаҡлармын, һәм уның тәхете күктәр көндәре кеүек булыр». «Уның нәҫеле мәңге дауам итер, һәм уның тәхете минең алдымда ҡояш кеүек. Ул мәңге ай кеүек ныҡлы ҡуйылыр, һәм күктә тоғро шаһит кеүек булыр».40

GSAM 48.1Ишая пәйғәмбәрлек китабында был Идара итеүсе тураһында артабан түбәндәгесә уҡыла: «Беҙгә бала тыуҙы, беҙгә ул бирелде: хакимлыҡ уның иңендә буласаҡ; һәм уның исеме Ғәжәп, Киңәшсе, Көслө Хоҙай, Мәңгелек Атай, Тыныслыҡ Принсы тип аталасаҡ. Уның хакимлығының һәм тыныслығының үҫеше Давид тәхетендә һәм уның патшалығында сикһеҙ буласаҡ; уны хәҙерҙән башлап мәңгелеккә тиклем хөкөм һәм ғәҙеллек менән тәртипкә килтереп, нығытасаҡ. Ғәскәрҙәр Хоҙайының дәртләнеүе быны тормошҡа ашырасаҡ. »41

GSAM 48Енохтың һәм Илияның күсерелеүе

GSAM 48.2Боронғо замандарҙа үлем тәмен татымай, тура күктәргә күсерелгән кешеләр тураһында осраҡтар теркәлгән. Аҙамдан етенсе булып торған Енох тураһында әйтелә: ул «Хоҙай менән йөрөнө; ул юҡ булды, сөнки Хоҙай уны алды».42 «Иман аша Енох үлемде күрмәҫ өсөн күсерелде; ул табылманы, сөнки Хоҙай уны күсерҙе; сөнки күсерелеүенә тиклем ул Хоҙайҙы ҡәнәғәтләндергәнлеге тураһында шаһитлыҡ алды».43

GSAM 48.3Тағы ла Илия менән Элиша бергә атлап барғанда, «улар әле лә атлап барғанда һәм һөйләшкәндә, ҡарағыҙ, утлы арба һәм утлы аттар пәйда булды, һәм уларҙы бер-береһенән айырып ебәрҙе; һәм Илия өйөрмә менән күктәргә күтәрелде. Ә Элиша уны күреп ҡысҡырҙы: Әтәйем, әтәйем, Израил арбаһы, уның атсылары! Унан һуң ул уны күрмәй ҡалды. »44

GSAM 48.4Енох Христостың бөтә ер йөҙөнә хөкөм итеүсе булараҡ килеүен түбәндәге һүҙҙәр менән пәйғәмбәрләгән: «Менә, Хоҙай үҙенең тиҫтәләрсә мең изгеһе менән килә, бөтәһенә лә хөкөм сығарырға, һәм улар араһындағы бөтә изгеһеҙҙәрҙе үҙҙәре изгеһеҙ рәүештә ҡылған бөтә изгеһеҙ эштәре һәм изгеһеҙ гонаһкәрҙәрҙең уға ҡаршы әйткән бөтә ҡаты һүҙҙәре өсөн фаш итергә».45

GSAM 49Иов Хоҙайҙың килеүен өйрәтте

GSAM 49.1Муса заманында йәшәгән тип һаналған Иов Христос килеүе һәм терелеү тураһында ҡайһы бер мәғлүмәткә эйә булған; сөнки ул әйткән: «Әгәр һүҙҙәрем хәҙер яҙылып ҡуйылһа ине! Әй, улар китапҡа баҫылып сыҡһа ине! Тимер ҡәләм менән ҡурғаш ҡулланып, ташҡа мәңгегә уйылып ҡалһа ине! Сөнки мин беләм: минең Ҡотҡарыусым тере, һәм ул һуңғы көндә ер өҫтөндә баҫып торор; тирем юҡҡа сыҡҡандан һуң ҡорттар был тәнде юҡ итһә лә, мин үҙ итемдә Хоҙайҙы күрермен; уны үҙ күҙҙәрем менән күрермен, һәм башҡа берәү түгел.»46

GSAM 49Давид тәхете — Хоҙай тәхете

GSAM 49.2Давид тәхете Раббы тәхете тип аталған. «Соломон атаһы Давид урынына Патша булараҡ Хоҙай тәхетендә ултырҙы».47 Хоҙай «уға [Давидҡа] ант биреп әйткән: тән буйынса уның нәҫеленән Мәсихте күтәрер һәм уны Давидтың тәхетендә ултыртыр; ул быны алдан күреп, Мәсихтең терелеүе тураһында һөйләгән, йәғни уның йәне аҫҡы донъяла ҡалмаған, тәне лә боҙолмаған».48 Мәсихтең киләсәктәге хакимлығы тураһында тағы ла әйтелә: ул Давид тәхетендә ултырасаҡ. (Ҡарағыҙ Ишая 9:7.) Тағы ла: «Ер падишахтары үҙҙәрен урынлаштыра, һәм хакимдар бергәләп кәңәш итә — Раббыға һәм уның майланғанына ҡаршы.... Әммә мин үҙ патшамды Изге Сион тауыма ултырттым. Мин бойороғомдо иғлан итәм: Хоҙай миңә әйтте: Һин минең Улым; бөгөн мин һине тыуҙырҙым».49 Тағы ла: «Хоҙай минең Хоҙайыма әйтте: Мин һинең дошмандарыңды аяҡ терәгең итеп ҡуйғансы, уң яғымда ултыр».50

GSAM 49Яһүдтәр буталды

GSAM 49.3Был текстар яһүдтәрҙе бутаны. Бында улар өсөн хәл итеп булмаҫлыҡ бер мәсьәлә бар ине: әгәр Давид уны Хоҙай тип атаған икән, ул нисек уның улы була ала? Нисек ул Давид орлоғонан тыуған бала булып, шул уҡ ваҡытта Иммануил — Хоҙай беҙҙең менән була ала? Әммә уларҙың үҙ пәйғәмбәре Ишая иғлан иткән: «Ҡыҙ йөклө буласаҡ, ул улын тыуҙырасаҡ һәм уны Иммануил тип атаясаҡ».51

GSAM 50.1Мәсих бәйләнсек фарисейҙәрҙе тындырырлыҡ һорауҙы яҡшы белде, шуға күрә ул уларҙан һораны: «Мәсих тураһында нимә уйлайһығыҙ? Ул кемдең улы? Улар уға: Давид улы, — тип яуапланы. Ул уларға: Нисек инде Давид рухында уны Хоҙай тип атай, әйтеп: Хоҙай минең Хоҙайыма әйтте: Мин һинең дошмандарыңды аяҡ аҫтына һалғансы, уң яғымда ултыр? Әгәр Давид уны Хоҙай тип атаған икән, ул нисек уның улы була?»52

GSAM 50.2Был тема 45-се псаломдың 6–7-се аяттарында тағы ла телгә алына: «Эй, Хоҙай, тәхетең мәңге-мәңгегә; батшалыҡ таяғың — тура таяҡ. Һин ғәҙеллекте яратаһың һәм яманлыҡҡа нәфрәт итәһең; шуға күрә Хоҙай, һинең Хоҙайың, һине дуҫтарыңдан өҫтөн ҡуйып шатлыҡ майы менән майланы.»53 Был изге яҙмаларҙы иҫтә тотоп, яһүд халҡы киләсәктәге хаким һәм яңыртыусының холҡо тураһында юғары фекерҙәргә эйә булғандыр. Башҡаса булыуы мөмкин дә түгел ине.

GSAM 50Илаһи сығышлы орлоҡ

GSAM 50.3Мәсих һәм уның тыуыуы тураһында ентекле күрһәтмәләр бирелгән, сөнки Раббы Михә пәйғәмбәр аша уның илаһи сығышын һәм тыумаҡ булған бәләкәй ауылын да билдәләгән: «Әммә һин, Ефрафаның Вифлеемы, Яһүдә меңдәре араһында бәләкәй булһаң да, һинән минең өсөн Израил менән идара итеүсе сығасаҡ; уның сығыштары борон-борондан, мәңгелектән» (маргиналда, ивр. «мәңгелек көндәренән»).54

GSAM 50Шехина һәм болотта сағылған Аллаһының барлығы

GSAM 50.4Израил тарихында һуңыраҡ, Соломон үҙенең «бик бөйөк» булырға тейеш тип әйткән ғибәҙәтхана төҙөлөшөн тамамлағас, Алланың данының шехинаһы ярлыҡау ҡапҡасы өҫтөндәге херувимдар араһында урын алды. Яҙмаларҙа әйтелеүенсә, храмды асыу тантанаһында, священниктар изге урындан сыҡҡанда, «Раббының йортон болот тултырҙы, шуға күрә священниктар болот арҡаһында хеҙмәт итеү өсөн баҫып тора алманы; сөнки Раббының даны Раббының йортон тултырҙы.»55 Был ғибәҙәтханала Хоҙайҙың барлығы халыҡ күҙенә данлы болот аша асыҡ күренде. Был ваҡытта Хоҙай Соломондың доғаһына яуап биреп, уға әйтте: «Мин һинең доғаңды ишеттем һәм был урынды үҙем өсөн ҡорбан йорто итеп һайланым».56

GSAM 51.1Халыҡ гонаһ ҡылды — идолға табынды — шуның һөҙөмтәһендә ҡалаһы ла, изге урыны ла етмеш йыл буйына емерек хәлдә ятты. Әсирлектән һуң храм Зеруббавел етәкселегендә яңынан төҙөлдө. Соломон төҙөгән храмдың бөйөклөгөнә етмәһә лә, Хоҙай пәйғәмбәре аша әйтте: «Был һуңғы храмдың даны элеккеһенән дә бөйөгөрәк буласаҡ.»57 Был йорт Ирод тарафынан биҙәлгән, уның майҙандарында Ҡотҡарыусы уҡытҡан. Беренсе йортта Хоҙайҙы сағылдырған данлы болот булған, ә икенсе йортҡа бөтә нәмәне барлыҡҡа килтергән Ҡотҡарыусы үҙе килгән.

GSAM 51Иессе олононоң данлыҡлы хакимлығы

GSAM 51.2Ишая пәйғәмбәрҙең заманында көтөп торған кешеләр өсөн уның пәйғәмбәрлеге аша һүрәтләнгән һуңғы ҡотҡарыуға бәйле данлыҡлы хәлдәр көс һәм дәрт сығанағы булғандыр. Был пәйғәмбәрлектәр көтөлгән Ҡотҡарыусының ниндәй нәҫелдән киләсәген бик асыҡ итеп күрһәтә: «Һәм Иессе олононан үҫенте сығасаҡ, тамырҙарынан ботаҡ үҫәсәк; һәм Хоҙай рухы уның өҫтөнә төшәсәк: хикмәт һәм аңлау рухы, кәңәш һәм көс рухы, белем һәм Хоҙайҙан ҡурҡыу рухы; ул уны Хоҙайҙан ҡурҡыуҙа тиҙ аңлаулы итәсәк; ул күҙҙәре күргәндән сығып хөкөм итмәйәсәк, ҡолаҡтары ишеткәндән сығып ғәйепләмәйәсәк; ә ярлыларҙы ғәҙеллек менән хөкөм итәсәк, ерҙәге йомшаҡ күңеллеләр өсөн дөрөҫлөк менән ғәйепләү белдерәсәк; ул ауыҙы таяғы менән ерҙе һуғасаҡ, ирендәренең һулышы менән яуыздарҙы үлтерәсәк.»58

GSAM 52Пәйғәмбәрҙәр өйрәткән терелеү

GSAM 52.1Ишая пәйғәмбәр ҙә үлеләрҙең терелеүе тураһындағы тәғлимәтте ошо йылы һүҙҙәр менән өйрәткән: «Ошо тауҙа ғәскәрҙәр Хоҙайы бөтә халыҡҡа майлы ризыҡтарҙан, ултырмаһында тотолған шараптарҙан, елеккә бай майлы ризыҡтарҙан һәм яҡшылап таҙартылған шараптарҙан байрам яһаясаҡ. Ул ошо тауҙа бөтә халыҡты ҡаплаған ҡаплауҙы һәм бөтә милләттәрҙе ҡаплаған пәрҙәне юҡ итәсәк. Ул үлемде еңеп юҡ итәсәк; һәм Хоҙай Алла бөтә йөҙҙәрҙән күҙ йәштәрен һөртәсәк; һәм ул үҙ халҡының хурлығын бөтә ер йөҙөнән бөтөрәсәк; сөнки Хоҙай был турала һөйләне. Һәм шул көндә әйтерҙәр: Менә, был — беҙҙең Хоҙайыбыҙ; беҙ уны көттөк, ул беҙҙе ҡотҡарасаҡ; был — Хоҙай; беҙ уны көттөк, беҙ уның ҡотҡарыуында шатланып ҡыуанасаҡбыҙ».59

GSAM 52Яңыртылған Ер Патшалығы

GSAM 52.2Шул уҡ пәйғәмбәр әйтә: һуңғы хакимлыҡ урнаштырыласаҡ яңыртылған ер буласаҡ: «Сөнки, ҡарағыҙ, мин яңы күктәр [атмосфера күктәре] һәм яңы ер барлыҡҡа килтерәм; элеккеһе иҫкә төшмәйәсәк, йөрәккә лә килмәйәсәк [маргиналда, ивр. «йөрәккә төшөү», йәғни яңынан теләү]. Әммә мин барлыҡҡа килтергән нәмәлә һәр ваҡыт шатланығыҙ һәм ҡыуанығыҙ: ҡарағыҙ, мин Иерусалимды шатлыҡлы ҡала итеп барлыҡҡа килтерәм, уның халҡын — шатлыҡ итеп. Мин Иерусалимда шатланам, халҡым менән ҡыуанам; унда йәнә илау тауышы ла, зарланыу тауышы ла ишетелмәясаҡ. Унан һуң [яңы ер барлыҡҡа килгән ваҡыттан] көндәр һаны тулмаған бәләкәй сабый [ҡыҫҡа ғүмерле бала] ла, көндәрен тултырмаған ҡарт та булмаясаҡ [ваҡытынан алда ҡартайыу]: сөнки бала йөҙ йәш тулғас үләсәк [кешеләр туғыҙ йөҙ йәшкә еткән осорҙа балалар йөҙ йәшлек булыуы мөмкин]; ләкин гонаһкәр йөҙ йәшкә етһә [йөҙ йыллыҡ ғүмерҙең һуңғы йылдарында] лағнәтләнгән булыр. [Яңы ер барлыҡҡа килгән ваҡытта вафат булғандар — «изге булмаған кешеләрҙең юҡҡа сығыуында» һәләк булғандар. 2 Петр 3:7]. Улар йорттар төҙөйәсәк, уларҙа йәшәйәсәк; виноград баҡсалары ултыртасаҡ, уларҙың емешен ашаясаҡ. Улар башҡалар йәшәһен өсөн төҙөмәйәсәк; башҡалар ашаһын өсөн ултыртмаясаҡ; сөнки ағас көндәре [Йәшәү ағасы, Septuagint] — минең халҡымдың көндәре, һәм һайланғандарым ҡул эштәренең емешен оҙаҡ ваҡыт ләззәтләнеп ҡулланасаҡ.»60

GSAM 53.1Езекииль ваҡыттың оҙон күренеше аша үлеләрҙең терелеүенә ҡарай. Уның аша Хоҙай әйтә: «Ҡарағыҙ, халҡым, мин ҡәберҙәрегеҙҙе асасаҡмын, һеҙҙе ҡәберҙәрегеҙҙән сығарып, Израил еренә кире ҡайтарып ҡуясаҡмын».61

GSAM 53«Ул беҙҙең ҡайғы-хәсрәттәребеҙҙе үҙ өҫтөнә алды»

GSAM 53.2Евангелист пәйғәмбәр Ишаяға кешеләр өсөн Ҡотҡарыусының хөкөм ителеүе, азаптары һәм үлеме тулыраҡ асыҡланды. Пәйғәмбәр әйтә: «Кем» «беҙҙең хәбәргә ышанды? Һәм кемгә Хоҙайҙың ҡулы асыҡланды? Сөнки ул уның алдында йомшаҡ үҫемлек кеүек, ҡоро ерҙән сыҡҡан тамыр кеүек үҫәсәк; уның күркәм ҡиәфәте лә, матурлығы ла юҡ; уны күрһәк тә, теләү өсөн матурлығы юҡ. Ул кешеләр тарафынан кимһетелгән һәм кире ҡағылған; ул — ҡайғы ир-егете, ауырлыҡтарҙы яҡшы белгән; беҙ унан йөҙөбөҙҙө йәшереп алдыҡ; ул кимһетелгән, һәм беҙ уны иҫәпкә алманыҡ. Ысынлап та ул беҙҙең ауыртыуҙарыбыҙҙы үҙ өҫтөнә алды, беҙҙең ҡайғыларыбыҙҙы күтәрҙе; әммә беҙ уны Хоҙай тарафынан яраланған, һуғылған һәм михнәт күргән кеше тип һананыҡ. Әммә ул беҙҙең ғәйептәребеҙ өсөн яраланды, беҙҙең енәйәттәребеҙ өсөн һындырылды; беҙҙең тыныслығыбыҙ өсөн яза уның өҫтөндә булды; һәм уның яралары менән беҙ һауыҡтыҡ. »62

GSAM 53.3Был шундай ғәжәп ваҡиғалар минең көндәремдә булырмы? – тип халыҡ та, пәйғәмбәр ҙә һораған булыр ине. Яуап: Улар хәҙер үк булмаясаҡ; был бөйөк Ҡотҡарыусының килеү ваҡыты әле етмәне, – тип килер ине. Әммә пәйғәмбәр әйтә: «Һинең күҙҙәрең Патшаны матурлығында күрер; улар бик алыҫтағы ерҙе күҙәтәсәк».63

GSAM 54Даниил пәйғәмбәрҙең пәйғәмбәрлектәре киләсәкте аса

GSAM 54.1Әммә, пәйғәмбәр Даниил аша Хоҙай үҙ халҡына уның мәңгелек патшалығын ҡороуға тиклем власть итеүсе бер-бер артлы патшалыҡтар тураһында өйрәтә башланы; һәм ул саҡта әле булмаған ваҡиғанан алып Мәсихтең килеүенә һәм үлтерелеүенә тиклемге махсус бер осорҙы асыҡланы. Навуходоносорҙың төшөн аңлатыу буйынса донъя менән идара итәсәк дүрт патшалыҡ алтындың, көмөштөң, бронзаның һәм тимерҙең ҡиммәте кәмеүенә пропорциональ рәүештә көсө һәм бөйөклөгө кәмейәсәк; һәм ниһайәт, был патшалыҡтарҙың ватылған, бер-береһенән айырылған хәле балсыҡ менән буталған тимерҙең һыныусанлығына оҡшаясаҡ. Шунан һуң йәйге һуғыу майҙанының кәбәгенә оҡшаған был патшалыҡтар юҡҡа сығарылғандан һуң Алланың патшалығы килер, улар өсөн урын табылмаҫ, ә Алланың патшалығы бөтөн ерҙе тултырыр.

GSAM 54.2Шунан һуң, етенсе бүлектең күренешендә, дүрт ҙур хайуан символдары аҫтында шул уҡ ваҡиғалар яңынан тасуирлана, һәм был батшалыҡтарҙың башҡаса үҙенсәлектәре күрһәтелә. Был бүлектә дүртенсе батшалыҡ ун өлөшкә бүленгәндән һуң барлыҡҡа килергә тейеш булған «бәләкәй мөгөҙ» көсөнөң эшмәкәрлеге һәм эше сағылдырыла; ул өс өлөшөн емереп йәки буйһондороп, бөтәһе өҫтөндә рухи хаким булараҡ үҙен урынлаштыра. Был папа власы дүртенсе патшалыҡтың бүленгән һәм һыныусан хәлендә, хатта 1260 йыл дауамында дауам итәсәк. Шулай итеп, Мәсих Атаһынан патшалыҡты ҡабул итеп, уны Иң Юғарының изгеләренә тапшырғанға тиклемге ваҡиғалар асыҡланды; был патшалыҡ ниһайәт бөтөн ер өҫтөндә хакимлыҡ итәсәк һәм мәңге торор.

GSAM 552300 көн

GSAM 55.1Даниил китабының һигеҙенсе бүлегендә, тәкә, кәзә һәм «бик ҙур үҫкән бәләкәй мөгөҙ» күренештәре аҫтында пәйғәмбәр тағы ла ваҡыт аҙағына тиклем алып барыла. 13-сө һәм 14-сө аяттарҙа уның иғтибары хөкөм сығарыуға тиклем һуҙылған 2300 көнлөк осорға йүнәлтелә. Был оҙон осор ине, пәйғәмбәр ҙә уны шулай аңланы; сөнки фәрештә уға был күренештең әле күп көндәрҙән һуң буласағын хәбәр итте. Әле көндәрҙең башланыуына бер дата ла билдәләнмәгән ине, шуға күрә ул бүлекте «Мин был күренештән аптырап ҡалдым; әммә берәү ҙә уны аңламаны» тип тамамлай.

GSAM 55Мәсихкә тиклемге етмеш аҙна

GSAM 55.2Туғыҙынсы бүлек Даниилдың үтенесе буйынса уға оҫталыҡ һәм аңлау биреү өсөн килгән фәрештә тураһында һөйләй. Ул уға етмеш аҙна осоро тураһында хәбәр итте. Шул йыл аҙналарының 69-ы [«аҙна» тип тәржемә ителгән «shevooim» һүҙенең мәғәнәһе шул, тиҙәр] Мессияға тиклем дауам итәсәк. Периодты башларға тейешле «Иерусалимды тергеҙеү һәм төҙөү тураһындағы бойороҡ» әле бирелмәгән ине. Һорау тыуа: Даниил 69 аҙнаның ҡайҙа тамамланасағын нисек белә алған? Ун икенсе бүлектә ваҡыт мәсьәләһе яңынан ҡарала, һәм уның «Был хәлдәрҙең аҙағы нимәлә буласаҡ?» тигән һорауына уға: «Үҙ юлың менән кит, сөнки был һүҙҙәр ахыр ваҡытҡа тиклем йомолған һәм мөһөрләнгән; шул ваҡытта уны аҡыллы кешеләр аңлаясаҡ», — тип әйтелә.

GSAM 55.3Шөбһәһеҙ, был ваҡыт мәсьәләһе апостол Петр телгә алған осраҡтарҙың береһе: «Был ҡотҡарыу хаҡында пәйғәмбәрҙәр ентекле һораған һәм эҙләгән; улар һеҙгә киләсәк мәрхәмәт тураһында фаразлап, уларҙа торған Христос рухы ниндәй ваҡытты йәки ваҡыттың ниндәй булыуын аңлатырға теләүен эҙләгән, ул алдан Христос азаптарын һәм унан һуң киләсәк дан-дәрәжәне шаһитлыҡ иткән».64

GSAM 56Изге булмағандарҙың яҙмышы

GSAM 56.1Иҫке Килешмә пәйғәмбәрҙәре араһындағы һуңғыһы Малахия яуыздарҙың һуңғы юҡ ителеүенә ҡарата һоҡланғыс тасуирлама ҡалдыра: «Менә, мейес кеүек янасаҡ бер көн килә; һәм бөтә ғорурҙар һәм бөтә яуызлыҡ эшләүселәр, солома кеүек буласаҡ; һәм килә торған ул көн уларҙы яндырып юҡ итәсәк, — ти ғәскәрҙәрҙең Хоҙайы, — уларҙан тамыр ҙа, ботаҡ та ҡалдырмай. Әммә минең исемемдән ҡурҡҡандарға ғәҙеллек ҡояшы дауа-һауыҡтырыу ҡанаттары менән сығасаҡ; һеҙ сығып, һарайҙағы быҙауҙар кеүек үҫерһегеҙ. Һәм һеҙ яуыздарҙы баҫып үтерһегеҙ; сөнки мин был эште башҡарған көндә улар аяҡтарығыҙ аҫтында көлгә әйләнер, тип әйтә ғәскәрҙәрҙең Хоҙайы. »65

GSAM 56.2Боронғо Килешеүҙә яҙылған һәм Израилдең ҡулында булған был бөтә факттар, уларға ҡотҡарыу планының күп яҡлы үҙенсәлектәрен асып күрһәтеп, вәғәҙә ителгән Орлоҡ килә торған ваҡытҡа яҡынлаша барыуын күреп һәм аңлағанда, һүҙҙе ентекле өйрәнгән уҡыусыларҙың ҡыҙыҡһыныуы ниндәй ҙур булғандыр! Күпселек халыҡ, хәтта һәр шәмбе көнө синагогала Изге Яҙмаларҙы уҡығандар ҙа был һүҙҙе аңлай алмағайны (Эштәр 13:27), әммә Рух етәкселегендә тоғролоҡ менән Изге Яҙмаларҙы өйрәнгән иманлы, тырыш кешеләр шикһеҙ, был осорҙа апостол Иоанн кеүек ихлас доға ҡылған: «Килегеҙ, Хоҙай Иисус, тиҙерәк килегеҙ».

Notes

  1. Мәҡәлдәр 13:12. ↩
  2. Һаҡай 2:6, 7. ↩
  3. Еврейҙәргә 12:26-28. ↩
  4. Ишая 28:13. ↩
  5. Мәҡәлдәр 4:18. ↩
  6. Башланмыш 4:1. ↩
  7. Еврейҙәргә 11:4. ↩
  8. Башланмыш 4:25. ↩
  9. Башланмыш 5:29. ↩
  10. Башланмыш 9:1; 10:9, 10. ↩
  11. Башланмыш 13:15-17. ↩
  12. Еврейҙәргә 11:8. ↩
  13. Еврейҙәргә 11:10. ↩
  14. Башланмыш 15:13-15. ↩
  15. Еврейҙәргә 11:19. ↩
  16. Галатиялыларға 3:16. ↩
  17. Галатиялыларға 3:8. ↩
  18. Башланмыш 26:3-5. ↩
  19. Башланмыш 28:13. ↩
  20. Башланмыш 49:10. ↩
  21. Сығыу 1:8; Эштәр 7:18. ↩
  22. Еврейҙәргә 11:23. ↩
  23. Ҡарағыҙ: Йосеф Флавийҙың Antiquities of the Jews, 2-се китап, 9-сы бүлек, 7-се абзац; The Spirit of Prophecy, 1-се том, 165, 166-сы биттәр. ↩
  24. Эштәр 7:25. ↩
  25. Һандар 24:17. ↩
  26. Еврейҙәргә 11:12, 13. ↩
  27. Һандар 14:21. ↩
  28. Хабаҡҡуҡ 2:14. ↩
  29. Сығыу 25:40; 26:30; 27:8; Эштәр 7:44. ↩
  30. Еврейҙәргә 8:3-5; 9:8-12. ↩
  31. Еврейҙәргә 10:1. ↩
  32. Эштәр 13:19, 20. ↩
  33. Икенсе ҡануниәт 4:6, 7. ↩
  34. 1 Самуил 8:7. ↩
  35. 1 Самуил 8:5. ↩
  36. 1 Самуил 8:19, 20. ↩
  37. Осия 13:9-11. ↩
  38. Езекииль 21:25-27. ↩
  39. Михей 4:8. ↩
  40. Псалом 89:27-29, 36, 37. ↩
  41. Ишая 9:6, 7. ↩
  42. Башланмыш 5:24. ↩
  43. Еврейҙәргә 11:5. ↩
  44. 2 Патшалар 2:11, 12. ↩
  45. Иуда 14, 15. ↩
  46. Йоб 19:23-27. ↩
  47. 1 Паралипоменон 29:23. ↩
  48. Эштәр 2:30, 31. ↩
  49. Псалом 2:2-7. ↩
  50. Псалом 110:1. ↩
  51. Ишая 7:14. ↩
  52. Маттай 22:42-45; Псалом 110:1. ↩
  53. Еврейҙәргә 1:8, 9. ↩
  54. Михей 5:2. ↩
  55. 1 Патшалар 8:10, 11. ↩
  56. 2 Паралипоменон 7:12. ↩
  57. Һаҡай 2:9. ↩
  58. Ишая 11:1-4. ↩
  59. Ишая 25:6-9. ↩
  60. Ишая 65:17-22. ↩
  61. Езекииль 37:12. ↩
  62. Ишая 53:1-5. ↩
  63. Ишая 33:17. ↩
  64. 1 Петр 1:10, 11. ↩
  65. Малахия 4:1-3. ↩

Note

Back