Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
30 / 31
30 / 31

27 Ӏыхьэ — НэгъуэщӀ щыхьэтыгъэхэр зэрыгъэбыдэуар

John Norton Loughborough

GSAM 442.1«Иосафат къэтэджри жиӀащ: Сэ фыкъызэдаӀуэ, Ехьудей лъэпкъырэ Ерусалим дэсхэрэ! Зиусхьэну фи Тхьэм фи фӀэщ хъуи, фыбыдэ хъунущ; Абы и бегъымбархэм фи фӀэщ хъуи, ехъулӀэныгъэ фиӀэнущ.»1

GSAM 442.2Илъэс зыбжанэ и пэкӀэ, бегъымбарӀуатэ тыгъэмкӀэ щыхьэтыгъэ къыщаӀуэтащ: кӀэухыр къэсыным и пэкӀэ мы пэжыгъэр зытет тедза тхылъ напэкӀуэцӀхэр «бжьыхьэ тхьэмпэхэм хуэдэу зэбгрыкӀынущ». Пэжыгъэр я фӀэщ хъуа цӀыхухэр а лэжьыгъэр щӀэным папщӀэ зэрахьэр е зэгъэпэщауэ щымыӀэмэ, ар сыткӀэ зэфӀэкӀынур, жыхуиӀэ упщӀэр куэдым я гум къыщӀыхьащ. Тхьэм и гумащӀагъэмкӀэ, щӀэдзапӀэ цӀыкӀу дыдэхэм къыхэкӀыу ехъулӀэныгъэ инхэр куэдрэ къохъу; дэ ди гъусэм къыщыхъуа лэжьыгъэ зехьэкӀэр зэрызыужьамкӀи апхуэдэу щытащ.

GSAM 442Дин тхылъ цӀыкӀухэмрэ хъыбарыфӀ зехьэнымрэ я зэгухьэныгъэ

GSAM 442.31870 гъэм хуэдэ щӀыгъуэм Мэссэчусэтсым и Саут-Лэнкэстэр къалэм щыпсэуа шыпхъу пэж зыбжанэм я лэжьыгъэм япэу къригъэщӀащ дин тхылъ цӀыкӀухэмрэ хъыбарыфӀ зехьэнымрэ я зэгухьэныгъэ къэгъэщӀыным и гупсысэр. А шыпхъухэм пӀалъэ гуэрым ди диным щымыщ цӀыху зэхуэмыдэхэм ди члисэм и газетхэмрэ дин тхылъ цӀыкӀухэмрэ почтэкӀэ яхуагъэкӀуэрт, иужькӀэ абыхэм тхылъ яхуатхырт. Абы къыхэкӀыу цӀыху зыбжанэм пэжыгъэр къащтащ. Аращ члисэ нэхъыжь С. Н. Хьэскэл и гум мы упщӀэр къэзыгъэхьар: «Шыпхъу зыбжанэм ящӀар ди цӀыху псоми щӀащӀыфынукъым?» Псом хуэмыдэу 1871 гъэм мы Ӏуэхум нэхъыбэ-мащӀэу тепсэлъыхьащ «Къэпщытэныгъэрэ хъыбарзехьэрэ» газетым и напэкӀуэцӀхэм. 1871 гъэм декэбрым и 29-м щекӀуэкӀа Конференцэ нэхъыщхьэм и зэхуэс хэхам члисэ нэхъыжь Хьэскэл хэтащ, мы зэщӀэхъееныгъэм и сэбэпыр къригъэлъэгъуащ. А зэхуэсым дин тхылъ цӀыкӀухэр зезыхьэ зэгухьэныгъэхэр къэгъэщӀыным хуэзыӀущ унафэ ящӀащ. Апхуэдэ зэгухьэныгъэхэр зэрызэрагъэпэщынум и планхэр нэхъыфӀ ящӀын папщӀэ, члисэ нэхъыжьхэу С. Н. Хьэскэл, У. Хь. Литлджон, Дж. Н. Эндруз, Дж. Хь. Уэгэнэррэ И. Д. Вэн Хьорнрэ комитетым хахащ.

GSAM 443.1Мы зэщӀэхъееныгъэм хъыбарым и лэжьыгъэр зэгъэкӀуэкӀыным лъэхъэнэщӀэ къыхишащ. Абы и пэкӀэ пэжыгъэм цӀыхухэр щагъэгъуазэрт, нэхъыбэрэ, езыр къэсауэ уаз зыщӀ уазтакӀуэм и ӀуэхущӀэхэмкӀэ. Илъэс зыбжанэм члисэ нэхъыжь Хьэскэл хуабжьу егугъуу елажьэрт Дин тхылъ цӀыкӀухэмрэ хъыбарыфӀ зехьэнымрэ я зэгухьэныгъэм ехъулӀэныгъэ иӀэну планхэр къэгупсысынымрэ лэжьыгъэм хэгъэхьэнымрэ. Мы лэжьыгъэм япэу гъуэгу хуэзыщӀар ар дыдэу зэрыщытар жыпӀэныр абы хуэфащэщ. Ар штатхэм щыӀа дин тхылъ цӀыкӀухэмрэ хъыбарыфӀ зехьэнымрэ я зэгухьэныгъэхэмкӀэ и закъуэу пэжу щыткъым. 1878 гъэм Бэтл-Крик къалэм щызэхуэса Конференцэ нэхъыщхьэм дин тхылъ цӀыкӀухэр зезыхьэ зэгухьэныгъэ зэду къэгъэщӀыным и планыр езым ябгъэдилъхьащ; иужькӀэ ар Дунейпсо зэгухьэныгъэу зэджащ. Абы и лэжьыгъэр зыхуэгъэзар ди конференцэхэм я гъунэм щыщымыщ щӀыналъэхэрт, Америкэм и закъуэу щымыту, хамэ къэралхэми.

GSAM 443ЛэжьыгъэфӀ зезыхьэ секретархэр — Мэриэ Хьантли

GSAM 443.2Зиусхьэным и гумащӀагъэмкӀэ лэжьыгъэфӀ зезыхьэ секретархэр къигъэтэджащ, абыхэм мы зэщӀэхъееныгъэм члисэ нэхъыжь Хьэскэл дэӀэпыкъуныгъэшхуэ хуащӀащ. Абыхэм ящыщт шыпхъу Мэриэ Хьантли, зыми и щӀыб хумыгъазэу лажьэр, иужьрей илъэсхэм и Ӏэпкълъэпкъым узыхь ин къытехуами; илъэс 14 хуэдиз и пэкӀэ и лэжьыгъэм хэту дунейм ехыжащ. Абы и ӀуэхущӀэхэмкӀэ хамэ къэралхэм иджы диӀэ лэжьыгъэ Ӏэмалхэм ящыщ куэдыр япэу къэгъуэтащ. НэгъуэщӀ секретархэри а лэжьыгъэ дыдэм хыхьэжащ, лэжьыгъэр зыхуэгъэза щӀыналъэр нэхъ убгъуам къыхэкӀыу, бзэ зэхуэмыдэхэмкӀэ лажьэ секретархэр хуей хъуащ.

GSAM 444Мы лэжьыгъэм щӀыпӀэхэм щыӀэ члисэхэм къахуихьа сэбэпыр

GSAM 444.1Ауэ дин тхылъ цӀыкӀухэр зезыхьэ зэгухьэныгъэм и лэжьыгъэр дэ ди гъусэм къызэрыгъэщӀам къыхэкӀа сэбэп нэхъыщхьэр щӀыпӀэхэм щыӀэ члисэхэр къызэгъэпэщыныгъэм хъыбарыфӀ зехьэным и гурыгъу-гурыщӀэр къызэращӀигъэщӀамрэ зэригъэхэхъуамрэщ. Абы дэтхэнэ зыми Ӏэмал къритамэщ: тхылъ зэхуэтхынымрэ еджапхъэхэр зэбгрыкӀыгъэщӀынымрэ зыгуэр ящӀыну, псэхэр къэгъэлын папщӀэ зэрылажьэм къыхэкӀа гукъыдэжыр зэхащӀэну.

GSAM 444Дин тхылъ цӀыкӀухэр зехьэным теухуа щыхьэтыгъэ

GSAM 444.2Дин тхылъ цӀыкӀухэр зехьэнымрэ хъыбарыфӀ зехьэнымрэ теухуауэ бегъымбарӀуатэм и Дух кърит ущиехэр зыхуэдэр къэгъэлъэгъуэн папщӀэ, «Члисэм папщӀэ щыхьэтыгъэхэр» жыхуиӀэм и 29-рэ 30-рэ къыдэкӀыгъуэхэм щыщ мы псалъэхэр къыдохьэ:—

GSAM 444.3«НэгъуэщӀ лэжьыгъэхэм нэхъ мыхьэнэшхуэ зиӀэ лэжьыгъэ щыӀэмэ, ар ди къыдэкӀыгъуэхэр цӀыхубэм я пащхьэ гъэлъэгъуэнырщ, апхуэдэ щӀыкӀэкӀэ ахэр Тхыгъэ ЛъапӀэхэм щӀэгъэлъыхъуэнырщ. ХъыбарыфӀ зехьэныгъэ лэжьыгъэр — ди къыдэкӀыгъуэхэр унагъуэхэм яхьэныр, абыхэм дэщыӀэхэм дапсэлъэныр, абыхэм я гъусэу икӀи абыхэм папщӀэ лъэӀу щӀыныр — лэжьыгъэфӀщ; абы лӀыхэмрэ фызхэмрэ псэ хъумакӀуэм и лэжьыгъэр зэращӀынум егъасэнущ.

GSAM 444.4«Дэтхэнэ зыри мы лэжьыгъэм хуэфащэу щыткъым. НэхъыфӀу зэфӀэкӀыныгъэрэ лъэкӀыныгъэрэ зиӀэхэрщ, лэжьыгъэр къагурыӀуэу, зэхэлъыкӀэ иӀэу зыублэнухэрщ икӀи зэпымыуэ егугъуу езыгъэкӀуэкӀынухэрщ къыхэпхын хуейхэр. Хуабжьу фӀыуэ зэхэгъэува план иӀэн хуейщ, ар щыпкъэу гъэзащӀэн хуейщ. Дэтхэнэ щӀыпӀэми щыӀэ члисэхэм дин тхылъ цӀыкӀухэр зехьэнымрэ хъыбарыфӀ зехьэнымрэ хуабжьу гу лъатэн хуейщ».

GSAM 444.5«Дин тхылъ цӀыкӀухэр зехьэнымрэ хъыбарыфӀ зехьэнымрэ я лэжьыгъэр лэжьыгъэфӀщ. Ар Тхьэм и лэжьыгъэщ. Ар зымикӀи мащӀэ къэлъытэн хуейкъым; ауэ абы и мурад пэжым и щӀыб хуригъэгъазэным и шынагъуэр сыт щыгъуи щыӀэщ. ХъыбарыфӀ зехьэныгъэ лэжьыгъэм тхылъ зезыхьэ щакӀуэхэр хуейщ. Хьэл-щэн мыдахэ зиӀэ цӀыхухэр мы лэжьыгъэм хуэфащэкъым. ЦӀыхум хуэзыпсэлъэф, щэн дахэ зиӀэ, пэщӀэуэ нэхъыбэ зылъагъуф, зэхэзыгъэкӀыф акъыл зиӀэ, псэхэм я лъапӀагъэр зэзыщӀэ лӀыхэмрэ фызхэмрэщ ехъулӀэныгъэ зиӀэ хъуфынухэр».

GSAM 445.1Илъэс пщӀыкӀутӀым къриубыдэу ди члисэхэмрэ тхылъ зезыхьэ щакӀуэхэмрэ $8,000,000-м нэхърэ нэхъыбэ щӀэуасэ зиӀэ тхылъхэр, брошюрэхэр, дин тхылъ цӀыкӀухэр ящащ. Абы быдэу щыхьэт ещӀ Дин тхылъ цӀыкӀухэмрэ хъыбарыфӀ зехьэнымрэ я зэгухьэныгъэм и лэжьыгъэм сэбэп зэриӀэр.

GSAM 445БегъымбарӀуатэмрэ дунейм и Ӏущагъэмрэ

GSAM 445.2Европэм и лэжьыгъэм теухуа бегъымбарӀуатэ псалъэ къэӀуауэ щытащ, ар псалъэ къэс и мыхьэнэм тету зэрызэщӀыр мыбдежым гугъу пщӀыну хуэфащэщ. ЛэжьакӀуэхэми цӀыхухэми жаӀэрт а щӀыналъэм, псом хуэмыдэу Скандинавием, Америкэм хуэдэу лэжьыгъэр щыгъэкӀуэкӀын зэрымыхъунур. Абыхэм ягъэщӀэгъуэу, Миссис Уайт жиӀащ ар ехъулӀэныгъэ хэлъу щыгъэкӀуэкӀыфыну и закъуэу щымыту, Америкэм зэрыщытам хуэдэу абы ахъшэкӀэ дэӀэпыкъуныгъэ щыхуащӀыфынуу. Зиусхьэным ар къригъэлъэгъуащ: абыхэм зрагъэгъуэт ахъшэ цӀыкӀум щыщуи епщӀанэ Ӏыхьэр ятыну щӀадзэмэ, Тхьэм ахэр я гугъэми нэхъыбэжу игъэбэгъуэнущ. Абы абыхэм яжриӀащ тхылъ зезыхьэ щакӀуэхэм Скандинавием пэщӀэуэ тхылъхэм зэгъэтхэнкӀэ ахэр ящэфыну, ар ехъулӀэныгъэ хэлъу щытынуу. А къэралхэм я тхылъ тедзапӀэхэм я унафэщӀхэм жаӀащ: «Ар зэфӀэкӀынукъым»; ахэм «апхуэдэ щӀыкӀэкӀэ зэгуэри тхылъ ящауэ щытакъым». ИужькӀэ къэхъуам къригъэлъэгъуащ мы Ӏуэхум теухуауэ Зиусхьэным и мелыӀычым абы къригъэлъэгъуар дунейм и тхылъщакӀуэхэмрэ тхылътедзакӀуэхэмрэ я Ӏущагъэм нэхърэ куэду нэхъ лъагэу зэрыщытар. А щӀыпӀэм тхылъ зезыхьэ щакӀуэхэм я лэжьыгъэм и щӀэдзапӀэ дыдэм щегъэжьауэ ехъулӀэныгъэ иӀащ. Я узыгъэгъуэт ахъшэ мащӀэм и епщӀанэ Ӏыхьэр Тхьэм и лэжьыгъэм папщӀэ зытыну щӀэзыдза цӀыхухэм ящыщхэр тхылъ зезыхьэ щакӀуэ хъуащ. Ахэр езыхэр закъыщӀэзыгъакъуэ хъуным нэмыщӀу, япэм нэхърэ ахъшэ нэхъыбэ ягъуэт, абыкӀэ епщӀанэ Ӏыхьэ куэду нэхъ ин ятыф.

GSAM 445.31895 гъэм тхылъ зезыхьэ щакӀуэхэм $40,000-м нэхърэ нэхъыбэ щӀэуасэ зиӀэ тхылъ ящащ — Норвегием и Кристианиа къалэм щыӀэ ди тхылъ тедзапӀэм къыщыдэкӀа лэжьыгъэхэм щыщхэр. Ар зэщӀа нэгъуэщӀ бегъымбарӀуатэу къэлъытэ: члисэм дэси щымысуи, дэнэ лъэныкъуэкӀи, ар зэфӀэкӀынукъым жыхуаӀэу къыпэщӀэувами, ар зэщӀащ.

GSAM 445.41871 гъэм щегъэжьауэ къагъэщӀа дин тхылъ цӀыкӀухэр зезыхьэ зэгухьэныгъэхэм я лэжьыгъэм теухуауэ, шэч хэмылъу жыпӀэ хъунущ: апхуэдэ лэжьакӀуэхэм я ӀуэхущӀэхэмкӀэ пэжыгъэм къыхуэша цӀыхухэм я бжыгъэр дин-лэжьакӀуэхэм езыхэм я ӀуэхущӀэхэмкӀэ къыхуэшахэм я бжыгъэм пэгъунэгъущ. Мы ӀэмалымкӀэ хъыбарыр щӀылъэм щыӀэ лъэпкъ псоми бзэ псоми къыщызэбгрыкӀ.

GSAM 446Дыщэ-дыжьын хьэпшыпхэмрэ дин тхылъ цӀыкӀухэр зехьэнымрэ

GSAM 446.11873 гъэм апрелым Кэлифорниэм и Дин тхылъ цӀыкӀухэмрэ хъыбарыфӀ зехьэнымрэ я зэгухьэныгъэм хъыбар гъэщӀэгъуэн гуэр къыӀуэтащ. А штатым пэжыгъэр къэзыщтахэм а зэманым нэсу зэгухьэныгъэм тыгъэу зыта дыщэ-дыжьын хьэпшыпхэр ягъэткӀужащ, дыщэмрэ дыжьынымрэ зэрыбгъэдэлъыр ягъэбелджылыжащ, дыщэмрэ дыжьынымрэ я щӀэуасэ пэжымкӀэ $200-у ящэжащ. А ахъшэр зэрыщыту дин тхылъ цӀыкӀухэм, брошюрэхэм, зэман къэс къыдэкӀ газетхэмрэ журналхэмрэ щащӀащ; ахэр цӀыхухэм яхуагуэшащ. Зэгухьэныгъэм а зэманым Ӏуэху белджылыу ищӀэу щытащ: а дыщэ-дыжьын хьэпшыпхэр ящэжа ахъшэмкӀэ къащэхуа тхылъхэмкӀэ цӀыху 20-м пэжыгъэр къащтащ. Тхылъ еджэнымкӀэ пэжыгъэм щыгъуазэ хъуахэм ящыщт Кэлифорниэм и Оуклэнд дэс Джон И. Тей.

GSAM 446Сан-Франциско — хъыбарыфӀыр щызэбгрыкӀыгъэщӀ щӀыпӀэ

GSAM 446.21875 гъэм Сан-Франциско члисэм щыхьэтыгъэ мыхьэнэшхуэ зиӀэ къыхуагъэкӀуащ; ар хуабжьу наӀуэу зэрызэщӀам къыхэкӀыу иджы гу лъыдегъатэ. Мы члисэр и щӀэдзапӀэм щегъэжьауэ тхьэлъэӀу щӀыным папщӀэ залхэр къызэдгъэӀэбын хуейуэ щытащ, абы ахъшэ куэди хуейуэ, Ӏуэхугъуэ тыншми нэс мыхъуу. Куэдрэ ахэр нэгъуэщӀ Ӏуэхухэм щӀахуей хъурти, залхэм зэпымыууэ зэхуэс зыбжанэ щыгъэкӀуэкӀын Ӏэмал яӀэтэкъым.

GSAM 446.31875 гъэм апрелым и 14-мрэ 20-мрэ я пщыхьэщхьэхэм Сан-Франциско члисэм и пашэхэр къызэхуэщӀащ Миссис Дж. Л. Джеймс и унэм, Етхуанэ уэрамым, Маркет уэрамым пэгъунэгъу. Абдежым Миссис Уайт дэ къыджеӀуэтэжащ мы щытыкӀэм теухуауэ теплъэгъуэм къыщыхуэгъэлъэгъуар: Сан-Франциско хъыбарыфӀ зехьэныгъэ лэжьыгъэр щрагъэкӀуэкӀыф щӀыпӀэу сыт щыгъуи щытынущ; Ӏуэхур Ӏущагъэ хэлъу зэрахьэмэ, цӀыхухэм пэжыгъэр къащтэу ирагъэкӀуэкӀынущ. ЦӀыхухэр щрагъэблэгъэну, лэжьыгъэр щрагъэкӀуэкӀыну тхьэлъэӀу унэ яухуэмэ, я бжыгъэм къыхэхъуэну псэхэр щыӀэнущ. Абыхэми езыхэм я лъэныкъуэкӀэ ахъшэ щӀэхуейр къэгъуэтынымрэ зэхуэс унэр ухуэным папщӀэ къащтэн хуей щӀыхуэр тыжынымрэ дэӀэпыкъунущ.

GSAM 447.1Миссис Уайт нэгъуэщӀи жиӀащ: абы къилъэгъуащ Сан-Франциско члисэм тхьэлъэӀу унэ ухууным и мыхьэнэр хуаӀуэтэну зэманым, а члисэ тхьэмыщкӀэм ар кӀыфӀыгъэм лъэбакъуэ щаӀэт хуэдэу къафӀэщӀыну зэрыщытыр. Ауэ абы жриӀэну унафэ къыхуащӀащ: лэжьыгъэр щаублэм, лъэбакъуэ къэс, Тхьэм и гумащӀагъэм я пащхьэ гъуэгур зэрыщызэӀуихыр ялъагъунущ; гъуэгуанэм и кӀэм нэсу ныбжьэгъу дэӀэпыкъуакӀуэхэр къахухъунущ, иужьым щӀыхуэр зэрыщыту ятыжынущ.

GSAM 447.2Гугъу тщӀа зэхуэсхэм хэта цӀыху мащӀэм ящыщ зы сэ сыщытыти, жысӀэфынущ: къанэ щӀагъэу щымыӀэу дунейм и тхьэмыщкӀэхэм ящыщ а гупым, 35 × 80 фут зи инагъ зэхуэс унэ ухууным и Ӏуэхур къызэращта гупсысэр, а къалэм щӀыпӀэ нэхъ пуд дыдэм папщӀэ $6,000-м нэхъ мащӀэ хуэмыгъэкӀуэдын хуэдэу къыщӀэкӀым, пэж дыдэу «кӀыфӀыгъэм лъэбакъуэ щаӀэт» хуэдэт. Миссис Уайт абыхэм къыхуиӀуэта щыхьэтыгъэр Зиусхьэным къыбгъэдэкӀауэ, ар шэч хэмылъу зэщӀэнуу я фӀэщ быдэ зэрыхъуам и закъуэкӀэщ а лъэбакъуэр щӀаӀэтар.

GSAM 447.3А Ӏуэхур щӀадзэм щегъэжьауэ иджыри нэс, нэхъыбэ-мащӀэу абы сепхауэ сызэрыщытам къыхэкӀыу, мыбдежым жысӀэну сыхуейщ: щӀагъуэ гугъу тщӀа щыхьэтыгъэр дэтхэнэ ӀыхьэкӀи зэщӀащ. ЩӀыпӀэхэр дыкъыщалъыхъуэн щӀэддзэм, $6,000 зи щӀэуасэ щӀыпӀэр $4,000-кӀэ къэдгъуэтыфащ. Зы шыпхъум жиӀащ и мылъкур ищэфмэ $1,000 итыныу. Абы и мылъкур унэ-щӀыпӀэ зэзэщэхуэж щакӀуэм и Ӏэм илъхьащ, абы жриӀащ и щӀэуасэр мащӀэ дыдэу зэрыщытыр. ТхьэмахуитӀ дэмыкӀыу и мылъкур япэу ищӀа щӀэуасэм нэхърэ $1,000-кӀэ нэхъ лъапӀэу щэжащ, ита псалъэр игъэзащӀэри ахъшэр итащ. НэгъуэщӀ зы къуэш тхьэмыщкӀэм члисэ унэр сыткӀэ зэрагъэухуэфынур къигурыӀуэтэкъым, ауэ жиӀэрт: «Зиусхьэным ар щӀын хуейуэ жиӀэмэ, зыгуэркӀэ гъуэгур къыдхузэӀуихынущ». Абы игъэщӀэгъуэу зэрищӀащ и благъэхэм ящыщ зым къигъэна мылъкур зэхащӀыкӀыжри, абыкӀэ $20,000 зэрикъылъысар. Абы ухуэным папщӀэ $1,000 итащ, члисэм и щӀыпӀэм и ещанэ Ӏыхьэри къищэхуащ абы езым и псэупӀэ унэр щиухуэну, апхуэдэу зэгухьэныгъэм лъэныкъуитӀкӀэ дэӀэпыкъуныгъэ хуищӀащ.

GSAM 448Сан-Франциско хуэщӀа мыхьэнэшхуэ зиӀэ фӀыщӀэ

GSAM 448.1Апхуэдэу, унэр зэрырагъэухуэрэ, комитетым къыхуэзыгъуэта тыгъэхэмрэ фӀыщӀэхэмрэ ящыщ куэдыр къыдгъэӀуэтыфынущ. ЖыпӀэмэ нэхъ икъунущ: щӀыпӀэр хэтщхьэу члисэ унэр $14,000 хуэдизкӀэ яухуащ, а ахъшэм и ныкъуэм нэхъыбэ унэр ямыгъэухуауэ тыгъэхэмкӀэ къэӀэтащ. Унэр зэрыщаухуар Лагуна уэрамырти, а къалэ Ӏыхьэм еджапӀэ унэхэр щымыкъуу щытащ. Абы къыхэкӀыу, унэм тхъумбэр тралъхьэным и пэкӀэ, еджапӀэм и советыр унэм и щӀагъым ит пэшхэр къызэдгъэӀэбыну къэкӀуащ, абыхэм еджапӀэр щыщӀыну. ИлъэситӀ хуэдизкӀэ мазэ къэс къащта доллар 75 щӀыхуэм и Ӏэхъуэрэ махуэ къэс щӀэхуей ахъшэрэ иришэкӀырт; абыкӀэ зэгухьэныгъэм къыӀэрыхьэ ахъшэр къэна щӀыхуэр тыжыным папщӀэ игъэсэбэпыфырт.

GSAM 448ПсыкӀэ зыхущхъуэщӀ сымаджэщ цӀыкӀу

GSAM 448.2Абы щыгъуэ къэӀэта щӀыхуэм и Ӏыхьэ цӀыкӀу иджыри къэнащ. Члисэ унэм и щӀагъым псыкӀэ зыхущхъуэщӀ сымаджэщ цӀыкӀу щыӀэщ, абы хуей хьэпшып псори иӀэщ. Ар ахъшэ гугъуехь лъэпкъ зыхэмылъщ, къэна щӀыхуэм нэхърэ куэду нэхъ лъапӀэщ; щӀыхуэри куэд мыхъуу блэкӀа Ӏуэху хъунущ.

GSAM 448.3ЦӀыхухэм пэжыгъэр къызэращтэнум теухуа щыхьэтыгъэм и Ӏыхьэр телъыджэу зэщӀащ. ПщӀыбжыгъэхэм нэмыщӀу, щибжыгъэ цӀыхухэм а къалэм пэжыгъэм и нэхур къащтащ, иджыри ахэр щӀылъэм и щӀыпӀэ зэхуэмыдэхэм зэбгрыкӀауэ щыӀэщ. Сэ зэман къэс Сан-Франциско сыкӀуэм, сэ сызэрыщытахэм щегъэжьауэ пэжыгъэр къэзыщта цӀыху 2-м щегъэжьауэ цӀыху 10-м нэсу сыщрохьэлӀэ; ауэ кӀэухыр иджыри къэсыжакъым.

GSAM 449Члисэ нэхъыжь Уайт и лӀэныгъэ

GSAM 449.11880 гъэм хуэдэ щӀыгъуэм Миссис Уайт бегъымбарӀуатэм и Дух къыхуишащ и лӀы, члисэ нэхъыжь Джеймс Уайт, жриӀэну абы къуэлэну хуейуэ зэрилъыта Ӏуэхухэмрэ жэуаплыныгъэхэмрэ ящыщ куэдыр зыгъэӀэбэжыну, ахэр нэгъуэщӀ, нэхъ ныбжьыщӀэ цӀыхухэм я Ӏэм иригъэхьэну, езыр «и иужьрей зэхъуэкӀыныгъэм зыхуигъэхьэзырыну» — абы и мыхьэнэр и дуней гъащӀэр куэд мыхъуу и кӀэм нэсынуу арат. Абы мы ущиер игъэзащӀэн щӀидзащ, ар нэхъ иужькӀэ къигъанэ хъунутэкъым: 1881 гъэм и лэжьыгъэхэр иухащ, Хьиса щыгугъыу жейуэ дунейм ехыжащ. Июлым и 31-м малярие хъущӀэгъуэм ар иубыдащ. Августым и 3-м и унэм къыхахыри Бэтл-Крикым и гъэхъужапӀэм яшащ. Абдежым лъэкӀ псор хуащӀащ абы хуэсакъынымрэ дэӀэпыкъунымрэ папщӀэ, ауэ сэбэп къихьакъым. Абы и щытыкӀэр нэхъ Ӏей хъууэрэ кӀуэрт. И узыр къыщӀедзэм щегъэжьауэ абы зэрищӀэрт и «иужьрей зэхъуэкӀыныгъэр» къызэрыэсар.

GSAM 449Члисэ нэхъыжь Смит и псалъэ

GSAM 449.2Мы Ӏуэхум тепсэлъыхьу, члисэ нэхъыжь Юрайэ Смит жеӀэ: «Абы и лӀэныгъэм и щытыкӀэхэр нэхъыфӀыж хъун Ӏэмал яӀэтэкъым. И узым и иужьрей махуищым, и зэхэщӀыкӀыр иӀэхукӀэ, уз зэхимыщӀэу щыхьэт ищӀырт. Щэбэт махуэ дахэм и шэджагъуэм иужь и гъащӀэр мащӀэ-мащӀэу здыункӀыфӀырэ, абы и ныбжьэгъу пэж куэдыр я нэпсыр къекӀуэу унэмрэ абы и гъунэгъумрэ щытыт. Тынч жей кӀэрыхуу хуэдэу, апхуэдэу ар лӀащ; псори щиухым, мамырыгъэ гуапэр и нэгу зэрыщыту щыбыдэу къыщӀэкӀырт. Мы лъэӀум жэуап къратыжа хуэдэт:

GSAM 449.3«„Мы сыхьэтым сыкъэбгъанэ си жэйн папщӀэ, уи жей зыхэмылъ гуфӀэгъуэр сэ къыптыным и пэкӀэ; махуэ зы щӀылъэм сыкъегъэпсэху, уафэм и лэжьыгъэр къэсыным и пэкӀэ“».

GSAM 449.4Абы дунейм щыщегъэжым, и ныбжьыр илъэс 60-рэ махуэ 2-рэ хъуауэ щытащ. Бэтл-Крикым ар пщӀэуэ зэрыщалъытэр наӀуэ ящӀащ августым и 13-м и хьэдэ Ӏуэхум цӀыху 2,500-м нэхъ мащӀэ мыхъу хэт зэрыхъуам. Оук-Хьилл кхъэм и иужьрей гупсэхупӀэм ар нагъэсащ, гу 95-рэ лъэсу кӀуэ цӀыхубэ куэдрэ щӀыгъуу.

GSAM 450.1Ар дунейм ехыжа нэужь къэӀуауэ, «Къэпщытэныгъэрэ хъыбарзехьэрэ» газетым къыщыдэкӀа щыхьэтыгъэ куэдхэм ящыщ мы псалъэхэр къыдохьэ, члисэ нэхъыжь С. Н. Хьэскэл и ӀэдакъэкӀэ къыдэкӀахэр:—

GSAM 450.2«Гугъуехь къэс къыщыхуэхьэлӀэм абы и акъылым захуэу къызэриухуэр, щыуахэмрэ, уеблэмэ, абы Ӏей хуэзыщӀахэмрэ я тобэ къахьыжыгъуэм и нэщэнэ щилъагъум, абыхэм хуигъэлъагъуэ гущӀэгъумрэ псэ лъапӀагъэмрэ, захуэу и фӀэщ хъуам хуиӀа фӀылъагъуныгъэр, а псор си гум къыщысщӀыжым, пэж дыдэу жысӀэфынущ: Израилым и адэ гуэр лӀащ. Ар здыщыщӀэлъым, Тхьэм и Ӏуэхуми, цӀыху куэдми, абы и пэщӀэуэ плъэфыгъуэмрэ и адэгъэ гумащӀагъэмрэ къызэращӀэмыкъур зэхащӀэнущ».

GSAM 450.3Ар щылӀам, ди бийхэм жаӀащ иджы хъыбарыр иувыӀэн хуейуэ. Ауэ апхуэдэу хъуакъым; Тхьэм и Ӏэм щӀэту абы къигъэщӀа ӀуэхущӀапӀэхэр нэхъ ин хъуу яубгъунуу щытащ, «Зиусхьэным хиса жыгхэм» хуэдэу щытынуу, абыхэм къащӀэкӀынуу къудамэ куэдхэр, фӀыуэ зэбгрыкӀыу, пхъэщхьэмыщхьэ бэв къихьэу.

GSAM 450Дин хабзэхэр къагъэщӀыну зэманыр пэщӀэуэ къэӀуэтэгъуащ

GSAM 450.4Ещанэ мелыӀычым и хъыбарыр зезыхьэхэм яӀуэтащ «ЗэӀухыныгъэ» тхылъым и 13 Ӏыхьэм и бегъымбарӀуатэм тету, Америкэм и Штат Зэгуэтхэмрэ нэгъуэщӀ щӀыпӀэхэмрэ, Тхьэм и унафэхэр зыгъэзащӀэхэм ямыгъэпсэууэ кърахуэкӀыну зэманыр къэсынуу. Абы щегъэжьауэ илъэс 58 блэкӀащ. Миссис Уайт итха «Япэ тхыгъэхэр» тхылъым мы гъэсэныгъэм теухуауэ мы псалъэхэр дыкъыщоджэ:—

GSAM 450.5«МелыӀычым жиӀащ: „Фыплъэ!“ Си гулъытэр бзаджащӀэхэм, е фӀэщмыхъуныгъэ зиӀэхэм хуэгъэза хъуащ. Ахэр псори къэтэджауэ щытащ. Тхьэм и лъэпкъым и жыджэрагъымрэ и къарумрэ ахэр къигъэтэджащ, къигъэгубжьащ. Дэнэ лъэныкъуэкӀи зэхэзэрыхьэ, зэхэзэрыхьэ щыӀэт. Сэ слъэгъуащ Тхьэм и нэхумрэ и къарумрэ зиӀэ гупым къыпэщӀэувэ Ӏуэхухэр зэрызэрахьэр. Абыхэм я гъунэгъум кӀыфӀыгъэр нэхъ Ӏув хъурт; ауэ ахэр быдэу щытыт, Тхьэр абыхэм хуэарэзыу, езыхэм Абы дзыхь хуащӀу. Сэ слъэгъуащ ахэр зэрыгъэгузэвэгъуэр; итӀанэ зэхэсхащ ахэр Тхьэм гу пэжкӀэ зэрилъэӀур. Махуэи жэщи я лъэӀур иувыӀэртэкъым: „Тхьэ, уи арэзыныгъэр зэщӀэрэ! Абы уи цӀэр игъэлъэпӀэфынумэ, уи цӀыхухэм папщӀэ къызэрыдэжыну гъуэгу къахузэӀух! Дыкъэухъумэ дыкъэзыухъуреихьа тхьэншэхэм. Ахэм дэ лӀэныгъэр къытхуагъэуващ; ауэ уи Ӏэм къэгъэлыныгъэ къихьыфынущ“».2

GSAM 451.1«ИтӀанэ сэ слъэгъуащ щӀылъэм и пашэхэр зэрызэӀущиӀэр, ШейтӀанырэ абы и мелыӀычхэрэ абыхэм я гъунэгъум зэрылажьэр. Слъэгъуащ унафэ тхыгъэ гуэр, абы и нэкӀуэщӀхэр щӀыналъэм и щӀыпӀэ зэхуэмыдэхэм зэбгрыкӀауэ. А тхыгъэм унафэ итщ: цӀыху лъапӀэхэм я фӀэщхъуныгъэ хэхар ямыгъэӀэбэжмэ, щэбэтым я щӀыб хумыгъазэмэ, тхьэмахуэм и япэ махуэр ямыгъэзащӀэмэ, пӀалъэ гъэбелджылыкӀа гуэр блэкӀа нэужь цӀыхубэр ахэр яукӀыну хуитщ».3

GSAM 451Америкэм щекӀуэкӀ дэкъузэныгъэ

GSAM 451.2Дэ къыдопэщӀэхэм яӀуат, мы къэралым дэкъузэныгъэ зэи къыщыхъунукъым, сыту жыпӀэмэ Америкэм и Штат Зэгуэтхэм я Конституцэм жиӀэщ: «Конгрессым дин гъэбыдэным теухуа е ар хуиту гъэзащӀэныр къэзыгъэувыӀэ закон къищтэнукъым». Апхуэдэуи, штатхэм я нэхъыбэм я «Хуитыныгъэхэм я тхылъым» дин закон къэщтэныр къегъэувыӀэ. А псалъэхэр жаӀэ щхьэкӀи, ди цӀыхухэм гъэсакъэ хъыбарыр зехьэу, къытпэщӀэува зэныкъуэкъум хуэхьэзыр хъун зэрыхуейр яӀуэтэу къагъэкӀуэкӀащ.

GSAM 451.31863 гъэм зэгухьэныгъэ къагъэщӀащ. Абы и мурадыр Америкэм и Штат Зэгуэтхэм я Конституцэмрэ къэралым и законхэмрэ зэхъуэкӀынырт, цӀыхухэм дин Ӏуэхур къарукӀэ ирагъэгъэзэщӀэн папщӀэ. А гупсысэхэм я телъхьэхэр псынщӀэу хэхъуащ; цӀыхухэм Ӏуэху захуэр къарукӀэ ягъэгъэзэщӀэн хуей жыхуиӀэ гупсысэр, нэхъыщхьэу тхьэмахуэм и япэ махуэр гъэлъапӀэным ехьэлӀауэ, щызэбгрыкӀащ. Апхуэдэу штат куэд щыщ дэкъузэныгъэ къыщыщӀидзащ. Абы щыщу, я зэхэщӀыкӀым епцӀыжыну хуэмейуэ нэгъуэщӀ махуэ зыгъэлъапӀэхэр хуит зыщӀ тхьэмахуэм и япэ махуэм теухуа закон зиӀэ штатхэми цӀыхухэр тхьэмахуэм и япэ махуэр зэрамыгъэлъапӀэм папщӀэ тутнакъэщым щӀагъэсащ.

GSAM 452ЦӀыху 116 къэубыдыныгъэ

GSAM 452.1Си пащхьэ итщ Америкэм 1878 гъэм щегъэжьауэ 1896 гъэм и мартым къэс Ебланэ махуэм и адвентистхэм я цӀыху 116 зэрыкъаубыдар къэзыгъэлъагъуэ тхыгъэ. Ахэм щыщ цӀыху 109-р судым къуаншэу къилъытащ. Ахэм куэдыр махуэ 20-м щегъэжьауэ 60-м къэс тутнакъэщым щӀагъэсащ, цӀыху 12-м хуэдизыр цӀыхуукӀхэмрэ дыгъухэмрэ псэуныгъэ мыхъумыщӀэ зиӀэ нэгъуэщӀ цӀыхухэмрэ нэгъуэщӀу «гъущӀ церпкӀэ зэпыщӀа тутнакъ лэжьакӀуэхэм» хэт къарукӀэ ирагъэлэжьащ. Ахэм хьэкум тезылъхьахэм абыхэм я зыхуэдизкӀи къэрал цӀыхухэм я нэхъыфӀхэу яплъащ.

GSAM 452Дин хуитыныгъэм и зэгухьэныгъэ

GSAM 452.21889 гъэм и июлым и 21-м Бэтл-Крик, Мичигэн, къалэм Къэралым и дин хуитыныгъэм и зэгухьэныгъэ зи цӀэ зэгухьэныгъэ щызэхащӀащ. Абы и мурадыр дин закон къэщтэным пэщӀэтынырт, динмрэ къэрал унафэмрэ я зэхущытыкӀэ пэжым теухуа щӀэныгъэхэр цӀыхубэм яхуэгъэзэнырт, зи зэхэщӀыкӀыр зыгъэзащӀэм папщӀэ дэкъузэныгъэ зытрагъэкӀхэм дэӀэпыкъунырт. А зэгухьэныгъэм лэжьыгъэ ин ӀуигъэкӀащ тхылъхэр зэбгрыригъэкӀыу, ди къэралым и цӀыхухэм а зэманым я пщэ дэлъ Ӏуэхухэмрэ къыщӀэхъуэ шынагъуэхэмрэ яхуигъэгъуазэу. Пэжу, абы Къэгъэлъэгъуэныгъэ 14:9-12-м и хъыбарым хэт гъэсакъэ псалъэхэр зэбгрыригъэкӀын папщӀэ лэжьыгъэ ин ӀуигъэкӀащ.

GSAM 452Дин хэмылъ газетхэм я дэӀэпыкъуныгъэ

GSAM 452.3А зэманым Ебланэ махуэм и адвентистхэм къапэщӀэту зекӀуэкӀа дэкъузэныгъэр «Нью-Йорк Сан», «Нью-Йорк Уорлд», «Чикаго Интер Оушен» хуэдэ газетхэм, нэгъуэщӀхэми, я редакцэхэм я тхыгъэхэм хэт хъуащ. Америкэм и Штат Зэгуэтхэм я цӀыхур и зэхэщӀыкӀым епцӀыжыну хуэмейуэ, унафэм хэт махуэр зэригъэзащӀэм папщӀэ ирагъэкӀуэкӀ Ӏуэху захуэншэм теухуауэ хуиту псэлъэ тхыгъэхэр къыдэкӀащ. Апхуэдэ газет тхыгъэхэмкӀэ а Ӏуэхур еджакӀуэ мелуанхэм я пащхьэ къыхьащ. Мазэ зым и кӀуэцӀкӀэ ещанэ мелыӀычым и хъыбарым и пэжыгъэ нэхъыщхьэр цӀыху нэхъыбэм яхуагъэщӀащ, илъэс 20-м щӀигъукӀэ дэ дызэлъэӀэсыфа цӀыхухэм нэхърэ.

GSAM 453ЦӀыхум и губжьыр Зиусхьэным фӀыщӀэ хуэзыщӀ Ӏуэху хъуащ

GSAM 453.1Апхуэдэу къэгъэлъэгъуащ: цӀыхухэр Тхьэм и лэжьыгъэр гъэувыӀэну зэрыхущӀэкъуар, еплӀанэ унафэм къыщӀэт щэбэтым пэщӀэт нэгъуэщӀ щэбэт гъэбыдэну законхэр къэщтэну зэрыхущӀэкъуар, пэжыгъэр нэхъ псынщӀэу зэбгрыкӀын папщӀэ гъуэгу къызэӀуихащ.

GSAM 453.2А ӀэмалхэмкӀэ мазэ зыбжанэм къриубыдэу къэзыгъэхъуар дыгупсысымэ, Тхыгъэ ЛъапӀэм щыщ псалъэ тӀу гунэсщӀэу ди гум къокӀыж. Зым жиӀэщ: «Дэ пэжыгъэм пэщӀэту зыри тщӀыфынукъым, пэжыгъэм папщӀэщ тлэжьэфынур;»4 ЕтӀуанэм жиӀэщ: «Пэжу, цӀыхум и губжьыр Уэ фӀыщӀэ пхуэщӀынущ; къэна губжьыр Уэ убыдынущ.»5

GSAM 453Тхьэмахуэм и япэ махуэм и законхэм теухуа бегъымбарӀуатэ

GSAM 453.31885 гъэм къыдэкӀа «Щыхьэтыгъэ № 32»-м хэтщ Америкэм и Штат Зэгуэтхэм тхьэмахуэм и япэ махуэм и законхэр зэрыщакъэщтэнум теухуа псалъэхэр. Абы жиӀэщ: «ЦӀыхубэм я фӀылъагъуныгъэмрэ я дэӀэпыкъуныгъэмрэ къалъысын папщӀэ закон къэзыщтэхэр тхьэмахуэм и япэ махуэм и закон къэщтэну къахуагъэува лъэӀум едэӀуэнущ».6 Иджы а псалъэхэр зэрызэщӀар кӀэщӀу къэтпщытэнщ.

GSAM 453Дунейпсо гъэлъэгъуэныгъэм теухуа закон

GSAM 453.41892 гъэм Конгрессым лъэӀу хуащӀащ: а гъэм и майм щегъэжьауэ октябрым къэс Чикаго, Иллинойс, къалэм щекӀуэкӀыну Дунейпсо гъэлъэгъуэныгъэр тхьэмахуэм и япэ махуэм къызэӀуахыныр къигъэувыӀэну. Апхуэдэ закон 1892 гъэм и июлым и 19-м къащтащ, ипэ Ӏуауэ щыта псалъэхэм хуэдэу къатрагъэува лъэӀу лъэщым кӀэлъыкӀуэу. Ди гум илъын хуейщ: мыбы япэущ Ищхъэрэ Америкэм и Штат Зэгуэтхэм я Конгрессым щэбэтым теухуа закон къыщищтар.

GSAM 453.5Члисэхэм цӀэ куэд къызыщӀагъэщта тхыгъэхэмрэ лъэӀухэмрэ телеграммэхэмрэ яхьэу, Конгрессым лъэӀу хуэщӀыныр къудейуэ хъуакъым. Конгрессым и лэжьакӀуэхэм хуабжьу зэфӀэкӀуэу (?) ярагъэщӀат: «Дэ мыпхуэдэу зэуэ ди пщэ къытолъхьэ, зэ хуэдэу зэтхуоӀуэ: мы махуэм щегъэжьауэ, а унафэхэм къыхагъэщӀыкӀа щытыкӀэхэм темыту, Дунейпсо гъэлъэгъуэныгъэм нэгъуэщӀ дэӀэпыкъуныгъэ зы щыщ хуэщӀыну макъ зыхуэзыгъэщӀа Конгрессым и лэжьакӀуэ зыри, сенаторми лӀыкӀуэми, зы ӀэнатӀэ е Ӏуэху зы щыщ папщӀэ ди макъ хуэттынукъым, дыдэӀэпыкъунукъым». А щытыкӀэр гъэлъэгъуэныгъэр тхьэмахуэм и япэ махуэм зэхуэщӀа щытын хуей жыхуиӀэрт.

GSAM 4541892 гъэм Конгрессым щекӀуэкӀа псалъэхэр

GSAM 454.1Закон къащтэм щыгъуэ Конгрессым щыжаӀа псалъэхэм я щапхъэу, мыпхуэдэ тхыгъэм феджэ:

GSAM 454.1«Сэ сыхуейщ ар ящтэу зэрымытынур напэ хужьым фӀыцӀэкӀэ тетхыу, Америкэм и Штат Зэгуэтхэм я Конгрессым къищта Ӏуэхуу слъагъун. Ар фытхэ. Сыт хуэдэу фытхынут? ... Фымышынэмэ, ар псалъэкӀэ фыӀуатэ; фымышынэмэ, ар фыщӀэгъэкъуэ; ар къащтэну макъ зыхуэзыгъэщӀахэм щыщу дапщэ къэкӀуэжынут мыдэ? Зыри къэкӀуэжынукъым, сызэрыгугъэмкӀэ. Абы фыпэщӀэтмэ, фи щхьэр шынагъуэм ивгъэувэнущ».

GSAM 454Члисэм зэрызиӀэтам теухуа

GSAM 454.2Мы закон къэщтэну Конгрессым лъэӀу хуэзыщӀахэм, ар къэщтэныгъэ къэзылъысахэм, дин закон къэщтэным теухуа я мурадым папщӀэ мы Ӏуэхур текӀуэныгъэ ину зэрыялъытэр къэзыгъэлъагъуэр мырщ. Абы кӀэлъыкӀуэу, а дин лэжьакӀуэ цӀэрыӀуэхэм я зым Питсбург, Пенсильвание, къалэм и ущием жиӀащ:—

GSAM 454.3«Члисэм политикэмрэ унафэмрэ я ӀуэхущӀапӀэ инхэм фӀэщыгъэ зэриӀэр нэхъыфӀу къэгъэлъэгъуащ Дунейпсо гъэлъэгъуэныгъэм теухуа къэсыжа Ӏуэхум. А зэманым Америкэм и Штат Зэгуэтхэм я Сенатыр, къэралым и ӀуэхущӀапӀэ нэхъ лъагэр, динм и макъым едэӀуащ, Дунейпсо гъэлъэгъуэныгъэм $5,000,000 хуэтыну законыр къищтащ. Абы хэтт члисэм къригъэува щытыкӀэр: гъэлъэгъуэныгъэ иным и бжэхэр тхьэмахуэм и япэ махуэм къызэӀуамыхыну. А Ӏуэху ин фӀым христианым и гум къыщӀигъэкӀыжыр мырщ: мыр гъэзащӀэфмэ, апхуэдэу зыхуэныкъуэ нэгъуэщӀ Ӏуэхухэри гъэзащӀэфынущ. Члисэм и къарур зэман къэс хохъуэ, и макъыр къэкӀуэну зэманым ипэкӀэ нэхърэ нэхъыбэрэ зэхахынущ».

GSAM 454.3Апхуэдэу долъагъу 1885 гъэм къыта щыхьэтыгъэр зэрызэщӀар, зэрызэщӀэкӀыр.

GSAM 455Католикхэмрэ протестантхэмрэ я зэгуэтыныгъэ

GSAM 455.1Мы Ӏуэхум ехьэлӀауэ, 1885 гъэм къыӀуауэ щыта нэгъуэщӀ бегъымбарӀуатэ къэтхьынщ. Ари «Щыхьэтыгъэ № 32»-м хэтщ:—

GSAM 455.2«Протестантизмэм жьанэм и щхьэкӀэ Ӏэ щигъэикӀыу Римым и къару Ӏэр иубыдыну щыхъукӀэ; абы жьанэ куум и щхьэкӀэ Ӏэ щигъэикӀыу спиритизмэм Ӏэ щызэригъэтынкӀэ; а Ӏыхьэищ зиӀэ зэгуэтыныгъэм и къарумкӀэ ди къэралым протестантрэ республикэрэ унафэу зищӀу и Конституцэм и хабзэ лъабжьэхэр зыхуэдизыр щыӀуидзыжкӀэ, Рим папэм и пцӀыхэмрэ зыгъэпцӀыныгъэхэмрэ зэбгрыкӀыну Ӏэмал щищӀынкӀэ, абы щыгъуэ дэ тщӀэнущ ШейтӀаным и телъыджэ лэжьыгъэм и зэманыр зэрыкъэсысар, кӀэухыр зэрыблэгъар».7

GSAM 455.3Мы бегъымбарӀуатэм и япэ Ӏыхьэр зэрызэщӀэкӀыр къэгъэлъагъуэн папщӀэ, ди къэзыухъуреихьым щыхъухэм диплъын къудейщ хуейр. Феплъ протестантхэм, дин лэжьакӀуэхэми цӀыхубэми, католикхэм я фӀылъагъуныгъэр къалъысыну зэрыхущӀэкъум, я зэгухьэныгъэхэм хэтыну зэрекӀуэлӀэжхэм, нэгъуэщӀхэми. Ди гум илъын хуейщ: ипэ къэтхьа щыхьэтыгъэр 1885 гъэм щыратам, иджы мы Ӏуэхум щытлъагъум и нэщэнэ цӀыкӀуи къэлъагъуэртэкъым.

GSAM 455.4Протестантхэр Рим папэм и телъхьэхэм Ӏэ зэрагъэтыну, я дэӀэпыкъуныгъэр къалъысыну зэрыхущӀэкъум и щапхъэу, Канзас-Сити (Миссури) къалэм къыщыдэкӀ «Вагъуэ» газетым и 1896 гъэм и мартым и 18-м къыдэкӀам щыщ къэсхьынщ.

GSAM 455Методистхэмрэ Патрик ЛъапӀэм и махуэмрэ

GSAM 455.51896 гъэм и мартым и 17-м, Патрик ЛъапӀэм и махуэм, Канзас-Сити, Миссури, къалэм и Коуц оперэ унэми доктор Митчелл псалъэ щиӀуэтэу къыщыщӀэщӀащ. Ар Канзас-Сити къалэм и методист члисэ нэхъыщхьэм и пасторт. «Вагъуэ» газетым а псалъэм щыщ Ӏыхьэр «театрым хуэдэ Ӏуэхугъуэ цӀыкӀу» жиӀэу еӀуэтэ. Доктор Митчелл мыр щыжиӀэм, ӀэплӀэӀуа макъ ин къэӀуащ:—

GSAM 455.6«НэгъуэщӀым и диныр Ӏуэху зы щыщу мыщтэныр мыщӀэныгъэм и бынщ. Ди гъунэгъухэр нэхъыфӀу димыцӀыхум папщӀэщ апхуэдэ дыкъызэрыщыхъур. Дэ, протестантхэр, католикхэм теухуа псалъэкӀэ къэӀуэтыфын мыхъу мыхъумыщӀагъэхэм ди фӀэщ тщӀыну драгъэсащ. Католикхэри протестантхэм теухуа апхуэдэ мыхъумыщӀагъэхэм я фӀэщ ящӀыну егъэсат. Иджы зэбгъэдэтшэу, зэ нэхэм дэплъэфу, Ӏэ зэтӀэтэфу дыхъумэ, дызэтеухуа ди гупсысэ щыуэхэр къыдощӀэ. НэхъыфӀу дызэрэцӀыхуатэмэ, нэхъыфӀу дызэфӀэлъэгъунут. Дэ зэпэжыжьэу дыщытащ, зыр зым дигъэкъуаншэу. Хьиса Мэсыхь лъапӀэм и телъхьэхэр укӀытэн хуейщ. Христианхэр зыхуэдизыр лъы лъапӀэ зыкӀэ къэщэхужащ; Тхьэм и фӀыщӀэ зыщ ди псэ зыхъумэр, уафэ зыщ дыздэкӀуэну дызэрыгугъэр. Къуэшхэ, мы щӀым дызэрэцӀыху хъумэ нэхъыфӀщ».

GSAM 456.1«Вагъуэ» газетым къегъэкӀуэкӀ:—

GSAM 456.2«Абы иужькӀэ доктор Митчелл и щӀыбагъым щӀэтӀысхьа адэ Далтон [католик къэшыш] деж зигъазэу и Ӏэр хуигъэикӀащ, жиӀащ: „Мыращ, къуэш Далтон, си Ӏэр“. Адэ Далтон къэтэджауэ къыхуагъэикӀа Ӏэр иубыдащ. Доктор Митчелл абы и Ӏэр игъэхъеяуэ жиӀащ: „Мы щӀым къалэ зым зэман кӀыхькӀэ дыщыпсэуа иужькӀэ, уафэм мелыӀыч зы къыддэӀэпыкъуу дызэригъэцӀыхун хуеймэ, ар укӀытэныгъэ ин хъунут. Мы щӀым дызэрэцӀыхунщ“. ЦӀыхухэм ӀэплӀэӀуащ; адэ Далтон щӀэтӀысхьэжам иужькӀэ, доктор Митчелл и псалъэр къигъэкӀуэкӀащ».

GSAM 456Ӏуэху ин, кӀэух зэзыгъэув

GSAM 456.3Мельбурн, Австралие, къыщыӀэта 1892 гъэм и февралым и 18-м и нэгъуэщӀ хъыбарым щыщ къэдохьэ:

GSAM 456.3«Сэ къысхуэгъэлъэгъуащ уафэр зэрыщыту Ӏуэхухэр зэрызэхэтетым щеплъыу. Тхьэм щӀым щиӀэ унафэм теухуа зэныкъуэкъу ин, кӀыхьым кризис къыщыхъунущ. Ӏуэху ин, кӀэух зэзыгъэув хъун хуейщ, ар нэхъ псынщӀэуи хъунущ».

GSAM 456ХьэкумщӀ Бруэр и «Христиан къэрал»

GSAM 456.4Мы тхыгъэр тха хъуауэ махуэ 11 дэкӀам, Америкэм и Штат Зэгуэтхэм ар нэмысауэ, Ӏуэху зы хъуащ. Протестантхэми католикхэми а Ӏуэхур къэралым и къэкӀуэну гъуэгур къэзыуху Ӏуэхуу ялъытэ. Сэ сызыхуэдгъазэр Америкэм и Штат Зэгуэтхэм я Хьэкум Нэхъыщхьэм и унафэрщ: «Мыр христиан къэралщ». Ар февралым и 29-м хьэкумщӀ нэхъыщхьэ Бруэр къыжиӀащ. Ипэ къызэрагъэлъэгъуауэ, а гъэм и июлым и 19-м Дунейпсо гъэлъэгъуэныгъэр тхьэмахуэм и япэ махуэм зэхуэщӀыну законыр къащтащ. Абы къэщтэным гукъыдэжу лъэӀу хуэзыщӀа дин лэжьакӀуэхэр гуащӀэу щӀэупщӀащ: Хьэкум Нэхъыщхьэм мыр христиан къэралу къыжиӀауэ щытмэ, ар тэмэму щытын папщӀэ христианхэм я щэбэтыр мыгъэлъапӀэныгъэм щыхъумэн хуейщ. Апхуэдэуи Къэрал зэхъуэкӀыныгъэм и партым и гупсысэр щытащ. Мыр христиан къэралмэ, Тхьэмрэ Абы и законхэмрэ унафэм и лъабжьэу ящтэн хуейщ, нэгъуэщӀхэри апхуэдэщ. Пэжу, мы зэныкъуэкъу кӀэухым Ӏуэху ин, кӀэух зэзыгъэув хъуащ, «ар нэхъ псынщӀэуи».

GSAM 457Илъэс пасэрейхэм я бегъымбархэр

GSAM 457.1Тхьэм и лэжьакӀуэхэу бегъымбархэм кърата теплъэгъуэхэр лӀэужьыгъуэ тӀуу щыта хуэдэт. Зым «наӀуэ теплъэгъуэхэр» жаӀэт — цӀыхур теплъэгъуэм хэт зэманым нэгъуэщӀ цӀыхухэм ар ялъагъуфу кърата теплъэгъуэхэрщ. ЕтӀуанэм «жэщ теплъэгъуэхэр» жаӀэт. Япэ теплъэгъуэ лӀэужьыгъуэм теухуа псалъэ 1 Самуил 3:1-м хэтщ. Абы сабий Самуил къыщыхъуар мы псалъэхэмкӀэ Ӏуэтэжащ: «А махуэхэм Зиусхьэным и псалъэр лъапӀэт; наӀуэ теплъэгъуэ щыӀакъым.»

GSAM 457НаӀуэ теплъэгъуэхэр

GSAM 457.2Апхуэдэ теплъэгъуэу (наӀуэ теплъэгъуэу) щытащ Зиусхьэным и Ӏэр бегъымбар Езекиил теплъэгъуэм щыхэтам щытелъар. Иудэм и нэхъыжьхэр абы и пащхьэ щӀэту, ар наӀуэ теплъэгъуэм хэту ялъагъут.8 НэгъуэщӀ зэманым бегъымбар Даниил халдей унафэщӀхэм язэхэту теплъэгъуэм хэт хъуащ. Ахэр къэнатэмэ, ар теплъэгъуэм хэту ялъагъуфынут. Ауэ абы пӀэкӀэ, «шынагъуэ ин къатехуащ, апхуэдэу ахэр зызэрагъэпщкӀун папщӀэ щӀэпхъуэжащ.»9

GSAM 457Миссис Уайт и жэщ теплъэгъуэхэр

GSAM 457.3Миссис Уайт и теплъэгъуэ япэхэр зыхуэдизыр наӀуэ теплъэгъуэхэрт. 1884 гъэм щегъэжьауэ теплъэгъуэхэм я щытыкӀэ абы елъытауэ зэхъуэкӀащ. Иджы абыхэм Тхыгъэ ЛъапӀэм «жэщ теплъэгъуэхэр» зэрыжиӀэр хуэдэщ. Ахэр пщӀыхьэпӀэ къудейкъым: ипэрей илъэсхэм наӀуэ теплъэгъуэхэм зэрыщыщытар хуэдэу, а мелыӀыч нэху зыщ къыщылъагъуэр, абы ущие къриту. «Жэщ теплъэгъуэхэм» я щапхъэ куэд Тхылъ ЛъапӀэм тхащ. Ар псынщӀэу къыщыгурыӀуэнущ ЩӀэдзапӀэ 46:2; Даниил 2:19; 7:13; ЛӀыкӀуэхэм я Ӏуэхухэр 16:9; 18:9; 23:11; 27:23-25-м уеджэмэ.

GSAM 458.1Миссис Уайт и а жэщ теплъэгъуэхэм бегъымбарӀуатэ нэхъыщхьэ куэд къыщыӀуащ. Ипэ къызэрыхэзыгъэщӀауэ, ахэр хуабжьу пэжу зэщӀащ. НэхъыщӀэ теплъэгъуэхэм щыщ зыбжанэ иджы къэсхьынщ.

GSAM 458Вашингтон кӀуэныгъэ

GSAM 458.21893 гъэм Миссис Уайт жиӀащ:

GSAM 458.2«Иджы Бэтл-Крикым Ӏуэху куэдыӀуэ щызэхуахьэс. А Ӏуэхухэр зэхагуэшу нэгъуэщӀ къалэхэм щагъэуватэмэ, нэхумрэ щӀэныгъэмрэ нэгъуэщӀ щӀыпӀэхэм фӀыгъэ къахуахьынут, ар Тхьэм и унафэм хуэдэу щытынут. Зиусхьэным Бэтл-Крикым етӀуанэ Ерусалим щыхъуну хуейкъым. Тхьэм и фӀэфӀыр гъэзэщӀа хъун папщӀэ, зэхъуэкӀыныгъэ инхэр, щытыкӀэ зэхъуэкӀыныгъэхэр, лэжьапӀэхэмрэ ӀуэхущӀапӀэхэмрэ нэгъуэщӀ щӀыпӀэхэм шэныгъэхэр щыӀэн хуейщ».

GSAM 458.31903 гъэм и мартым Оуклэнд, Кэлифорниэ, къалэм щекӀуэкӀа Конференцэ нэхъыщхьэм абы жиӀащ:

GSAM 458.3«Илъэс куэдкӀэ ди цӀыхухэм гъэсакъэ хъыбар къратащ: Бэтл-Крикым фыкъыдэкӀ. Ауэ абы Ӏуэху куэд зэрыщызэхэщӀам папщӀэ, абы щыкъэнэныр тыншт, цӀыхухэми щӀэкӀуэжын хуейр къагурыӀуэртэкъым».

GSAM 458.4«НэгъуэщӀ щӀыпӀэ кӀуэным теухуа къыспхуагъэува упщӀэм жэуапу, сыту жесӀэщ: НытӀэ. Конференцэ нэхъыщхьэм и лэжьапӀэхэмрэ тхылъ тедзэным и лэжьыгъэмрэ Бэтл-Крикым къыдашыну хуейщ. Ар щыӀэну щӀыпӀэр Атлантикэ хым и Ӏуфэм е нэгъуэщӀ щӀыпӀэ щыхъунур сщӀэкъым. Ауэ мыр жесӀэнущ: «Ревью энд Геральд»-м и лэжьапӀэр Бэтл-Крикым щыфщӀыжыну мывэ е кирпич зыри абы щыфыдемылъхьэ. Тхьэм абы папщӀэ щӀыпӀэ нэхъыфӀ иӀэщ».

GSAM 458.5А ущием едэӀуам иужькӀэ, фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэм я конференцэм макъ къыщагъэщӀащ: «Конференцэ нэхъыщхьэм и лэжьапӀэхэр Бэтл-Крик, Мичигэн, къалэм къыдашэу, Атлантикэ хым и Ӏуфэм и щӀыпӀэ гуэрым щыӀэну».

GSAM 459.1Конференцэ нэхъыщхьэм и зэхуэсым кӀэлъыкӀуэу Бэтл-Крикым щекӀуэкӀа Конференцэ нэхъыщхьэм и зэӀущӀэм макъ къыщагъэщӀащ: «Дэ дыхуейщ Конференцэ нэхъыщхьэм и лэжьапӀэ нэхъыщхьэр Нью-Йорк къалэм и къуэщӀым щызэхэщӀыну». Абы и кӀэлъыкӀуэу комитет ин къыхахащ, щӀыпӀэ хуэфащэ къэгъуэтыным папщӀэ. Комитетым я мурадыр Миссис Уайт хуаӀуэтащ, нэгъуэщӀ нэху абыхэм папщӀэ къыратамэ къэупщӀащ. Абы жэуапу жиӀащ:—

GSAM 459.2«Зиусхьэным гупсысэ тэмэму, тхьэлъэӀукӀэ дызекӀуэну къыддэӀэпыкъу. Сэ сщӀэщ, Абы хуейщ ди тхылъ тедзапӀэр здгъэувэнур тщӀэну, нэхъ псынщӀэуи. Сэ си фӀэщ мэхъу, ди гъуэгу шынагъуэншэ зыщ: пшэр щекӀуэм дэкӀуэну дыхуэхьэзыру щытыныр. Ди гъуазэ хъуну Абы тхьэлъэӀу хуэтщӀынщ. Абы И фӀыщӀэ гъуазэмкӀэ къыгъэлъэгъуащ Бэтл-Крикым дыкъыдэкӀыну зэрыхуейр....

GSAM 459.3«Нью-Йоркым лэжьыгъэ щыдгъэкӀуэкӀын хуейщ. Ауэ ди тхылъ тедзапӀэр абы щыдгъэувэн хуеймэ, ар жысӀэфыркъым. Сэ къысхуагъэлъэгъуа нэхур а кӀуэныгъэм сыщӀэгъэкъуэну зэрынаӀуэу щыту сылъытэркъым».

GSAM 459.4Тхьэмахуэ тӀум хуэдизкӀэ Нью-Йорк къалэмрэ абы и къуэщӀ къалэхэмрэ щӀыпӀэ щагъуэтыну хуалъыхъуам иужькӀэ, комитетым тхылъ тедзапӀэм хуэфащэ щӀыпӀэ къэгъуэтыфакъым. Абы щыгъуэ майм и 30-м тха тхылъ къэсащ. Абы Миссис Уайт жиӀэт:—

GSAM 459.5«Ди къуэшхэр «Ревью энд Геральд»-м и тхылъ тедзапӀэм папщӀэ щӀыпӀэ къагъуэтыну щолъыхъуэкӀэ, Зиусхьэным гуапэу лъыхъун хуейщ. Ахэр сакъыу, гу зылъытапэу, тхьэлъэӀу щӀу, я къарур мащӀэ зэрыхъур зэман къэс я гум илъу зекӀуэн хуейщ. Дэ цӀыхум и гупсысэм дыщыгугъын хуейкъым. Тхьэм къит Ӏущыгъэм дыхуэлъыхъуэн хуейщ....

GSAM 459.6«ӀуэхущӀапӀэр Нью-Йоркым щыгъэувэным теухуа, мыр жысӀэн хуейщ: Фысакъ. Сэ ар Нью-Йоркым и гъунэгъуу щытыну сыхуейкъым. Си щхьэусыгъуэхэр иджы зыхуэдизу къэсӀуэтыфыркъым, ауэ сщӀэщ: а къалэмрэ абырэ я зэхуаку миль 30-м нэхъ мащӀэ зыдэлъ щӀыпӀэ псори икъукӀэ гъунэгъу хъунущ. НэгъуэщӀ щӀыпӀэхэм я къэзыухъуреихьыр къэфлъыхъуэ. Сэ си фӀэщ мэхъу Вашингтон, Колумбием и округ, и фӀыгъэхэр нэхъыфӀу зэхэфгъэщӀыкӀын хуейуэ.

GSAM 460.1«Дэ мы ӀуэхущӀапӀэр къалэм е къалэм и къуэщӀым щыдгъэувэн хуейкъым. Ар къуажэ щӀыпӀэм щыгъэувэн хуейщ, щӀыгур абы и къэзыухъуреихьу щытын папщӀэ».

GSAM 460Къэгъэувыныгъэ щӀагъуэм теухуа бегъымбарӀуатэ

GSAM 460.2А хъыбарым елъытауэ, комитетым тхьэлъэӀу щӀу Вашингтон и къуэщӀым щӀыпӀэ щагъуэтыну щӀадзащ. Абы щыгъуэ ещанэ тхылъ къэсащ. Абы мы ущиехэр хэтт:

GSAM 460.2«Ди лэжьыгъэр ДыгъэкъэкӀыпӀэм здгъэувэнум теухуа нэху къытхуитыну тхьэлъэӀу тщӀат, нэхур нэсу, наӀуэу къытхуагъэлъэгъуащ. Сэ къысхуэгъэлъэгъуащ: щӀыпӀэ гуэрхэр къэтщэхуну къытхуатэнущ, ахэм ахъшэ куэд зиӀэ цӀыхухэм ахъшэ куэд хыдахуауэ щытащ. А унэ лъапӀэхэм я тхьэмадэхэр малӀэ, е нэгъуэщӀ Ӏуэхум гу лъатэ хъууэ, мылъкур уасэ мащӀэкӀэ щащэну хуагъэув....

GSAM 460.3«Сэ къызэспагъэлъэгъуа нэхумкӀэ сщӀэщ: иджырей зэманым «Ревью энд Геральд»-м и лэжьапӀэ нэхъыщхьэр Вашингтон и гъунэгъуу щытын хуейщ».

GSAM 460КъыӀуа щӀыпӀэр къагъуэтащ

GSAM 460.4Мы хъыбарыр я ӀэщӀэлъу, комитетым Колумбием и округым щӀыпӀэ щагъуэтыну лъыхъуэн щӀадзащ. Ауэ акр зым доллар мин нэхърэ нэхъ мащӀэу щащэ щӀыгу къагъуэтыфакъым. Иужьрейуэ Такома-Парк яхуагъэщӀащ. Мыращ комитетым и къэӀуэтэжыгъуэр:—

GSAM 460.5«Дэ округым и гъунэм и щӀыбагъым, ауэ Такома-Парк къалэм и гъунэхэм хэту, акр 50-м хуэдиз щӀыгу къэдгъуэтащ. Ар доллар 6,000-кӀэ къэтщэхуфынут, акр зым доллар 120-кӀэ. Дэ а щӀыпӀэр нэхъыфӀу къэтлъыхъуащ. Дэ зэхэтхащ: илъэс зыбжанэ ипэкӀэ Бостон дохутыр зы а щӀыпӀэр санаторэ папщӀэ къыхихат. ЩӀыгур къызэрищэхуамрэ жыг цӀыкӀухэмрэ жыг пкъохэмрэ хьэпшып хьэкъущыкъухэмрэ зэрыщигъэкъэбзамрэ папщӀэ доллар 60,000-м хуэдиз хилъхьат, зэрыжаӀэмкӀэ. Ахъшэ гугъуехьхэр къыпэщӀэувауэ и мурадыр игъэзащӀэфакъым. А щӀыгур цӀыху гуэрым и Ӏэ кӀэращӀэжащ, а щӀыгум и залог зыӀыгъыу. Абы а щӀыгум папщӀэ доллар 15,000 итащ.

GSAM 461.1«Такома-Парк къалэм и цӀыхухэм я лӀыкӀуэу къалэм и тхьэмадэмрэ нэгъуэщӀ цӀыху нэхъыщхьэ зыбжанэмрэ хуабжьу гуапэу дыкъыщӀащтащ. Ди мурадхэр гъэзащӀэным ныбжьэгъуу къыддэӀэпыкъуну къытхуагъэгугъащ.

GSAM 461.2«Ди кӀуэныгъэхэмрэ ди лъыхъуэныгъэхэмрэ зыхуэдизкӀэ, щыхьэтыгъэхэм къыхэгъэщӀыкӀа щытыкӀэхэм апхуэдэу хуэфащэ нэгъуэщӀ щӀыпӀэ зыри къэдгъуэтакъым. Ди фӀэщ мэхъу Тхьэм и гъуазэм дызэрыхуишар Абы дыщыӀэну зыхуей щӀыпӀэм».

GSAM 461.3Мы Ӏыхьэмрэ ипэкӀэ Ӏыхьэхэмрэ къыхэтхьа щыхьэтыгъэ куэдыр зэрызэщӀар къэтпщытэу, «Зиусхьэн ди Тхьэм ди фӀэщ тщӀынщ, апхуэдэу дыбыдэхъунщ; Абы и бегъымбарым ди фӀэщ тщӀынщ, апхуэдэу ди Ӏуэхухэр къэкӀуэнщ». Апхуэдэу къэкӀуэну зэманым къыщыхъунухэм дыхуэхьэзыр хъунщ, ахэр зэрытмыщӀэу къытхуэмыкӀуэн папщӀэ.

Notes

  1. 2 Паралипоменон 20:20. ↩
  2. «Япэ тхыгъэхэр», н. 272. ↩
  3. А тхылъ дыдэм, н. 282-283. ↩
  4. 2 Коринфхэм 13:8. ↩
  5. Псалмэхэр 76:10. ↩
  6. «Члисэм папщӀэ щыхьэтыгъэхэр», тхылъ 5, напэ 451. ↩
  7. «Члисэм папщӀэ щыхьэтыгъэхэр», тхылъ 5, напэ 451. ↩
  8. Езекиил 8:1. ↩
  9. Даниил 10:7. ↩

Note

Back