7-се бүлек — Хәбәрҙең тиҙ үҫеше
GSAM 126.1«Һәм мин тағы бер көслө фәрештәнең күктән төшөп килгәнен күрҙем; ул болотҡа төрөлгән ине; башы өҫтөндә йәйғор бар ине, ә йөҙө ҡояш кеүек ине, аяҡтары ут бағаналары кеүек; ҡулында асылған бәләкәй китап бар ине; уң аяғын диңгеҙгә, ә һул аяғын ергә баҫты ла, арыҫлан ырылдаған кеүек көслө тауыш менән ҡысҡырып ебәрҙе: ул ҡысҡырып ебәргәс, ете күк күкрәүе үҙ тауыштарын яңғыратты.... Мин диңгеҙ өҫтөндә лә, ер өҫтөндә лә баҫып торғанын күргән шул фәрештә ҡулын күккә күтәрҙе лә мәңге-мәңге йәшәүсе, күкте һәм унда булған бөтә нәмәләрҙе, ерҙе һәм унда булған бөтә нәмәләрҙе, диңгеҙҙе һәм унда булған бөтә нәмәләрҙе барлыҡҡа килтергән Аллаға ант итте: хәҙерҙән һуң ваҡыт булмаясаҡ: Әммә етенсе фәрештәнең тауыш сығарған көндәрендә, ул тауыш сығара башлағанда, Алланың сере, ул уны үҙенең хеҙмәтселәре булған пәйғәмбәрҙәренә иғлан иткәнсә, тамамланасаҡ. »1
GSAM 126Фәрештә — кеше хәбәрселәренең символы
GSAM 126.2Элек үк күрһәтелгәнсә, Инжилде уағыҙлау эше кешегә тапшырылған, һәм Хоҙай был эшкә «донъяның аҙағына» тиклем үҙенең бәрәкәтен вәғәҙә иткән.2 Шуға күрә был хәбәрҙе килтергән фәрештә ер йәшәүселәренә уағыҙ ителәсәк ваҡыт тураһында хәбәрҙең символы булырға тейеш. Хәбәр «асылған» китаптан иғлан ителә, был уның элек ябылған булыуын асыҡ күрһәтә. Был хәбәрселәр Алла тарафынан хөрмәт ителә; сөнки улар өҫтөндә Алланың килешеү билдәһе булған «йәйғор» бар, һәм улар Алланың данының яҡтылығына кейенгән килеш бөтә нәмәләрҙе барлыҡҡа килтергән Яратыусының вәкәләте менән хәбәрҙе иғлан итә. Бында иғлан ителгән нәмә — ваҡытҡа ҡағылышлы хәбәр; ул элек «мөһөрләнгән», ә хәҙер «асылған» китаптан иғлан ителә.
GSAM 127.1Алдағы бүлектәрҙә иҫбатланғанса, Хоҙай тикшереү хөкөмөнә алып килгән ҙур пәйғәмбәрлек осороноң — 2300 көндөң — тамамланыуына ҡағылышлы яҡтылыҡ бирелергә тейешле ваҡытты билдәләгән; белем артасаҡ тигән фараз күптәрҙе күтәреп, уларға был яҡтылыҡты асыҡлау аша төгәл үтәлде; һәм ул шулай уҡ «инжир ағасы миҫалын» өйрәнергә тейешле ваҡытты билдәләне: шул саҡта һәм шунда уҡ уҡытыусыларын күтәреп, уны бөтөн донъяға иғлан итергә ебәрҙе. Шул уҡ төгәллек менән ул ваҡыт хәбәренең көслө ҡысҡырыуына күсергә тейешле мәлде билдәләне, һәм ул ҙа шул уҡ төгәллек менән тормошҡа ашты.
GSAM 127Беренсе хәбәрҙең Көслө Ҡысҡырыуы
GSAM 127.2Был иғландың көслө ҡысҡырыуының ҡасан яңғырауы кәрәклеге — ҡыҙыҡлы һорау. Ул бында алтынсы һәм етенсе трубаларҙың яңғырауы араһына ҡуйылған, һәм был Библия яҙмаларындағы урыны менән генә түгел, ә хәбәрҙең үҙендә лә асыҡ күренә: «Етенсе фәрештә тауыш бирә башлаған көндәрҙә Хоҙай сере, ул уны үҙ хеҙмәтселәре булған пәйғәмбәрҙәренә иғлан иткәнсә, тамамланырға тейеш». Был хәбәрҙә иғлан ителгән ваҡыттың етенсе труба яңғырауына тиклем һуҙылыуына асыҡ дәлил.
GSAM 127Ҡаты Ҡысҡырыу Ваҡыты
GSAM 127.3Етенсе фәрештә тауыш сығарғанда, «Алланың ғибәҙәтханаһы күктә асылды, һәм уның ғибәҙәтханаһында килешеү һандығы күренде», — тип уҡыйбыҙ.3 Ерҙәге изге урын хеҙмәтендә килешеү һандығы булған бүлмә — иң изге урын — йылына бер тапҡыр ғына асыла ине; ул ғәфү итеү көнөндә, гонаһтарҙы юйыу — изге урынды таҙартыу маҡсатында үтә ине. Пәйғәмбәрҙәр әйткәнсә, Мәсих тарафынан башҡарылған был таҙартыу эше егерме өс йөҙ көн тамамланғанда буласаҡ.4 Шулай уҡ әйтелә: етенсе фәрештә тауыш биргәндә, күктә тауыштар ишетелә: Үлгәндәрҙе хөкөм итеү ваҡыты етте.5
GSAM 128.1Асыҡланыу китабының 10-сы бүлегендәге был пәйғәмбәрлек символы был хәбәрҙең «көслө тауыш менән» һәм, ниһайәт, «арыҫлан үкергәндәй» яңғыраясаҡ ваҡытын күрһәтә. Был пәйғәмбәрлеккә ярашлы, хәбәрҙең «көслө ҡысҡырыш» кимәленә күтәрелеү ваҡыты — алтынсы труба тамамланғандан алып изге урынды таҙартыуға алып барған пәйғәмбәрлек осор тамамланғанға тиклем, йәғни 2300 көндөң аҙағына тиклем. Беренсе дүрт труба готтар, вандалдар, гундар һ.б. һуғыштарында үтәлде, улар Көнбайыш Римды ун өлөшкә йәки короллеккә бүлде.
GSAM 128Бишенсе Труба
GSAM 128.2Бишенсе труба Мөхәммәдилектең хаталар болото менән бергә күтәрелеүен күрһәтә, әммә бигерәк тә «уларҙың өҫтөнән патша булған» мәлдән башлап «биш ай», йәғни тура мәғәнәлә йөҙ илле йыллыҡ осорға иғтибар йүнәлтә. 1299 йылдың 27 июлендә Осман, Осман империяһының нигеҙ һалыусыһы, Никомедия территорияһына баҫып инә. Шул ваҡыттан башлап османдар көнсығыш Рим империяһын 1449 йылдың 27 июленә тиклем — бишенсе труба яңғыраған 150 йыл тамамланғанда — ҡыҫым аҫтында тотоп, «ҡыйнаған». Шул ваҡытта төрөктәр үҙ ғәскәрҙәре менән тура Константинополгә ҡаршы килде, һуғышта барут ҡулланып; ә тарихсы Гиббондың һүҙҙәренсә, уны тартыу өсөн алтмыш үгеҙ кәрәк булған ауыр пушканан улар Константинопол стеналарына ҙур таштар атты.
GSAM 128Алтынсы трубаның тамамланыуы
GSAM 128.3Шул осорҙа тарихсылар тарафынан һуңғы грек императоры тип һаналған Иоанн Палеолог вафат булды. Константин Декозес тәхеттең законлы мираҫсыһы ине, әммә әйтеүҙәренсә, уға һөжүм иткән төрөк султаны Амураттан ҡурҡыуы уны тәхеткә менергә Амураттан рөхсәт һорарға этәрҙе. Бындай аҙым тәхетте төрөктәргә тапшырыуға тиң һымаҡ тойола. Ысынында, бик тиҙҙән османдар Константинопол ҡалаһын һәм Көнсығыш Рим империяһын үҙ контролдәренә алды. Шул рәүешле улар (сәйәси рәүештә) элек үк «ҡыйнаған» был империяны «үтерҙе». Улар уны «бер сәғәткә, бер көнгә, бер айға һәм бер йылға» «үтерергә» тейеш ине.
GSAM 129.1Быны пәйғәмбәрлек ваҡыты итеп, бер көн — бер йыл принцибы буйынса алғанда, ул нисә йыл булыр ине? Мәсьәлә ябай: бер йыл — 360 көн йәки йыл; бер ай — 30 көн йәки йыл; бер көн — бер йыл; барлығы — 391 көн йәки тура мәғәнәлә 391 йыл. Бер сәғәт — көндөң 24-се өлөшө булараҡ, символик мәғәнәлә ярты ай, йәғни 15 көн тәшкил итә. Шулай итеп, Көнсығыш Рим территорияһында мөселман мөстәкыйль хакимлығының дөйөм ваҡыты 391 йыл 15 көн тәшкил итә. Был осор 1449 йылдың 27 июленә өҫтәлгәндә, алтынсы сурнай аҫтында күрһәтелгәнсә, Төрөк мөстәкыйльлеге осоро 1840 йылдың 11 августында тамамлана.
GSAM 129Доктор Джосайя Литч Осман империяһының ҡолауы тураһында фаразлай
GSAM 129.21838 йылда Филадельфия (Пенсильвания) ҡалаһынан доктор Джосайя Литч Уильям Миллер күрһәткән хаҡлыҡты ҡабул итеп, был хәбәрҙе киңерәк таратыу эшенә ҡушылды. Ул Асыҡланыу китабындағы ете сурнай тураһында халыҡҡа баҫтырыу өсөн мәҡәләләр әҙерләне. Ул алтынсы сурнайҙың 1840 йылдың 11 августында тауышын туҡтатыуын һәм Осман империяһының шул көндө ҡолауын бер ниндәй ҙә шик ҡалдырмайынса иғлан итте, һәм был донъяға символик пәйғәмбәрлектә бер көн — тура мәғәнәләге бер йылға тура килеүен күрһәтәсәк, тип белдерҙе.
GSAM 129.3Ҡайһы бер туғандар, хатта был мәсьәлә буйынса уның менән бергә ышанғандар ҙа, ул әйткәнсә «тормошҡа ашмаһа», һөҙөмтәһе ниндәй булырынан ҡурҡып тетрәне. Әммә был уны ҡурҡытманы, ул Төрөк мәсьәләһе буйынса ҡараштарын халыҡҡа еткереү өсөн бар көсөн һалды. Гәзиттәр уның был тема буйынса әйткән дәғүәһен киң йәйҙерҙе. Иманһыҙҙар клубтары үҙ йыйылыштарында был һорауҙы тикшереп, «Менә бер кеше батырлыҡ күрһәтә: әгәр был мәсьәлә уның әйткәнсә килеп сыҡһа, был уның дәғүәһен шикһеҙ раҫлаясаҡ: пәйғәмбәрлектә бер көн бер йылды аңлата, ә 2300 көн — шул тиклем йыл, һәм улар 1844 йылда тамамланасаҡ», — тип әйттеләр.
GSAM 130.1Доктор Литчтың лекцияһын баҫтырыу ҙур шау-шыу тыуҙырҙы, һәм шуның менән меңләгән кеше Мысыр пашаһы Мехмет Али менән Төрөк султаны араһында барлыҡҡа килгән ҡатмарлыҡтарҙың тамамланыуын көтөргә саҡырылды. Йөҙләгән кеше: «Әгәр был хәл доктор әйткәнсә тамамланһа, ул символик ваҡытты „көн-йыл“ принцибы буйынса аңлатыуҙы раҫлаясаҡ, һәм беҙ адвентистар булырбыҙ», — тине.
GSAM 130Төрөк султанының Мысыр пашаһы менән һуғышы
GSAM 130.21840 йылға тиклем бер нисә йыл буйы султан Мысыр пашаһы Мехмет Али менән һуғышта булған. 1838 йылда султан менән уның Мысыр вассалы араһындағы бәхәстәр сит ил илселәре йоғонтоһо менән ваҡытлыса баҫылып торған. Әммә 1839 йылда дошманлыҡтар яңынан башланды һәм сөлтан ғәскәрҙәре менән Мехмет ғәскәрҙәре араһындағы ғөмүми алышта сөлтан ғәскәрҙәре бөтөнләй ҡырып юҡ ителде, ә флоты Мехмет тарафынан яулап алынып, Мысырға оҙатылды. Сөлтан шул тиклем ҡыҫырыҡланды, августта һуғыш яңынан башланғанда элек көслө булған Төрөк флотының аяныслы ҡалдыҡтары итеп уға бары тик ике беренсе ранглы корабль һәм өс фрегат ҡына ҡалды. Мехмет был флотты сөлтанға тапшырырға һәм кире ҡайтарырға һис тә теләмәне һәм көстәр уны тартып алырға маташһа, уны яндырырға вәғәҙә итте. Бындай хәлдә, 1840 йылда Англия, Рәсәй, Австрия һәм Пруссия ҡыҫылып, низаны хәл итеү тураһында ҡарар итте; сөнки асыҡ ине: уны иғтибарһыҙ ҡалдырһаң, Мехмет тиҙҙән султан тәхете хужаһына әйләнер ине.
GSAM 131Берләшкән көстәрҙең ҡыҫылыуы
GSAM 131.1«Султан союзлы көстәрҙең был ҡыҫылыуын ҡабул итте һәм мәсьәләне үҙ ихтыяры менән уларҙың ҡулына тапшырҙы. Был көстәрҙең конференцияһы Лондонда үтте, унда Османлы империяһының тулы хоҡуҡлы вәкиле итеп Эфенди-бей Лыкгис (Шейх) ҡатнашты. Мысыр пашаһына тапшырыу өсөн ультиматум төҙөлдө: унда султан уға Мысыр менән мираҫ буйынса идара итеү хоҡуғын, ә Сүрияның Суэц ҡултығынан Тиверия күленә тиклем һуҙылған бөтә өлөшөн һәм Акрэ провинцияһын ғүмерлеккә бирергә тәҡдим итергә тейеш ине; ә ул үҙ сиратында султан биләмәләренең үҙе шул ваҡытта биләп торған башҡа бөтә өлөштәрен бушатып, Осман флотын кире ҡайтарырға тейеш ине. Әгәр ул был тәҡдимде кире ҡаҡһа, дүрт держава мәсьәләне үҙ ҡулдарына алырға һәм уны буйһондороу өсөн кәрәк тип тапҡан башҡа сараларҙы ҡулланырға ниәтләне.
GSAM 131.2«Ультиматум Мехмет Алиға тапшырылыу менән үк мәсьәләнең элеккеһенең [сөлтандың] контроленән мәңгегә сығасағы һәм уның эштәрен хәл итеү шул мәлдән сит ил көстәре ҡулында буласағы асыҡ ине.
GSAM 131Пәйғәмбәрлек тормошҡа ашты — Төрөк бойондороҡһоҙлоғоноң аҙағы
GSAM 131.3«Султан Рифат бейҙе хөкүмәт пароходында Александрияға пашаға ультиматумды еткерергә ебәрҙе. Ультиматум 1840 йылдың 11 августында паша ҡулына тапшырылды һәм ул уны үҙ ҡарамағына алды! Шул уҡ көндө султан дүрт держава илсеһенә мөрәжәғәт итеп, паша ультиматум шарттарын үтәмәһә ниндәй сара күрергә кәрәклеге тураһында һорау ебәрҙе; улар иһә был хәлгә әҙерлек күрелгәнен һәм уға килеп тыуыуы мөмкин булған бер ниндәй хәл өсөн дә борсолорға кәрәкмәгәнен хәбәр иттеләр. Был көндө Осман хакимлығының дауам итеүенә билдәләнгән 391 йыл 15 көнлөк осор тамамланды; ә сөлтандың бәйһеҙлеге ҡайҙа? — юҡҡа сыҡты!»6
GSAM 132.1Шул көндән алып бөгөнгө көнгә тиклем султан көстәрҙең диктаты аҫтында хәрәкәт итергә һәм үҙ патшалығының өлөшләп-өлөшләп уларҙың файҙаһына тартып алыныуын күҙәтергә мәжбүр булды.
GSAM 132Пәйғәмбәрлеккә халыҡтың ҡыҙыҡһыныуы уянды
GSAM 132.2Был пәйғәмбәрлектең ғәжәпләнерлек дәрәжәлә тормошҡа ашыуы халыҡ аңында ҙур йоғонто яһаны. Ул тормошҡа ашҡан һәм ашып килгән пәйғәмбәрлектәр хаҡындағы халыҡтың ҡыҙыҡһыныуын көсәйтте. Доктор Литч әйткәнсә, 1840 йылдың 11 августынан һуң бер нисә ай эсендә ул меңдән ашыу билдәле иманһыҙҙарҙан (уларҙың ҡайһы берҙәре иманһыҙҙар клубы етәкселәре) хат алған; хаттарында улар Библияға ҡаршы көрәштән баш тартҡандарын һәм уны кешегә Алланың вахиы тип ҡабул иткәндәрен хәбәр иткән. Уларҙың ҡайһы берҙәре тулыһынса Аллаға ҡайтҡан, ә уларҙың бер өлөшө бөйөк Икенсе килеү хәрәкәтендә оҫта сығыш яһаусыларға әйләнгән. Ҡайһы берәүҙәр доктор Литчҡа былай тип белдерҙе: «Пәйғәмбәрлекте аңлатыусылар пәйғәмбәрлектәрҙең тормошҡа ашыуы тураһындағы дәғүәләрен дәлилләү өсөн тарихтың һарғайған биттәренән цитаталар килтерә, тигәнбеҙ; әммә бына был осраҡта беҙ тере факттарҙы тура үҙебеҙҙең күҙ алдыбыҙҙа күрәбеҙ».
GSAM 132.3Алтынсы труба тамамланған мәлдә үк Икенсе килеү хаҡындағы хәбәрҙең «көслө тауыш менән» тарала башлауын күрһәтеү өсөн, был хәбәрҙә ҡатнашҡан бер кеше миңә һөйләгән осраҡты килтерәм.
GSAM 132.41840 йылда Нью-Йорк штатының Рочестер ҡалаһынан шатыр һәм парустарҙы күпләп етештереүсе Э. С. Уильямс был хәбәрҙе ҡабул итеп, пасторҙар Миллер менән Һаймсты Рочестерға килеп, ҡаланың меңләгән кешеһенә вәғәз итергә саҡырҙы. Улар халыҡты һыйҙырлыҡ ҙур зал ялларға кәрәкле аҡсалары юҡлығын әйттеләр. Ул яуап бирҙе: «Миндә диаметры 120 фут булған түңәрәк шатыр бар. Мин уны ҡорорға, ултырғыстар менән йыһазландырырға һәм ҡарарға бушлай әҙермен. Килегеҙ һәм хәбәрҙе иғлан итегеҙ.» «Улар килде,» — тине ул миңә, — «һәм палатка тыңларға килгәндәрҙең яртыһын да һыйҙыра алманы, шуға мин уны 40 футлыҡ өҫтәмә менән киңәйттем, шулай итеп 160×120 фут үлсәмле палатка булды. Был палатка көн һайын кешеләр менән тулды, тышта йөҙләгән кеше һүҙҙе ишетергә ынтылып тупланды.»
GSAM 133Йөҙәрләгән кеше хәбәрҙе иғлан итә
GSAM 133.1Арта барған ҡыҙыҡһыныуҙы ҡәнәғәтләндереү өсөн ҙур палаткалар ҡулланылды, ә йәйге миҙгелдә ағастар араһында йыйылыштар үткәрелде. Ҡышын ҡайһы бер иң ҙур сиркәү биналары һәм халыҡ йыйылыу залдары ҡулланылды, һәм уларҙың барыһы ла ҡыҙыҡһынған тыңлаусылар менән тулы булды. 1840 йылға тиклем хәбәрҙе «бер үҙе тиерлек» иғлан иткән пастор Миллерға хәҙер яҡынса өс йөҙ кеше ҡушылып, 2300 көнлөк осорҙоң тамамланыуын асыҡтан-асыҡ иғлан итте һәм «Бынан һуң ваҡыт булмаясаҡ», «Уның хөкөм сәғәте килде» тип ҡысҡырып әйтте. Шулай итеп, хәбәрҙе бөтөн донъяға таратыу өсөн Хоҙайҙың билдәләнгән ваҡыты еткәс, уның һүҙе үтәлде, һәм миллионлаған кешеләр был саҡырыуҙы ишетергә теләне.
GSAM 133.2Америка хәрәкәтендә дөрөҫ булған хәл башҡа илдәрҙә лә ҡабатланды. 1840 йылдан башлап, бер нисә кешенең генә үҙ баҫмаларын таратыуы урынына, дистәләгән кеше алға сығып, был саҡырыуҙы иғлан итте. Англияла Англия сиркәүенең генә ете йөҙ пасторы был хәбәрҙе иғлан итте, ә шул уҡ эш менән шөғөлләнгән башҡа дистәләгән кеше хаҡында әйтеп тә тораһы түгел. Ер йөҙөндәге егерменән ашыу алдынғы илдә был хәбәр шундай дәрт менән таралды, хатта уны күҙәткән кеше: «Был халыҡ бик етди», — тип әйтергә мәжбүр булды.