Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
21 / 31
21 / 31

18 Ӏыхьэ — Тхылъ тедзэным Тхьэм зэрыхуэсакъыр

John Norton Loughborough

GSAM 281.1Абы щыгъуэ тщӀэнущ, Тхьэр къэтщӀэну дыкӀэлъыкӀуэмэ; ар къызэрыкӀуэнур пщэдджыжьым хуэдэу гъэхьэзырщ.1

GSAM 281.21849 гъэм июнем къэс нэс, члисэ нэхъыжь Уайтрэ и щхьэгъусэмрэ члисэ нэхъыжь Бейтсрэ я лэжьыгъэхэр Нэу-Инглэндым и штатхэм щӀэщӀат. А зэманым Коннектикутым Миддлтаун къалэм щыпсэу мисс Кларисса Бонфоей члисэ нэхъыжь Уайт и унэм къыхэхащ. Абы ипэ мащӀэкӀэ и анэр лӀати, унагъуэ цӀыкӀу зэщӀэузэдыным хуэныкъуэ псори къыхуигъэнат. Абы и фӀыщӀэкӀэ члисэ нэхъыжь Уайт аргуэру унэ зэщӀиузэдыфын хъуащ; ар Коннектикутым Роки-Хилл щыӀэ мистер Бэлдэн и унэм и зы Ӏыхьэм щӀэщӀащ.

GSAM 281Иджырей спиритизмым и щӀэдзапӀэ

GSAM 281.31849 гъэм мартын 24-м Топсэм, Мейн штатым, щӀэгъуащ зэгуэр зэхуэс. А щэбэт махуэм Миссис Уайт теплъэгъуэ къыщыхьащ; абы къыхэкӀар нэхъыщхьэу щӀэщӀауэ щыт. А теплъэгъуэм и пэжыр нэхъ зэхэщӀыкӀыу къызэригъэувэн папщӀэ, а зэманым Ӏуэхум зэрыщытыр нэхъыщхьэу щӀэщӀэу зэхэтхэну фӀыуэщ.

GSAM 281.41848 гъэм мартым и кӀэухым Нью-Йорк штатым и Уэйн округым Хайдсвилл къалэм «зэхэмыщӀыкӀ макъхэр» къыщыхъу щӀадзащ; нэужьым ахэр «псэхэм я Ӏэуэхэр» хъуащ. Ар япэу Фокс я унагъуэм я унэм щыхъуащ. Гъэмахуэм и кӀэухым а унагъуэр Нью-Йорк штатым Рочэстэр къалэм Ӏэпхъуащ. Абдеж Коринфиан-Холл унэм цӀыхухэм я пащхьэ апхуэдэ Ӏэуэхэр щагъэлъэгъуэрт, икӀи а Ӏуэхум папщӀэ къалэм и цӀыху нэхъыфӀхэм къыхах фызхэмрэ лӀыхэмрэ зэхэт комиссэхэм пщащэхэр щӀэх-щӀэхыу къахутэрт. ЦӀыхухэм я нэхъыбэм а Ӏэуэхэр нэпцӀыныгъэу е Ӏэ ӀэзагъкӀэ щӀа хьилэу къалъытэрт; зыгуэр псынщӀэу фӀэщ зыхъухэм дыдэми ар апхуэдизу зиужьыну къапщытэртэкъым.

GSAM 282Спиритизмым теухуа бегъымбарӀуатэхэр

GSAM 282.1ИщхьэкӀэ зи гугъу щӀа теплъэгъуэм Миссис Уайт Рочэстэррэ нэгъуэщӀ щӀыпӀэхэмрэ щыӀэ зэхэмыщӀыкӀ Ӏэуэхэр Сатанэм и къару зэрыщытыр, апхуэдэ Ӏуэхухэр нэхъыбэ нэхъыбэу зэрызэхуэзэнур къилъэгъуащ. Ахэр дин щыгъын щыгъыу къалъэгъунут, къагъапцӀахэр нэхъри нэхъ тынч щӀын папщӀэ, икӀи хъумэ, Тхьэм и цӀыхухэм я гупсысэхэр а Ӏуэхухэм зыхуагъазэу, Дух ЛъапӀэм и гъэсэныгъэхэм шэч къытрагъэхьэн папщӀэ.

GSAM 282.2А зэманым спиритизмыр абы щыгъуэ зэрыкъыщыжаӀам хуэдэу щӀы хъурейм зэрыщызэфӀэщӀэнур, е зэхэлъыкӀэ щызэхуэза члисэхэрэ пасторхэрэ иӀэу динщ жиӀэну зэрыхуежьэнур зыхэщӀыкӀ цӀыху мащӀэ дыдэ щыӀат, щыӀатмэ.

GSAM 282БегъымбарӀуатэм къыщыхъуар

GSAM 282.3Ауэ абы къэзыгъэщӀа бегъымбарӀуатэр пэж зэрыщӀэхъуар къалъэгъуэнущ, я хэтхэм я бжыгъэр Америкэ Штат Зэгуэтхэм я закъуэ 10,000,000-м нэсу зэрыжаӀэр. Иджы ахэм щыгъ дин щыгъыным теухуауэ, Вашингтон, D.C. къалэм, 1903 гъэм ноябрын 12-м «Къэпщытэныгъэрэ хъыбарзехьэрэ» тхылъым къыхэтхыр мыращ:

GSAM 282.4«А къалэм иджыблагъэ щекӀуэкӀа Спиритистхэм я Къэрал Псо Зэгухьэныгъэм и зэхуэсым ритуал щӀэ къыщащтащ. Пасторхэмрэ дин-лэжьакӀуэхэмрэ “дин къулыкъум гъэтӀысыныгъэ” яхуэщӀыну Ӏэмал къащӀащ, икӀи Спиритизмым фӀэщ хъухэм я зэгухьэныгъэр “члисэ” хуэдэу къагъэлъэгъуащ. Ар ритуал щӀэм къыхэха, мыбы къыкӀэлъыкӀуэ Ӏыхьэм уеджэмэ, плъагъунущ:»

GSAM 282.5«“Члисэ е зэгухьэныгъэ и пастору е дин-лэжьакӀуэу зыри ямыгъэувын хуейщ, дин тхыдэм и лъэхъэнэ нэхъ пасэхэм къыщыщӀэдзауэ дин къулыкъум гъэтӀысыныгъэм и хабзэу зэращӀэ щӀыкӀэмкӀэ ар япэу а къулыкъум хабзэкӀэ щагъэтӀысыху. Члисэ е зэгухьэныгъэ гуэрым и пастор къулыкъум къыщаджымэ е зи штатым дин зэгухьэныгъэу хабзэкӀэ хэтха Спиритистхэм я штат зэгухьэныгъэм е Америкэ Штат Зэгуэтхэм я Спиритистхэм я Къэрал Псо Зэгухьэныгъэм миссионеру ягъэувмэ фӀэкӀа, зыми дин къулыкъум гъэтӀысыныгъэм и кандидату зи къэгъэлъэгъуэнукъым. Пастор къулыкъум е миссионер лэжьыгъэм и кандидат псори нэхъ мащӀэ дыдэу илъэсищкӀэ Спиритист члисэ гуэрым е зэгухьэныгъэ гуэрым хэтауэ щытын хуейщ, абыхэм я хэтхэм я правэ псори яӀэу, икӀи нэхъ мащӀэ дыдэу илъэситӀкӀэ штатым и е Къэрал Псо Зэгухьэныгъэм къыпита лицензэ яӀэу, гъэунэхуныгъэ папщӀэ уаз тыну унафэ яхуащӀауэ щытын хуейщ. Зы календарнэ илъэс зэрыщыту зыхуэмынэса зэманкӀэ члисэм я пастору гъэтӀыса хъуахэр дин къулыкъум гъэтӀысыныгъэм хуэфащэкъым.”»

GSAM 283Члисэ нэхъыжь Уайт Осуиго, Нью-Йорк

GSAM 283.1Тхылъ тедзэным и лэжьыгъэр Осуиго, Нью-Йорк, къалэм щӀэщӀауэ щытати, 1849 гъэм и бжыхьэм члисэ нэхъыжь Уайт Коннектикут штатым къикӀри Осуиго къалэм Ӏэпхъуащ. Абдеж а гъэм ноябрын 3-м фӀэщ хъухэм я конференцэ щӀэгъуащ. Я нэужькӀэ зэманым зэрищӀа лэжьыгъэр Миссис Уайт къызэрыӀуэтэжым:

GSAM 283.2«Иужьым Нью-Йорк штатым дыщылэжьэныр ди къалэну къэтлъытащ. Си щхьэгъусэм тхэныр, тедзэныр и пщэрылъу къилъытэрт. Осуиго къалэм унэ бэджэнду къэтщтащ, ди къуэшхэм я деж мэбэлхэр щӀыхуэу къэтщтащ, икӀи унагъуэ зэщӀэдузэдащ. Си щхьэгъусэр абдеж тхэт, тхылъ тедзэт, уаз ирт. Си щхьэгъусэм и зауэ щыгъынхэр зэман псоми щыгъын хуейти, адвентистщ зэзыжэӀэ, ауэ хэныгъэ къэзыгъэлъагъуэ, зэман гъэбелджыла къэзыӀуатэ, икӀи яхуэщӀу псори ди фӀэщ хъуныгъэм пэщӀэгъэувэну хущӀэкъухэм ар къапэувын хуейуэ куэдрэ щыхъурт.»2

GSAM 283ЕтӀуанэ къэкӀуэгъуэм и къэпщытэныгъэр къыдэкӀащ

GSAM 283.31850 гъэм и бжыхьэм аргуэру Ӏэпхъуэныр нэхъыфӀу къалъытащ; абы къыхэкӀыу члисэ нэхъыжь Уайт Мейн штатым Пэрис къалэм Ӏэпхъуащ, абдеж ЕтӀуанэ къэкӀуэгъуэм и къэпщытэныгъэрэ щэбэтым и хъыбарзехьэрэ тхылъым и япэ томыр къыщытедзащ. Ар мазэм тӀэу къыдэкӀырт, нэщхьэщхьэу номер 13, номер къэс напэкӀуэцӀ 8 хъурт, напэ къэс колонкитӀу, тхылъым и напэ тедзам и инагъыр 7 1/8 х 10 1/4 дюйм хъурт. Абы къыкӀэлъыкӀуэ ноябрым и датэ япэ номерым хэтт, кӀэух номерыр 1851 гъэм июнем и 9-м къыдэкӀащ.

GSAM 284.1«Иджырей пэжыгъэ» тхылъым елъытауэ тхылъым и инагъыр зэрыгъэхъуам пэжыгъэр зэрызэфӀэщӀар, хъыбарым и лэжьыгъакӀуэхэмрэ лэжьыгъэм дэӀэпыкъуныгъэ къэзыщӀэхэмрэ я бжыгъэр зэрыбэгъуам хуэмыдэу къигъэлъагъуэрт. Тхылъыр хуиту къыдэкӀырти, Ӏуэхум и ныбжьэгъухэр ар къытедзэным дэӀэпыкъуэну хуагъэфащэрт, икӀи ахэр дэӀэпыкъуащ. ФӀэщ хъухэм я нэхъыбэр зи гъащӀэ щытыкӀэ бэвмыхъу цӀыхухэр щытми, Тхьэм ахъшэ зэрыхуигъэгъуэтам хуэдэу дэӀэпыкъуэрт, пэжыгъэм и гуэр зрагъэкӀуэтэн папщӀэ я лъэкӀыныгъэм къызэрихькӀэ лэжьэрт.

GSAM 284Дж. Н. Эндруз уаз тыну щӀедзэ

GSAM 284.2А зэманым Пэрис, Мейн, къалэм щыпсэу Дж. Н. Эндруз дин-лэжьакӀуэу, хъыбарым теухуа тхакӀуэу япэу къулыкъу щӀэщӀащ. 1851 гъэм майым и «Къэпщытэныгъэрэ хъыбарзехьэрэ» номерым напэкӀуэцӀитхум нэхърэ нэхъыбэ зыубыд тхыгъэ итхащ мелыӀычищым я хъыбархэм теухуауэ. Абы Иоанн и Къэщыгъэлъэгъуэныгъэм и 13-нэ Ӏыхьэм ит бжьакъуитӀ зиӀэ хьэкӀэкхъуэкӀэм теухуа бегъымбарӀуатэр Америкэ Штат Зэгуэтхэм хуигъэзащ; бегъымбарӀуатэм и къару закъуэм къыхэкӀыу, тхьэмахуэр щэбэт махуэу хъумэн хуейуэ унафэ щӀыныр мы къэралым члисэмрэ къэралымрэ щызэгуэтыну Ӏуэхум и лъабжьэ хъунущ жиӀащ. И гупсысэр бегъымбарӀуатэм и псалъэ закъуэм пщӀащӀэщ, а зэманым апхуэдэу къыхузэригъэщӀэу Ӏуэху гуэр зэрыщымылъагъуэм пщӀащӀэу. А гупсысэм нэхъ дэӀэпыкъуу къалъытафэр Др. Дёрбин и псалъэщ, «Христиан хъумакӀуэрэ журналрэ» тхылъым къыхаха, абы зэрыжиӀэмкӀэ:

GSAM 284.3«Христианствэр къэралым и нэмысымрэ и псэмрэ я гъащӀэ щыхъум, къэралыр зыхъумэжын папщӀэ, и унафэщӀэхэмкӀэ щэбэт лъапӀэм и хабзэр нэрылъагъуу къутэныр къигъэувыӀэн хуейщ.»

GSAM 285Лэжьыгъэм дэӀэпыкъуэн папщӀэ я щӀынхэр зэращар

GSAM 285.1А зэманым Нью-Йоркым щыпсэу Хьайрэм Эдсэнрэ Мичигэн штатым Джэксон къалэм щыпсэу Сайрениус Смитрэ я щӀынхэр, зы къэс 3,500 доллар и уасэу, ящэну я гум къэкӀащ; хъыбарым и лэжьыгъэр зрагъэкӀуэкӀым къыщыхъун Ӏуэху зэмылӀэужьыгъуэхэм дэӀэпыкъуэну ахъшэ яӀэн папщӀэ, я щӀынхэр ящэри, езыхэм папщӀэ щӀын бэджэнду къащтащ.

GSAM 285Тхылъ тедзэным и лэжьыгъэр Саратога къалэм Ӏэпхъуащ

GSAM 285.21851 гъэм члисэ нэхъыжь Уайт Пэрис, Мейн, къалэм къитӀыжи Саратога-Спрингс, Нью-Йорк, къалэм къэкӀуащ; абдеж аргуэру щӀыхуэ къаща мэбэлкӀэ унэ зэщӀиузэдащ, икӀи «КъэкӀуэгъуэм и къэпщытэныгъэрэ щэбэтым и хъыбарзехьэрэ» тхылъым и етӀуанэ томыр къытедзащ, япэ номерыр а гъэм августым и 5-м датэ хэтт. А томыр номер 14 щӀи мазэм тӀэу къыдэкӀырт. КӀэух номерыр 1852 гъэм мартын и 23-м къыдэкӀащ. Тхылъым и цӀэр япэ томым «ЕтӀуанэ къэкӀуэгъуэм и къэпщытэныгъэ» зэрыщытам нэхърэ щӀэгъуэу къыхуэщӀащ: «КъэкӀуэгъуэм и къэпщытэныгъэрэ щэбэтым и хъыбарзехьэрэ». А цӀэр и том 82-м дежкӀэ къэс иӀэу щыт. Журналыр колонкищу, напэкӀуэцӀ 8 хъууэ нэхъ ин ящӀащ, напэ тедзам и инагъыр 8 1/4 х 11 3/4 дюйм хъурт.

GSAM 285.3Иджырей къэс деноминацэ журнал зэрыхуэгъуэтӀым, и бжыгъэр зэрызэфӀэщӀым, зэман къэс зэхъуэкӀыныгъэр нэхъыфӀу щӀэхъуащ; ар Ӏуэхур тэмэму зэрызиужьыр къегъэлъагъуэ, икӀи ещанэ мелыӀычым и лэжьыгъэр «къэнэну къызэрыкӀуам» и щыхьэт нэрылъагъущ.

GSAM 285Рочэстэр къалэм тхылъ тедзэныр — ӀэкӀэ лажьэ тедзэ машинэ ди Ӏэ илъ хъуащ

GSAM 285.41852 гъэм майым и 6-м «КъэкӀуэгъуэм и къэпщытэныгъэрэ щэбэтым и хъыбарзехьэрэ» и 3-нэ томым и япэ номерыр Рочэстэр къалэм къыщытедзащ; ар Ебланэ махуэм и адвентистхэм яӀэу щыт тедзэ машинэмкӀэрэ шрифтымкӀэрэ къытедзащ. Хьайрэм Эдсэн «Вашингтон» ӀэкӀэ лажьэ тедзэ машинэ, шрифтхэрэ тедзапӀэр зэщӀэузэдыным хуэныкъуэ Ӏэмэпсымэхэрэ къащэхун папщӀэ ахъшэ ипэ къитащ. Пэжыгъэм и ныбжьэгъухэм тхьэлъэӀу ахъшэ къахуэкӀуэ зэрыхъукӀэ, абы и ахъшэр къыхуатыжынут. А ӀэкӀэ лажьэ тедзэ машинэр Бэтл-Крик, Мичигэн, къалэм «Къэпщытэныгъэрэ хъыбарзехьэрэ» и тхылъ тедзапӀэм щытащ, 1902 гъэм декабрым и 30-м мафӀэм исыху. А зэманым ар тхылъ тедзапӀэм щыӀэ тедзэ машинэхэм я нэхъыфӀу къалъытат, гъэунэхуныгъэ папщӀэ тхыгъэ къытедзэнымкӀэ. 3-м томым и 12-м номерым, 1852 гъэм октябрын и 14-м, тхылъ тедзапӀэр а тедзэ машинэмрэ тедзапӀэ япэщӀэхэмрэ къызэрыхъуным и хъуабжьу 652.93 доллар щыхъуар, икӀи а зэманым нэс 655.84 доллар къыщагъэувар къагъэлъэгъуащ. А номер 12-м щыщу номер къэс экземпляр 2,000 къыдагъэкӀри хуиту ягуэшащ.

GSAM 286ЩӀалэгъуалэм я ущиякӀуэ щӀэдзащ

GSAM 286.1Августым «Къэпщытэныгъэрэ хъыбарзехьэрэ» и тхылъ тедзапӀэм ЩӀалэгъуалэм я ущиякӀуэ тхылъыр къыщытедзащ, мазым зэзыгъуэу. Иджырей ар тхьэмахуэм зэзыгъуэу къыдэкӀы, номер къэс абы щыгъуэ иту щытам нэхърэ плӀэнейкӀэ нэхъыбэ хэт.

GSAM 286Юрайэ Смит тхылъ тедзапӀэм къыхэхащ

GSAM 286.21853 гъэм члисэ нэхъыжь Юрайэ Смит «Къэпщытэныгъэрэ хъыбарзехьэрэ» и тхылъ тедзапӀэм и лэжьыгъэм къыхэхащ, абы илъэс 50-кӀэ къалэн жыджэр щигъэзэщӀащ. А гъэм япэу «Къэпщытэныгъэрэ хъыбарзехьэрэ» тхылъым къыщӀуагъэщӀащ: зыщэхуну хуейхэм ди тхылъхэр ирагъэкӀуэдам и уасэкӀэ къащэхуфынущ. НэгъуэщӀхэм папщӀэ тхылъыр хуитт, ахъшэ нэхъ мащӀэ хъуар гукъыдэжрэ гухэлъ фӀырэ зыхэлъхэм я тхьэлъэӀу ахъшэмкӀэ къызэрагъэпэщырт. 1854 гъэм къыщӀагъэщӀащ: «Къэпщытэныгъэрэ хъыбарзехьэрэ» мазэм тӀэу къыдэкӀыр и пщӀэр гъэм папщӀэ 1.00 долларщ. А гъэм июлым Мичигэн штатым Макомб округым щӀэгъуа шэтырым щекӀуэкӀ зэхуэсым ди тхылъхэр ящэну хущӀэкъуащ. А зэхуэсым доллар 50 и уасэ тхылъ щащащ. Члисэ нэхъыжь Уайт а Ӏуэхум теухуауэ «Къэпщытэныгъэрэ хъыбарзехьэрэ» къызэрыӀуэтэжым: «Абы къегъэлъагъуэ ди тхылъхэр зэращэфынур.»

GSAM 286500 доллар тхылъ цӀыкӀухэм я фонд папщӀэ хъыбар

GSAM 286.31854 гъэм октябрын и 12-мрэ декабрын и 24-мрэ «Къэпщытэныгъэрэ хъыбарзехьэрэ» тхылъым къыщӀуагъэщӀащ: 500 доллар тхылъ цӀыкӀухэм я фонд къэщӀэн хуейщ, дин-лэжьакӀуэхэм я лэжьыгъэм хэту хуиту ягуэшын тхылъ цӀыкӀухэр тхылъ тедзапӀэм яритыфын папщӀэ; икӀи «тхылъ тедзапӀэм папщӀэ 500 доллар зыхуэдэ дэӀэпыкъуныгъэ фонд къэщӀэн хуейщ, ахъшэ щымыӀэным къыхэкӀыу тхьэмахуэ къигъэнэу щымыту, тхьэмахуэ къэс зэпымыууэ къыдэкӀын папщӀэ.»

GSAM 287Дж. П. Кэлогрэ Хэнри Лайонрэ я щӀынхэр ящащ

GSAM 287.1А зэманым Тайрон къалэм щыпсэу Дж. П. Кэлогрэ Плимут къалэм пэгъунэгъуу щыпсэу Хэнри Лайонрэ я щӀынхэр, зы къэс 3,500 доллар и уасэ нэблагъэу, ящащ; лэжьыгъэм и зэщӀэщӀэныгъэ папщӀэ ахъшэ яӀэну, апхуэдэу Мичигэн къуэшитӀ нэхъ къыхэкӀащ, Ӏуэхум зэрыхуэныкъуэ дыдэ зэманым, ахъшэ хьэзыр яӀэу, дэӀэпыкъуныгъэ нэхъ щыхуэныкъуэм я гу псомкӀэ дэӀэпыкъуэну хуейуэ. Япэр Джэксон, Мичигэн, къалэм жыхапхъэ щӀыным иужь ихьащ; етӀуанэми Бэтл-Крик къалэм къитӀыжи, и унагъуэр къэхъумэн папщӀэ пхъэщӀэныгъэм къыхэхащ.

GSAM 287Ди тхылъхэрэ тхыгъэхэрэ псори 3.00 доллар

GSAM 287.26-м томым и кӀэухым, 1855 гъэм июнем, зы гъэм папщӀэ «Къэпщытэныгъэрэ хъыбарзехьэрэ»рэ «ЩӀалэгъуалэм я ущиякӀуэ»рэ къытхуэфӀэкӀуэну, икӀи брошюрэхэмрэ тхылъ цӀыкӀухэмрэ я зэхуэхьэса псорэ уэрэдым и тхылъырэ — псори зыщӀэу 26 тхылъ цӀыкӀу — 3.00 долларкӀэ къэпщэхуфынут. «ЩӀалэгъуалэм я ущиякӀуэ» и пщӀэр номер 12-м папщӀэ 25 цент щыт.

GSAM 287«Къэпщытэныгъэм» и тедзапӀэр Мичигэн штатым ирагъэблагъэ

GSAM 287.31855 гъэм апрелым члисэ нэхъыжь Уайтрэ и щхьэгъусэ Уайтрэ Мичигэн штатым нэхъуэу къэкӀуащ, пӀэщӀэ гуэрхэм зэхуэсхэр ящӀащ. А мазым и 28-мрэ 29-мрэ Бэтл-Крик къалэм конференцэ щӀэгъуащ; ащ щӀэщӀауэ Бэтл-Крик къуэшхэм члисэ нэхъыжь Уайт КъэкӀуэгъуэм и къэпщытэныгъэр къыдэтедза Рочэстэр къалэм къыщытехьэу Бэтл-Крик къалэм къигъэкӀуэну яӀэныр къалъытащ. Дэн Палмэррэ, Сайрениус Смитрэ, Дж. П. Кэлогрэ, Хэнри Лайонрэ зырыз 300 доллар процент хэмылъу къатыну зэгурыӀуащ; зэхэт 1200 доллар щыхъуащ, щӀын къэщтэнрэ тхылъ тедзапӀэ щӀынрэ папщӀэ. Абы къыхэкӀыу Уэст-Мейн уэрамымрэ Вашингтон уэрамымрэ щызэхуэзэ ипщэ-къуэкӀыпӀэ къуагъым щӀын къащэхуащ, икӀи абдеж пхъэ унэ къатитӀ, 20 х 30 фут и инагъыу, и пкъохэм я лъагагъыр фут 20 хъууэ, щаухуащ.

GSAM 288Бэтл-Крик къалэм и япэ члисэ унэр

GSAM 288.1А зэманым Бэтл-Крик къалэм Ебланэ махуэм и адвентистхэм я япэ члисэ унэр къащӀащ, 18 х 24 фут зыхуэдэу. А унэ гуэрэнэр пхъэ пӀастэхэмкӀэ вертикальнэу къыщӀэухуауэ, абыхэм я зэхуакухэр пхъэ кӀапэ цӀыкӀухэмкӀэ гъэубыдауэ щытт, икӀи Ван-Бюрен уэрамымрэ Касс уэрамымрэ щызэхуэзэ ищхъэрэ-къухьэпӀэ къуагъым пэгъунэгъуу щытт.

GSAM 288Ди япэ тхылъ тедзапӀэм

GSAM 288.2Бэтл-Крик къалэм Ебланэ махуэм и адвентистхэм яӀэ тхылъ тедзапӀэм къыщытедза «Къэпщытэныгъэрэ хъыбарзехьэрэ» и япэ номерыр 1855 гъэм декабрын и 4-м датэ хэтт. Абы щыгъуэ тхылъым и пщӀэр 26 номер зыхэлъ томым папщӀэ 1.00 долларуэ къалъытащ; ауэ тхылъыр зыхуэфащэ тхьэмыщкӀэхэм хуиту яхуагъэхьын папщӀэ тхьэлъэӀу ахъшэ къалъыхъуащ. А зэманым къыхэкӀыу Уэгэнэррэ Котреллрэ «КъэкӀуэгъуэм и къэпщытэныгъэрэ щэбэтым и хъыбарзехьэрэ» и тхыгъэхэм зэман псоми дэӀэпыкъуакӀуэхэм хуэдэу щытт.

GSAM 288.31855 гъэм декабрын и 18-м «Къэпщытэныгъэрэ хъыбарзехьэрэ» тхылъым тхылъ тедзэнымкӀэ комиссэм иджырей тхылъ тедзапӀэм щылажьэхэм гъэщӀэгъуэн яфӀэхъуну псалъэ къыщыжиӀащ. КъызэрыӀуэтэжар мыращ: «Тхылъ тедзапӀэм щылажьэхэм я лэжьыгъэм папщӀэ пщӀэ зэкӀу къызэрамыӀэрыхьэн щхьэусыгъуэ дгъуэтыркъым. Редакторым нэгъуэщӀ щӀыпӀэ къыщилэжьыфынум и ныкъуэ закъуэр къеӀэрыхьэ.» А зэманым и лэжьыгъэ пщӀэ гуэрэнэр иджырейм и ныкъуэми зэрыхунэмысырат къэбгъэлъэгъуэн хуейр, икӀи абы щыгъуэ пщӀэ ныкъуэр иджы тхылъ тедзапӀэм апхуэдэ лэжьыгъэм папщӀэ къыщатыным и ещанэ Ӏыхьэм е и еплӀанэ Ӏыхьэм нэхърэ нэхъыбэ щыттэкъым. А зэманым тхылъ тедзапӀэм щылажьэхэм я лэжьыгъэм и уасэм и ныкъуэр къурмэну ящӀащ, иджырей пэжыгъэр къытедзэн папщӀэ.

GSAM 288КъарукӀэ лажьэ тедзэ машинэмрэ двигательымрэ папщӀэ хъыбар

GSAM 288.41857 гъэм мартын и 19-м «Къэпщытэныгъэрэ хъыбарзехьэрэ» тхылъым къыщӀуагъэщӀащ: тхылъхэрэ тхылъ цӀыкӀухэрэ тхыгъэхэрэ къытедзэн папщӀэ къарукӀэ лажьэ тедзэ машинэмрэ двигательымрэ къэщтэн хуейщ. Апрелым и 2-м зэрыжаӀамкӀэ, «Adams» къарукӀэ лажьэ тедзэ машинэ къэщтэну зэхуэсащ, икӀи цӀыху блым зырыз 100 доллар къэувэжащ. Нэужьым номерым къыщӀуагъэщӀащ: тедзэ машинэмрэ двигательымрэ зэхэт 2,500 доллар зыхуэдэ хъунущ, икӀи къатыну жаӀа ахъшэр 1,700 долларым нэсат.

GSAM 289.11857 гъэм августым и 13-м «Къэпщытэныгъэрэ хъыбарзехьэрэ» тхылъым члисэ нэхъыжь Уайт итха редактор тхыгъэм мы псалъэ гуапэхэр ит: «Ди тхылъ тедзапӀэр хуитщ. Тхылъхэм папщӀэ 1,426 доллар хъу зэдай фонд щыӀэщ, иджы тхылъхэм халъхьауэ. ЩӀэ къарукӀэ лажьэ тедзэ машинэр лэжьыгъэ щӀэхъуащ, икӀи фӀыуэ лэжьыгъэ щӀэщӀащ; нэужьым ар парым и къару къыхуэзыну, псори пщӀэщӀауэ щӀэхъунур фӀэщ хъу. Ди шэтырым щекӀуэкӀ зэхуэсхэр япэм нэхърэ нэхъыфӀу къахуэплъэкӀы.»

GSAM 289Тхылъхэр щэным теухуа япэ хъыбар

GSAM 289.21857 гъэм октябрым и 29-м «Къэпщытэныгъэрэ хъыбарзехьэрэ»-м къыщыдэкӀащ ипэкӀэ илъэситӀым щаща тхылъхэм я уасэр $1,287.91 зэрыхъуар. А махуэм нэс щащӀа хъыбархэм щыщу мыбы хуэдэ япэ хъыбарыр арщ. Ар Ӏуэхур зэрызиужьым и нэщэнэу, гугъапӀэ къэзыхьыу щытащ, сыту жыпӀэмэ, пэжыгъэр нэхъ къару зэриӀэ хъумрэ «нэху бзийхэм хуэдэу дунейм зэрызэбгрыкӀымрэ» къигъэлъэгъуащ.

GSAM 289«Къэпщытэныгъэрэ хъыбарзехьэрэ»-м и ӀуэхущӀапӀэр — ахъшэ щыхъумэну щӀыпӀэ шынагъуэншэ

GSAM 289.31858 гъэм августым и 13-м къыдэкӀа «Къэпщытэныгъэрэ хъыбарзехьэрэ»-м ди цӀыхухэм япэу къахуэтрагъэуващ ӀуэхущӀапӀэр ахъшэ къэнагъэхэр щыхъумэну щӀыпӀэ щӀыныр. Ахъшэ зиӀэу абы щыгъуэ зыщыхуейуэ зымыӀэхэм я ахъшэр ӀуэхущӀапӀэм щагъэӀэфыну, хуей щыхъу зэманым къэгъэзэжынымкӀэ унафэ ятауэ къахьыжыфыну щытащ; апхуэдэкӀэ ӀуэхущӀапӀэм а ахъшэр и Ӏуэхухэм хуигъэзауэ и фӀыгъэр илъагъунут. А гупсысэр ягъэзащӀэри, лэжьыгъэм и ахъшэ къарур нэхъри нэхъ ин хъуащ.

GSAM 289.4А зэманым щыщӀэдзауэ иджы (1905) нэс, ди тхылъ тедзапӀэхэм апхуэдэу щӀыхуэу хуата ахъшэм щыщу зыми зы доллари игъэкӀуэдакъым, е и ахъшэр къыщыхуейм къыимыщтэжыфауэ хъуакъым. Гу пэж зиӀэу гупсысэфхэм ди тхылъ тедзапӀэхэр къалъытэ хъуащ, я ахъшэ къэнагъэхэр щыхъумэн папщӀэ, куэдрэ банкрот хъу банкхэми нэхърэ нэхъ шынагъуэншэу. Банкхэм дунеишхуэм и фӀэщхъуныгъэр яӀэщ, ди тхылъ тедзапӀэхэм я «щӀэгъэкъуэну» ди дин зэгухьэныгъэм псом и къарур яӀэщ.

GSAM 290Ебланэ махуэм и адвентистхэм я тхылъ тедзэ зэгухьэныгъэр къызэгъэпэща зэрыхъуар

GSAM 290.1Ебланэ махуэм и адвентистхэм я тхылъ тедзэ зэгухьэныгъэр 1861 гъэм майм и 3-м къызэгъэпэща хъуащ. Акционер капиталым папщӀэ зы акцэм $10 пыту зэтхалъхьэну елъэӀу тхылъхэр ягъакӀуащ. ТхьэмахуитӀкӀэ $4,080 и акцэхэм тхахуауэ кърагъэӀуащ.

GSAM 290.2А гъэм июным и 11-м щыщӀэдзауэ, «Къэпщытэныгъэрэ хъыбарзехьэрэ»-р Ебланэ махуэм и адвентистхэм я тхылъ тедзэ зэгухьэныгъэм къыдигъэкӀащ. Зэгухьэныгъэм и япэ ӀуэхущӀапӀэ унэу иухуар Мейн уэрамымрэ Вашингтон уэрамымрэ зэщызэпрыщӀым и ипщэ-къуэкӀыпӀэ къуэхьым щытащ. А щӀыпӀэм щыта пхъэ унэжьыр Кэлэмэзу уэрамым ирашащ. Мы унэщӀэр этажитӀу, и блынхэр кирпич быдэкӀэ щӀауэ щытащ. Ар еллин жорым и щытыкӀэ иӀэу, и пэщхьэр ищхъэрэкӀэ Мейн уэрамым хуэзауэ щытащ. КъуэкӀыпӀэ-къухьэпӀэкӀэ и лъэщӀагъыр фут 44-у, ищхъэрэ-ипщэкӀэ фут 72-у щытащ.

GSAM 290НэгъуэщӀыбзэхэмкӀэ къыдэкӀа япэ тхылъхэр

GSAM 290.3Хъыбарыр тӀэкӀу-тӀэкӀуу дяпэкӀэ кӀуащ, лэжьыгъэр пэрагъэкӀуэта лъэбакъуэ къэс абы и къарур хигъэхъуэу зэхигъэщӀащ. А зэманым ди тхылъ тедзапӀэм хамэбзэхэмкӀэ тхылъ цӀыкӀуитху къыдигъэкӀащ: щыри дат-норвегиэбзэкӀэ, тӀури франджыбзэкӀэ. Апхуэдэу хамэ къэралхэм папщӀэ тхылъ тедзэныр щӀадзащ.

GSAM 290.4Члисэм хэтхэм я бжыгъэр зэпымыууэ хэхъуэрэ, ахъшэри зэман къэс быдэу хэхъуащ. Ар 1863 гъэм майм и 16-м къыдэкӀа «Къэпщытэныгъэрэ хъыбарзехьэрэ»-м и хъыбарым къигъэлъэгъуащ. Абдеж зэгухьэныгъэм и секретарым къэхъуа ахъшэр зэпыщӀауэ мырауэ къыщӀигъэлъэгъуащ:—

GSAM 290
Иджы нэс зэгухьэныгъэм акцэхэмрэ тыгъэхэмрэ къыхэкӀыу къыхуэхьар$10,374.13
Рочэстэр ӀуэхущӀапӀэм къикӀыу къэхъуар700.00
Материал хэгъэхъуэным папщӀэ къэхъуар300.00
Тхылъхэм я фонд къыхуэхьар1,355.00
ДвигателкӀэ лэжь тедзэ станокымрэ двигателымрэ папщӀэ къэхъуар2,500.00
ЗэпыщӀауэ$15,229.13

GSAM 291.1Секретарым нэхъри жеӀэ:

GSAM 291.1«Зэгухьэныгъэм и мылъкур пэжу къэпщытауэ, абы и уасэр $20,000-м нэхърэ мащӀэкъым; Ӏуэхум и ныбжьэгъухэм ирагъэхьэлӀа ахъшэм нэхърэ $5,000-м нэблагъэкӀэ нэхъ куэдщ. Ар къуэш Уайтымрэ «Къэпщытэныгъэрэ хъыбарзехьэрэ»-м и ӀуэхущӀапӀэм абы гъусэу щылэжьа цӀыхухэмрэ я гу къабзагъэмрэ я пэжыгъэмрэ и щыхьэтфӀщ. Э. С. Уокэр, секретарь».

GSAM 291«Къэпщытэныгъэрэ хъыбарзехьэрэ»-р зэгухьэныгъэм зэрыритар

GSAM 291.2Тхылъ тедзэ лэжьыгъэр мы щытыкӀэм нэгъэсыныр члисэ нэхъыжь Уайтым и лэжьыгъэ хьэлъэхэмрэ и къурмэнхэмрэ я фӀыгъэкӀэ щӀэхъуащ. Абы къыхэкӀа файдэр пэжу жыпӀэмэ ежьым и Ӏыхьэу щытащ, сыту жыпӀэмэ, ар и фӀыгъэм зэримыплъам, Ӏуэху егъэкӀуэкӀэныр зэрыщӀэфам, лэжьыгъэм сакъыу зэрекӀуэкӀам къыхэкӀащ. Ауэ файдэм е абы и зы Ӏыхьэ ежьым къыхуигъэфэщэну къилъытам пэ, гуфӀэу члисэм псори ритащ. Абы нэхъри хэгъэхъуауэ, зэгухьэныгъэр къызэгъэпэщауэ, и лэжьыгъэм папщӀэ тхьэмахуэ къэс $6 иратыну макъкӀэ къыхащтэм, абы тхьэмахуэ къэс $4 фӀэкӀа ищтакъым.

GSAM 291Тынш океаным и Ӏуфэм къыдэкӀ газет

GSAM 291.31874 гъэм апрелым и 21-м къыдэкӀа «Къэпщытэныгъэрэ хъыбарзехьэрэ»-м члисэ нэхъыжь Уайтым и тхыгъэ щыӀащ. Абдежым Тынш океаным и Ӏуфэм щекӀуэкӀ лэжьыгъэм и гугъу ищӀу, абы къыщиӀуащ а Ӏуфэм ди Ӏуэхум и фӀыгъэм папщӀэ тхьэмахуэ къэс къыдэкӀ газет къэгъэщӀыныр куэд мыщӀэу хуей хъунущ жыхуиӀэу. Абы иужькӀэ зэман кӀэщӀ къудей дэкӀауэ Оуклэнд печат хьэрфхэмрэ материалхэмрэ тӀэкӀу щащэхуным и Ӏэмал къэӀэуэ, июным мазэ къэс тӀэу къыдэкӀ тхылъыр щӀадзащ. Абы и цӀэр «Зэманым и нэщэнэхэр» ящӀащ.

GSAM 291Ахъшэ зэхуэхьэсыныгъэ

GSAM 291.4«Зэманым и нэщэнэхэр»-м и номерих щратедзэм, члисэ нэхъыжь Уайтыр КъуэкӀыпӀэм игъэзэжащ. Абы Кэлифорниэм и конференцэм елъэӀуащ газетыр къыдэкӀыныр егъэкӀуэкӀэну. 1874 гъэм августым и 15-м Конференцэ нэхъыщхьэм къуэкӀыпӀэ къуэшхэм япэрагъэуващ $6,000 зэхуахьэсыну, «Зэманым и нэщэнэхэр»-м и ӀуэхущӀапӀэм тедзэ станок, двигател, печат хьэрфхэр щащэхуным папщӀэ, Тынш океаным и Ӏуфэм щыпсэу къуэшхэм щӀыпӀэ ящэхуу, ӀуэхущӀапӀэм хуэфащэ унэ яухуэн папщӀэ $4,000 зэхуахьэсмэ.

GSAM 292.1Члисэ нэхъыжь Джордж И. Батлэр, а зэманым Конференцэ нэхъыщхьэм и Комитетым хэтауэ щытар, Кэлифорниэм Йонтвилл щекӀуэкӀа лагерым щекӀуэкӀ зэхуэсым кӀуэу, а гупсысэр къуэшхэм япэригъэуващ. 1874 гъэм октябрым и 11-м ахэр а елъэӀуныгъэм жэуапу, гъущӀ ахъшэкӀэ $19,414 ятыну псалъэ ятащ.

GSAM 292«Тынш океаным и тхылъ тедзапӀэ»-р къэгъэщӀа зэрыхъуар

GSAM 292.21875 гъэм февралым и 2-м члисэ нэхъыжь Джеймс Уайтрэ и цӀыхубзымрэ, члисэ нэхъыжь Дж. Хь. Уэгэнэррэ нэгъуэщӀ лэжьакӀуэ хьэзырыхэмрэ ягъусэу Оуклэнд къэсащ. А мазэм и 12-м Кэлифорниэм и конференцэм и зэхуэс хэха кърагъэблэгъащ, «Зэманым и нэщэнэхэр»-м и ӀуэхущӀапӀэм и унэхэр зыщраухуэну щӀыпӀэр зэхэплъыхьэну. Хуэфащэу еплъэкӀауэ, Кастро уэрамым и къухьэпӀэ лъэныкъуэм, 11-рэ 12-рэ уэрамхэм яку, щӀыпӀэхэр щащэхун къахащтащ. А махуэ дыдэм члисэ нэхъыжь Уайтымрэ Джон Моррисонымрэ а щӀыпӀэхэр ящэхуащ, ахэр я цӀэхэмкӀэ тхыгъэхэм хагъэхьауэ. Ахэр зэрызэгурыӀуар, зэгухьэныгъэр къызэгъэпэщамэ, абы и лэжьыгъэм хуей щӀыпӀэр зыбжани абы и цӀэкӀэ тхыгъэхэр тращӀыжыну щытащ.

GSAM 292.31875 гъэм апрелым и 1-м Оуклэнд Тынш океаным и Ебланэ махуэм и адвентистхэм я тхылъ тедзэ зэгухьэныгъэр къызэгъэпэща хъуащ; абы и акционер капиталыр $28,000-у гъэбелджылы хъуащ. ЗэрагурыӀуам тету, Кастро уэрамым и щӀыпӀэхэм я гупсэм и Ӏыхьэр зэгухьэныгъэм тхыгъэкӀэ ритащ. ПсынщӀэу Мичигэн, Бэтл-Крик щыщ О. Б. Джонсым унэ иухуащ; и щытыкӀэрэ и инагъэрэ Бэтл-Крик дыдэ щаухуа ӀуэхущӀапӀэм ещхьу щытащ. ЗэщхьэщыкӀа зыщӀыпӀэр, Оуклэнд щаухуар кирпичкӀэ мыщӀауэ пхъэкӀэ щӀауэ щытынырщ. Унэр щагъэзэтӀылъэм, 1875 гъэм августым и 27-м, мэрем махуэм, «Зэманым и нэщэнэхэр»-р и щӀыпӀэщӀэм ирашащ.

GSAM 293Маунтин-Вью зэрышэжауар

GSAM 293.1Мы унэм журналхэр, газетхэр, тхылъхэр къыщытрадзэу Ӏуэхур фӀыуэ екӀуэкӀащ 1904 гъэм нэс. А гъэм тхылъ тедзэ Ӏэмэпсымэхэр къуажэм щӀыпӀэ гуэрым яшэжыну яухуэнащ. Мы зэхъуэкӀыныгъэр зэрыщӀахуей хъуар «Тынш океаным и тхылъ тедзапӀэ»-м и тхьэмадэм мы псалъэхэмкӀэ къыжеӀэ:

GSAM 293.1««Тынш океаным и тхылъ тедзапӀэ»-м и езыгъэкӀуэкӀхэм илъэс куэдкӀэ ящӀэу щытащ, я тхылъ тедзапӀэр щитӀысхьар къалэ ин зыгуэрым и гупсэм, цӀыхухэр щыпсэу кварталым щыщу, щӀыр уасэфӀ дыдэу, ухуэныгъэм папщӀэ щӀыпӀэр дыдэу кӀэщӀу зэрыщытыр. Ӏуэху куэдкӀэ акъылыфӀэу къалъытэу щытащ къуажэ щӀыпӀэ яхуэлъыхъуэныр: щӀым и уасэр нэхъ мащӀэу, лэжьакӀуэхэм я унэхэр узыншагъэм хуэфӀ щӀыпӀэм щыщащэхуфыну, хадэхэмрэ жыг пхъэщхьэмыщхьэ зыхэтхэмрэ папщӀэ щӀыпӀэ яхуэсыжу, жьапщэм щыӀэну щӀыпӀэри яӀэу, мылъку хьэнымрэ шэнымрэ я Ӏэмалхэри фӀыуэ зэрыщытын щӀыпӀэ. Апхуэдэ щӀыпӀэр Сан-Франциском и ипщэ лъэныкъуэмкӀэ миль 39-кӀэ пэжыжьэу, Санта-Клара округым хэт Маунтин-Вью къуажэм къыщагъуэту ящэхуащ. А щӀыпӀэм къалэ псэукӀэм и фӀыгъуэхэм щыщу куэдыр къуажэм и узыншэ псэукӀэм и фӀыгъуэхэм зэуэ хэщӀащ».

GSAM 293Хамэ къэралхэм тхылъ тедзэныр зэрыщӀадзар

GSAM 293.2Пэжыгъэр зэрызэбгрыкӀым и щыхьэту, 1875 гъэм щыщӀэдзауэ 1878 гъэм нэс зэманым Швейцарием и Базэль къалэмрэ Норвегием и Христианиа къалэмрэ тхылъ тедзэ лэжьыгъэр щӀадзауэ къэтӀуатэ.

GSAM 293.31875 гъэм бжьыхьэм «Къэпщытэныгъэрэ хъыбарзехьэрэ»-м хъыбар къыщыдэкӀащ, абы и ӀуэхущӀапӀэ закъуэм, 1868 гъэм щыщӀэдзауэ 1875 гъэм нэс илъэсиблкӀэ, щаща тхылъхэм я уасэр $85,644.54 зэрыхъуар. Ар ипэкӀэ илъэсиблым къэхъуам нэхърэ 6 хуэдизым нэблагъэкӀэ хэхъуэныгъэу щытащ. ӀуэхущӀапӀиплӀым псори зэхэту (Мичигэн, Кэлифорниэ, Швейцарие, Норвегие), 1875 гъэм щыщӀэдзауэ 1878 гъэм нэс илъэсищкӀэ, щащэхэм я уасэр $98,163.73-у щытащ.

GSAM 293.41878 гъэм октябрым и 17-м къыдэкӀа «Къэпщытэныгъэрэ хъыбарзехьэрэ»-м къыщыӀуащ, и ӀуэхущӀапӀэм 1864 гъэм ипэкӀэ къыщитрадза тхылъхэр, тхылъ цӀыкӀухэр, дин тхыгъэ кӀэщӀхэр псори зэхэту напэкӀуэцӀ 50,058,000 зэрыхъуар. 1864 гъэм щыщӀэдзауэ 1878 гъэм нэс напэкӀуэцӀхэм я бжыгъэр 158,130,951-у щытащ; псори зэхэту напэкӀуэцӀ 208,188,951 хъуащ.

GSAM 294«ЩӀалэгъуалэм я ущиякӀуэ»-р тхьэмахуэ къэс къыдэкӀ хъуащ

GSAM 294.11879 гъэм январым и 1-м нэс «ЩӀалэгъуалэм я ущиякӀуэ»-р мазэ къэс къыдэкӀыу щытащ. А махуэм, и илъэс 27-рэ хъум щыхыхьэм, ар тхьэмахуэ къэс къыдэкӀ хъуащ. АпхуэдэкӀэ абы и фӀыгъэр 4 хуэдиз хъуащ.

GSAM 294Члисэ нэхъыжь Уайтым зэгухьэныгъэм рита Ӏуэхухэр

GSAM 294.21879 гъэм январым и 23-м къыдэкӀа «Къэпщытэныгъэрэ хъыбарзехьэрэ»-м члисэ нэхъыжь Уайтым Ӏуэхум зэрепхам теухуа псалъэхэр къыщыӀуащ. Ахэр мыбдеж къэтхьын хуэфащэщ, сыту жыпӀэмэ, тхылъ тедзэ лэжьыгъэм папщӀэ щащӀа къурмэнхэр нэхъ гурыӀуэгъуэ ящӀ. А псалъэхэр мыращ:—

GSAM 294.3«1861 гъэм Мичигэн, Бэтл-Крик тхылъ тедзэ зэгухьэныгъэр щыкъызэгъэпэщам, ди тхылъхэм зытхахуэхэм я цӀэ тхыгъэхэмрэ ди тхыгъэхэр псори къыдэтгъэкӀыжыну ди хуитыныгъэмрэ зэгухьэныгъэм дитащ. ЯужькӀэ ахэм я уасэр $10,000-у щытауэ къахащтащ. Апхуэдэу дэ къытхуэна мылъкур $1,000 къудей хъуащ. Дэ редактору, езыгъэкӀуэкӀу, дин зехьакӀуэу, тхьэмахуэ къэс $6 дытратауэ ди лэжьыгъэр дгъэкӀуэкӀащ.

GSAM 294.4«1866 гъэм, сымаджэ хьэлъэм дыхэса иужь, «Къэпщытэныгъэрэ хъыбарзехьэрэ»-м и ӀуэхущӀапӀэм дыщыгъэзэжам, и езыгъэкӀуэкӀхэм ахъшэ минхэм я 10 процент ятыуэ, акционер капиталыр $32,000-м нэс нэхъ мащӀэ хъуауэ къэдгъуэтащ;3 Ауэ илъэсиплӀкӀэ, Тхьэм и фӀыщӀэкӀэ, щӀыхуэхэр тыжауэ, капиталыр $75,000 нэс хэхъуащ, дэ [зэгухьэныгъэм] банкхэм $5,000 щытиӀэу щытащ».

GSAM 2941880 гъэм тхылъ тедзапӀэм и щытыкӀэр

GSAM 294.51880 гъэм январым и 15-м къыдэкӀа «Къэпщытэныгъэрэ хъыбарзехьэрэ»-м члисэ нэхъыжь Батлэр жеӀэ:—

GSAM 294.6«Ди тхылъ тедзапӀэр (Бэтл-Крик) нэхъыбэ мыщӀэу гъэубгъуа хъуащ, къуэкӀыпӀэм щыт унэитӀым яку гупсэ Ӏыхьэ къигъухуауэ. АпхуэдэкӀэ псом и лэжьэфыгъэрэ и фӀыгъэрэ куэду хэхъуащ. Электротипхэр, стереотипхэр щӀынымрэ тхылъхэм нэхъыфӀу жинт тралъхьэнымрэ папщӀэ Ӏэмалхэр щыӀэщ. Мы Ӏуэхур щӀэн зыхуей цӀыхухэм пэжу къазэрыӀуатэмкӀэ, Мичигэн штатым и тхылъ тедзапӀэхэм щыщу нэхъыфӀ дыдэрэ псори зыгъэзащӀэфырэ арщ».

GSAM 295.1Апхуэдэу гъэубгъуа пэтми, гъэмахуэр мыхъуэжам пэ, унэ нэхъыщхьэм и ипщэ лъэныкъуэм унэщӀэ ухуэныр хуей хъуащ, тедзэ станокхэм папщӀэ. А унэм зэгухьэныгъэм и двигателкӀэ лэжь тедзэ станокитхур ирашащ. Ахэм щыщ зыр и инагъэкӀэ ӀуэхущӀапӀэм абы ипэкӀэ щагъэза станокхэм псом я нэхърэ нэхъ ину щытащ. Абы и инагъэрэ и щытыкӀэрэ зыхуэдэ станок гуэри нэхъыбэ мыщӀэу Кэлифорниэ, Оуклэнд, «Зэманым и нэщэнэхэр»-м и ӀуэхущӀапӀэм щагъэувауэ щытащ.

GSAM 295.21881 гъэм майм и 17-м къыдэкӀа «Къэпщытэныгъэрэ хъыбарзехьэрэ»-м члисэ нэхъыжь Уайтым къыщиӀуащ, Бэтл-Крик и тхылъ тедзапӀэ нэхъыщхьэм и лэжьыгъэр зэрыфӀэкӀуэхэм теухуауэ:—

GSAM 295.3«Ебланэ махуэм и адвентистхэм я тхылъ тедзэ зэгухьэныгъэм и мылъкур сакъыу бжыгъэм хэпщауэ, и уасэм и щӀыхуэхэм я бжыгъэр хэпхыжмэ, мыхъей мылъкумрэ хъей мылъкумрэ хэту $105,000-м нэхърэ мащӀэ къэнакъым. Абы щыщу ди цӀыхухэм псори зэхэту акцэхэмрэ тыгъэхэмрэ лӀа иужькӀэ къэнагъэ мылъкумрэ къыхэкӀыу ятар $34,432.17-щ. Я псэукӀэр лэжьыгъэм хуэзыта цӀыхухъуи цӀыхубзи зыбжанэ пэжхэм $70,567.83 хагъэхъуащ [тыгъэу ятауэ ар къэхъуакъым, къурмэнхэмрэ сакъыу зэрекӀуэкӀахэмрэ къыхэкӀащ]».

GSAM 295Тхылъхэр зэхьэу щэныр зэрыщӀадзар

GSAM 295.41881 гъэм щыщӀэдзауэ ди цӀыхухэм лэжьыгъэщӀэ щӀадзащ: ди тхылъ къыдэкӀхэр зэхьэу щэныр. 1884 гъэм нэс тхылъ зезыхьэ лэжьакӀуэхэм щащэхэм теухуа хъыбар пэж ямыщӀауэ щытам къыхэкӀыу, а зэманым теухуа ди хъыбарыр тхылъ тедзапӀиплӀым щащэхэм теухуа къатахэу гъэхьэзыра хъуащ. Ахэм я бжыгъэхэмкӀэ илъэситхукӀэ щащэхэм я уасэр $221,248.69-у щытащ. Еуропэ гупсэмрэ Скандинавиэ къэралхэмрэ щыӀэ ди хъыбарыфӀ зехьэ ӀуэхущӀапӀэхэм я лэжьыгъэм и фӀыгъэр зэбгрыкӀуэмэ, хамэбзэхэмкӀэ къыдэкӀ тхылъхэм хуейхэр нэхъыбэ хъуащ.

GSAM 296ИлъэсипщӀкӀэ щаща тхылъхэр

GSAM 296.11884 гъэм щыщӀэдзауэ 1894 гъэм нэс илъэсипщӀым, ди тхылъ ин жинт зытелъхэр куэд дыдэу тхылъ зезыхьэ лэжьакӀуэхэм я ӀэкӀэ щэ хъуащ. А зэманым ахэм щащэхэм я уасэр $4,031,391.26-у щытащ. А зэманым ди лэжьыгъэр нэхъри зэбгрыкӀащ, тхылъ тедзапӀэхэр Австралием; Тынш океаным и хы тӀыгухэм щыщ Таити; Финляндием и Хельсингфорс; Германием и Гамбург; нэгъуэщӀ щӀыпӀэхэми къыщызэгъэпэщауэ. 1895 гъэм зэман гугъу щытыпэтми, тхылъ зезыхьэ лэжьакӀуэхэм щащэхэм я уасэр, къызэраӀуэтэжамкӀэ, $357,467.23-у щытащ. Дызытепсэлъыхьа щэныгъэхэри хэтлъытэмэ, псори зэхэту $4,816,773.73 хъуащ.

GSAM 296Илъэс 50-кӀэ щэныгъэхэр — $11,000,000

GSAM 296.21854 гъэм щыщӀэдзауэ 1896 гъэм январым и 1-м нэс щащэхэр псори зэхэту зэрыхъуар къэтщӀэн папщӀэ, тхылъ тедзапӀэхэм псом а илъэсипщӀым теухуа къызэраӀуэтэжамкӀэ, тыкуэнхэм щаща тхылъхэм, тхылъ цӀыкӀухэм, дин тхыгъэ кӀэщӀхэм, таблицэхэм я бжыгъэхэри джыри хэдгъэхьэн хуейщ. А ахъшэр $3,458,278.23-щ. Апхуэдэу ди дин зэгухьэныгъэм илъэс 22-кӀэ щаща тхылъхэм я уасэр псори зэхэту $8,275,051.96 хъуащ. НэгъуэщӀу жыпӀэмэ: илъэс 30-кӀэ (1854 гъэм щыщӀэдзауэ 1884 гъэм нэс) щащэхэм я уасэр $424,915.24-у щытащ, абы иужькӀэ къыкӀэлъыкӀуа илъэс 12-кӀэ, 1896 гъэм январым и 1-м нэс, $7,850,136.72-у щытащ. ИужькӀэ илъэс 8-м тхылъ зезыхьэ лэжьакӀуэхэм я къарур нэхъ мащӀэ хъуа пэтми, 1854 гъэм щыщӀэдзауэ иджы (1905) нэс Ебланэ махуэм и адвентистхэм я тхылъ къыдэкӀахэр $11,000,000-м нэхъыбэм хуэфащэу щэ хъуауэ пэжу жыпӀэфынущ.

GSAM 296Бзэ 40-м нэблагъэкӀэ тхылъ тедзэныгъэ

GSAM 296.3Хъыбарыр тхыгъэу зэрызиужьым и нэщэнэр къэлъэгъуащ, бзэ нэхъыщхьэ 40-м нэблагъэкӀэ лэжьыгъэр щӀадзауэ къэтлъытэмэ: арабыбзэ, армэныбзэ, басутобзэ, чехыбзэ, болгарыбзэ, Индие-бенгалыбзэ, китайбзэ, датчанэбзэ, анджылыбзэ, эстоныбзэ, финныбзэ, франджыбзэ, фиджибзэ, грекыбзэ, немысыбзэ, голландыбзэ, венгрыбзэ, гавайбзэ, италыбзэ, исландыбзэ, японбзэ, кафрыбзэ, латышыбзэ, лавоныбзэ, маорибзэ, полякыбзэ, португалыбзэ, румыниебзэ, урысыбзэ, сербыбзэ, испаныбзэ, шведыбзэ, таитибзэ, тонгабзэ, уэльсыбзэ, нэгъуэщӀхэри. А къэрал зэмылӀэужьыгъуэхэмрэ лъэпкъхэмрэ лэжьакӀуэ жыджэрхэр щыӀэщ, ещанэ хъыбарым и пэжыгъэхэр зэбграгъэкӀыу.

GSAM 297.1Бзэ зэмылӀэужьыгъуэхэмкӀэ къыдэкӀа тхылъхэм, тхылъ цӀыкӀухэм, дин тхыгъэ кӀэщӀхэм я бжыгъэр 1,187-м нэхърэ нэхъыбэщ. Ахэм щыщу зырызри, ди дин зэгухьэныгъэм бзэ зэмылӀэужьыгъуэхэмкӀэ къыдигъэкӀ газетхэмрэ журналхэмрэ 87-ри илъэс зым папщӀэ къэщэхун папщӀэ $340-м нэблагъэ хуей хъунут.4

GSAM 297Тхылъ тедзапӀэ 20-м я щыӀапӀэхэр

GSAM 297.2Ебланэ махуэм и адвентистхэм я тхылъ тедзапӀэ 20-р мы щӀыпӀэхэм щыӀэщ: Эйвондейл, Австралие; Бэтл-Крик, Мичигэн (2); Базэль, Швейцарие; Христианиа, Норвегие; Копенгаген, Дэние; Кейптаун, Ипщэ Африкэ; Калькуттэ, Индие; Колледж-Вью, Небраскэ; Гамбург, Германие; Хельсингфорс, Финляндие; Лондон, Англие; Мельбурн, Австралие; Монреаль, Канада; Нэшвилл, Теннесси; Оуклэнд, Кэлифорниэ; Саут-Ланкастэр, Массачусетс; Стокгольм, Швецие; Токубая, Мексикэ; Вашингтон, Колумбиэ округ. Мы тхылъ тедзапӀэхэм нэмыщӀу ди цӀыхухэм газетхэр, дин тхыгъэ кӀэщӀхэр къытрадзэ Китайм и Гонконг; Японием и Токио; Египтым и Каир; Ипщэ Америкэ; Фиджи хы тӀыгухэм.

GSAM 297Япэ тхылъ цӀыкӀур къыдагъэкӀыныр

GSAM 297.3Ди япэ лэжьакӀуэхэр зы ӀэмэпсымэхэмкӀэ лэжьэн хуейуэ щытам зэман кӀэщӀкӀэ дыщежыплъэжынщ. 1853 гъэм бжьыхьэм, «Вашингтон» тедзэ станокымкӀэ къытрадза япэ тхылъыр — «ПсэупӀэ лъапӀэ»-р — щагъэхьэзырщӀыкӀэ, шыпхъухэр «зэдэӀэпыкъу зэхуэсым» зэхуэсауэ тхылъ Ӏыхьэхэр зэхагъэфауэ зэхуахьэсащ, зэдадыну хьэзыру. Абы иужькӀэ мы тхакӀуэм тхылъ Ӏыхьэхэр шырыкъу щӀынымкӀэ дыдкӀэ пхириудащ. И жинтыр тралъхьа иужькӀэ, Юрайэ Смитым линейкэ гъабзэмрэ къамэжьей жанымрэ зэуэригъэхьауэ и кӀэхэр ибзыхьэу игъэфэщащ. Лэжьыгъэм а Ӏыхьэр езылэжь Ӏэмэпсымэ хуэфащэ щымыӀам папщӀэ апхуэдэу щащӀащ.

GSAM 298.11861 гъэм дыдэми ди дин зэгухьэныгъэм и тхылъхэр псори Адамс и тедзэ станок закъуэмкӀэ къытрадзэу щытащ, шыитӀым я къарум хуэдиз зи къару двигателым егъэкӀуэкӀыу. Иджы тхылъ тедзапӀэ зэмылӀэужьыгъуэхэм зэпымыууэ лэжь псы бахъэм и къарукӀэ екӀуэкӀ тедзэ станок 40-м нэхърэ нэхъыбэ щыӀэщ, иджырей пэжыгъэр къытрадзэу. А тхылъ тедзапӀэхэм лэжьыгъэр егъэкӀуэкӀэн папщӀэ цӀыху 500-м нэхърэ нэхъыбэ щолажьэ; абы щыгъуэ тхылъ зезыхьэ лэжьакӀуэ щэ зыбжанэ цӀыхухэм яхэту тхылъхэр ящэ.

GSAM 298.21862 гъэм Ебланэ махуэм и адвентистхэм къыдагъэкӀ тхылъхэр псори зырызкӀэ зэщӀэхуауэ $7.50-кӀэ къэщэхуфыну щытащ. 1904 гъэм, къызэрагъэлъэгъуамкӀэ, ахэр псори зэщӀэхуауэ къэщэхун папщӀэ $340 хуей хъунут. Мы Ӏуэхугъуэхэр къэгъэхъуным цӀыху гупсысэм и къарум нэхърэ нэхъ ин гуэрым лэжьащ жыпӀэфынущ.

GSAM 298.3Ебланэ махуэм и адвентистхэм я тхылъ тедзэ лэжьыгъэр, 1848 гъэм зэрыкъыжаӀауэ щытам хуэдэу, пэжу дыгъэм и зекӀуэкӀэм хуэдэ хъуащ: «Нэхъ фабэ мэхъу — и нэбзийхэр иредзэ» — «Дыгъэри хуэдэу и гъуэгум тетщ, ауэ ар зэи къухьэркъым».

GSAM 298ФӀэщхъуныгъэкӀэ дяпэкӀэ кӀуэн — члисэ нэхъыжь Стоуным и щыхьэтыгъэ

GSAM 298.4Ещанэ мелыӀычым и хъыбарым и лэжьыгъэр дяпэкӀэ езыгъэкӀуэкӀа цӀыхухэм я жыджэрагъымрэ я гу пэжыгъэмрэ 1884 гъэм февралым и 5-м къыдэкӀа «Къэпщытэныгъэрэ хъыбарзехьэрэ»-м члисэ нэхъыжь Альберт Стоуным фӀыуэ къыщиӀуэтащ. Ар Ӏуэхум и япэ лэжьакӀуэхэм щыщу, илъэс 90 зи ныбжьэ хъу нэс псэуащ:—

GSAM 298.5«Ӏуэхум и япэ тхыдэр Ӏуэху цӀыкӀухэм я зэману щытащ, щагъэза Ӏэмалхэр лэжьыгъэм хурикъуну къыщымыхъуу щытащ. Ауэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэ цӀыхухъухэмрэ цӀыхубзхэмрэ щӀэдзапӀэм щегъэжьауэ ящӀэу щытащ Зиусхьэным и Ӏэ быдэр мы лэжьыгъэм хэту зэрыщытыр. Ахэм ящӀащ Сион фӀыгъуэ хуэщӀыным и зэман гъэбелджылыр къэсауэ, Зиусхьэным и цӀыхухэр зэхуихьэсэну и Ӏэр игъэзауэ зэрыщытыр. Ахэм ялъагъуу щытащ Зиусхьэныр кхъухьым и зэрагъэзапӀэм тесу, къэнахэм я члисэррэ абы и къэгъэгъуэтэж пэжыгъэрэ, зэрыплъыхьа фӀэщхъуныгъэрэ, нэгъэса лъагъуныгъэрэ зэрилъхьэ мылъкуррэ къыхуэхьэ Инжилым и кхъухьыр шынагъуэншэу кхъухь тӀысапӀэм ихьэжынущ».

Notes

  1. Осия 6:3. ↩
  2. Эллен Г. Уайт и гъащӀэм и тхыдэ, н. 128. ↩
  3. акцэхэм папщӀэ ята ахъшэмрэ тыгъэхэмрэ зэрыхъуам нэхърэ $3,000-кӀэ нэхъ мащӀэ. ↩
  4. А 87-м я цӀэ тхыгъэхэр 1904 гъэм и «Конференцэ нэхъыщхьэм и илъэс тхылъ»-м еплъ. ↩

Note

Back