1 Ӏыхьэ — Хэзыгъэгъуазэ
GSAM 21.1Хьристос и ЕтӀуанэ къэкӀуэгъуэм теухуауэ щӀэдзэу, Тхьэм и лъэпкъым я гугъэу зэрихьэр зы темэщ, мы темэр ди адэ-анэ япэхэр Эденым и хадэм къыщыхахуам щӀэдзэу. Блэм жраӀа псалъэхэм — фызым и лъэпкъэгъум абы и щхьэр къутэну зэрыщытым — гугъэ кърагъэщӀат: кӀэм и кӀэжым зэгъэзэщӀэжакӀуэ гуэр къэкӀуэнущ, Сатанэм хьэкъыншэу къыщыӀыгъар и ӀэкӀэ къихыжынущ, Тхьэм щӀым теухуауэ иӀэ мурадыр игъэзэщӀэнущ. Адамрэ Евамрэ мы Ӏуэхур икъукӀэ щӀэхыу зэфӀэкӀыну, я быным ящыщ зыр текӀуэну я гугъэу щытауэ къалъытэ. Ауэ Тхьэм и мурадымкӀэ, кӀуэдауэ къыщыхъуа цӀыхур Къэзыгъэлыжыным теухуа гъэгугъэныгъэм иужькӀэ къэхъуа псори зэщӀиубыдэрт, и мурадрэ и фӀыщӀыгъэрэ, дунейр къэхъун ипэкӀэ Хьристос Исусым дэ къыдитауэ щытар игъэзэщӀэным папщӀэ.1
GSAM 21.2Дунейр зэрыкъутащэмрэ зэрагъэзэщӀэжынумрэ я зэхуаку дэлъ лъэхъэнэ кӀыхьхэм дунейр зыгъэнщӀыну тхьэмыщкӀагъэмрэ гуауэмрэ Адамрэ Евамрэ зэуэ ярагъэлъэгъуатэм, я гуауэр яшэчыфынутэкъым. Уафэм щыӀэ Тхьэм и гукӀэгъуныгъэ гуапэмрэ и гущӀэгъумрэ къыхэкӀыу ар абыхэм яхуигъэпщкӀут, Тхьэм и бынхэм я щӀыхь зиӀэ щхьэхуитыныгъэм щӀэхыу нэгъэсауэ къыщагъэлыну гугъэ дахэр ягу къигъэнат. Къэгъэлыныгъэр благъэу я гугъэ зэрыщытым, ар къэсыным нэхъ гуащӀэу зыхуагъэхьэзырыну ягу къиӀэтынут.
GSAM 22.1Адам и махуэхэм щыщӀэдзауэ къэкӀуа лъэхъэнэ псоми Тхьэм и цӀыхухэри апхуэдэу щытат. КъэкӀуэну зэманым Ӏуэхугъуэ ин, мыхьэнэшхуэ зиӀэ гуэр — Хьристос кӀэм и кӀэжым къэкӀуэжу и пащтыхьыгъуэр игъэувыну — къэхъуну шэчыншэу ящӀэрт. Адамрэ Евамрэ хуэдэу, ар благъэу я фӀэщ хъуат, абыхэм хуэдэуи я зэманымрэ а Ӏуэхугъуэмрэ я зэхуаку къэхъунур ящӀэртэкъым; апхуэдэу щымытамэ, саугъэт къагъуэтыным хуэунэтӀауэ пэщӀэ кӀуэным я гугъэр хахыжынкӀэ хъунут.
GSAM 22.2Мы гупсысэр къэхутэныгъэшхуэхэм япхауэ къэхъуа ӀуэхугъуэхэмкӀэ къэгъэлъэгъуэфынущ. Ахэр къэзыгъэщӀахэм, ар ямыщӀэми, пэжу Тхьэм и мурадыр ягъэзэщӀэрт; ауэ лэжьыгъэм хуэзыгъэуша гупсысэхэр Ӏуэхум къыщынэщӀам, абыхэм я теориехэм лъэныкъуэ псомкӀэ хуэмызэщыжу къыщӀэкӀат.
GSAM 22Колумб и къэхутэныгъэхэм я къыкӀэлъыкӀуэ жыжьэ нэсхэр
GSAM 22.3Монтгомери, и Американ тарихэм,2 1902 гъэм и тхылъым, 8, 9 напэкӀуэцӀхэм, Колумб хымкӀэ гъуэгуанэ тӀэрыхьэным хуэзыгъэуша теориемрэ кхъухьым тету къухьэпӀэмкӀэ кӀуэу КъуэкӀыпӀэ Индиехэм нэсынымкӀэ иӀа мурадыр зэригъэзэщӀамрэ ятеухуауэ мыращ жиӀэр:
GSAM 22.4«Португалым и пащтыхьым и мурадыр нэхъыфӀ ищӀыфыну Колумб и гугъат. Индиехэм нэсынымкӀэ Диаз къигъэлъэгъуа гъуэгум нэхърэ нэхъ кӀэщӀи нэхъыфӀи гъуэгу зэрыщыӀэр и фӀэщ хъуат. Генуэ щыщ кхъухьзехуэм [Колумб] и планыр къызэрыщӀэкӀэу зэрыщытам хуэдизкӀэ лӀыгъэ зыхуейуэи щытат. КъуэкӀыпӀэмкӀэ е ипщэмрэ къуэкӀыпӀэмрэкӀэ кӀуэным и пӀэкӀэ, къухьэпӀэмкӀэ занщӀэу кӀуэну мурад ищӀат. Апхуэдэ Ӏуэху тӀэрыхьэным и щхьэусыгъуэу фӀы зыбгъэдэлъ, быдэ щы щыӀэу къилъытэрт: япэрауэ, и зэманым и географие тхылъ нэхъыфӀхэм къызэрагъэлъэгъуэу, щӀыр, цӀыху нэхъыбэм къызэралъытэм хуэдэу, плъэжьу щымыӀэу, хъурейуэ зэрыщытыр Колумб и фӀэщ хъуат. ЕтӀуанэрауэ, а хъурейр пэжу зэрыщытым нэхърэ нэхъ цӀыкӀуу, абы и Ӏыхьэ нэхъыбэр псыуэ щымыӀэу, щӀыуэ щыту къилъытэрт. Ещанэрауэ, Америкэ континентымрэ Тихэ океанымрэ зэрыщыӀэр зэримыщӀэрэ абы щымыгугъэрэ щхьэкӀэ, Азием е Индиехэм я Ӏуфэр Испаниемрэ Европэм и къухьэпӀэ Ӏуфэмрэ занщӀэу пэщӀэту и гугъат. Кипангом, е Японием, нэс 4000 миля хуэдизым нэхъыбэ мыхъуну къилъытат.»
GSAM 23.1«И мурадыр мыращ: Европэм щыщӀидзэнущ, и кхъухьыр къухьэпӀэмкӀэ, Японием хуигъэзэнущ, щӀы хъурейм и хъуреягъэм ирикӀуэнущ, ар зылъыхъуэм нэгъэсыху. Абы къызэрищӀэмкӀэ, ар бадзэ мыӀэрысэм къызэрыхъуреикӀуэм хуэдэу шэчыншэрэ тыншрэу щытат.»
GSAM 23.2«Гъуэгуанэр ехъулӀатэм, мы фӀыгъэшхуэр иӀэнут: португалхэм хуэдэу къехьэкӀыу, лъэныкъуэ бжэ гуэрымкӀэ хуэдэу, Индиехэм нэсыным и пӀэкӀэ, абы бжэ нэхъыщхьэмкӀэ занщӀэу ихьэнут.»
GSAM 23.3«Ди нэрылъагъущ: мы цӀыхур, и зэманым щыпсэуа зыми нэхърэ нэхъ мыӀейуэ практическэ математикэр, географиер, навигациер зыщӀэу щытар, япэ Ӏуэхум — щӀым и теплъэм — пэжу щытат, ауэ адрей щхьэусыгъуитӀымкӀэ зэуэ щыуат.»
GSAM 23Насып зыпылъ щыуагъэ
GSAM 23.4«Ауэ, гъэщӀэгъуэну, и щыуагъэхэр зы лъэныкъуэкӀэ абы и дэӀэпыкъуэгъуу щытащ. ЖыжьагъэмкӀэ ищӀа щыуагъэм насыпышхуэ къыпылъат. Колумб щӀы хъурейм и инагъэрэ апхуэдэ гъуэгуанэм и кӀыхьагъэ пэжырэ пэжу къилъытатэм, хымкӀэ кӀуэнутэкъым жаӀэ хъунущ, сыту жыпӀэмэ португалхэм я гъуэгур нэхъ кӀэщӀуи нэхъ пудуи зэрыщытыр зэуэ илъэгъунут. НэгъуэщӀу, Америкэ континентыр и гъуэгум занщӀэу пэувэу къыщыгугъатэм е ар япэу илъэгъуфатэм, а Ӏуэхур и закъуэу къэхутэныгъэ гъуэгуанэм тӀэрыхьэным хуигъэушынутэкъым; и мурадыр щӀыпӀэщӀэ къэхутэну щымытат, щӀыпӀэ пасэм гъуэгущӀэ къыхуегъуэтыну щытат.»
GSAM 23Зэманхэм я нэхъыщхьэ гугъэ
GSAM 23.5Аращ Тхьэм и лъэпкъым зэманхэм къыщӀэдзэу Хьристос къэкӀуэгъуэм и гугъэ ящӀар, «псэм и хъурзэ шэчыншэрэ быдэрэ хуэдэу».3 Нэхъыбэу щхьэмыщхьэхэмрэ гугъуехьхэмрэ я хэту гъащӀэм къызэрыхуэдэу «О Тхьэ, къэтэгъэлынум къэсынэу нэхъапэ сыт хуэдиз зэман къэнар?» къызэрыжьауэ щытми, къэкӀуэну зэрыгугъэу щӀэжьэнат, Павел хуэдэу «Сыт ди гугъэр, е ди гуфӀэгъуэр, е ди гуфӀэгъуэм и тажьыр? Ди Зиусхьэн Исус Хьристос къэкӀуэжым и пащхьэм фэ аракъэ?» жиӀащ, иджыри жеӀэ.4
GSAM 24Павел гугъэмкӀэ къару къызэрыгъуэтэр
GSAM 24.1Мы гугъэм къару къызэрихьым и щапхъэ зыбжанэ мыбдежым ирикъун хуейщ. Павел Феликс и пащхьэм щрашам, и щхьэм папщӀэ псэлъэну хуит щащӀым, «Абыхэм дин щыуэ зэфӀащӀэ гъуэгум тету, ди адэхэм я Тхьэм сыелъэӀу, Хабзэмрэ бегъымбархэм я тхылъхэмрэ ит псори си фӀэщ мэхъу; абыхэм я щхьэкӀи зэралъытэм хуэдэу, пэжхэри пэжыншэхэри лӀахэм къахэтэджыжыну Тхьэм сыхуогугу.» жиӀащ.5
GSAM 24.2Агриппэм и пащхьэм щрашам Павел и зэфӀэкӀуэ псалъэм къызэрихьат: «Иджы Тхьэм ди адэхэм яритауэ щыта гъэгугъэныгъэм сыщыгугъым папщӀэ мыбдежым сыкъэуващ, суди къысхуащӀ; Ди лъэпкъ пщыкӀутӀыр, Тхьэм жэщрэ махуэрэ щӀэщыгъуэу хуэлэжьурэ, а гъэгугъэныгъэм нэсыну мэгугу; а гугъэм папщӀэ, пащтыхь Агриппа, иудейхэм си деж щхьэусыгъуэ къыщащӀ. Тхьэм лӀахэр къызэригъэтэджыжынур щхьэ фи фӀэщ мыхъурэ?»6 Римым къэсым, Цезарым и пащхьэм къэкӀуэну щытам, иудейхэм яжриӀащ: «Израилым и гугъэм папщӀэ мы гъущӀ кӀапсэмкӀэ сыпхащ».7
GSAM 24.3Павел Титым и тхылъым а гугъэм теухуауэ щӀэпсэлъат: «ЦӀыху псоми къэгъэлыныгъэ къэзыгъуэтыну Тхьэм и фӀыщӀыгъэр къалъэгъуат, Тхьэм пэщӀэувыныгъэмрэ дуней хъуэпсапӀэхэмрэ дыщыӀэпхъуэну, мы зэманым ди щхьэр зыдубыду, пэжу, Тхьэм дыдэӀуэу дыпсэуну дыгъасэу, а гугъэ насып зыпылъымрэ Тхьэшхуэмрэ ди Къэзыгъэлыж Исус Хьристосрэ щӀыхьу къызэрылъэгъуэжынумрэ дапэплъэу».8
GSAM 24Петр гугъэм зэрыщыгуфӀыкӀыр
GSAM 24.4Петр мы гугъэм теухуауэ мыращ жиӀэр: «Ди Зиусхьэн Исус Хьристос и Тхьэмрэ и Адэмрэ щытхъу хуэщӀын! Абы и гущӀэгъушхуэмкӀэ, Исус Хьристос лӀахэм къызэрыхэтэджыжамкӀэ, псэу гугъэ диӀэн папщӀэ дэ дыщӀигъэхъужащ, мыкӀуэдыж, къэбзэ, мыгъущӀыж щӀэин къытхуэнэн папщӀэ, ар уафэм фэ фпапщӀэ щыхъумащ; фэри Тхьэм и къарумкӀэ фӀэщхъуныгъэм ипкъ иту фыхъумащ, кӀэух зэманым къэлъэгъуэну хьэзыр къэгъэлыныгъэм нэсыху. Абы куэду фыщогуфӀыкӀ, иджы зэман кӀэщӀкӀэ, ар хуей хъумэ, гъэунэхуныгъэ зэмылӀэужьыгъуэхэм фигу щӀагъэкъуэдми; фи фӀэщхъуныгъэм и зэхэфыщӀыкӀыр, мэкӀуэдыжми мафӀэм зэрырадзэу зыхэфыщӀа дыщэм нэхърэ куэду нэхъ лъапӀэу, Исус Хьристос къыщылъэгъуэжым щыгъуэ щытхъурэ пщӀэрэ щӀыхьрэ къыфхуигъуэтыну».9
GSAM 25Тхьэм дуней къызэрыщӀым и мурад
GSAM 25.1Тхылъ псалъэхэм Тхьэм дуней къызэрыщӀым и мурадыр къагъэлъэгъуэ; бегъымбарӀуатэм и псалъэмкӀэ нэхъ къэкӀуэнум и планыр щӀэныгъэ къэбгъэщӀэ: «Уафэхэр къэзыгъэщӀа Зиусхьэным, щӀыр зыгъэпсауэ къэзыгъэщӀа Тхьэм мыращ жиӀэр: Абы ар игъэбыдащ, мыхьэнэншэу къигъэщӀакъым, щыпсэуну къигъэщӀащ».10 Ар къигъэщӀа нэужь, цӀыхум иритащ. Псаломыр зытхам жиӀэр: «Уафэр, уафэхэр, Тхьэм ейщ; ауэ щӀыр цӀыху бынхэм яритащ».11 Ауэ ар цӀыхум щиритам, цӀыхур пэжу щытат, Ӏущым зэрыжиӀэу: «Мыр и закъуэщ къэзгъуэтар: Тхьэм цӀыхур пэжу къигъэщӀащ, ауэ абыхэм гупсысэ зэмылӀэужьыгъуэ куэд къалъыхъуащ».12
GSAM 25.2Тхьэм цӀыху лъэпкъым зэрыхущытам теухуауэ мыпхуэдэу деджэ: «Адам и къуэхэр зэхищам, лъэпкъхэм я гъунапкъэхэр Израил и бынхэм я бжыгъэм ипкъ иту игъэуващ»,13 аращ, и пащтыхьыгъуэ къэкӀуэнум щӀэт цӀыхухэу кӀэм и кӀэжым щӀым щызэхуэсэжыну Израил пэжым я бжыгъэм ипкъ иту. Павел мыращ жиӀат: «Тхьэм ... цӀыху лъэпкъ псори зы лъым къыхигъэщӀащ, щӀым и напэм зэрыщыту тетын папщӀэ, япэу гъэув зэманхэмрэ я псэупӀэхэм я гъунапкъэхэмрэ игъэбелджылащ, Зиусхьэныр къалъыхъуэну, я Ӏэр траубыдэфу, къагъуэтыну; дэ дызэрыщыӀэм ди зыми ар жыжьэкъым; абы дэ дыпсэущ, дыхъускӀэщ, дыщыӀэщ».14 Тхьэм щӀым теухуауэ иӀа япэ мурадыр щызэфӀэкӀкӀэ, «уи лъэпкъыр псори пэжу щытынущ».15 А зэманым яхуэжиӀащ: «ЩӀэсым „Сымаджэщ“ жиӀэнукъым; абы щӀэс цӀыхухэм я гуэныхьхэр яхуэгъэгъунущ».16 А зэманыр «Ӏэдэбхэм щӀыр къалъысынущ, мамырыгъэшхуэр я гуфӀэгъуу щытынущ».17
GSAM 26Хьристос и ЕтӀуанэ къэкӀуэгъуэр гъэпцӀыгъэу зытетэп
GSAM 26.1Петр и тхылъым и етӀуанэу мыращ тхыгъащ: «Ди Зиусхьэн Исус Хьристос и къарумрэ и къэкӀуэжымрэ фызэрыдгъэщӀам, ӀэмалкӀэ зэхалъхьа таурыхъхэм дытетакъым; дэ абы и щӀыхьыр ди нэкӀэ длъэгъуащ. Тхьэ Адэм пщӀэрэ щӀыхьрэ къритат, щӀыхьышхуэм къыхэкӀыу мы макъыр къыщыхуэкӀуам: «Мыр фӀыуэ слъагъу си Къуэщ, абы сигу зэрегъэхуз»; уафэм къикӀа а макъыр дэ зэхэтхащ, абы щӀыгъуу бгы лъапӀэм дыщытам щыгъуэ. БегъымбарӀуатэм и псалъэ нэхъ пэжи диӀэщ; махуэр къэщыху, пщэдджыжь вагъуэр фи гум къихьэху, щӀыпӀэ кӀыфӀым щылыдэ нэху хуэдэу, абы гу лъывтэмэ, фӀыуэ фщӀэнущ».18
GSAM 26.2Мы Тхылъ ЛъапӀэ псалъэхэм апостолым бгым Хьристос и теплъэр зэрыщызэхъуэкӀар и ЕтӀуанэ къэкӀуэгъуэм и щыхьэту къегъэлъагъуэ. А Ӏуэхур къэхъун ипэкӀэ ди Къэзыгъэлыжым апостолхэм яжриӀащ: «Мыбдежым щытхэм ящыщу, ЦӀыхум и Къуэр и пащтыхьыгъуэм къэкӀуэну къалъэгъуэнум къэсынэу, лӀэныгъэр зымыгъэунэхунхэр щыӀэщ»19 Лука къызэрытхым, «Мыбдежым щытхэм ящыщу, Тхьэм и пащтыхьыгъуэр къалъэгъуэнум къэсынэу, лӀэныгъэр зымыгъэунэхунхэр щыӀэщ».20
GSAM 26.3Мы гъэгугъэныгъэр Хьристос и теплъэр зэхъуэкӀым щыгъуэ псалъэ ипкъу игъэзэщӀащ. Мы «теплъэгъуэм» бгым Исус пщӀэу къэлъэгъуат, и пащтыхьыгъуэм къэкӀуэну щытыну хуэдэу. Абыхэм Илиа (Елиа) къалъэгъуат, лӀэныгъэр имыгъэунэхуу уафэм яшэжар; Зиусхьэныр къэкӀуэжым щыгъуэ «зы пӀалъэ цӀыкӀум, нэкӀуэплъхукӀэ», лӀэнухэм щыщу лӀэныгъэншэхэу зыхъуэжу щаӀэтыжынухэм я щапхъэу щытат.21 Моисей, лӀа цӀыху, абдежым щыӀэт, Зиусхьэным пэгъокӀыным папщӀэ лӀахэм къахэгъэтэджыжынухэм я щапхъэу. Аращ мы «теплъэгъуэм» Хьристос и пащтыхьыгъуэм къэкӀуэну зэрыхуэдэу ягу лъэгъуат, и псалъэм къыхэкӀауэ.
GSAM 27БегъымбарӀуатэм и псалъэ нэхъ пэж
GSAM 27.1Апостолхэм Хьристос и теплъэр зэрыщызэхъуэкӀа бгым а щӀыхь зиӀэ теплъэгъуэр къалъэгъуауэ, Тхьэм и арэзыныгъэ макъыр зэхахауэ щытми, апостол Петр мыращ жиӀэу егъэбыдэр: «БегъымбарӀуатэм и псалъэ нэхъ пэж диӀэщ». Мы псалъэмкӀэ абы а махуэ гукъинэжым ялъэгъуамрэ зэхахамрэ мыхьэнэншэ ищӀыркъым. А зэманым Тхьэм и макъыр зэ къызэрызэхэхауэ, ауэ бегъымбарӀуатэм и нэхъыщхьэ лъэныкъуэу Хьристос и ЕтӀуанэ къэкӀуэгъуэм къызэрыхъунум Тхьэм и макъыр нэхъыбэу къызэрызэхэхащ. ЗэфӀэкӀа е тарихэм итха бегъымбарӀуатэ пыухыкӀа къэс Тхьэм дэ къытхуигъэӀу и макъщ. Аращ бегъымбарӀуатэм и псалъэ «нэхъ пэж» зэрыщытэр. «Гъэзэхуэж Традзэ» (Revised Version) зэдзэкӀыгъуэм ар «гъэбыда» жиӀэу йодзэкӀ. БегъымбарӀуатэр къэхъуа нэщэнэхэм псоми къагъэщӀэну къагъэбелджыл. БегъымбарӀуатэм къэзыӀуэта Ӏуэхугъуэ къэс, ар щызэфӀэкӀкӀэ, къэна Ӏуэхугъуэхэри шэчыншэу къызэрыхъунум и щыхьэтщ.
GSAM 27БегъымбарӀуатэм и щытыкӀэр
GSAM 27.2Библием и еджакӀуэ цӀэрыӀуэхэм бегъымбарӀуатэм и щытыкӀэм теухуауэ я щыхьэтхэр гукъэщэху щытщ; ахэр мыращ:
GSAM 27.3Томас Ньютон жиӀэр: «БегъымбарӀуатэр — пасэу къаӀуэта, кӀэщӀ ящӀа тарихэщ; тарихэр — зэфӀэкӀа, гъэубгъуауэ къаӀуэта бегъымбарӀуатэщ. Дунейм гъэпцӀы бегъымбархэр щытат, ауэ цӀыхухэмрэ шейтӀанхэмрэ я Ӏэмал псори я бзаджагъэ псори зэдащӀми, Тхылъ ЛъапӀэхэм ит бегъымбарӀуатэхэм хуэдэ зыри къагъэщӀыфынукъым.»
GSAM 27.4Сэр Исаак Ньютон мыращ щыхьэт зэрытехъуэр: «Бегъымбархэм я псалъэм едэӀуэныр члисэ пэжым и нэщэнэ лъэпсщ.»
GSAM 27.5Доктор А. Кит жиӀэр: «БегъымбарӀуатэр Ӏуэху гъэщӀэгъуэн псоми хуэдизщ, и щхьэкӀэуи Ӏуэху гъэщӀэгъуэнщ.... Псор зылъэкӀ макъым и закъуэщ лӀахэр щӀыӀум къыщӀигъэтэджыжыфынур; псори зыщӀэ макъым и закъуэщ къэкӀуэну зэманым щыпщкӀуа псори къэзыӀуэтыфынур, цӀыхум а зэманыр лӀахэм я псэупӀэхэм хуэдэу къыхуэщӀэфынукъым; а макъитӀыр зэрытӀууи Тхьэм и макъщ.»
GSAM 28.1Мэтью Хенри жиӀэр: «Тхьэм и зэманыр нэхъ фӀыуэ зэманщ, и гъуэгур нэхъ фӀыуэ гъуэгущ; а зэманымрэ а гъуэгумрэ бегъымбарӀуатэр пэжу къэхъуэнущ. Хьристос и псалъэ псори икъукӀэ къэбзэщ, абы къыхэкӀыу икъукӀэ шэчыншэщ.»
GSAM 28БегъымбарӀуатэм и мурад
GSAM 28.2Хьристос апостолхэм къызэрыжиӀа псалъэхэмкӀэ Тхьэм бегъымбарӀуатэр къызэрытратэм и мурадым зы лъэныкъуэ къэлъэгъуэ. Иудас и гъащӀэм къэхъуэну щытхэм теухуауэ бегъымбарӀуатэу жиӀащ: «Ар къэхъун ипэкӀэ фызогъащӀэ, ар къыщэхъум, сэ аращ зэрыщытыр фи фӀэщ хъун папщӀэ».22
GSAM 28.3Бегъымбар Исаиа къыхэкӀауэ Тхьэр жиӀэр: «Сэ Тхьэщ, сэ схуэдэ щыӀэкъым; кӀэухыр щӀэдзапӀэм щыщӀэдзауэ къызоӀуатэ, къэмыхъуа Ӏуэхугъуэхэр нэхъ пасэрей зэманхэм къыщыщӀэдзауэ къызогъащӀэ, жызоӀэ: си унафэр щытынущ, си фӀэфӀ псори згъэзэщӀэнущ».23
GSAM 28.4НэгъуэщӀу жиӀэр: «Япэ Ӏуэхугъуэхэр щӀэдзапӀэм щыщӀэдзауэ къэзӀуэтащ, си жьэм къыжьэдэкӀащ, ахэр къэзгъэлъэгъуащ; зэуэ згъэзэщӀащ, ахэри къэхъуащ.... ЩӀэдзапӀэм щыщӀэдзауэ уэ ар бжезгъащӀащ; ар къэхъун ипэкӀэ уэ пхузгъэлъэгъуащ, „Си тхьэ нэпцӀым ар ищӀащ, си сурэт яупсамрэ си сурэт зэхагъэжамрэ я унафэкӀэ ар къэхъуащ“ жумыӀэн папщӀэ. Уэ зэхэпхащ, мыр псори лъагъу; фэ ар къэфмыӀуэтэну аращ? Мы зэманым щыщӀэдзауэ ӀуэхущӀэхэр пхузгъэлъэгъуащ, умыщӀэу щыта Ӏуэху пщкӀуахэр. Ахэр иджы къэгъэщӀащ, япэу къэгъэщӀатэкъым; ахэр зэхэпхаху, „Мыр сщӀэрт“ жумыӀэн папщӀэ, уэ ахэр зэхэпхатэкъым».24
GSAM 28.5Мы псалъэхэмкӀэ бегъымбарӀуатэм и пэжу зэрыкъэхъуэр, Тхьэм къыщӀэкӀауэ зэрытхылъыр щыхьэт щӀыну, Зиусхьэным и къарур Тхьэ зымыщӀэ лъэпкъхэм я тхьэ псоми нэхърэ нэхъ ин зэрыщытыр къэлъэгъуэ. А псалъэхэм къагъэлъагъуэ бегъымбарӀуатэм пэжыгъэм и Тхылъхэм увыпӀэ нэхъыщхьэ зэрыщиубыдыр. Мы Ӏуэхугъуэхэр пэжу щыткӀэрэ, цӀыху куэдым Тхылъ ЛъапӀэхэм я бегъымбарӀуатэ Ӏыхьэхэр зэрагъэщӀэным гулъытэ мащӀэ хуэзащӀ е зэуэ гулъытэ хуэзамыщӀыр икъукӀэ гъэщӀэгъуэнщ.
GSAM 29БегъымбарӀуатэр печат тралъхьауэ щыткъым
GSAM 29.1ЩӀэныгъэншэхэм жаӀэр езыхэр еджакӀуэхэу зэрыщымытыр, абы къыхэкӀкӀэ бегъымбарӀуатэхэр къагурыӀуэфыну зэрымыщытыр. Ауэ еджакӀуэхэм ящыщ куэдым, абыхэм хэту дин-лэжьакӀуэ зыбжанэми жаӀэр: «БегъымбарӀуатэхэм печат тралъхьащ, ахэр гурыӀуэфынукъым. КъызэӀузых тхылъыр печат тралъхьа тхылъ зэрыщытыр дэ псоми дэтщӀэ».
GSAM 29.2КъызэӀузых тхылъым фӀыуэ щалъагъу Яхья и деж унафэ хэхар къыщыхуэкащ — тхылъым печат тримылъхьэну.25 Мы тхылъым жеӀэ насыпыфӀэу зэрыщытыр «мы бегъымбарӀуатэм и псалъэхэр зэхэзыххэр икӀи абы итхахэр зыгъэзащӀэхэр».26 Печат тралъхьа тхылъым итхэр ямыгурыӀуэрэ, гурыӀуэфынуи щымытрэ, дауэ ахэр ягъэзащӀэфынур? Зиусхьэным Муса и жьэмкӀэ жиӀащ: «Щэхуу щыӀэхэр ди Тхьэ Зиусхьэным и Ӏуэхущ; ауэ къызэӀуаха Ӏуэхухэр дэрэ ди бынхэмрэ зэи мыухыжыну ди Ӏуэхущ, мы хабзэм и псалъэ псори дгъэзащӀэн папщӀэ».27
GSAM 29.3Даниил и бегъымбарӀуатэхэр гурыӀуэгъуэ хъун зэрыхуейр Зиусхьэным а Ӏуэхум теухуауэ и еджакӀуэхэм яжриӀа псалъэхэм къахощ. Дэ мыращ дызеджэр: «Аращи, бегъымбар Даниил зи гугъу ищӀа, Ӏуэху псори зэзыгъэкӀуэд гущыкӀыгъуэр щӀыпӀэ лъапӀэм щытыуэ флъагъукӀэ (зеджэр къыгурыӀуэ хъун хуейщ)».28 Абы къригъэкӀыр мыращ: бегъымбар Даниил къывгурыӀуэ.
GSAM 29.4БегъымбарӀуатэр гурыӀуэфынукъым жыхуиӀэ псалъэр пцӀыуэ зэрыщытыр Зиусхьэным мыпхуэдэу къегъэлъагъуэ: «Теплъэгъуэ псори фи дежкӀэ печат тралъхьа тхылъым и псалъэхэм хуэдэ хъуащ. А тхылъыр еджакӀуэм яретри: „Мыр къыдэпхуеджэ, сыкъолъэӀу“, — жаӀэ. Ауэ абы жеӀэ: „Сыхуеджэфынукъым, абы печат тралъхьащи“. Тхылъыр еджэн зымыцӀыхуми яретри: „Мыр къыдэпхуеджэ, сыкъолъэӀу“, — жаӀэ. Абы жеӀэ: „Еджэн сщӀэркъым“. Абы къыхэкӀкӀэ Зиусхьэным жиӀащ: „Мы лъэпкъыр и жьэмкӀэ къысхуоблагъэ, и ӀупэхэмкӀэ сегъэлъапӀэ, ауэ и гур сэ къыспэжыжьэ ищӀащ; сэ сщышынэныр цӀыхухэм я унафэхэмкӀэ ирагъэджащ. Аращи, мес, мы лъэпкъым и деж телъыджэ лэжьыгъэ слэжьэнущ, телъыджэ лэжьыгъэ гъэщӀэгъуэн: абыхэм я цӀыху Ӏущхэм я Ӏущагъэр кӀуэдынущ, я цӀыху зэхэщӀыкӀ зиӀэхэм я гурыӀуэныгъэр щэху хъунущ“».29 Мыбдежым бегъымбарым зи гугъу ищӀ цӀыхухэр бегъымбарӀуатэм и псалъэ щыпкъэм кӀэлъыкӀуатэмэ, Тхьэм и хабзэм пэӀэщӀэ кӀуэнуи, Абы и унафэхэм папщӀэ цӀыхухэм я унафэхэр яувэнуи хуейтэкъым.
GSAM 30БегъымбарӀуатэр щхьэзакъуэ гупсысэкӀэ зэрагъашэ хъунукъым
GSAM 30.1ЦӀыху куэдым бегъымбарӀуатэр къащӀэмыгурыӀуэр абы мыхьэнэ куу, щэху, мыгурыӀуэгъуэ хэлъым къыхэкӀыу аракъым. Апостол Петр абы теухуауэ жиӀащ: «Япэу мыр фщӀэн хуейщ: Тхыгъэ ЛъапӀэм ит бегъымбарӀуатэ гуэр цӀыхум езым и гупсысэ щхьэзакъуэкӀэ зэригъашэ хъунукъым. БегъымбарӀуатэр пасэрей зэманым цӀыхум и хуэныгъэкӀэ къэкӀуакъым, атӀэ Тхьэм и цӀыху лъапӀэхэр Дух ЛъапӀэм зэрыригъэжьам тету псалъэрт».30 Мы псалъэхэм кърагъэлъагъуэр гурыӀуэгъуэщ: бегъымбарӀуатэр гурыӀуэн папщӀэ бегъымбархэм я жьэмкӀэ псэлъа Духыр къыпщтэн хуейщ. Ар зылъыхъуэ псоми яритыну псалъэ зрата Духым теухуауэ итщ: «Абы пэжыгъэ псом фышэнущ».31
GSAM 30БегъымбарӀуатэр зэрызэщӀэр
GSAM 30.2БегъымбарӀуатэр зэдгъэщӀкӀэ, гу лъытапхъэ Ӏуэху зыбжанэ щыӀэщ: щыуэ лъэпкъ зыхэмылъ Тхьэрщ бегъымбарӀуатэр къэзыӀуатэр, икӀи абы къыжиӀар къыщыхъун хуей зэманыр къэсыкӀэ, а Ӏуэху дыдэр къэхъунущ. Зиусхьэным цӀыхухэм щащӀэнур нэхъапэу илъагъуфыным и къару иӀэщ, икӀи Ӏуэху гуэр къыщыхъун зэманыр егъэбелджылы; а зэманыр къэсыкӀэ, бегъымбарӀуатэр пэжу зэщӀэнущ. НэгъуэщӀу жыпӀэмэ, пэжыр къыщыхъун хуейуэ гъэбелджыла зэманым бегъымбарӀуатэр пцӀыуэ зэщӀэфынукъым. Мы пэжыгъэм тету жытӀэ хъунущ: Зиусхьэным и пэжыгъэ хъыбарыр дунейм щыхуахьыну и зэманыр къэсыкӀэ, хъыбарыр сыт щыгъуи къэунэхуу щытщ.
GSAM 30.3Зэгуэрым, мы тхылъыр зытхым бегъымбарӀуатэр зэрызэщӀам теухуа уаз ищӀа нэужь, абдеж щыӀа, Тхьэм и фӀэщ мыхъу цӀыху къыбгъэдэкӀуащ, икӀи жиӀащ: «Фэ бегъымбарӀуатэр зэзыгъашэхэр насыпышхуэ зиӀэхэу флъытауэ фэзгъэлъапӀэн хуейщ. Тхыдэр зэфщӀкӀэ, бегъымбарӀуатэм къызэрыщӀэкӀуэм хуэдэ Ӏуэхухэр псынщӀэу къэвгъуэт хуэдэщ». «НтӀэ, — жытӀащ дэ, — ар хуокӀуэр, хуэкӀуэну щӀауэ щыти. Ӏэлъэ зэтелъ къэпщэхун папщӀэ тыкуэным укӀуатэмэ, уи Ӏэм хуэкӀуэхэр къыбгъуэтыну уегугъунутэкъэ?» Абы жэуап къитыжащ: «Пэжщ, сегугъунут, ахэр Ӏэм хуэкӀуэну щӀауэ щыти». «Апхуэдэ дыдэу, — жиӀащ тхакӀуэм, — цӀыхухэм щащӀэнур тэмэму зыщӀэрэ Тхьэм абыхэм теухуауэ нэхъапэу къыжиӀащ. А цӀыхухэр Ӏуэхум къыхыхьэкӀэ, Абы къыжиӀа Ӏуэху дыдэхэр ящӀэ. ТхыдэщӀэ пэжым абыхэм я Ӏуэхухэр етхыж, икӀи бегъымбарӀуатэм епщытэмэ, ахэр абы тэмэму хуокӀуэ».
GSAM 31БегъымбарӀуатэр кӀыфӀыгъэм нэху щыхъущ
GSAM 31.1Апостол Петр жеӀэ, щӀыпӀэ кӀыфӀым щытепсэ нэхум хуэдэу, бегъымбарӀуатэм гу лъытапхъэщ. БегъымбарӀуатэм и лампэр щымытмэ, къэкӀуэнур кӀыфӀыгъэ нэс хъунут. Нэхум и мурадыр кӀыфӀыгъэр гъэкӀуэдынращ: щӀыпӀэ кӀыфӀым узыдэкӀуэм, гъуэгур гъэлъэгъуэн, икӀи ар нахуэу гъэлъэгъуэн, гъуэгурыкӀуэм, лъэбакъуэ къэскӀэ, гъуэгур илъагъуу, къыхихыфын папщӀэ. «Уи псалъэр, — жеӀэ уэрэд лъапӀэхэр зытхым, — си лъэхэм я лампэщ, си гъуэгум и нэхущ».32 ЦӀыху Ӏущым жеӀэ: «ЦӀыху щыпкъэм и гъуэгур тепсэ нэхум хуэдэщ, махуэр нахуэ нэс хъуху нэхъри-нэхъыбэу нэху щӀыхуэ».33 Аращи, зэманыр блэкӀыу дыхуэкӀуэм, Тхьэм и Псалъэр, нэхъыбэрэ бегъымбарӀуатэхэр зэрызэщӀэмкӀэ, нэхъри-нэхъыбэу къызэӀуахынущ. Библием еджэм абы нэхъри-нахуэу къыхуегъэлъэгъуэ ар мыкӀуэдыжын нэхумрэ махуэ мыухынымрэ хуэзышэ гъуэгум пэжу зэрытетыр.
GSAM 31Едем щӀэдзауэ кӀэухым нэс Ӏуэхугъуэ нэхъыщхьищ
GSAM 31.2Тхыгъэ ЛъапӀэм и нэхумкӀэ Тхьэм и лъэпкъым и гъуэгур Едем щӀэдзауэ кӀэухым нэс дэплъкӀэ, Ӏуэхугъуищ нэхъыщхьэу къыхощ. Япэр Мэсихь япэу къызэрыкӀуарщ, цӀыху щыфа зэрыхъуарщ, Еммануил къызэрыкӀуарщ — Тхьэр цӀыху щыфэу къызэрызэӀуихарщ; етӀуанэр, КӀыфӀыгъэм и лъэхъэнэм — дэкъузэныгъэм и илъэс 1260-м, Зиусхьэным и Псалъэр цӀыху къызэрыкӀуэхэм тӀэкӀуэ хъуауэ къытращӀыхьауэ щытым — иужькӀэ къэунэхуа Реформацэ инырщ: члисэр щӀыпӀэ нэщӀым зэрыщыӀа щытыкӀэм къызэрикӀыжар, Тхыгъэ ЛъапӀэр псоми еджэфынрэ Абы и хуэныгъэр ящӀэфынрэ щӀыпӀэм зэрырагъэуварщ; ещанэр ди Зиусхьэныр етӀуанэу къызэрыкӀуэнурщ, дунейр къыщыхъу лъандэрэ и бегъымбар лъапӀэ псоми я жьэмкӀэ къыжиӀа, Ӏуэху псори къызэгъэпэщыжын зэманыр къихьын папщӀэ. Абы «лӀэщӀыгъуэхэм я бэнэныгъэр» — гуэныхьымрэ щыпкъагъэмрэ я зэхуаку дэлъ бэнэныгъэр — иухынущ, лӀэщӀыгъуэ псори зыхуэкӀуэ щӀыхьым и лъэхъэнэр къигъэхьэнущ.
GSAM 32БегъымбарӀуатэм кӀэухым нэс гъуэгум и нэщэнэхэр къегъэлъагъуэ
GSAM 32.1БегъымбарӀуатэм и псалъэ щыпкъэм, ди лъэбакъуэхэр зезышэ нэхуу, кӀыфӀыгъэм гъуэгу пэжыр къыдэзылъагъуу, гу лъыдэтэмэ, гъуэгур бегъымбар псалъэм нахуэу къыщыгъэлъэгъуауэ къэдгъуэтынущ, зэманыр блэкӀыу, Мэсихь и ЕтӀуанэ къэкӀуэгъуэм нэс. Ар апхуэдэу щыти, бегъымбарӀуатэм и нэхум быдэу кӀэлъыкӀуэхэм махуэшхуэр къызэрыблагъэр зыгъэлъагъуэ нэщэнэхэр яцӀыхунущ. КъищынэмыщӀауэ, пэжыгъэм и хъыбархэм хэту, быдэу зиужь Зиусхьэным и лэжьыгъэри яцӀыхунущ; а хъыбархэм цӀыху гуп ягъэхьэзырын хуейщ, Ар къэкӀуэкӀэ мамыру ирихьэлӀэн папщӀэ.
GSAM 32.2Тхыгъэ ЛъапӀэм къыжеӀэ Зиусхьэным и махуэр цӀыхубэм «жэщым дыгъум хуэдэу» къатепщӀэну.34 Ауэ Зиусхьэным и ущием тетхэм теухуауэ абы жеӀэ: «Фэ, си къуэшхэ, кӀыфӀыгъэм фыхэткъым, а махуэр дыгъум хуэдэу къыфтепщӀэн папщӀэ. Фэ псори нэхум и бынхэщ, махуэм и бынхэщ».35
GSAM 32Зиусхьэным зэрифишар фи гум къэвгъэкӀыж
GSAM 32.3Адвентистскэ зэщӀэхъееныгъэм Зиусхьэным дыкъызэрыщишар ди гум къедгъэкӀыжкӀэ, гу лъытапхъэщ: Тхьэм и мурад зэман псоми щитащ и лъэпкъым абыхэм папщӀэ къигъэлъэгъуа и хъумэныгъэмрэ и къарумрэ я гум ирагъэкӀыжыну. Израилыр Тхьэм и щӀыб хуищӀыжу щӀэкӀуэда щхьэусыгъуэхэр къиӀуэтэжу, уэрэд лъапӀэхэр зытхым жеӀэ: «Абыхэм ягу щӀэкӀуэдащ ахэр къэзыгъэла Тхьэр, Мысыр Ӏуэху инхэр щэзылэжьа, Хьэм и щӀыналъэм телъыджэ Ӏуэхухэр щэзыщӀа, Хы Плъыжьым и деж Ӏуэху шынагъуэхэр къэзыгъэлъэгъуар».36 Зиусхьэным Израилыр зэришар ягу къагъэкӀыжыныр ахэм фӀыуэ яхуэщытауэ щытмэ, дэри ар фӀыуэ дыхуэщыткъэ? И гур хуабжьу гъэгуфӀауэ уэрэд лъапӀэхэр зытхым аргуэру жеӀэ: «Си псэ, Зиусхьэным щӀыхь хуэщӀ, икӀи и фӀыщӀэ псори уи гум щӀэмыгъэкӀуэд».37
GSAM 33.1ЛӀэщӀыгъуэ псоми Тхьэм пэжыгъэ мыхьэнэшхуэ зиӀэхэр иӀащ, и гущӀэгъумкӀэ цӀыху гупыр гуэныхьым и пщылӀыгъэм къыщӀигъэкӀыжынрэ, уафэ Ханааным щӀыхьэну игъэхьэзырынрэ папщӀэ. А пэжыгъэхэр къэзыӀуатахэм Зиусхьэным ящигъэкӀуэкӀа Ӏуэхухэм уегупсысэныр сэбэп хэлъщ.
GSAM 33Ӏэмал нэхъ цӀыкӀухэмкӀэ къэхъуа Ӏуэху инхэр — Д’Обинье и щыхьэтыгъэ
GSAM 33.2Д’Обинье и «Реформацэм и тхыдэ» тхылъым жеӀэ: «Тхьэм и лэжьыгъэр лӀэщӀыгъуэхэм хэту егъэхьэзыр, ауэ и зэманыр къэсыкӀэ, Ӏэмал нэхъ къаруншэхэмкӀэ егъэзэщӀэ. Ӏэмал нэхъ цӀыкӀухэмкӀэ Ӏуэху инхэр гъэзэщӀэн — аращ Тхьэм и хабзэр. ЩӀыуэпсым дэтхэнэ щӀыпӀэми зи къару зезыхьэ мы хабзэр тхыдэм хэтщ».38
GSAM 33.3Тхьэм пасэрей зэманым цӀыху лъэпкъ хэхар езым и лъэпкъ хэхахыуэ игъэувэн папщӀэ къыхихыну щиублэм, цӀыху зы — Ибрэхьим — къыщиджащ, халдейхэм я Ур къалэм мэжусхэм я зэхуакум щыпсэууэ щытам. Абы щӀэблэ куэд къыщӀэхъуащ; ауэ ахэр лъэпкъу щагъэувам, уафэм и Тхьэм абыхэм теухуауэ жиӀащ: «Зиусхьэным фэ фӀыуэ фыщӀилъэгъуар, фыщӀыхихар, нэгъуэщӀ лъэпкъхэм фыщыщым нэхърэ фызэрыкуэдым къыхэкӀыу аракъым; фэ лъэпкъ псоми я нэхъ мащӀэу фыщытащ».39
GSAM 33.4Аргуэру, и лъэпкъыр Мысырым щыпщылӀу зэрыщытым къыщӀигъэкӀыжыну зыхуейм, ахэм пащэу къыхихащ сабиигъуэм мазищкӀэ и анэм и унэм щӀэщӀа щыта, итӀанэ къамылым къыхаӀуа, къуатынкӀэ хащӀэча кхъухь цӀыкӀу къызэрыкӀуэм гъэлъу, Нил псыхъуэм и хъумэныгъэм хуагъэза цӀыхур. Ауэ а Муса дыдэм, зэхащӀыкӀыфын ныбжьым щыщӀидзэм, «гуэныхьым и гуфӀэгъуэ зэманкӀэ щыӀэм» щыхуегъэгуфӀэным нэхърэ, Тхьэм и лъэпкъым щӀыгъуу гугъуехь илыгъын Ӏэдэб гъуэгур къыхихащ.40
GSAM 34Гидеон и текӀуэныгъэр
GSAM 34.1ИужькӀэ, Зиусхьэным Израилыр мидианхэмрэ амалекхэмрэ къахихыжыну зыхуейм, абыхэм израилхэм я щӀыналъэм «пкӀауэхэм хуэдэу куэду» къыщыхьауэ, щӀым кърит шхынхэр къутащ, «Израилым шхын лъэпкъ хуамыгъэнэжу, мэлым щыщуи, жэмым щыщуи, шыдым щыщуи». Зиусхьэным мелыӀыч Гидеон и деж игъэкащ. Иоас и къуэу мы цӀыхур гуэдз тӀэкӀу къиӀуэу и бийхэм щӀихъумэн хуей хъуауэ гугъуехьым нэсат. МелыӀычым Израилыр къигъэлын хуейуэ жрищӀам, Гидеон игъэщӀэгъуауэ еупщащ: «СыткӀэ сэ Израилыр къызгъэлынур? Мес, си унагъуэр Манасси и деж нэхъ тхьэмыщкӀэщ, сэри си адэм и унэм исхэм я нэхъ мащӀэр сэращ».41 А цӀыху Ӏэдэб тхьэмыщкӀэ дыдэр и цӀыху 300-м ящӀыгъуу ежьащ, уэздыгъэ къызэрыкӀуэхэмрэ кхъуэщынхэмрэ яӀыгъыу (цӀыхум и акъыл гъунэ зиӀэм жьэлэу хуэщытыну Ӏуэху). Тхьэр я къаруу ящӀри, текӀуэныгъэшхуэ къахьащ. Къегъэлыныгъэм ипэкӀэ Гидеон бегъымбар Амос жиӀам хуэдэ гъыбзэ жиӀэнут: «ХэткӀэ Якъуб къэтэджыфынур? Ар мащӀэщи».42
GSAM 34ӀэшхапӀэм илъ сабийр
GSAM 34.2Зиусхьэным и гъэбелджыла зэманым цӀыху лъэпкъыр Къэзыгъэлыр къалъхуащ, икӀи мэлыхъуэхэм Ар ӀэшхапӀэм илъу къагъуэтащ. И щӀылъэ благъэхэр гъащӀэм и лэжьыгъэ Ӏэдэбхэм, щӀыхь зыпылъхэм елэжьырт. ЩӀылъэм и тхьэмыщкӀагъэм теухуауэ Къэзыгъэлым жиӀащ: «Бажэхэм гъуэхэр яӀэщ, уафэм ит къуалэбзухэм абгъуэхэр яӀэщ, ауэ ЦӀыхум и Къуэм и щхьэр щигъэлъэн щӀыпӀэ иӀэкъым».43 Абы и апостолхэр къыхихащ «цӀыху лъэпкъ нэхъ лъахъшэхэм я зэхуакум, нэхъымащӀэ дыдэм ящыщхэу щымытми, цӀыху лъэпкъ зэхуакухэм я инагъым зымысыжхэм. Ӏуэху псори дунейм къригъэлъэгъуэну гъэхьэзырт, лэжьыгъэр цӀыхум и Ӏуэхуу щымыту, Тхьэм и Ӏуэхуу зэрыщытыр».
GSAM 35Ӏущ куэд къыщаджакъым
GSAM 35.1Япэрей члисэм и махуэхэм щылэжьа Ӏуэхум теухуауэ Павел жиӀащ: «Тхьэм и жьэлэгъэр цӀыхухэм нэхърэ нэхъ Ӏущщ, Тхьэм и къаруншагъэри цӀыхухэм нэхърэ нэхъ лъэщщ. Си къуэшхэ, фэ фызэрыкъыщаджар флъагъущ: цӀыхум и щыфэмкӀэ Ӏущхэм ящыщ куэд къыщаджакъым, къару зиӀэхэм ящыщ куэд къыщаджакъым, лъэпкъ лъапӀэхэм къыщӀэкӀахэм ящыщ куэд къыщаджакъым. Ауэ Тхьэм дунейм жьэлэу щалъытэр къыхихащ, Ӏущхэр игъэукӀытэн папщӀэ; Тхьэм дунейм къаруншэу щыӀэр къыхихащ, къару зиӀэхэр игъэукӀытэн папщӀэ. Тхьэм дунейм мащӀэу щалъытэр, щагъэлъахъшэхэр, щымыӀэу щалъытэ Ӏуэхухэри къыхихащ, щыӀэхэр гъэкӀуэдын папщӀэ; цӀыху зыми Абы и пащхьэм щӀыхьыр езым и щхьэм хуимыщӀын папщӀэ».44
GSAM 35Реформацэм хэта цӀыху Ӏэдэбхэр
GSAM 35.2А хабзэ дыдэр лӀэщӀыгъуэ 16-м и реформатор инхэм я гъащӀэхэм къыщыгъэлъэгъуауэ къэдгъуэт. ТхыдэщӀэм жеӀэ: «Реформатор Цвингли Альп бгыщхьэхэм мэлыхъуэ и унэм къикӀащ; Реформацэм и дин-щӀэныгъэлӀ Меланхтон ӀэщэщӀ и лэжьыгъапӀэм къикӀащ; Лютер шэхтёр тхьэмыщкӀэм и унэм къикӀащ». Езым теухуауэ Лютер жиӀащ: «Си адэ-анэхэр хуабжьу тхьэмыщкӀэт. Си адэр пхъэпыупщӀ тхьэмыщкӀэт (иужькӀэ ар шэхтёр хъуащ), си анэми куэдрэ пхъэ и щӀыбым трихьэрт, и бынхэр ипӀыным папщӀэ Ӏэмал къигъуэтыну. Дэ ди щхьэкӀэ абыхэм лэжьыгъэ нэхъ гугъу дыдэр яшэчащ».
GSAM 35.3ЦӀыхухэр Зиусхьэным хуэлэжьэну къызэрыщаджэм теухуауэ апостол Якъуб жеӀэ: «Си къуэш фӀэфӀхэ, фыкъэдаӀуэ: мы дунейм тхьэмыщкӀэу щыӀэхэр Тхьэм къыхимыха? ФӀэщхъуныгъэмкӀэ къулейхэр ахэрщ, Абы фӀыуэ зылъагъухэм яритыну псалъэ зритам хуэдэу, и пащтыхьыгъуэр щӀэину къызылъысынухэри ахэрщ».45
GSAM 35Япэрей методистхэр
GSAM 35.4Реформаторхэм я лэжьыгъэр зэрызыужьар кӀэлъыдоплъурэ методизмэм и япэ махуэхэм дынэсыкӀэ, уасэншэу къыщащтэ гущӀэгъум и егъэджэныгъэр къыщыӀуэтахуэм, абы Тхьэм и къарур кӀэлъызэрыкӀуар къэдгъуэт. Мэсихь и фӀылъагъуныгъэ нэфӀым щӀыгъуу, а егъэджэныгъэр цӀыхухэм пэжу хуагъэувэрэ, фӀэщхъуныгъэ псэуу къащтэрэ щыщытам, зи фӀэщ хъухэм я гуэныхь блэкӀахэм къахущӀагъэгъуа къудейуэ щытакъым: гъащӀэ лъапӀэу псэуфыну къэзыгъэщӀ и къаруи къагъуэтащ. Методизмэр Ӏэдэбу щӀидзащ, икӀи дин-лэжьакӀуэхэмрэ члисэм хэт цӀыху къызэрыкӀуэхэмрэ я фӀэщхъуныгъэмрэ я гугъэ щыпкъэмрэ елъытауэ Тхьэм и нэфӀыр къыщыхуащ.
GSAM 36.1Адвентистскэ зэщӀэхъееныгъэм пыщӀа Ӏуэхугъуэхэмрэ зэфӀэкӀахэмрэ кӀэлъыдоплъурэ, къэдгъуэт абы и щӀэдзапӀэр цӀыху тхьэмыщкӀэхэмрэ цӀэрыӀуэ щымытхэмрэ я зэхуакум зэрыщыӀар, Зиусхьэным и лэжьыгъэу цӀыхумкӀэ егъэзэщӀа псоми хуэдэу. Ауэ мы лэжьыгъэшхуэр зытет щыхьэтхэр куууэ зэримыгъэщӀауэ, а щхьэусыгъуэм папщӀэ абы пэщӀэувэу унафэ зыми имыщӀ. Армыхъумэ, Зиусхьэным «Ӏуэху цӀыкӀухэм я махуэр зыгъэмащӀэр хэт?» жриӀа цӀыхухэм я щытыкӀэм деж ахэр щызэрыщытыр къыщӀэкӀынущ.46
GSAM 36Экк Лютер къызэрыжриӀэжар
GSAM 36.2Егъэджэныгъэм и Ӏуэху гуэр пэжрэ пцӀырэ зэрыщытыр ар къэзыщтэхэм зэрымащӀэм е зэрыкуэдым елъытауэ зэгъэпщэну хуейхэм сэбэп яхуэхъун папщӀэ, Лютеррэ Эккрэ я зэхуаку къэута дауэм и Ӏыхьэ гуэр къыдокӀыр. Лютер Тхыгъэ ЛъапӀэм зыщытегъэувэм, цӀыхухэм я гупсысэхэр Тхьэм и Псалъэм нэхърэ нэхъ лъагэу зэрагъэувэным хуиту зэрыщытым пэщӀэувэну щытегушхуэм, Экк ауан япылъ мы псалъэхэмкӀэ жэуап къитыжащ: «Псори зыгъэлъапӀэ дин-щӀэныгъэлӀым и Ӏэдэбагъэмрэ и гъэунэщӀыныгъэмрэ сыщогъэщӀэгъу: ар зэрыхущӀокъуэр щхьэзакъуэу члисэм и адэ цӀэрыӀуэ куэдым пэщӀэувэну, икӀи папэ нэхъыщхьэхэм, члисэ зэхуэсхэм, дин-щӀэныгъэлӀхэм, университетхэм нэхърэ нэхъыбэ ищӀэу зегъэӀу! ... Шэч хэмылъу, гъэщӀэгъуэнут, адэ лъапӀэр къэунэхуху Тхьэм и лъапӀэ цӀыху куэдымрэ фӀэщхъуныгъэм папщӀэ я псэр зыта куэдымрэ пэжыгъэр къатрищӀыхьатэмэ».
GSAM 36.3А жэуапым Цвингли Цюрих къалэм Джон Фабер жриӀэжамкӀэ жэуап етыну хуэфащэт. Фабер «Ӏуэхур зэрыщытым игъэщӀэгъуауэ» жиӀэрт: «ЛӀэщӀыгъуэ 12-кӀэ къекӀуэкӀа хабзэжьхэр хыфӀадзащ, икӀи чристэн дунейр илъэс 1400-кӀэ щыуэу щытащ жыхуиӀэ гупсысэр нахуэу къэӀуэтащ». Цвингли псынщӀэу жэуап къитыжащ: «Илъэс 1400-кӀэ цӀыхухэм я фӀэщ щыхъуми, щыуагъэр щыуагъэ дыдэу къонэ; икӀи Тхьэм щхьэщэ хуэщӀыным хабзэр щӀыжь зэрыхъуам мыхьэнэ лъэпкъ иӀэкъым, абы и лъабжьэ е хуитыныгъэ Тхыгъэ ЛъапӀэм къыщыхуэмыгъуэтмэ».47
GSAM 37Зиусхьэным и Псалъэмрэ цӀыхум и Ӏущагъэмрэ
GSAM 37.1«Пэжыгъэр сыт?» жыхуиӀэ упщӀэр Зиусхьэным и ПсалъэмкӀэ къэпщытэным и пӀэкӀэ цӀыхухэм я гупсысэхэм утеӀэбыныр шынагъуэ зэрыхъур бегъымбар Хьоше нахуэу къегъэлъагъуэ: «Фэ бзаджагъэр фэващ, хабзэншагъэр фхащ; пцӀым и пхъэщхьэмыщхьэр фшхащ, уи гъуэгум, уи къару зиӀэ цӀыхухэм я куэдэгъым утеӀэбауэ ущытам щхьэкӀэ».48 ЦӀыхум и гур зэман псоми цӀыхум и гугъу хъун хуейуэ къекӀуэкӀащ; ауэ Зиусхьэныр «къэтэджынурэ щӀылъэр шынагъуэу игъэсысыну» зэманым дыкъыщыблэгъэм, бегъымбар Есихь мыпхуэдэу къыдоущии: «ЦӀыхум фыщымыгугъыж; абы и бауэр и пэгъуанэхэм итщ; сыткӀэ ар лъапӀэу плъытэн хуейр?».49
GSAM 37.2Мы лъэныкъуэкӀэ щыӀэ шынагъуэм теухуауэ Тхыгъэ ЛъапӀэм дызэригъэсакъым къыхэкӀкӀэ, адвентистскэ зэщӀэхъееныгъэр Ӏэдэбу щӀидзам щхьэкӀэ, е дунейм ину зылъытэ цӀыхухэр а Ӏуэхум къызэрыхуэмыувам щхьэкӀэ, ар зэрызэгупсысым хуэмефэу илъытауэ, зыми псынщӀэу хьэкум тримыщӀ. АтӀэ псоми абы къигъэува Ӏуэхухэр куууэ къапщытэ хъун хуейщ. Пэжыгъэр уасэ зытемыхуэ лъапӀэщ; абы епщытэмэ, цӀыхухэм я гупсысэ къудейхэр уасэншэ щӀакӀэщ.
Notes
- 2 Тимофей 1:9 ↩
- Дэвид Х. Монтгомери, «Американ тарихэм и нэхъыщхьэ хъыбархэр», 1902 гъэм и тхылъ, 8, 9 н.п. ↩
- Еврейхэр 6:19. ↩
- 1 Фессалоникхэр 2:19. ↩
- Апостолхэм я лэжьыгъэ 24:14, 15. ↩
- Апостолхэм я лэжьыгъэ 26:6-8. ↩
- Апостолхэм я лэжьыгъэ 28:20. ↩
- Тит 2:11-13. ↩
- 1 Петр 1:3-7. ↩
- Исаиа 45:18. ↩
- Псалом 115:16. ↩
- Екклесиаст 7:29. ↩
- Второзаконие 32:8, ↩
- Апостолхэм я лэжьыгъэ 17:26-28. ↩
- Исаиа 60:21. ↩
- Исаиа 33:24. ↩
- Псалом 37:11. ↩
- 2 Петр 1:16-19. ↩
- Матфей 16:28; ↩
- Лука 9:27. ↩
- 1 Коринфянхэр 15:51, 52. ↩
- Иоанн 13:19. ↩
- Исаиа 46:9, 10. ↩
- Исаиа 48:3-7. ↩
- КъызэӀузых 22:10. ↩
- КъызэӀузых 1:3. ↩
- Муса и 5-нэ тхылъ 29:29. ↩
- Матфей 24:15. ↩
- Есихь 29:11-14. ↩
- Петр и 2-нэ тхыгъэ 1:20, 21. ↩
- Яхья 16:13. ↩
- Уэрэд лъапӀэхэр 119:105. ↩
- Псалъэжьхэр 4:18. ↩
- Фессалоникхэм я 1-нэ тхыгъэ 5:2; Петр и 2-нэ тхыгъэ 3:10. ↩
- Фессалоникхэм я 1-нэ тхыгъэ 5:4, 5. ↩
- Уэрэд лъапӀэхэр 106:21, 22. ↩
- Уэрэд лъапӀэхэр 103:2. ↩
- «Реформацэм и тхыдэ», тхылъ 2, Ӏыхьэ 1, абзац 1. ↩
- Муса и 5-нэ тхылъ 7:7. ↩
- Еврейхэм 11:25. ↩
- ХьэкумщӀхэр 6:4, 5, 15. ↩
- Амос 7:2. ↩
- Матфей 8:20. ↩
- Коринфхэм я 1-нэ тхыгъэ 1:25-29. ↩
- Якъуб 2:5. ↩
- Захарие 4:10. ↩
- Уайли и «Протестантизмэм и тхыдэ», Ӏыхьэ 12, абзацхэр 16, 17; Кассел къыдэкӀыгъуэ, напэ 458. ↩
- Хьоше 10:13. ↩
- Есихь 2:22. ↩