20 Ӏыхьэ — Япэ лэжьыгъэм папщӀэ щащӀа къурмэнхэр
GSAM 311.1«Си цӀыху лъапӀэхэр къысхуэзэхуэфхьэс — къурмэнкӀэ Сэ зэгурыӀуэныгъэ дызэдэзыщӀахэр. Уафэхэм Тхьэм и пэжыгъэр къаӀуэтэнущ; Тхьэр езыр хеящӀэщи.»1
GSAM 311.21902 гъэм июн 3-м Къэпщытэныгъэрэ хъыбарзехьэрэ журналым мыпхуэдэу деджэ:
GSAM 311.2«Нобэ лэжьыгъэм хыхьэхэм мащӀэ къудей ящӀэ лэжьыгъэр щыщӀадзэм Тхьэм абы и хьэлъэр зи пщэм дилъхьахэм езыхэм я хуейныгъэхэм зэрыпырымытар, езыхэр къурмэн зэращӀар. БлэкӀам щыхъуа я Ӏуэхугъуэхэр куэдрэ яхуэӀуэтэжын хуейщ, сыту жыпӀэмэ, блэкӀам щыпсэуа лэжьакӀуэ пэжхэм я щапхъэм тету, езыхэр нэхъыщхьэу зымылъытэу, езыхэр къурмэн щӀу, лэжьыгъэр яубгъун хуейщ.»
GSAM 311.3НэгъуэщӀу, Члисэм папщӀэ щыхьэтыгъэхэр, 7-нэ томым, мы псалъэхэр къыщӀащ:
GSAM 311.3«Мы щӀым и тхыдэм и кӀэухым дыбгъэдыхьэж, икӀи Тхьэм и лэжьыгъэм и лъэныкъуэ зэхуэмыдэхэр нобэм къэс къэгъэлъэгъуауэ щытам нэхърэ езыхэр къурмэн щӀыныгъэ нэхъыбэ дыдэ хэлъу зэфӀэгъэкӀын хуейщ.»2
GSAM 311.4Члисэ нэхъыжь Бейтс 1846 гъэм щэбэтым теухуа и япэ тхылъыр итхыну, къыдигъэкӀыну зыхуэунэтӀа щытыкӀэхэм я гугъу ипэ къыщӀауэ щытащ. Апхуэдэуи, Члисэ нэхъыжь Джеймс Уайт 1849 гъэм «Иджырей пэжыгъэ» хъыбарзехьэр къыдигъэкӀыу щыщӀидзам щыхэта щытыкӀэ гугъум и гугъу ипэкӀэ тщӀащ.
GSAM 311КъызэӀуахэ уафэхэм теухуа дин тхылъ цӀыкӀу
GSAM 311.5Миссис Уайт Топсэм, Мейн, 1846 гъэм и бжьыхьэм теплъэгъуэ къыщыхъуам, планетэ зыбжанэ щилъэгъуа иужь, Члисэ нэхъыжь Бейтс къызэӀуахэ уафэхэм теухуа дин тхылъ цӀыкӀум и тхылъыр щӀигъэувэ. Ауэ ар тедзэным папщӀэ ахъшэ хьэзыр хуэныкъуэ дыдэт. Мы Ӏуэхум папщӀэ Массачусетс щыпсэу шыпхъу зым щыгъын кӀапэлъапэхэмкӀэ щӀэщӀа алэрыбгъу щӀэр щӀэухауэ, щӀагъуэм телъхьауэ щӀытауэ, къытеӀэтыжри ищэжащ, икӀи абы къыщыхуа ахъшэр Члисэ нэхъыжь Бейтс иритащ, абыкӀэ и етӀуанэ тхылъыр къыдигъэкӀыфын папщӀэ.
GSAM 312Печатым и лъэныкъуэм теухуа дин тхылъ цӀыкӀу
GSAM 312.1Дорчестер, Массачусетс, 1848 гъэм ноябр 18-м печатым теухуа теплъэгъуэр къыщыхъуа иужь, Члисэ нэхъыжь Бейтс «Тхьэ псэум и печат» зыфӀаща ещанэ дин тхылъ цӀыкӀу итхащ. Мыбдежи тедзэным папщӀэ ахъшэ щыӀакъым. А щытыкӀэр зэхэзыха фызабэ щӀалэ зым къуажэм иӀа унэ цӀыкӀур ищэри, абы къыщыхуа ахъшэм и ныкъуэр Члисэ нэхъыжь Бейтс иритащ. Апхуэдэу аргуэру тхылъыр тедзэным и уасэр итыфащ.
GSAM 312Тхылъ тедзэным и къалэныгъэхэр
GSAM 312.21851-52 гъэхэм «КъэкӀуэгъуэм и къэпщытэныгъэрэ щэбэтым и хъыбарзехьэрэ» журналы Саратога-Спрингс, Нью-Йорк, къыщытедзащ. Мыбдежи мистер Томпсон Члисэ нэхъыжь Уайтрэ и щхьэгъусэмрэ пэш яритэу щӀэтын имыщтэу ящӀигъэпсэуащ; щӀыхуэу къащта мебелькӀэ аргуэру унагъуэ Ӏуэхухэр зрагъэжьэфыну хуит хъуащ.
GSAM 312.3Мы зэманым иджырей пэжыгъэм фӀэщхъуахэр нэхъыбэ хъуащ, ауэ мы хъуэнымкӀэ Члисэ нэхъыжь Уайтрэ Миссис Уайтрэ я лъэныкъуэкӀэ лэжьыгъэ хуэфащэ нэхъыбэу къэхъуащ. Мы лэжьыгъэмрэ редактор лэжьыгъэмрэ къыхэкӀыу офисым дэӀэпыкъуэгъухэр хуэныкъуэ хъуащ. А зэман дыдэм нэгъуэщӀхэм тхэныгъэ лэжьыгъэм дэӀэпыкъуну я гум къихьащ. Тхьэр и лъэпкъым я фӀэщхъуныгъэм пэджэжу зэрылажьэр, хуэныкъуэгъуэ зэманым лэжьакӀуэхэр къызэригъэщӀыр къэдгъэлъэгъуэн папщӀэ, Вэст-Уилтон, Нью-Хэмпшир, щыпсэу Тхьэм хуэпэж шыпхъу Миссис Ребекка Смит къыщыщӀар къыдохь:
GSAM 312.4Зэманыр блэкӀа нэужь, и къуэ Урайэрэ и пхъу Анни Р.-рэ егъэджакӀуэ хъун папщӀэ еджапӀэм кӀуэну хуей дыдэу щытащ. Нанэр и щӀалэхэр дунейм хэкӀуэдэну шынэрт, икӀи и шынагъуэр щхьэусыгъуэншэ дыдэтэкъым. Нанэм и щӀалэхэр фӀыуэ зэрилъагъум хуэдэу, щӀалэхэми ар фӀыуэ ялъагъурт.
GSAM 313Урайэ Смит Филлипс и академием
GSAM 313.11848-м 1851-м къэскӀэ къуэр Эксэтэр, Нью-Хэмпшир, Филлипс и академием еджэу щытащ; еджакӀуэхэр колледжым и япэ гъэм и курсыр къызэрагъэпкъри, колледжым щыщӀэтӀысхьэкӀэ зы гъэкӀэ япэ итын папщӀэ. Мы курсыр къуэм иухащ. 1851 гъэм колледжым щеджэну ахъшэ къыгъуэтын папщӀэ лэжьащ, ауэ ар зыгъэлажьэм и Ӏуэхур зэтекъутэри, ахъшэр икӀуэдащ, абы къыхэкӀкӀэ колледжым еджэным куэд щӀауэ хуиӀа и мурадыр бгынэн хуей хъуащ.
GSAM 313Мисс Смит хъыджэбзхэм я семинарием
GSAM 313.2Урайэ академием щытауэ, и шыпхъу Чарлстаун, Массачусетс щӀыпӀэм хъыджэбзхэм я семинарием еджэу щытащ. И курсыр кӀэуху къыхуэфащэу, еджапӀэм къыщӀэкӀуэн зэманым, абырэ и къуэшымрэ Мт. Вернон, Нью-Хэмпшир, академием гъэ щым щрагъэджэну жаӀащ: гъэ къэс $1,000, ерыскъырэ пэшрэ ятуэ.
GSAM 313.3Мы зэманым нанэр «иджырей пэжыгъэм» фӀэщхъуэжащ. И щӀалэхэм папщӀэ нэхъ жыджэру, нэхъ гукӀэ-псэкӀэ Тхьэм елъэӀуэну хъуащ. Члисэ нэхъыжь Бейтс Вэст-Уилтон къэкӀуэри, Миссис Смит и щӀалэхэм я гугъуэхэр къыхуэпсэлъащ, я фӀэщ хъуным папщӀэ тхьэлъэӀу ящӀащ. Члисэ нэхъыжь Бейтс махуэ зыбжанэ дэкӀмэ Сомэрвилл, Массачусетс, Пол Фолсом и унэм зэхуэсхэр щригъэкӀуэкӀыну щытащ; Миссис Смит и пхъум зэхуэсым къекӀуэлӀэну къриджэу тхыгъэ хуитхыну щытащ. А зэманым Члисэ нэхъыжь Бейтсрэ нанэмрэ Тхьэм хъыджэбзым и гур игъэхъейуэ зэхуэсым игъэкӀуэну тхьэлъэӀу ящӀыну щытащ.
GSAM 313ПщӀыхьэпӀитӀым я пэжыр къыщӀэкӀащ
GSAM 313.4Члисэ нэхъыжь Бейтс зэхуэсыр здыщытыну пэшым зэи щыӀакъым, абы къыхэкӀкӀэ, абы и щытыкӀэр ищӀакъым. Зэхуэсым и пэ иту жэщым а пэшым щыӀэу пщӀыхьэпӀэ илъэгъуащ: бжэм дэжь ит стул закъуэм фӀэкӀа тӀысыпӀэ псори убыдауэ щытащ. ПщӀыхьэпӀэм илъэгъуащ, зи гугъу ищӀыну щыта Ӏуэхум щыщӀэдзауэ и псалъэр зэблихъуэри, псэупӀэ лъапӀэм теухуауэ псэлъэу; япэ уэрэдыр жаӀэри, тхьэлъэӀу ящӀэри, етӀуанэ уэрэдыр жаӀэри, и Библиер зэӀуихауэ, таблицэм тет псэупӀэ лъапӀэм и сурэтым ӀэщӀиуэу «Махуэ 2300-м нэс; итӀанэ псэупӀэ лъапӀэр къабзэ ящӀыжынущ», еджэу, бжэр къызэӀуахащ, икӀи хъыджэбз щӀалэ къыщӀыхьэри, стул нэщӀым тӀысащ. А хъыджэбзыр Анни Р. Смиту, икӀи абы мы Ӏуэхум щыгугъэу, пэжыгъэм фӀэщхъуауэ пщӀыхьэпӀэм илъэгъуащ.
GSAM 314.1Члисэ нэхъыжь Бейтс и зэхуэсыр щэбэтым (щэбэт махуэм) къэхъуащ; мы махуэм еджапӀэ щымыӀэу, Анни «Си анэр згъэгуфӀэн щхьэкӀэ къудей сыкӀуэнщ» жиӀащ. Щэбэтым и пэ иту жэщым пщӀыхьэпӀэ илъэгъуащ: гувауэ къэсыри, бжэм къэсым япэ уэрэдыр жаӀауэ, тхьэлъэӀу щӀэщӀауэ, етӀуанэ уэрэдыр кӀэуху жаӀэу. КъыщӀыхьэм, бжэм дэжь ит стулым фӀэкӀа стул псори убыдауэ илъэгъуащ; псэлъакӀуэ лъагэ, щӀыхьыфӀэ, гуапэ гуэрым абы зэи имылъэгъуа хуэдэ таблицэм Ӏэ хуишийуэ мыпхуэдэу жиӀэжырт: «Махуэ 2300-м нэс; итӀанэ псэупӀэ лъапӀэр къабзэ ящӀыжынущ.» Абы жиӀэм и гур куэду къыщӀишэу, ар пэжу пщӀыхьэпӀэм къыщыхъуащ.
GSAM 314.2Зэхуэсым кӀуэну зэман ирикъу иӀэу ежьащ, ауэ гъуэгум зэхэзэрыхьри, етӀуанэ уэрэдым и кӀэухыр жаӀэу къэсащ. КъыщӀэкӀуэри, и пщӀыхьэпӀэм зэрыщӀигъэщӀар зэхуэщӀэу къэлъэгъуащ; и пщӀыхьэпӀэм илъэгъуа лӀы дыдэр къицӀыхуащ, Даниил 8:14 и псалъэри зэриӀэу къэзыгъэсэбэпэри. Абы и пэжыгъэр зэуэ и гум къыхыхьэри, ар и фӀэщ хъуащ.
GSAM 314.3Анни бжэм къыщӀыхьэу тӀысыным къэс Члисэ нэхъыжь Бейтс и пщӀыхьэпӀэр игу къэкӀыжакъым. НэгъуэщӀ Ӏуэху теухуауэ псэлъэну зыщӀигъэхьэзырат, ауэ и гупсысэр псэупӀэ лъапӀэм и Ӏуэхум хэту щытащ. Тхыгъэм и псалъэхэр жиӀэжу, и пщӀыхьэпӀэр игу къэкӀыжри, ар зыщӀэмыгъэщӀу Тхьэм елъэӀуащ, едаӀуэхэм я гум нэсыну псэлъэнкӀэ дэӀэпыкъуэгъу къыхуэхъун папщӀэ. Анни зыгъуазэ зэманым и блэкӀыныгъэм теухуауэ хуиту, тыншу гурыӀуэгъуэ ищӀащ. ИтӀанэ ещанэ мелыӀычым и хъыбаррэ щэбэтымрэ я пэжыгъэр къигъэлъэгъуащ.
GSAM 315Анни Смит пэжыгъэм фӀэщхъуащ
GSAM 315.1Зэхуэсыр иухыу, Бейтс Анни бгъэдыхьэри жиӀащ: «Мы Миссис Смит Вэст-Уилтон и пхъурщ, Сэ уэ зэи слъэгъуакъым, ауэ уи нэгур къызощӀэ. Уэ пщыхьэщхьэщӀэ пщӀыхьэпӀэм къысхуэкӀуащ». Анни и пщӀыхьэпӀэр къиӀуэтащ. И гурыщӀэхэмрэ и мурадхэмрэ псори зэхъуэкӀауэ зэхуэсым къыщӀэкӀащ, абдежым щэбэтым и пэжыгъэр къищтати.
GSAM 315.2Семинарием къэкӀуэжри, и сундукыр къэзыгъэщӀэри, унэм къэкӀуэжащ. Члисэ нэхъыжь Уайт тхылъ тедзэным и гугъуэхэр зэрыщытар, хъыбар псэлъэным и лэжьыгъэхэр зэрыщытар зэхиӀэри, Уайт и офисым и лэжьыгъэм дэӀэпыкъуну Тхьэм къызэрыриджэр къыгурыӀуащ. 1851 гъэм августым журналыр Парис къикӀыу Саратога-Спрингс, Нью-Йорк, яшэжа щыхъум, Мисс Смит лэжьакӀуэхэм ящыщу абы кӀуащ.
GSAM 315Къурмэнрэ Тхьэм зыхуэтыныгъэрэ
GSAM 315.3Къэпщытэныгъэрэ хъыбарзехьэрэ, 2-нэ том, 7-нэ номерым, Анни и Ӏэдакъэ къыщӀэкӀа зыбжанэ сатыр итщ, и япэрей мурадхэр къигъэнакӀэ и лэжьыгъэ щабэм, зыхэзыгъэлъагъуэн хуэмей лэжьыгъэм зыщыхуита нэужь зэрэхъуа и гурыщӀэхэр къэзыгъэлъагъуэу. Ар жиӀащ:
GSAM 315.3«Щынэр дэнэ кӀуэми, абы сыкӀэлъыкӀуэн папщӀэ псори къызэзгъэнауэ сщыхъуж. ЩӀым къыщыхъу псори къыспэзыубыдыну яӀар иухащ. Си гугъапӀэхэр, си гуфӀэгъуэхэр, фӀыуэ слъагъухэр иджы псори уафэм щыӀэм, Тхьэм ехьэлӀам хуэунэтӀащ. Исус и лъапэм сыщӀэсрэ абы сыщегъэджэну щӀыпӀэ нэмыщӀ сыхуейкъым — уафэм щыӀэ си Адэм сыхуэлэжьэну лэжьыгъэ нэмыщӀ сыхуейкъым — акъыл псом нэхърэ нэхъ лъагэ Тхьэм и мамырыгъэм фӀэкӀа гуфӀэгъуэ нэмыщӀ сыхуейкъым.»
GSAM 315.4Шыпхъу Анни корректору офисым щызэрихьа дэӀэпыкъуныгъэр и чэзум къэхъуащ. Гъэ щым лэжьыгъэр пэжу, фӀыуэ ищӀащ, ерыскъырэ щыгъынрэ фӀэкӀа къимыщтэу. Мы зэманым кӀэухым туберкулез къыщӀэхъуащ. Мы уз гуащӀэ, зэман кӀыхькӀэ екӀуэкӀыу лӀэныгъэ къэзыхьым хэту усэ дахэ зыбжанэ итхащ, абыхэм я нэхъ гуапэр «Мыбдеж и унэрэ уафэм и унэрэ» жыхуиӀэрщ. Абы и лӀэныгъэм (1855 гъэм июль 26) и пэ махуэм итха пэублэм и хьэлым куэду зыщиужьа и нэшхуэгушхуагъэмрэ зыкъызэримыӀэтымрэ апхуэдизкӀэ фӀыуэ къегъэлъагъуэри, ар псори къэдмыхьу хъуркъым:
GSAM 316Гугъуэхэм хэту унагъуэ щӀэщӀэныгъэ
GSAM 316.31852 гъэм апрелым Члисэ нэхъыжь Уайт Саратога-Спрингс къикӀри, Рочэстэр, Нью-Йорк, Ӏэпхъуащ. Мы къалэм, 124 Мт. Хоуп авеню, япэу щӀыхуэу къамыщтэу, къащэхуа хьэпшыпхэмкӀэ унагъуэ зыщӀащ. Ауэ тхылъ тедзэным нэхъыфӀэу зэрыщӀэн папщӀэ, хъыбарзехьэным зэманым къызэригъэщӀэн папщӀэ, пэжыгъэр зэрихыжьэн папщӀэ, гъащӀэм и тыншыгъуэ къомым езыхэм я фӀыщӀэкӀэ хэкӀыжащ.
GSAM 316.4Мы зэманым унагъуэ зэрыщӀагъэщӀар Миссис Уайт 1852 гъэм апрел 16-м С. Хоулэнд и унагъуэм хуитха щэху тхылъым убджэфынущ:
GSAM 316.5«Мыбдеж, Рочэстэр къалэм, иджыпсту дызэтеувэжу аращ. Гъэ къэс $175 етту унэ жьы гуэр арендэкӀэ къэтщтащ. Унэ мыбдеж прессыр щыӀэщ. Мыбдеж прессыр щымыӀэтэмэ, офисым папщӀэ гъэ къэс $50 ттын хуей хъунут. Фэ къыдэплъэу ди унэлъащӀэр флъагъуамэ, фыпыгуфӀыкӀынт. ГъуэлъыпӀэ жьыитӀ къэтщэхуащ, зырыз цент 25-кӀэ. Си щхьэгъусэм стул жьы хы къысхуихьащ, зыри зэхуэмыдэу, доллар закъуэ иритри; мыгувэу стул жьы плӀ нэмыщӀи къысхуихьащ, щӀэсыпӀэ ямыӀэу, псоми папщӀэ цент 62 иту. Я пкъыхэр быдэт, сэ щӀэсыпӀэхэр дрил жыхуаӀэ щэкӀ быдэкӀэ яхуэсщӀащ. Тхъур лъапӀэ дыдэщи, дыщэхукъым, картофи къэтщэхуфыркъым. Тхъум и пӀэкӀэ пхъэщхьэмыщхьэ шыпс дгъэсэбэп, картофым и пӀэкӀэ репа дгъэсэбэп. Ди япэ шхынхэр жьэгум и пэ зэрырагъэубыд пхъэбгъум тету дшхащ, ар хьэжыгъэ бочкэ нэщӀитӀым тельу. Тхьэм и лэжьыгъэр къызэрыбгъэувэным папщӀэ гугъуэхэр тхуфӀэкӀуэнщ. Мы щӀыпӀэм дыкъызэрыкӀуам Тхьэм и Ӏэр хэлъауэ ди фӀэщ мэхъу. Мыбдеж лэжьыгъэ губгъуэ ин щыӀэщ, ауэ лэжьакӀуэхэр мащӀэщ. БлэкӀа щэбэтым ди зэхуэсыр фӀы дыдэ хъуащ. Тхьэр къытхэту ди псэр игъэпсэхужащ.»
GSAM 317ФӀэщхъуахэм я жумартыгъэ
GSAM 317.1Рочэстэр къыщытедза Къэпщытэныгъэрэ хъыбарзехьэрэ журналы япэ номерым, 1852 гъэм май 6-м, Саратога къыщӀэкӀуэжри Рочэстэр къэкӀуэным теухуауэ Члисэ нэхъыжь Уайт жиӀащ:
GSAM 317.2«Къуэшхэм журналы къызэрызэхъумэн папщӀэ къурмэн къытхуагъэщӀащ, дызэрыпэплъам нэхърэ нэхъыбэу. Саратога-Спрингс къыщӀэкӀуэжри мы къалэм журналыр къыщытедзэным зэрыгъэщӀа ахъшэр нэхъыбэ щытауэ, ауэ щӀыхуэ зыри дытелъкъым.»
GSAM 317ЛэжьакӀуэхэм щащӀа къурмэн
GSAM 317.3Номер 12-м, октябр 14-м, бизнес тхылъым мы псалъэхэр къыщӀащ:
GSAM 317.3«Офисыр ахъшэ зытемылъым и щхьэкӀэ мыращ: блэкӀа мазихым офисым щылэжьа къуэш Белденрэ Стоуэллрэ я ерыскъым нэхърэ мащӀэ дыдэкӀэ нэхъыбэ къаӀэрыхьащ. Мы лэжьыгъэм хэта нэгъуэщӀхэми абыхэм нэхърэ нэхъыбэ къаӀэрыхьакъым. Иджырей пэжыгъэм и ныбжьэгъу псом ягу ирихьынущ къахь ахъшэм и мырикъуныгъэр гъэтэмэм хъуным дэӀэпыкъуныр, узыхэм яхэту, ди щымыӀэ зэманым нэхъыбэу, Къэпщытэныгъэрэ хъыбарзехьэрэ тедзэным щӀэбэна лэжьакӀуэхэм тыншу щапсэун ерыскъы яӀэн папщӀэ.»
GSAM 317Рочэстэр, Нью-Йорк, къалэм къыщыхэхъуа фӀэщхъуахэр
GSAM 317.41852 гъэм и гъэмахуэм, Рочэстэр тхылъ тедзэныгъэр зэтеува иужь, Члисэ нэхъыжь Уайтрэ и щхьэгъусэмрэ шы зыщӀэщӀа гукӀэ мазищ гъуэгуанэ ящӀащ, къуэкӀыпӀэмкӀэ Бангор, Мейн, къэс, зэхуэсхэр щӀэщӀэу, гъуэгум тету зэбгырыдза щэбэтыр зыгъэзащӀэхэм яхуэзэу. Я къэкӀуэжын пэ, сентябр 26-м къыщӀэдзауэ, Члисэ нэхъыжь Дж. Н. Эндруз 124 Мт. Хоуп авенюем псалъэ зэредзэнхэр щӀащ. Мы зэманым тхьэмахуэм и япэ махуэм я адвентист и хъуауэ иджырей пэжыгъэм фӀэщхъуащ; мы тхыгъэр зытхари абыхэм ящыщт.
GSAM 318Освальд Стоуэлл узыншэ хъуащ
GSAM 318.1Октябрым и зы мэрем пщыхьэщхьэ, Члисэ нэхъыжь Уайтрэ и щхьэгъусэмрэ къуэкӀыпӀэмкӀэ я гъуэгуанэм къикӀыжри унэм къэсыжащ. КъыкӀэлъыкӀуэ махуэм (щэбэтым) щэбэт зэхуэсым япэу ахэр щытлъэгъуащ. Мы зэхуэсым и зэманым прессым и лэжьакӀуэ Освальд Стоуэлл плеврит гуащӀэ дыдэ къеуэлӀауэ, и докторым ар лӀэнущ жиӀэри къигъэнат. Докторым «абы папщӀэ зыри сщӀэфынукъым» жиӀащ. Зэхуэсым и зэманым Освальд гъунэгъу пэшым щӀэлъу, и пкъыр гуащӀэ дыдэу узу щытащ. Зэхуэсыр иуха нэужь, абы папщӀэ тхьэлъэӀу ящӀыну къелъэӀуащ. НэгъуэщӀхэм сащыгъуу тхьэлъэӀу щӀыну сыкъраджащ. И гъуэлъыпӀэм деж лъэгуажьэмкӀэ дыщыуври, тхьэлъэӀу щӀыӀэу щӀыгъуэм Члисэ нэхъыжь Уайт дагъэ щихуэри, «Тхьэм и цӀэу» щӀащ. Тхьэм и Псэ къыщӀэхъуар псоми зэхэщӀащ, Освальд псынщӀэу узыншэ хъуащ. ТхьэлъэӀум дыкъыщыщӀэтэжым, ар и гъуэлъыпӀэм исыжу, ипэкӀэ узу щыта и бгъуитӀыр иуэрт, икӀи жиӀэрт: «Сэ псоми узыншэщ. Пщэдей прессым сылэжьэфынущ». МахуитӀ дэкӀри прессым щылэжьащ.
GSAM 318Рочэстэр фӀэщхъуахэм я гупым я пащхьэм Миссис Уайт и теплъэгъуэ
GSAM 318.2Къуэш Стоуэлл узыншэ зыщӀа а бэракъэт дыдэр нэхъ куэдыжу Миссис Уайт къытехуащ. Члисэ нэхъыжь Уайт абы зыхуигъазэри, жиӀащ: «Эллен теплъэгъуэм щыӀэщ; мы щытыкӀэм щыхэтым бэуэркъым. Фэ фщыщ зыгуэрым мы Ӏуэхур пэжу зэрыщытыр ищӀэну хуеймэ, абы зыщеплъыхь хъунущ». Ар зы сыхьэтрэ дакъикъэ тӀощӀрэ хуэдизкӀэ теплъэгъуэм хэтащ. Мы щытыкӀэм псалъэхэр къыпсэлъащ, зэманкӀэ псалъэ зэпкъырыуэхэр; ауэ нэхъ гъунэгъуу еплъыжми, и пкъым бэуэгъуэ щыӀэу зэхэгъэкӀыфакъым.
GSAM 319ЩымыӀэ къуэшым и Ӏуэхум теухуа теплъэгъуэ
GSAM 319.1Миссис Уайт мы теплъэгъуэм къыщӀэкӀуэжри, щӀилъэгъуар теухуа щыхьэтыгъэ къыщӀащ. Члисэ нэхъыжь Уайтрэ и щхьэгъусэмрэ къуэкӀыпӀэмкӀэ я гъуэгуанэм къикӀыжын ипэкӀэ, ди лъэпкъым ящыщ зы къалэм къыщӀэкӀуэри, Мичиган щтэтым бизнес лэжьыгъэм щӀэщӀащ. Аращи мы зэхуэсым щыӀакъым, Члисэ нэхъыжь Уайтрэ и щхьэгъусэмрэ зэи илъэгъуатэкъым. И теплъэгъуэм къыпсэлъэу, Миссис Уайт псоми къыхуэпсэлъащ: и унэм пэжыжьэу гъуэгуанэм щыхэтым Тхьэм и хабзэмрэ щэбэтымрэ я гугъу куэдрэ ищӀу, ауэ а зэман дыдэм унафэхэм ящыщ зыр зэхизыхуэ лӀым теухуауэ илъэгъуар. А лӀыр зэи имылъэгъуауэ жиӀащ, ауэ абы и Ӏуэхур къыхуэгъэлъэгъуауэ щытам къыхэкӀкӀэ, зэ илъэгъуэну игугъэу щытащ. Ауэ дэ дыщыщ зыми ар дызыгъуазэ цӀыхухэм ящыщу къытщыхъуакъым.
GSAM 319.2Мы теплъэгъуэр къыщыхъуа зэманым щегъэжьауэ тхьэмахуэ хы хуэдиз дэкӀа нэужь, къэпсэлъауэ къэзыгъэува къуэшыр Мичиган къыщӀэкӀуэжащ. Миссис Уайт абы и нэгум щеплъым, шыпхъухэм ящыщ зым жриӀащ: «Мыращ теплъэгъуэм слъэгъуа лӀыр, зи гугъу фхуэсщӀар». Мы теплъэгъуэр къуэшым къызэрыхуэщӀар къепсэлъащ, и щхьэгъусэмрэ нэгъуэщӀхэрэ щытауэ. Миссис Уайт жиӀащ: «Нафан Давид жриӀа хуэдэу, “А лӀыр уэращ”». ИтӀанэ абы ищӀащ Павел зэрыжиӀам хуэдэу, бегъымбарӀуатэ тыгъэм я гуэныхьхэр къыщахуигъэлъагъуэкӀэ цӀыху гуэрхэм ящӀэнущ жиӀар: «Ауэ псори бегъымбарӀуатэ ящӀу, фӀэщхъуныгъэншэ е щӀэныгъэншэ цӀыху гуэр къыщӀыхьэмэ, псоми абы и щыуагъэр къыхуагъэлъагъуэ, псоми абы хеирагъащӀэ. Апхуэдэу и гум илъ щэхухэр нахуэ хъунущ, икӀи и нэгур щӀым хуигъэзауэ ехуэхри, Тхьэм щӀыхь хуищӀынущ, «Тхьэр пэжу фи гъусэщ» жиӀэнущ.»3 Миссис Уайт мы къуэшым и щыуагъэхэр къызэриӀуэтэжам едэӀуа нэужь, ар и щхьэгъусэм и пащхьэм лъэгуажьэмкӀэ уври, гъыуэ абырэ щыӀэ зыбжанэмрэ яжриӀащ: «Тхьэр пэжу фи гъусэщ,» итӀанэ Мичиган щыӀэу ебланэ унафэр зэрикъутар псори къиӀуэтэжри зыкъищӀэжащ, а Ӏуэхур къыщыхъуа зэман дыдэм, мил тхущэм нэхърэ нэхъыбэкӀэ пэжыжьэу, теплъэгъуэм къызэрыщыгъэлъэгъуам хуэдэу.
GSAM 320.1Апхуэдэу тхьэмахуэ зыбжанэм щыхьэтыгъэхэм я пэжыгъэр гъэбыдэу къытхуагъэщӀащ. Зы къару хьэлэмэт къыщӀэкӀауэ къудей дыжыӀэну къэнакъым, атӀэ цӀыхухэм я гуэныхьхэр ӀупщӀу, шэчыншэу къыхуэзыгъэлъагъуэ къежьапӀэу зэрыщытыр къытщыхъуащ.
GSAM 320Урайэ Смит Къэпщытэныгъэрэ хъыбарзехьэрэ офисием къыщӀэхъуащ
GSAM 320.2Къэпщытэныгъэрэ хъыбарзехьэрэ 3-нэ томыр къыщытедзэ зэманым Урайэ Смит щэбэт зыгъэзащӀэным щӀэдзауэ, журналы офисием къыщӀэхъуащ; гъэ куэд дэкӀуэтейуэ тхакӀуэу, редактору щылэжьащ. Журналым къытрадза и япэ тхыгъэр «Зэманрэ бегъымбарӀуатэрэ я гъэсакъэ макъ» зыфӀаща усэрт, 1853 гъэм март 17-м къыдэкӀа.
GSAM 320.3Члисэ нэхъыжь Смит ещанэ мелыӀычым и хъыбарыр япэу зэхихащ Вашингтон, Нью-Хэмпшир, 1852 гъэм сентябрым и 10-м щегъэжьауэ 12-м нэс екӀуэкӀа конференцэм. Вэст-Уилтон и унэм къэкӀуэжри, зэхихар гулъытэ хэлъу иджащ, икӀи 1852 гъэм декабрым и япэ щэбэтым ебланэ махуэр игъэзащӀэу щӀидзащ. 1853 гъэм май 3-м Рочэстэр, Нью-Йорк, журналы офисием къыщӀэхъуащ; мыбдеж абырэ и шыпхъу Аннирэ ерыскъырэ щыгъынрэ фӀэкӀа къамыщтэу лэжьащ, академием гъэ къэс $1,000 ерыскъыри яту егъэджакӀуэ хъуным и пӀэкӀэ. Мыращ зэманым япэу ещанэ мелыӀычым и хъыбар къызэрыщӀэдзэным щащӀа къурмэнхэм ящыщ.
GSAM 320Дин-лэжьакӀуэ хъуащ
GSAM 320.41863 гъэм хуэдэм Члисэ нэхъыжь Смит цӀыхубэм я пащхьэм псэлъэным и тыгъэр къигъэсэбэпу щӀидзащ. 1866 гъэм Ӏэ тралъхьа дин-лэжьакӀуэ хъуащ; мы зэманым и къэкӀуэгъуэм Атлантик океаным къыщӀэдзауэ Щым океаным къэс штэтхэм лагерым щекӀуэкӀ зэхуэсхэмрэ конференцэхэмрэ лэжьыгъэ нэхъыбэ щӀащ, Бэтл-Крик члисэм, и унэ члисэр, пастор лэжьыгъэри къэбгъэувэу. Бэтл-Крик колледжыр къызэӀуаха нэужь, абы и Библие отделым зэм-зэмкӀэ щригъэджащ. Къэпщытэныгъэрэ хъыбарзехьэрэ и щхьэкӀэ 1894 гъэм Атлантик океан къыкӀуэри, Европэм и къэралхэм къыплъэжащ. Сириям щыӀэу хуабэ уз къыхуэхъуащ, абы и иужьрей зэранхэм зэи узыншэу къыщӀэкӀыжакъым.
GSAM 321Гъэ щэныкъуэкӀэ ешыныгъэ зимыӀэ лэжьыгъэ
GSAM 321.11853-м 1903-м къэс, гъэ щэныкъуэкӀэ, Члисэ нэхъыжь Смит КъэкӀуэгъуэм и къэпщытэныгъэрэ щэбэтым и хъыбарзехьэрэ журналы редактор лэжьыгъэм зэпыуда мыхъуауэ хуэдэу хэтащ; мы зэманым и нэхъыбэу журналы псоми и редактор къызэриӀэу щытащ. И лӀэныгъэм и махуэми, тедзэну игъэхьэзыра тхыгъэхэр иӀыгъыу офисым кӀуэрт, паралич къыщеуам. Члисэм и тхылъхэм мыхьэнэшхуэ зиӀэ тхылъ зыбжанэ хилъхьащ. Мы тхылъхэм ящыщ: Даниилрэ къэлъэгъуэныгъэрэ теухуа зэхэщӀэныгъэхэр, ЦӀыхум и щытыкӀэрэ и къэкӀуэгъуэрэ, ПсэупӀэ лъапӀэрэ махуэ 2300-рэ теухуа нэхъыгъэщӀа тхылъ, Лъэпкъхэм я Ӏуэху гъэщӀэгъуэн, Нобэрей спиритизм. Мы тхылъхэм япэр нэхъыбэу пщыхьэщхьэм сыхьэт 9-м щыщӀэдзауэ жэщ ныкъуэм нэс, махуэм и редакторрэ офиси лэжьыгъэхэр къэуху, къыщытхэжащ.
GSAM 321Члисэ нэхъыжь Смит и лӀэныгъэ
GSAM 321.2И гъащӀэр сэбэп зиӀэу, фӀыуэ гъэсэбэпауэ щытащ. 1903 гъэм март 6-м Исусым фӀэщхъуныгъэ иӀэу лӀащ, иджы и лэжьыгъэхэм хэпсэхуж. Ауэ абы теухуауэ пэжу мыпхуэдэу жыпӀэ хъунущ: «И лэжьыгъэхэр и ужьым къэкӀуэнущ», лӀа хъуами и псалъэр къыпсэлъэщ.