17-се бүлек — Ҡыйынлыҡтар аҫтында алға этелгән хаҡлыҡ
GSAM 265.1«Көтөүсе таралған ҡуйҙары араһында булған көндә үҙ көтөүен эҙләгән кеүек, шулай мин дә үҙ ҡуйҙарымды эҙләп табам һәм уларҙы болотло һәм ҡараңғы көндә таралған бөтә урындарҙан ҡотҡарам.»1
GSAM 265.2Был ваҡытҡа (1847) тиклем өсөнсө фәрештә хәбәрен ҡабул иткәндәр донъя байлыҡтарына мохтаж булған, шуға күрә хәбәрҙе таратыуҙа матди яҡтан бик аҙ ярҙам итә алғандар. Пастор Уайт, уның ҡатыны һәм пастор Бейтс ситкә таралған туғандар араһында шәхси хеҙмәттең әһәмиәтен, шулай уҡ халыҡҡа дөрөҫлөктө белергә ярҙам итеү өсөн уларҙың ҡулына тапшырырлыҡ уҡыу материалдарын әҙерләүҙең кәрәклеген күргән. Пастор Бейтс шәмбе мәсьәләһен аңлатыуҙа шул темаға арналған буклет ярҙамында ҙур уңышҡа иреште: ул төрлө урындарға барып, уны почта аша таратты. Ул бөтә көсөн һалып, туҡтауһыҙ тырышып эшләне.
GSAM 265Хаҡлыҡ өсөн йәш апайҙың ҡорбаны
GSAM 265.3Бер ваҡыт ул билет аҡсаһы булмағас, Массачусетстан Нью-Гэмпширға аяҡ менән барырға йыйынды. Шул саҡта уға аҙнаһына 1 долларға өй эштәре башҡарырға ризалашҡан йәш апайҙан хат килеп төштө, ул эшкә ярҙам итерлек берәй нәмә булһын өсөн эшләй башлаған икән. Бер аҙна эшләгәндән һуң, пастор Бейтсҡа аҡса кәрәк тигән уй уны шул тиклем тетрәндерҙе, ул эш биреүсеһенә мөрәжәғәт итеп, алдан эш хаҡы алды һәм шунда уҡ уға 5 доллар ебәрҙе. Был аҡсаға ул Нью-Гэмпширға йәмәғәт транспорты менән барыу өсөн билет һатып алды. Һәр ерҙә ул яҡшы йыйылыштар үткәрҙе, һәм күп кешеләр хаҡлыҡты ҡабул итте.
GSAM 266Ҡарызға алынған мебель менән йортто алып барыу
GSAM 266.1Был хәбәрҙең тәүге пионерҙарын хәрәкәткә килтергән ҡорбанлыҡ рухын күрһәтеү өсөн, 1847–48 йылдарҙың ҡышында, Мэйн штатының Топшам ҡалаһындағы С. Һоулэндтың киң йортонда бүлмәләрҙе биләп, ҡарызға алынған мебель менән йорт ҡороуҙары тураһында Уайт ханымдың хәлен тасуирлаған түбәндәге һүҙҙәрен килтерәбеҙ:—
GSAM 266.2«Беҙ ярлы инек һәм ҡыйынлыҡтар кисерҙек. Ирем тимер юлда таш ташыу эшендә эшләне, шуның арҡаһында бармаҡтарының тиреһе ышҡылып бөтөп, күп урындан ҡан сыҡты. Беҙ бәйһеҙ булырға, үҙебеҙҙе үҙебеҙ тәьмин итергә һәм башҡаларға ярҙам итерлек булырға ниәтләнек. Әммә уңышҡа өлгәшә алмағайныҡ. Ирем бик ныҡ тырышты, әммә хеҙмәте өсөн тейешле түләүҙе ала алмағайны.
GSAM 266Пастор Уайт утын киҫә
GSAM 266.3«Ирем тимер юлдан китте, һәм балтаһы менән урманға утын киҫергә китте. Яғындағы даими ауыртыуға ҡарамаҫтан, ул иртәнән кискә тиклем эшләне, көнөнә яҡынса илле цент эшләү өсөн. Ҡаты ауыртыуҙан ул төндәрен йоҡлай алмай ине. Тиҙҙән төрлө штаттарҙағы ағайҙарҙан хаттар килде, улар беҙҙе үҙҙәренә килергә саҡырҙы; әммә беҙҙең штаттан сығырлыҡ аҡсабыҙ булмағас, беҙ юлдың беҙҙең өсөн асыҡ түгеллеген яуап иттек.
GSAM 266.4«Коннектикуттағы Чемберлен ағайҙан хат алдыҡ; ул хатта беҙҙе шул штатта үтәсәк конференцияға килергә өндәне. Әгәр кәрәкле аҡсаны таба алһаҡ, барырға булдыҡ. Ирем эш биреүсеһе менән иҫәпләште лә, эш биреүсеһенең уға ун доллар бурысы булыуын белде. Шул аҡсаның яртыһына мин бик кәрәкле кейем-һалым алдым, шунан иремдең пальтоһын ямалап төҙәттем, хатта ямаларҙы ла киҫәктәрҙән ҡорап теккәнлектән, рукавтарҙағы төп туҡыманы асыҡлау ауыр булды. Беҙҙә Массачусетс штатының Дорчестер ҡалаһына барыр өсөн биш доллар ғына ҡалды. Беҙҙең багаж тартмаһында ер йөҙөндәге бөтә мөлкәтебеҙҙең яҡынса бөтәһе лә бар ине. Әммә беҙ күңел тыныслығы һәм таҙа намыҫ менән йәшәнек, һәм уны ерҙәге уңайлыҡтарҙан өҫтөн күрҙек.
GSAM 267.1«Николс ағайҙың йортона туҡтаныҡ, китер алдынан Николс апай иремә биш доллар тотторҙо, ул Коннектикуттағы Миддлтаунға барыу хаҡыбыҙҙы түләне. Ул ҡалала беҙ бөтөнләй сит кешеләр инек, штаттағы бер туғандарҙың береһен дә күргәнебеҙ юҡ ине. Беҙҙә бары илле цент ҡалды. Ирем уны арба ялларға ҡулланырға батырсылыҡ итмәне, шуға күрә ул чемоданды таҡталар өйөмө өҫтөнә ташлап, беҙ үҙебеҙ менән бер үк имандағы берәүҙе эҙләп атлай-атлай киттек. Тиҙҙән беҙ ағай Чемберленды таптыҡ, ул беҙҙе үҙ йортона алып ҡайтты.»
GSAM 267Коннектикуттағы Роки-Хилл конференцияһы.
GSAM 267.2Был конференция Роки-Хиллда үтте; йыйылыш урыны — Белден ағайҙың йортондағы ҙур, тамамланмаған бүлмә ине. Пастор Уайттың С. Һоулэндҡа яҙған хатынан алынған түбәндәге өҙөк йыйылыш тураһында ҡайһы бер ҡыҙыҡлы мәғлүмәттәр бирә:—
GSAM 267.3«20 апрелдә ағай Белден беҙҙе һәм шул ҡалала таралып йәшәгән ағайҙарҙы алыр өсөн Миддлтаунға арба ебәрҙе. Көндөҙгө яҡынса дүрттә беҙ уның [Роки-Хиллдағы] йортона килеп еттек, һәм бер нисә минуттан һуң ағай Бейтс менән Гарни килеп инде. Шул кис беҙ яҡынса ун биш кеше йыйылып йыйылыш үткәрҙек. Йома иртәһендә ағайҙар килеп, беҙҙең һаныбыҙ яҡынса иллегә етте. Уларҙың барыһы ла тулыһынса хаҡлыҡта булманы. Шул көндөге йыйылышыбыҙ бик ҡыҙыҡлы булды. Ағай Бейтс бойороҡтарҙы асыҡ яҡтылыҡта күрһәтте, ә уларҙың әһәмиәте көслө шаһитлыҡтар ярҙамында нығытылды. Сүҙ инде хаҡлыҡта булғандарҙы нығытыуға һәм әле тулыһынса ҡарар итмәгәндәрҙе уятыуға йоғонто яһаны.»2
GSAM 267Нью-Йорк штатының Освего графлығына саҡырылды.
GSAM 267.4Пастор Бейтстың трактатын адвентистар араһында таратыу һөҙөмтәһендә башҡа штаттарҙағы кешеләр шәмбе көнөн тотоуҙы башланы. Нью-Йорк штатының Порт-Гибсон ҡалаһынан Һирам Эдсон 1848 йылдың авгусында Освего графлығының Вольней ҡалаһында шәмбе көнөн тотоусылар конференцияһына пастор һәм ханым Уайтты һәм башҡаларҙы хат яҙып саҡырҙы. Ул ағайҙарҙың ғәҙәттә фәҡир булыуын әйтте һәм уларҙың сығымдарҙы ҡаплауға ҙур ярҙам итәсәгенә вәғәҙә бирә алманы. Пастор Уайт бесән баҫыуында башҡарған эше өсөн 40 доллар алған. Был аҡсаның бер өлөшө бик кәрәкле кейем алыуға тотонолһа, ҡалғаны Вольнейға барыу һәм кире ҡайтыу сығымдарын ҡапланы.
GSAM 268.1Көнбайыш Нью-Йорктағы был конференция Арнольд әфәнденең арба һарайында үтте. Унда штаттың был өлөшөндә йыйып була торған яҡынса 35 кеше ҡатнашты, әммә улар араһында бер фекерҙә булған ике кеше лә юҡ тиерлек ине. Һәр береһе үҙ ҡарашын яҡлап, уны Библияға ярашлы тип иҫбатларға тырышты. Барыһы ла үҙ фекерҙәрен алға һөрөргә һәм уларҙы уағыҙларға ынтылды. Уларға пастор Уайт һәм уның ҡатыны уларҙы тыңларға түгел, ә хаҡлыҡты өйрәтергә шул тиклем алыҫтан килгәндәрен әйттеләр. Арнольд әфәнде Асыҡланыу китабының 20-се бүлегендәге мең йыллыҡтың үткәндә булғанлығын һәм Асыҡланыу китабында телгә алынған йөҙ ҡырҡ дүрт мең кешенең Мәсихтең терелеүендә терелтелгәндәр булыуын иҫәпләне.
GSAM 268Арнольд әфәнде дини йолаларға ҡаршы сыға
GSAM 268.2Беҙҙең үлем алдындағы Хоҙайбыҙҙың символдары был йыйылыш алдында торғанда һәм улар уның азаптарын иҫкә алырға йыйылғанда, Арнольд әфәнде тороп, уларҙың ни эшләргә йыйыныуына ышанмауын әйтте — сөнки Хоҙай ашы Пасха байрамының дауам итеүе булып, йылына бер тапҡыр ғына үткәрелергә тейеш, тип иҫәпләне.
GSAM 268.3Был ғәжәп фекер айырмалары Уайт ханым өҫтөнә ауыр йөк булып төштө. Ул Арнольд әфәнденең хата яһағанын яҡшы аңлай ине, һәм ҙур ҡайғы уның рухын баҫты, сөнки Хоҙай хөрмәтһеҙләнгән кеүек тойолдо. Кемдәрҙер уның үлеп барыуынан ҡурҡты; әммә пасторҙар Бейтс, Уайт, Чемберлен, Гарни һәм Эдсон уның өсөн доға ҡылды, һәм Хоҙай хеҙмәтселәренең доғаларын рәхимле итеп ишетеп, ул яңынан иҫенә килде. Уның өҫтөнә күктән нур төштө, һәм ул тиҙҙән ерҙәге хәлдәрҙе тоймай башланы. Ошо хәлдә уға йыйылғандарҙың ҡайһы бер хаталары күрһәтелде, шулай уҡ был хаталар менән сағыштырғанда хаҡлыҡ асыҡланды; улар Библияға нигеҙләнгән тип һаналған был килешмәгән ҡараштарҙың ысынлап та уларҙың Библия тураһындағы шәхси фекерҙәре генә икәнен күрһәтте, һәм улар хаталарынан баш тартып, өсөнсө фәрештәнең хәбәренә берләшергә тейеш ине. Йыйылыш данлы тамамланды; хаҡлыҡ еңде. Был ғәжәп төрлө фекерҙәргә эйә булғандар хаталарын танып, өсөнсө фәрештә хәбәренең хәҙерге хаҡлығына берләштеләр, һәм Хоҙай уларҙы ҙур рәүештә бәрәкәтләне.
GSAM 269Библияны ғәжәп файҙаланыу менән күренеш
GSAM 269.1Был йыйылыш тураһындағы түбәндәге хисапты 1884 йылдың 4 ғинуарында кесе йыйылышта ҡатнашҡан 35 кешенең береһе, Александр Росс әфәнде биргән. Ул болай тип һөйләне:—
GSAM 269.2«Һеңле Уайт, күренештә булғанда, аяҡҡа баҫты һәм һул ҡулына ғаилә Библияһын алды; китап ғәҙәти ҙурлыҡта ине. Уны асыҡ килеш юғары тотҡанда, уға ҡарамай, уң ҡулы менән бер текстан икенсе текстҡа бороп, бармағын шул урынға баҫып, уны ҡабатлай ине. Мин күп кенә текстарға ҡарап, ул күрһәткән тексты ҡабатлаймы-юҡмы икәнен тикшерҙем. Мин үҙем йәки йыйылыштағыларҙың ҡайһы берҙәре уларҙың барыһын да тикшерҙе. Һәр осраҡта ул күрһәткән тексты ғына ҡабатламаны, ә күҙҙәре юғарыға, Библиянан кире яҡҡа ҡараған килеш ҡабатланы. 1848 йылдың авгусында Вольнейҙа йыйылған шәмбе һаҡсыларының ялған теорияларын емереп, беҙҙе хаҡлыҡҡа берләштергән дә — шул ҡабатлаған изге яҙмалар булды.»
GSAM 269.3Ысынлап та, Библиянан тура килтерелгән асыҡ текстар ярҙамында һәм ошондай ғәжәп ысул менән төҙәтелгән доктрина хаталарын кире ҡаҡмаған кешене ышандырыу ауыр булғандыр. Освего округындағы шәмбе һаҡлаусылар төркөмө, хаталары ошо рәүешле төҙәтелгәс һәм хаҡлыҡҡа берләшкәс, ул йыйылыштан һуң башҡаларға яҡтылыҡ таратырға сыҡты. Нәтижәләр, һис шикһеҙ, Хоҙай эше булыуын дәлилләне. Шайтан һәр ваҡыт бүлеүгә, иғтибарҙы ситкә йүнәлтеүгә һәм һибеүгә әҙер, ниндәй генә алымдарҙы ҡулланмаһын. «Хоҙай буталыштың түгел, ә изгеләрҙең бөтә сиркәүҙәрендә булғанса, тыныслыҡтың авторы».3
GSAM 270Шифа табыуҙың ғәжәп осраҡтары
GSAM 270.1Юғарыла телгә алынған конференциянан һуң Мэдисон округында, Порт-Гибсон һәм Порт-Байрон ҡалаларында, шулай уҡ Нью-Йорк ҡалаһында йыйылыштар үтте. Уларҙан һуң Коннектикутта дөйөм йыйылыш булды. Был урындарҙың ҡайһы берҙәрендә Хоҙай үҙ хеҙмәтселәренә бик яҡын килде, һәм ҙур табиптың һауыҡтырыу көсө, Яҡобтың хатына ярашлы, үҙ халҡының ихлас доғаларына яуап итеп ауырыуҙарҙың өҫтөнә килде.4 Табиптар өмөтһөҙ тип билдәләгән кешеләр ҙә сирҙәренән һауыҡты. 1845 йылдан башлап төрлө ваҡыттарҙа ошондай характерлы осраҡтар йыш ҡабатланды.
GSAM 270Пионерҙар ауырлыҡтарҙы күтәрә
GSAM 270.21880 йылдың 5 февралендә Review and Herald гәзитендә пастор Уайт шул пионер осорҙары тураһында һөйләгәндә былай тине:—
GSAM 270.3«Башланғыс хеҙмәттәребеҙҙә беҙ тейешле аҙыҡ-түлек булмауҙан аслыҡҡа, тейешле кейем булмауҙан һыуыҡҡа дусар булдыҡ. Хоҙай эше өсөн аҡса йыябыҙ тип хәтта тормош өсөн кәрәкле әйберҙәрҙән дә баш тарттыҡ. Шул уҡ ваҡытта штаттан штатҡа яҙыу, мөхәррирләү, сәйәхәт итеү һәм уағыҙлау кеүек башҡарырға кәрәк тип тойолған ҙур күләмле эштәрҙе башҡарыу өсөн үҙебеҙҙе ҡурҡыныс рәүештә таушалтыра инек».
GSAM 270.41848 йыл килеү тарихында ғына түгел, сәйәси яҡтан да иҫтәлекле булды. Өсөнсө фәрештәнең хәбәрендәге хаҡлыҡтар асыҡ билдәләнде, һәм эште алға этәреү өсөн төрлө йүнәлештәрҙә юл асылды. Шул ваҡытта әхлаҡи һәм сәйәси донъялағы ваҡиғалар пәйғәмбәрлекте өйрәнеүселәрҙең иғтибарын яңынан уятырлыҡ формаға инеп килә ине. Иҫке донъя халыҡтары араһында ҙур буталыш ҡына түгел, Нью-Йорк штатының Уэйн округындағы Һайдсвиллда хәҙерге спиритуализм күренештәре башланды, Библияны өйрәнеүселәр былар «ер халыҡтарын Хоҙай көнөндәге һуғышҡа йыйырға тейешле шайтан рухтары» булырға тейеш, тип әйтә ине.
GSAM 2711848 йылда халыҡ-ара буталсыҡлыҡ
GSAM 271.11848 йылдың 21 февралендә, Франция короле Луи Филипптың сарай кешеләре уның тирәһендә йыйылғанда, ул: «Мин империя тәхетендә бер ҡасан да бөгөн кистәге кеүек ныҡлы ултырмағанмын», — тине. Киләһе кис эңерҙә, «бушлат» кейеп, ялланған арба йөрөтөүсе итеп йәшеренеп, ул шәхси хәүефһеҙлеген һаҡлау өсөн Париж ҡалаһының стеналарынан ситкә ҡасып сыҡты. Был ҙур һәм кинәт үҙгәрешкә сәбәп итеп уның папаның власты законһыҙ баҫып алыуын яҡлаған ҡайһы бер хәрәкәттәре күрһәтелә, был уның подданиҡтарын һәм һалдаттарын рәнйеткән. Ул шул көндө Париж ҡалаһында Франция армияһының ҙур хәрби смотрын тамамлаған; ҡоралдар тупланғас, ул сарайға кире ҡайтҡан, шул саҡта бер бәләкәй малай пушка өҫтөнә һикереп менеп, өс төҫлө байраҡ болғап, «Папаны төшөрөгөҙ! ПАПАНЫ ТӨШӨРӨГӨҘ!!» тип ҡысҡырып ебәргән. Һалдаттар был ҡысҡырыуҙы ҡабатлап, ул тиҙ арала сафтар буйлап таралып, көс алып, уға «Патша ла ҡолаһын!» тигән ҡысҡырыу ҡушылды. Бер нисә сәғәт эсендә бөтөн Париж ҡаты буталыш күренешенә әйләнде. Ҡоралдарын тотҡан һалдаттар, ярһыған халыҡ төркөмө менән бергә, патша сарайына ташланды. Ул буталыш тураһында хәбәр ишетеп, йәшеренеп ҡасып сығырға ашыҡты.
GSAM 271Көрәштә ҡатнашҡан илдәр
GSAM 271.2Франциялағы буталсыҡлыҡ һәм тынысһыҙлыҡ тиҙ арала башҡа илдәргә лә таралды. Пруссия, Ганновер, Сардиния, Сицилия, Неаполь, Венеция, Ломбардия, Тоскана һәм Рим шул уҡ халыҡ күтәрелеү рухын үҙ эсенә алды. Өс ай эсендә бөтөн Европа хәрәкәткә килде, һәм утыҙҙан ашыу империя һәм короллек иң ҙур буталсыҡлыҡ эсендә булды. Трондар урамдарҙа яндырылды, королдәр һәм императорҙар ғүмерҙәрен юғалтыуҙан ҡурҡып ҡасып йәшенергә мәжбүр булды. Сәйәсмәндәр донъя хөкүмәттәренең бөтәһе лә дөйөм революция кисерәсәк тип фаразланы.
GSAM 272.1Өсөнсө фәрештәнең хәбәрен әле ишетмәгән күп кенә адвентист пасторҙары был буталсыҡты күреп, уны «Бөтә Көслө Хоҙайҙың ҙур көнө һуғышы» өсөн халыҡтарҙың йыйылыуы тип фараз итте.5
GSAM 272Мөһерләү хәбәре табылды
GSAM 272.2Шул саҡта Етенсе көн адвентистары Изге Яҙмаларҙан дүртенсе бойороҡтоң шәмбеһе — тере Хоҙайҙың билдәһе йәки мөһере, һәм Асыҡланыу китабының 7-се бүлегенең 1–4-се аяттарындағы мөһерләү хәбәрен иғлан итеү ваҡыты еткәнен өйрәнде, һәм улар был хәбәрҙе халыҡҡа еткереү юлдарын һәм сараларын эҙләне. Етенсе көн адвентистары был эшкә әҙерләнгән саҡта беренсе көн адвентистары: «Һеҙҙең тамғалау хәбәрегеҙ бик һуң килде, сөнки бөйөк көн һуғышы һәм Хоҙайҙың үҙенең килеүе бына-бына буласаҡ», — тип әйттеләр.
GSAM 272Буталыш кинәт тынды
GSAM 272.3Өс ай тирәһе үткәс, халыҡ-ара буталыштар тынды; әммә был уларҙың талаптарын хәл итеү һөҙөмтәһендә түгел, ә журналистар үҙҙәре лә аңлата алмаған рәүештә. Был буталыштар хаҡында New York Tribune гәзитендә Хорас Грили болай тип яҙған: «Халыҡтар араһындағы буталышты нимә шундай кинәт барлыҡҡа килтерҙе — был беҙҙең барыбыҙ өсөн ҙур ғәжәп ине; ә уны нимә туҡтатты — был тағы ла ҙурыраҡ ғәжәп».
GSAM 272Сенатор Чоат Иҫке донъя хәлдәре тураһында
GSAM 272.41851 йылға килгәндә, Америка Ҡушма Штаттары Конгрессы алдында сығыш яһап, сенатор Чоат Иҫке донъялағы хәлдәр хаҡында түбәндәгеләрҙе әйткән:
GSAM 272.4«Күләгәләр, болоттар һәм ҡараңғылыҡ ҡаплаған кеүек күренгән ул хәлдең һәм күренештең ниндәй булыуын һеҙ тулыһынса аңлайһығыҙ; ул нисек бөтөнләй тотороҡһоҙ. Миңә шулай тойолдо: тәж хоҡуҡтары, кешеләрҙең хоҡуҡтары һәм мең йыл буйы йыйылған үпкәләр ҡылысын ҡынабынан сығарып, бәрелешкә инергә әҙер ине; унда, апокалиптик күренештәге кеүек, ҡан „аттарҙың йүгәндәренә тиклем“ ағыр, һәм бөтөн бер кеше нәселе юҡҡа сығыр; ваҡыттың ҙур ҡыңғырауы тағы бер сәғәт иҫәпләйәсәк; унда йәмғиәт үҙе ут һәм тимер аша һынау үтәсәк — тәбиғәттән һәм тәбиғәт Аллаһынанмы, юҡмы икәнен асыҡлау өсөн.»
GSAM 2731848 йылдың 18 ноябрендәге «Шаһитлыҡ»
GSAM 273.11848 йылда халыҡтар араһындағы был хәрәкәт Хоҙайҙың килеүен иғлан итер тип өмөт иткәндәр үкенескә дусар булһа, ә халыҡҡа «тере Хоҙай мөһере» күрһәтеү ваҡыты етте тип иҫәпләгән Етенсе көн адвентистары менән нимә булды? Яуап итеп беҙ 1849 йылдың ғинуар айында пастор Йосеф Бейтс баҫтырған трактаттан цитата килтерәбеҙ. 1848 йылдың 18 ноябрендә булған бер ваҡиға тураһында һөйләгәндә ул былай ти:—
GSAM 273.2«Массачусетс штатының Бостон янындағы Дорчестер ҡалаһында ағайҙар һәм апайҙарҙан торған бәләкәй бер төркөм йыйылышҡа йыйылған ине. Йыйылыш башланмаҫтан алда беҙҙең ҡайһы берҙәребеҙ мөһерләү хәбәрендәге ҡайһы бер пункттарҙы тикшерә ине; „күтәрелеү“ һүҙен һ.б. аңлауҙың дөрөҫлөгө тураһында фекер айырмалығы бар ине, һәм беҙ бер аҙ элек Топшам [Мэйн] конференцияһында был хәбәрҙе баҫтырыу тураһында доға ҡылғайныҡ, әммә уны баҫтырыу юлы асыҡ күренмәне, шуға күрә беҙ барыһын да берҙәм рәүештә Хоҙайға тапшырырға ҡарар иттек. Яҡтылыҡ һәм уҡытыу өсөн ихлас доға менән бер аҙ ваҡыт үткәргәндән һуң, Алла апай Уайтҡа түбәндәгеләрҙе күреү аша күрһәтте.»
GSAM 273.2Беҙ уларҙы уның күренештә әйткәнсә килтерәбеҙ:—
GSAM 274Күренештә әйтелгән һүҙҙәр
GSAM 274.1«Яҡтылыҡ ҡайҙан сыҡты? Фәрештәң беҙгә яҡтылыҡтың ҡайҙан сыҡҡанын күрһәтһен. Ул бәләкәйҙән башланды, һин бер яҡтылыҡтан һуң икенсеһен бирҙең. Шаһитлыҡ һәм бойороҡтар бергә бәйләнгән, уларҙы айырып булмай; тәүҙә Хоҙайҙан бирелгән ун бойороҡ килә. Ул үҙ законы көс алып, ташландыҡ урындар төҙөлә башлағанда бик ҡәнәғәт булды. Зәғифлектән ул уның һүҙен өйрәнеү аша көслө булды. Уның өҫтөндәге һынау ғына ҡыҫҡа ваҡытҡа һуҙылды. Был — тамға! Ул күтәрелә! Көн сығыуҙан башлап ул күтәрелә. Көн кеүек, тәүҙә һыуыҡ, һуңынан йылынып, нурҙарын тарата. Ул хаҡлыҡ күтәрелгәндә унда бик аҙ яҡтылыҡ ине, әммә ул көндән-көн арта бара. О, был нурҙарҙың көсө! Ул көс йыя. Иң ҙур ауырлыҡ һәм яҡтылыҡ шул хаҡлыҡта, сөнки ул мәңге һаҡлана, Библия кәрәкмәгән саҡта ла. Ул көнсығышта барлыҡҡа килде; бәләкәй яҡтылыҡтан башланды, әммә нурҙары һауыҡтыра. О, ни тиклем бөйөк ул хаҡлыҡ! Гүзәл ергә ингәс ул иң юғарыға күтәрелә, әммә улар үлемһеҙ булғансы үҫеүен дауам итәсәк. Ул ҡояш сығыуҙан башланды, ҡояш кеүек үҙ юлын дауам итә, әммә бер ҡасан да батмай.
GSAM 274.2«Фәрештәләр дүрт елде тотоп тора. Көстәрҙе тотоп тороусы — Алла. Фәрештәләр ҡулдарын бушатмай, сөнки изгеләрҙең барыһы ла тамғаланмаған. Михаил тороп баҫҡанда, был бәлә бөтөн ер шарын ҡаплаясаҡ. Улар инде иҫергә әҙер генә тора. Изгеләр тамғаланмағанлыҡтан, был эште тотҡарлай торған бер сик ҡуйылған. Эйе, күргәндәреңде һәм ишеткәндәреңде иғлан ит, һәм Алланың бәрәкәте һиңә эйәреп барасаҡ. Ҡарағыҙ! Ул күтәрелеү көс ала, һәм көндән-көн яҡтыра бара. »6
GSAM 274.3Был күренештән һуң Уайт ханым иренә әйтте:
GSAM 274.3«Һиңә хәбәр бар. Һин бәләкәй генә бер баҫма сығарып, халыҡҡа ебәрергә тейешһең. Башта ул бәләкәй булһын; әммә кешеләр уны уҡығас, баҫтырыу өсөн аҡса ебәрерҙәр, һәм ул тәү тапҡырҙан уҡ уңышлы булыр. Был бәләкәй башланыуҙан миңә бөтә донъяны урап алған яҡтылыҡ ағымдары һымаҡ таралыуын күрһәттеләр.»
GSAM 275Кеше күҙлегенән шикле
GSAM 275.1Был фараздар 1848 йылда Шәмбе хаҡлығының күтәрелеүе һәм таралыуы хаҡында әйтелгән. Ул ваҡытта кеше күҙлегенән ҡарағанда, аҡыл: «Был фараз бер ваҡытта ла тормошҡа ашмаясаҡ», — тип әйтер ине. Фараз әйтелгәндән һуң күп тә үтмәй беҙҙең хеҙмәткәрҙәрҙең береһенә берәү: «Һеҙ ниәт иткәнде башҡарыу өсөн һеҙгә 144 000 йыл кәрәк буласаҡ», — тип әйткән. «Нимә!» — тип әйтерҙәр ине, — «өс уағыҙсы — пастор Уайт һәм уның ҡатыны, пастор Бейтс — барыһы ла аҡсаһыҙ, йөҙҙән кәм эйәреүсе менән, бөтәһе лә аҡсаһыҙ, шәмбе мәсьәләһенә арналған 80 битлек трактаттың бер нисә йөҙ нөсхәһе менән бөтә донъяға иҫкәртеү хәбәрен еткерергә сығырға! Был бөтөнләй абсурд фараз!» — тип әйттеләр шундай иҫәпләүселәр. «Мөмкин түгел!» — тип өҫтәнеләр. Әммә хәбәргә ышаныс һәм уңыштың һис шикһеҙ буласағы тураһындағы шаһитлыҡ: «Израил Аллаһының исеменән был эшләнәсәк! Уның көсөнә таянып, был мотлаҡ башҡарылыр!» — тине.
GSAM 275Беренсе Етенсе Көн Адвентист гәзите нисек баҫылып сыҡты
GSAM 275.2Нәшриәт эше тураһында шаһитлыҡ ителгәндән һуң, етенсе көндө тотоусылар күп доға ҡылды, Хоҙай «кесе генә гәзит» баҫтырыу юлын асыуын үтенеп. Төп кәмселек — тәүге һанды баҫтырыу өсөн аҡса булмауы ине. 1849 йылдың июнь айында пастор Уайтҡа ҡул салғыһы менән 40 акр ерҙәге тимоти үләнен сабып сығыу мөмкинлеге тыуҙы, акрына 75 центтан; һәм шуның менән ул бәләкәй журналдың тәүге һаны баҫтырылды. Бында бәләкәй баҫманың тәүге битенең факсимилеһен индереү урынлы булыр. Уҡыусы тәүге бағанаһында пастор Уайттың «Эште башларға юл әлегә тиклем асылманы» тигән һүҙҙәрен күрә. Һәм шулай уҡ уның үҙен ҡорбан итеүе «юлды асҡаны»н да күрә алаһығыҙ.
GSAM 276Уайт ханымдың тәүге баҫмалар тураһында хисабы
GSAM 276.1Уайт ханым баҫма эштәренең башланыуы хаҡында болай ти:—
GSAM 276.2«Ирем Коннектикут штатының Роки-Хиллдан 8 миль алыҫлыҡтағы Миддлтаунда бәләкәй генә бер баҫма сығарыуҙы башланы, һәм ул ваҡытта аҡһаһа ла, йыш ҡына ошо араны йәйәү үтеп кире ҡайта торғайны. Ул тәүге һанды баҫмахананан алып ҡайтҡас, беҙ барыбыҙ ҙа уның тирәләй баш эйеп, түбән күңел менән күп күҙ йәштәре ҡатнашҡан ихлас доғалар ҡылдыҡ, Хоҙайҙан хеҙмәтсеһенең көсһөҙ тырышлыҡтарына бәрәкәт ҡалдырһын тип үтендек. Шунан ул был гәзитте уны уҡыр тип уйлаған бөтә кешеләргә йүнәлтте һәм келәм сумкаһына һалып почтаға илтеп тапшырҙы. Һәр һанды Миддлтаундан Роки-Хиллгә алып барҙылар, һәм почтаға тапшырырға әҙерләр алдынан уларҙы һәр ваҡыт Хоҙай алдына йәйеп, ихлас күңелдән, күҙ йәштәре менән Хоҙайҙан был тын хәбәрселәргә бәрәкәт теләп доға ҡылдылар. Тиҙҙән гәзитте баҫтырыу өсөн аҡса килтергән хаттар килде, һәм күп кешеләрҙең хаҡлыҡты ҡабул итеүе тураһындағы шатлыҡлы хәбәрҙәр килде. »7
GSAM 276Гәзиткә ярҙам булыр тип фараз ителгәнсә үтәлде
GSAM 276.3Беҙ был битте — Етенсе көн адвентистары баҫҡан тәүге гәзиттең тәүге битен — гади ҡыҙыҡһыныуҙан да тирән тойғолар менән тәҡдим итәбеҙ. The Present Truth журналының тулы томы һәр береһе ике бағаналы, һигеҙ битлек ун бер һандан торҙо. Биттәге уҡыу материалының үлсәме 4 5/8 × 8 дюйм булды. 1-се һәм 4-се һандар июль, август һәм сентябрь айҙарында Коннектикут штатының Миддлтаун ҡалаһында баҫылып сыҡҡан. 5-тән 9-ға тиклем һандар Нью-Йорк штатының Освего ҡалаһында баҫылып, 1849 йылдың декабрендә, 1850 йылдың мартында, апрелендә һәм майында даталанған. 11-се һан 1850 йылдың ноябрендә даталанған һәм Мэйн штатының Париж ҡалаһында баҫылып сыҡҡан. 6-сы һанда пастор Уайт әйткән: «Беренсе дүрт һанды баҫтырғанда гәзиттәр өсөн түләргә кәрәк булғандан да күберәк аҡса килеп ингән. Ул аҡса беҙ ҡатнашҡан йыйылыштарға барыу сығымдарын ҡаплауға тотонолдо». 1849 йылда был гәзиттәрҙең йоғонтоһонда һәм пастор Бейтстың пионер хеҙмәттәре һөҙөмтәһендә Вермонт, Мичиган һәм башҡа штаттарҙа күптәр был хәбәрҙе ҡабул иткән.
GSAM 278.11848 йылда эштең өмөтһөҙ хәле менән сағыштырғанда, 1905 йылда булған ҡайһы бер факттарҙы ҡарайыҡ, һәм шуның менән был эштең һуңғы һөҙөмтәһен яҡшыраҡ баһалай алабыҙ: хәбәрҙең ябай башланыуына ҡаршы сыҡҡандар дөрөҫ булғанмы, әллә «мөһөрләү» эшенең «арта барған» көсөн хеҙмәтсе ҡыҙы аша әйткән күктәр Аллаһы дөрөҫ булғанмы.
GSAM 278Нәшриәт эшенең үҫеше
GSAM 278.2Был хаҡлыҡ хәҙер донъяның яҡынса 40 төп телендә иғлан ителә һәм баҫтырыла. Өс пастор урынына, рухани итеп тәғәйенләнгәндәрҙе һәм лицензиялыларҙы иҫәпкә алғанда, 600-ҙән ашыу кеше бар, өҫтәүенә табиптар, Библия хеҙмәткәрҙәре, уҡытыусылар һәм медицина миссионерҙары булып эшләгән йөҙләгән башҡа кеше лә бар. Конфессияның әҙәбиәте 50-нән ашыу төрлө периодик баҫмала сағыла, улар Европа, Азия, Африка, Төньяҡ һәм Көньяҡ Америка, Тымыҡ океан утрауҙары һәм Австралияла урынлашҡан яҡынса 20 баҫма йортонда баҫылып сыға. Был баҫма йорттарында 1100-ҙән ашыу төрлө китап, буклет һәм трактат баҫылып сыға. Һәр береһенән бер данә һәм бер йыллыҡ периодик баҫмаларҙы алыу өсөн яҡынса 340 доллар кәрәк булыр ине. Ябай ғына йөҙ ағза урынына, был хаҡлыҡҡа шатланған кешеләр һаны яҡынса 100 000-гә яҡын. Ысынлап та, был хәбәр, ҡояш кеүек, «сығып килә», һәм беҙ 1848 йылғы шаһитлыҡ телендә әйтә алабыҙ: «Әй, был нурҙарҙың көсө ниндәй!»
GSAM 278Милләттәрҙең хәле
GSAM 278.3Хәбәр шундай алға барған мәлдә, ил-милләттәрҙең хәле нисек булды? Шул ваҡыттан алып матбуғат баҫмаларында беҙҙе Европала тиҙҙән башланасаҡ дөйөм һуғыш хаҡындағы белдереүҙәр йыш ҡына ҡаршы алды. Бында бәрелештәр, унда сығыштар булһа ла, дөйөм «буран» тотҡарлана — «дүрт елгә» бер юлы иҫергә рөхсәт ителмәй, «Алланың хеҙмәтселәре тамғаланғансы». Бәхәс һәм һуғыш элементтары бар, әммә улар контролдә тотолғанлыҡтан сығып китмәй — был бөтәһенә лә асыҡ.
GSAM 279.1Генри Уорд Бичер үлем алдынан Европала шундай ҙур армияларҙы тотоуҙы «ҡан ҡойолор тип ҡурҡып, уны алдан уҡ һурып алыу» тип атаған. Милләттәр араһындағы хәлде, уларҙың үпкәләүҙәре, дошманлыҡтары һәм бер-береһенә янаулы мөнәсәбәттәре менән ул кешеләр төркөмө бер-береһенең күкрәгенә кинжалдар йүнәлткән һәм үҙенә лә һуғырҙар тип ҡурҡып, берәү ҙә һуғыуға батырсылыҡ итмәгән «сығыу юлы булмаған хәлгә» тиңләне. «Әммә,» тине ул, «тиҙҙән уларҙың береһе һөжүм итеү өсөн уңайлы мәлде күрер, һәм шунан бөтә яҡлы бәрелеш башланыр.»
GSAM 279Һуғыш ҡоралдарын сағыштырыу
GSAM 279.21848 йылдан башлап шундай һуғыш ҡоралдары эшләнде, улар менән сағыштырғанда шул ваҡыттағы иң яҡшылары хәҙер балалар уйынсыҡтары кеүек кенә тойола. Американың «Peace Association» 1895 йылдың 15 декабрендә, Тыныслыҡ йәкшәмбеһендә үткәрелгән тыныслыҡ хаҡына ғибәҙәттәргә саҡырыуында былай тине: «Бөгөн цивилизация айырыуса алға киткән осорҙа, икенсе яҡтан, ил-милләттәрҙә һуғышҡа әҙерлек элеккегә ҡарағанда ла көслөрәк бара».
GSAM 279Генерал Майлз һуғышҡа әҙерлек тураһында
GSAM 279.3Генерал Нельсон А. Майлз 1904 йылдың 12 ғинуарында Вашингтон, D.C.-ла үткән күмәк кеше ҡатнашҡан йыйылыштағы сығышында әйтте:—
GSAM 279.4«Был мәғрифәтле, үҫешкән һәм зирәк, камиллашҡан цивилизация осоронда беҙ һуғыш ауырлыҡтарының һәм хәүефтәренең кәмеүенә ышанырға шат булыр инек; әммә ғәжәпкә ҡарамаҫтан, донъя тарихында хәҙерге кеүек һуғышҡа әҙерлек өсөн шундай күп байлыҡ әрәмгә сарыф ителгән, шулай уҡ иң юҡ иткес ҡоралдар менән йыһазланған күп миллионлаған күнектерелгән, оҫта һәм тәртипле ир-егеттәр тыныс хеҙмәт юлдарынан алынып ҡуйылған осор бер ҡасан да булмаған.»
GSAM 280.1Ләкин һуғыш дауылы һаман тотҡарлана, ә мөһерләү эше дауам итә.