Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
09 / 31
09 / 31

6 Ӏыхьэ — Хъыбарымрэ хъыбарзехьэхэмрэ

John Norton Loughborough

GSAM 108.1«Теплъэгъуэр тхы, ар гурыӀуэгъуэу пхъэмбгъухэм тетхы, абы еджэзыгъэр жэнын папщӀэ. Теплъэгъуэм папщӀэ зэман хухаха щыӀэщ, кӀэухым ар къэпсэлъэнущ, пцӀы жиӀэнукъым; игувми, абы пэплъэ, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ ар шэчыншэу къэкӀуэнущ, къыщыкӀуэн хуей зэманым къыкӀэрыхунукъым.»1

GSAM 108.2«Сэ уафэм и кум нэгъуэщӀ мелыӀычыр щылъэтэу слъэгъуащ. Абы щӀылъэм тетхэмрэ лъэпкъ, щӀэблэ, бзэ, цӀыхубэ псоми яхуиӀуатэну мыухыж хъыбарыфӀыр иӀащ. Абы макъ лъэщкӀэ мыпхуэдэу жиӀащ: Тхьэм фыщышынэ, Абы щытхъу хуэфщӀ; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ, и хьэкум и сыхьэт къэсащ; уафэрэ щӀылъэмрэ тенджызымрэ псы къыщыдэкӀхэмрэ къэзыгъэщӀам щхьэщэ хуэфщӀ.»2

GSAM 108.3Адвент хъыбарыр зыӀуатэхэм жаӀэрт бегъымбар Хабакук зи гугъу ищӀа мы «теплъэгъуэм», абы и «зэман хухахам» и гъусэу, Даниелрэ Откровение тхылъым и автор Яхьярэ я бегъымбарӀуатэ теплъэгъуэхэр зэрыхиубыдэр. Ахэр бегъымбарӀуатэ таблицэхэм щаубзыхуауэ гурыӀуэгъуэ дыдэу ящӀащ, и тхылъым еджэзыгъэр пэжу «жэныну» икӀи адрейхэм хъыбар къегъэлъэтыну лъэкӀынт.

GSAM 108Хъыбар убзыхуа

GSAM 108.4Адвентист лъэпкъым яӀуатэ хъыбарыр Феликс пащхьэм Павел къыщыжиӀа «Пэжыгъэ, зызэтеӀыгъэныгъэ, къэкӀуэну хьэкум» псалъэхэр къудейтэкъым. Мартин Лютер Библиер зэридзэкӀар иухыжа нэужь, и лӀэныгъэм зэман цӀыкӀухэм япэ, «Хьэкумыр жыжьэкъым жысӀэу сыщытщ; пэжу, Зиусхьэнэр Езыри илъэс 300-м нэхъыбэкӀэ къэмыкӀуэу щытынукъым» жиӀа псалъэри арэтэкъым. Джон Уэслей «илъэс 100 хуэдиз дэкӀмэ, илъэс мин зи кӀыхьагъ зэманыр къыщӀэдзэнкӀэ мэхъу» жиӀари арэтэкъым. Адвентистхэм жаӀэрт Откровение 14:6, 7-м нэщэнэкӀэ къыщагъэлъэгъуа хъыбарыр, «И хьэкум и сыхьэт къэсащ», икӀи Откровение 10:6-м и макъыр, «Зэман иджы щыӀэжынукъым», яӀуатэу. Апхуэдэ бегъымбарӀуатэр «къэкӀуэну», «илъэс 300 нэужь» е «илъэс 100 нэужь» къэхъуну къэгъэлъэтынымкӀэ зэфӀэмыкӀуэну, атӀэ убзыхуауэ «къэсащ» зэрыжыхуэным хуэдэу щытынт. Адвентист лъэпкъым мы хъыбарыр, бегъымбарӀуатэхэм зэрагъэувым хуэдэ убзыхуагъэкӀэ, дуней псом щаӀуэтащ.

GSAM 109Хьисэ Мэсихь и ЕтӀуанэ къэкӀуэгъуэм деж хьэкум

GSAM 109.1Мы хъыбарыр япэ къегъэлъэт зэманым христианскэ динхэм япсори хьэкумыр Хьисэ Мэсихь и ЕтӀуанэ къэкӀуэгъуэм деж къэхъунущ жаӀэрт. Аращи, апхуэдэ щытыкӀэм щыт лъэпкъым «хьэкум и сыхьэт къэсащ» хъыбар къегъэлъэтмэ, Хьисэ Мэсихь къэкӀуэнур къегъэлъэтын хуейуэ хъунт. Пэж дыдэу, хъыбарым къару езытар икӀи цӀыхухэм нэхъ лъэщу къыхэзыгъэщӀыкӀар зэман хухахар къагъэлъэтынырщ. Япэ, дунейм и кӀэухыр «иудей илъэсыр» 1843 гъэм хэту къэхъунущ жаӀащ, ар 1843 гъэм март 21-м къыщӀэдзауэ 1844 гъэм март 21-м нэс зэманым хэтщ. Мы зэманыр блэкӀа нэужь, 1844 гъэм и «жэщ ныкъуэм къэӀуа макъ» журналым зэрыжиӀэмкӀэ, бегъымбарӀуатэ зэманхэм я кӀэухым махуэ убзыхуа хухахащ. Ар иудей мазэ ебланэм и махуэ епщӀанэрщ, 1844 гъэм октябр 22-м хуэкӀуэр.

GSAM 109Махуэ 2300-р зэрабжыр

GSAM 109.2Зэманым — 1843 гъэм — и лъабжьэр Даниел 8-м къызэрыгъэлъэгъуа махуэ 2300-рщ. Мы «махуэхэр» къэралхэр псэущхьэхэмкӀэ къыщагъэлъагъуэ бегъымбарӀуатэхэм епхауэ щыт щхьэкӀэ, «махуэхэр» илъэсхэр къигъэлъагъуэу символу къэгъэсэбэпын хуейт, Бжыгъэхэр 14:34-мрэ Иезекиел 4:5, 6-мрэ Тхьэм зэрыщызэхигъэкӀым хуэдэу. Даниел 9-м и тхьэмахуэ блыщӀыр — махуэ 490 — махуэ 2300-м и япэ Ӏыхьэ хъун хуейт, зэманитӀри зэуэ къыщӀидзащ. Даниел 9-м къэгъэлъагъуа лъэхъэнэм и щӀэдзапӀэр «Иерусалим къэгъэщӀэжыну икӀи къэгъэуважыну унафэр къыдэкӀыныр» щыт. Мы унафэр Артаксеркс Лонгиманус и илъэс ебланэм, ди зэманым ипэкӀэ 457 гъэм, Езра 7-м зэрытхымкӀэ къыдэкӀащ.

GSAM 110.1Тхьэмахуэ блыщӀым и щӀэдзапӀэр мы зэманыр щытмэ, ар пэж зэрыщытар къэгъэлъагъуэу щытщ: ди зэманым ипэкӀэ 457 гъэм къыщӀэдзауэ тхьэмахуэ 69 — илъэс 483 — нэужь, ди зэманым и 27 гъэм, Хьисэ Мэсихь Яхья псыкӀэ зригъэумэхъащ икӀи и лэжьыгъэр къыщӀидзащ, «Зэманыр къэсащ» жиӀэу.3 И лэжьыгъэм и щӀэдзапӀэ ди зэманым и 27 гъэм, а зэманым къыщӀэдзауэ илъэсищрэ ныкъуэрэ дэкӀа нэужь, «тхьэмахуэ еблыщӀанэм и кум» Хьисэ Мэсихь жорым кӀэрырагъэӀулӀащ; лъэпкъ иудейхэм ящыщ лэжьыгъэ зэхуэщӀэр ди зэманым и 34 гъэм къэухуащ; лъэпкъ нэмыщӀхэм яхуэ апостол хъуа Саул псынщӀэу Мэсихь и фӀэщхъуныгъэм къыхыхьащ. Мы псори тхьэмахуэ блыщӀыр а зэманым къэухуэ зэрыщытар, аращи ар ди зэманым ипэкӀэ 457 гъэм къыщӀэдза зэрыщытар къэгъэлъагъуэщ. Ахэр мыпхуэдэу бжащ: 2300-м 457 къыхэпхымэ, 1843 къонэ. 457 илъэсхэр ди зэманым ипэкӀэ щыта щхьэкӀэ, махуэ 2300-м и кӀэухыр 1843 гъэм и кӀэухым тохуэ.

GSAM 110Бийхэм пэжу зэралъытэр

GSAM 110.2«Пэжыгъэм и бийхэм езыхэм ар пэжу зэралъытэр щыхьэтыгъэхэм я нэхъыфӀщ» жиӀэныр пэжу къегъэлъагъуэ. Адвент хъыбарым и бийхэм ящыщу зыми Зиусхьэн и лъэпкъым я зэхэзыгъэкӀ хьэкум Хьисэ Мэсихь къэкӀуэм япэ къэхъунущ жыхуиӀакъым; мы ӀуэхумкӀэ адвентистхэм я щытыкӀэм хуэдэу зэхэщӀыкӀащ. Мы псалъэм и пэжыгъэр къэгъэлъагъуэн папщӀэ, бий нэхъыщхьэ тӀу деж къыщӀэкӀа псалъэхэр дгъэӀуэтэнщ.

GSAM 110.3Н. Колвер 1842 гъэм Бостон къалэм Марлборо урамым и члисэм адвентистхэм пэщӀэувэу уаз щищӀым, мыпхуэдэу жиӀащ:

GSAM 111.1«Мы махуэхэр илъэсхэру щытмэ, дунейм и кӀэухыр 1843 гъэм мэхъунущ; дэтхэнэ еджакӀуэ щӀалэми ар зэхищӀыкӀыфынущ. Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ, 490 Хьисэ Мэсихь и лӀэныгъэм къэухуэмэ, махуэ 2300 1843 гъэм къэухунущ; дунейм и кӀэухыр къэхъун хуейщ, нэгъуэщӀ Ӏуэху къэхъуну зэрыщытыр къэгъэлъэгъуэн мыхъумэ, ауэ ар къэгъэлъэгъуэн зэрыхъунур сэ слъагъуркъым.»

GSAM 111.2Профессор Стюарт а зэман дыдэм нэблагъэу мыпхуэдэу жиӀащ:

GSAM 111.2«Мы Ӏуэхум и телъыджагъэр мыращ: английскэми американскэми я дунейм Библиер зэпкърызыфхэм я нэхъыбэр илъэс куэдкӀэ Даниелрэ Апокалипсисымрэ я «махуэхэр» илъэсхэм я къэгъэлъагъуэныгъэу е символхэу зэрыхуэфащэр зэхашӀэрт. ЦӀыху куэдыр зытет мы хабзэр — псори зытетым нэблагъэщ жысӀэми хъунущ — къыздыщӀэдзар зэхэсщӀыкӀыну сэ гугъу къысщыхъуащ.»

GSAM 111Профессор Буш и щыхьэтыгъэ

GSAM 111.3Профессор Буш жиӀащ: «Миллер зэманымкӀэ къыпэщӀэувэ дэтхэнэми ар и нэхъ лъэщ ӀыхьэмкӀэ пэщӀоувэр. И зэманыр пэжщ; ауэ къэхъун хуей Ӏуэхум теухуауэ ар щыуэщ.» Буш Хьисэ Мэсихь къэкӀуэм япэ дунейм тет цӀыху псори Мэсихь и фӀэщхъуныгъэм къыхыхьэнущ жыхуиӀэу фӀэщ ищӀырт. И теориям тету, илъэс мин зи кӀыхьагъ зэманыр 1844 гъэм къыщӀэдзэн хуейт.

GSAM 111.4Адвент фӀэщхъуныгъэм и дин-лэжьакӀуэхэм я публичнэ псалъэхэмкӀэ къыжаӀэрт дунейм и тхыдэм къызэригъэлъагъуэмкӀэ лъэпкъ зэмылӀэужьыгъуэхэр Даниел 2-м и сурэтым къыщыгъэлъэгъуа щытыкӀэ дыдэм зэритыр: мывэр сурэтым и лъакъуэхэм еуэн, уафэм и Тхьэм и тетыгъуэр къызэщӀэхъун хуейт. 7-м и тхылъым «тетыгъуэр, унафэщӀэныгъэр, уафэ псом щӀэт тетыгъуэхэм я нэхъыщхьагъэр Нэхъ Лъагэм и цӀыху лъапӀэхэм ятынущ» жиӀащ. Ахэм цӀыхухэм ягу къагъэлъэтэрт физическэ, политическэ, моральнэ нэщэнэхэр Зиусхьэнэр къэкӀуэну зэманым къэлъэгъуэн хуейуэ Тхылъым зэрыжыхуэм хуэдэ дыдэу зэрыщытыр.

GSAM 111Уафэм щыӀэ телъыджэхэр

GSAM 111.5Зиусхьэнэр бегъымбар Джоелым и жьэкӀэ мыпхуэдэу жиӀащ: «Уафэмрэ щӀылъэмрэ телъыджэхэр сщӀэнщ: лъыр, мафӀэ, Ӏугъуэ пкъохэр. Дыгъэр кӀыфӀ хъунущ, мазэр лъыр хуэдэ хъунущ, Зиусхьэнэм и махуэ ин, шынэ зиӀэ махуэр къэсыху япэ.»4 Адвентистхэм фӀэщхъуныгъэ щащӀащ икӀи щаӀуэрт: иужьрей лӀэщӀыгъуэхэм я аврора бореалисыр, «ищхъэрэ нэхугъэ» зэрыжаӀэр, бегъымбарым и зэхэщӀыкӀэм хуэфӀащэ «мафӀэмрэ Ӏугъуэ пкъохэмрэ» щыт. Тхылъхэм къызэрыгъэлъагъуэмкӀэ (мыбдежым щыхьэт зэрыщыт Эдинбург энциклопедие къыдэджэжынщ), мы зэманым япэ мы нэщэнэр нэхъыбэу къэлъэгъуэнатэкъым.

GSAM 112.1Аращи, Зиусхьэнэм псынщӀэу къэкӀуэну и хъыбар щӀылъэм и щӀыпӀэ нэхъыжыжьэхэм нэс кӀуэу щыт зэманым, уафэм нэщэнэхэр къыщӀыхуащ. Ахэр пэжыгъэм къару ятыжри, цӀыхухэм я нэ къащӀащ.

GSAM 112.21837 гъэм январым и 25-м мафӀэ хуэдэ ищхъэрэ нэхугъэр уафэм телъыджэ дыдэу къыщыхъуащ. Ар цӀыхубэ нэхъыбэм я гупсысэхэр Джоел бегъымбарым зэрыжыхуэным, Зиусхьэнэм и махуэ ин къэсыжынум япэ къэхъун хуей Ӏуэхум, къегъэщӀащ. Мы нэщэнэм и зэхэщӀыкӀыныгъэр 1839 гъэм октябр 22-м къыдэкӀа «Нью-Йорк Коммершэл Эдвертайзер» газетым къыщӀэкӀащ. Ар сэ Нью-Йорк хэкум Виктор, Онтарио округым слъэгъуа нэщэнэм зэрыхуэдэщ.

GSAM 1121837 гъэм и мафӀэуэ уафэ нэщэнэр

GSAM 112.3«1837 гъэм январым и 25-м жэщым, а нэщэныр [ищхъэрэ нэхугъэр жыхуиӀэщ] къэралым и щӀыпӀэ зэмылӀэужьыгъуэхэм къыщылъэгъуащ, ди еджакӀуэхэм шэчыншэу ягу къэкӀыжынущи. ЩӀылъэр уэскӀэ щэхуа щӀыпӀэм нэщэнэр дахэу, шынэ зиӀэу къэлъэгъуащ. Бгылым пэщӀэу щыт щӀыпӀэм нэщэнэр къэлъэгъуахэм ар «бгылым къежэх мафӀэ толъкъунхэр» хуэдэу зэрыщытар къажрилащ. ЩӀылъэм телъ уэсыр лъыр зэригъусэу мафӀэ хуэдэу щытт; уафэри, апостолым зэрыжиӀэм хуэдэу, «мафӀэкӀэ щӀэгъуауэ» щытт. Мы къэлъэгъуэныгъэр кӀэухым и бегъымбарӀуатэм хуэдэу щытт щхьэкӀэ цӀыхухэр шынат, сабийхэр къащӀэт, «хьэкумыр къэкӀуэнущ?» жаӀэу, уеблэмэ псэущхьэхэри шынагъуэ лъэщкӀэ щтэурт.»

GSAM 113.1Джоел бегъымбарым и мы нэщэнэр Америкэм къыщылъэгъуа къудейтэкъым: Зиусхьэнэм и къэкӀуэгъуэр Британием нэхъыбэу къегъэлъэтхэм, апхуэдэ нэщэнэр а къэралым уафэм къыщӀэгъэуващ. 1839 гъэм октябр 22-м «Нью-Йорк Коммершэл Эдвертайзер» газетым Лондон тхылъхэм къыщӀэкӀа, сентябр 3-м жэщым Британием къэлъэгъуа телъыджэ Ӏуэхум теухуауэ, мыпхуэдэу къегъэлъэтынщ:

GSAM 1131839 гъэм и уафэ нэщэнэр

GSAM 113.2«ЛОНДОН, 1839 гъэм сентябр 5. — Махуэку жэщым сыхьэт 10-м къыщӀэдзауэ дыгъуасэ пщэдджыжьым сыхьэт 3-м нэс, уафэм къыщылъэгъуащ илъэс куэд лъандэрэ къамылъэгъуа телъыджэ нэхъ дахэхэм ящыщ: щӀылъэмкӀэ къехуэ вагъуэхэмрэ ищхъэрэ нэхугъэмрэ. Мы телъыджэ нэщэнэм и япэ нэщэнэр сыхьэт 10 хъуным дакъикъэ пщӀы иӀэжу къэлъэгъуащ: уафэм и ищхъэрэ Ӏыхьэм плъыжь нэху зи плъыфэ, бахъэ хуэдэ зыгуэр къыдэкӀуеящ, икӀи ар хуэм-хуэмурэ уафэм и кум нэс зиубгъуащ. Сыхьэт 10-м е сыхьэт 10:15-м, къуэкӀыпӀэм къыщӀэдзауэ къухьэпӀэм нэс, уафэр зэфӀэкӀа мафӀэу щытт. Ар шынагъуэ дыдэу къэлъагъуэрт, мафӀэс иным къигъэхъуа нэхум хуэдэ дыдэт. Нэхур куэдрэ зэхъуэкӀырт: зэм ехыу къыщыхъурт, иужькӀэ щӀэх нэхугъэ лъэщкӀэ дэкӀуеижырт. Абы щыгъуэ Ӏугъуэ губжэгъуэхэр къыщӀэкӀащ; ахэр зэдэкӀуэу, зэфӀыкӀуэу, псоми «мафӀэм и зэпкъыгъуэ ин» жаӀэрт.»

GSAM 113.3«Къалэм и цӀыхухэр нэхъыбэу шынат; цӀыху мин бжыгъэхэр зэпкъыгъуэ къэхъун зэрыхуэдэм пэщӀэ кӀуат. Бейкер-стрит, Фаррингдон-стрит, Уотлинг-стрит, Ватерлоо-роуд урамхэм и мафӀэ зэхъумакӀуэ Ӏэмэпсымэхэр, Лондон къалэм и адрей урамхэм и мафӀэ зэхъумакӀуэ Ӏэмэпсымэхэри, псори шыхэр щӀащӀри, я къарум къызэрихькӀэ къалэм дэкӀащ; шыгуэхэр, шухэр, цӀыху гупышхуэхэр абыхэм кӀэлъыкӀуэрт. Ахэр Хайгейтрэ Холлоуэйрэ нэс (миль плӀы хуэдиз) кӀуат, щыуагъэр къагурыӀуэн ипэ. Мы нэщэнэхэр сыхьэт тӀум нэхъыбэкӀэ къэлъэгъуащ, пщэдджыжьым нэс ахэр нэхъыщхьэу, дахэу щытхъужащ.»

GSAM 114.1«Пщэдджыжьым и сыхьэт 2-м нэщэнэр хуабжьу дахэу къэлъэгъуащ, ар къэпӀуэтэжыну гугъут. Лондон псори шэджагъуэм хуэдэу нэхут, уафэри хуабжьу къабзэт. А зэманым уафэм и ипщэ Ӏыхьэр пшэншэми, хуабжьу кӀыфӀт; ауэ бжыгъэншэу щыӀа вагъуэхэр дахэу щӀэфӀырт. Уафэм и адрей Ӏыхьэр абы нэхъ тегъэпщэу телъыджэу дахэт: ар къабзэ дыдэт, и нэхугъэри хуабжьу лъэщт. ЗэхъуэкӀа щӀэфӀыгъэ зиӀэ метеорхэр зэпымыууэ зэкӀэлъыкӀуэрт; ахэр уафэм и кум къыщыхъу хуэдэт, итӀанэ зыубгъуу зэпыщэрэзыж хуэдэт. Абы игъэхъуа щытыкӀэр электричествэм къызэрыхэкӀыу хуэдэт. Вагъуэ цӀыкӀу бжыгъэншэхэр уафэмрэ щӀылъэмрэ зэщӀэплъ щӀыпӀэм щӀэпхъуэу, щӀылъэмкӀэ апхуэдизкӀэ псынщӀэу кӀуэрти, я гъуэгур нэкӀэ лъагъуэфыну гугъут. Ахэри зэпыщэрэзыж хуэдэт, уафэм и ныкъуэ псом плъыжь Ӏув зи плъыфэ гъуэз траубгъуу. Плъыфэхэр дахэ дыдэт.»

GSAM 114.2«Сыхьэт 2:30-м нэщэнэм кӀыфӀыгъэмкӀэ зыхъуэжри, кӀыфӀыгъэр зэбгрыкӀыжа нэужь, уафэм и къупщхьэм икӀи щӀылъэм и ипщэ Ӏыхьэм къыщхьэщыта кӀыфӀыгъэ Ӏуфэм и хъуреягъым нэху зэте лэгъупыкъу къэлъэгъуащ. ТӀэкӀу дэкӀа нэужь абы дыжьын нэхугъэм и пкъохэр къыщӀэкӀащ. Ахэр гъэщӀэгъуэну хэхъуэу, а зэман дыдэм къэхъуа плъыжь гъуэзым зэхэлъэдэт; я нэхъ лъагэгъуэм щынэсым, къэлъэгъуэр зыми и гупсысэм къыхуэхьынутэкъым. Вагъуэхэр уафэм и лъэныкъуэ псомкӀэ щӀэпхъуэрт, сыхьэт 4-м нэс, псори щыувыӀэжа зэманым нэс, апхуэдэу щытащ.»

GSAM 114Дыгъэм къыщыхъуа телъыджэхэр

GSAM 114.3Псэууэ щыта хъыбар къегъэлъэтхэм Зиусхьэнэм и къэкӀуэгъуэм и пэжыгъэр къегъэлъэт зэманым, уафэм дунейм и щӀыпӀэхэр зэщӀэу телъыджэ нэщэнэхэр къэлъэгъуащ. Мы псоми дэ тшӀэхъуэну щӀыпӀэ къимыщӀэу, 1843 гъэм декабрэм Англием Норидж къалэм дыгъэр зэрытеплъэм къэгъэлъагъуэнщ. Апхуэдэ нэщэнэр 1844 гъэм сентябр 9-м Коннектикутым Нью-Хэйвен къалэм, шэджагъуэм япэ сыхьэт тӀурэ нэужь сыхьэт тӀу, минхэм къэлъэгъуащ.

GSAM 115Дыгъэм къыщыхъуа телъыджэр

GSAM 115.1ИкӀуэцӀ илъ хъуреягъ цӀыкӀум дыгъэр къегъэлъагъуэ. Ар гъуатӀэ нэху зи плъыфэу щытт. Дыгъэм зэмыщхь жыжьагъхэм къыщыхъура хъуреягъитӀым я Ӏуфэ лъэныкъуэри а плъыфэ дыдэм хуэдэт, ауэ мы хъуреягъхэм я икӀуэцӀ лъэныкъуэр гъуэжь Ӏувт. А хъуреягъхэм икӀуэцӀ уафэр морэ кӀыфӀ зи плъыфэу къэлъэгъуэрт, дыгъэмкӀэ икӀи абы щӀагъкӀэ блэкӀа хъуреягъищ инхэр зэхуэщӀа нэхугъэ щӀэфӀу къэлъэгъуэрт.

GSAM 115.2Англием къэхъуа мы Ӏуэхум теухуауэ, Лондон къалэм Е. Ллойд 1844 гъэм январым и 3-м тхыгъэ письмэм мыпхуэдэу къыжраӀащ:

GSAM 115.3«Норидж къалэмрэ и гъунэгъу щӀыпӀэхэмрэ я нэхъыщхьэ цӀыхухэм къэлъэгъуа «дыгъэм и нэщэнэ» телъыджэщ, Англием япэ къэлъэгъуэнатэкъым. Ар блэкӀа декабрым, шэджагъуэм сыхьэт 12 хуэдизым къэлъэгъуащ, сыхьэт тӀукӀэ екӀуэкӀащ. Къалэм ис цӀыхухэр хуабжьу шынат. Ар къэхъуащ къуэшхэу Уинтер, Бёрджесс, Раутон а къалэм я миссэр щрагъэжьэным ипэ дыдэ. Мы нэщэнэм пэжыгъэм и гъуэгур къегъэпсэуэну зэрыщытӀэр къегъэлъагъуэу, ахэр апхуэдэу щӀыдэкӀуэри, абдеж фӀыуэ лэжьыгъэ къащӀащ.»

GSAM 116.1Коннектикутым Нью-Хэйвен къалэм мы нэщэнэр къэхъуа зэхэщӀыкӀыныгъэр 1844 гъэм октябр 10-м «жэщ ныкъуэм къэӀуа макъ» тхылъым къыщӀэкӀащ; ар 1844 гъэм сентябр 10-м къыдэкӀа Нью-Хэйвен Палладиумым къыхахащ. «Макъ» тхылъым и редактор мыпхуэдэу жиӀащ: «Мы нэщэнэр къызыхэкӀа щхьэусыгъуэм ехьэлӀауэ езыр арэзы зыхуэхъун зэхэщӀыкӀыныгъэ философ зыми къыдигъэщӀыфакъым.»

GSAM 116.21844 гъэм сентябр 9-м Нью-Хэйвен, Коннектикут, дыгъэм зэщӀэдзэ къулъхэмрэ нэщэнэмрэ къыщӀыхъуа зэхэщӀыкӀыныгъэр 1844 гъэм сентябр 12-м къыдэкӀа Хартфорд Курант тхылъым кърихьащ, мыпхуэдэу тхыгъауэ щытщ:

GSAM 116.3«1844 гъэм сентябр 9-м, блыщхьэм, дыгъэм къыщыхъура хъуреягъхэр шэджагъуэм япэ сыхьэт тӀу, нэужь сыхьэт тӀу къэлъэгъуащ. Ди къалэм ис цӀыхухэм ар гулъытэшхуэ хуащӀу къалъэгъуащ, апхуэдэ нэщэнэхэмрэ абыхэм я щхьэусыгъуэмрэ теухуауэ нэхъыбэ щӀэну гухэлъ къахэуващ.

GSAM 116.4«Мы зэманым нэхум и нэщэнэр зэрыщытӀэм щхьэкӀэ нэхъыщхьэу къэлъэгъуащ, лъэпкъхэм нэхъ зэхэщӀыкӀэну зэман кърищӀащ. Шэджагъуэм нэблагъэу ар, нэхъыщхьэу, хъуреягъ тӀуауэ зэхэтт. Япэр градус 45 хуэдиз зи бгъуагъуэу, и кум дыгъэр иту, абы къыщыхъурат; адрейр градус 72 хуэдиз зи бгъуагъуэу, и кур уафэм и къупщхьэм щыӀэу, и Ӏуфэр дыгъэмкӀэ блэкӀырт. Хъуреягъ цӀыкӀум и гъусэу и ось нэхъ кӀыхьымкӀэ эллипс щытт, абы и эксцентриситетыр цӀыкӀут. Дыгъэм пэщӀэту, уафэм и къупщхьэм ищхъэрэкӀэ градус 36-м, хъуреягъ инхэм зыр адрей хъуреягъитӀым зэпычащ; я диаметрхэр зэхуэдэм нэблагъэ е зэхуэдэ дыдэу щытт. Ахэр зэблэкӀа щӀыпӀэм нэху щӀэфӀ къэхъуащ, нэху зэте хъуреягъищым я нэхугъэр зэщӀэзэм хуэдэу. Дыгъэм къыщыхъура хъуреягъым лэгъупыкъум и плъыфэхэр къигъэлъагъуэрт, куэдрэ щӀэфӀу, дахэу. Адра хъуреягъхэр хужьт, дыгъэм нэхъ жыжьэ зэрыщытымкӀэ я нэхугъэр нэхъ мащӀэт. Ауэ хъуреягъхэм я Ӏыхьэ цӀыкӀухэр лэгъупыкъум хуэдэ призматическэ плъыфэхэр яӀэу зэман зэмыщхьхэм къэлъэгъуэрт, къуэкӀыпӀэми къухьэпӀэми.... Апхуэдэу зэхуэдэ зэхэлъыкӀэ яӀэныр нэху къулъхэр къызэрыхъуэм унафэ хуэзыщӀ хабзэ гуэрым пыщӀэн хуейщ; ауэ а хабзэм и щытыкӀэр иджыри нэсу зэхэгъэкӀауэ щыткъым.... Дыгъэм къыщыхъура хъуреягъыр къызэрыхъур гурыӀуэгъуэ щӀыным гугъуагъэ куэд хэлъкъым, абы и щхьэусыгъуэр лэгъупыкъур къэзыгъэхъум тӀэкӀу хуэдэщ. Ауэ и Ӏуфэр дыгъэм и кумкӀэ блэкӀ хъуреягъыр къызэрыхъур гурыӀуэгъуэ щӀыныр нэхъ гугъуу къыхэкӀащ.»

GSAM 117Тхыгъэ ЛъапӀэм и бегъымбарӀуатэхэр зыгъэзэщӀа телъыджэхэр

GSAM 117.1Уафэм къыщалъэгъуа мы телъыджэхэр Англиеми Америкэми щызэрагъэсэбэпар къэтщӀэфынущ Сильвестэр Блисс и «Маттэ и тхылъым и 24-нэ псалъащхьэм и къэӀуэтэныгъэ» тхылъым дэщеджэмэ; ар 1843 гъэм Бостон къыщыдэкӀащ. ИщхьэкӀэ къэдгъэлъэгъуа хъыбархэм щыщ зыбжанэ къыщыдигъэкӀым, абы мыпхуэдэу жиӀэ:—

GSAM 117.2«Апхуэдэу, пэжыгъэм и Тхыгъэ ЛъапӀэм къыщыжыӀа „нэщэнэ инхэр“ икӀи „теплъэгъуэ шынагъуэхэр“ псори гъэзэщӀауэ къыпщыхъущ, Къэзыгъэлым къэкӀуэным ипэ къэхъунущ жыхуиӀа нэщэнэхэри ахэм щӀыгъуу.

GSAM 117.3«Жыгхэм тхьэмпэ къызэрытехьэр гъэмахуэр къызэрыблагъэм и нэщэнэ зэрыщытым хуэдэу, мы нэщэнэхэр щыгъэзэщӀам, Мэсихь къэкӀуэгъуэр гъунэгъу зэрыхъуар, бжэм деж дыдэ зэрыщыӀэр чристэнхэм ящӀэн хуейщ. Ар ящӀэну хуит зэращытым имызакъуэу, ди Къэзыгъэлым ар ящӀэну унафэ яхуищӀырщ».5

GSAM 117ХЪЫБАРЗЕХЬЭХЭР

GSAM 117.4ЕтӀуанэ къэкӀуэгъуэм теухуа хъыбарыр япэу щагъэӀуам и щытыкӀэ нэхъыщхьэхэм щыщ зыбжанэм гулъытэ хуэтщӀа нэужь, а хъыбар ин зыгъэӀуам хэт нэхъ лъэрыхьхэм щыщ зыбжанэм тепсэлъыхьын гъэщӀэгъуэн хъунущ. А макъыр хамэ къэралхэм щезыгъэӀуа, а зэманым и дин къулыкъущӀэ нэхъ зэфӀэкӀ зиӀэхэм щыщ куэдым я цӀэхэр япэу къэдгъэлъэгъуащ. Лэжьыгъэм и хьэлъэр Зиусхьэным я пщэм щилъхьа, Америкэм пашэ щыхъуахэм щыщ зыбжанэм гулъытэ хуэтщӀэмэ, Зиусхьэным и Ӏэр а зэщӀэхъееныгъэм пэжу хэлъу зэрыщытар нэхъри нэрылъагъуэ хъунущ.

GSAM 118Уильям Миллер

GSAM 118.1Япэу Уильям Миллер тепсэлъыхьынущ. Зэгуэт Штатхэм адвентистскэ зэщӀэхъееныгъэм абы апхуэдиз мыхьэнэ иӀащи, цӀыху куэдым а зэщӀэхъееныгъэр „Миллеризм“ жыхуиӀэ цӀэкӀэ фӀэкӀа ящӀэркъым.

GSAM 118.2Уильям Миллер 1782 гъэм февралым Питсфилд, Массачусетс, къыщалъхуащ. И сабиигъуэм щыщӀэдзауэ, и акъылым и лъэщагъэмрэ и жанагъэмрэ адрейхэм я нэхърэ нэхъ лъагэ зэрыщытым и нэщэнэхэр къэлъэгъуат. Илъэс зыбжанэ дэкӀыу, абы щӀыгъу цӀыху псоми а нэщэнэхэр нэхъри нэхъыфӀу къалъэгъуэрт. Абы шыфэлӀыфэ быдэрэ, къызэралъхуауэ зыужьыныгъэ фӀы зиӀэ акъыл жанрэ, зи хьэл-щэн фӀым зыгъэпудын хуэмыдэ щытыкӀэрэ иӀэт. Къуажэ еджапӀэм и зэфӀэкӀ мащӀэхэмкӀэ илъэс зыбжанэ фӀэкӀа щеджакъым, ауэ абы и щӀэныгъэр абдежым щылажьэ егъэджакӀуэхэм я щӀэныгъэм нэхърэ нэхъыбэ хъуауэ псоми къащтат.

GSAM 118.3Миллер 1802 гъэм фыз къишащ икӀи Полтни, Вермонт, щыпсэунэу кӀуащ. Полтни щӀэпсэу щыхъуам щыщӀэдзауэ ар зыщӀыгъуа лӀыхэм, дуней ӀуэхухэмкӀэ абы сэбэп куэд зыхуэзыщӀахэм, шэч зыхэлъ еплъыкӀэхэмрэ деизмым и егъэщӀыкӀэхэмрэ я акъылыр лъэщ дыдэу зэриӀыгът. Ахэр хьэл-щэн емылъыфэ зиӀэ цӀыхухэртэкъым; абы къыдэкӀуэу, нэхъыбэр къэрал цӀыхуфӀхэрт, нэхъыбэм зекӀуэкӀэ купщӀафӀэ яӀэти, цӀыхугъэ яӀэт, фӀы зыщӀэхэрт. Ауэ ахэм Библиер дин пэжыгъэм и пщалъэу къащтэртэкъым, икӀи Вольтер, Юм, Вольней, Пейн, Итан Алленрэ нэгъуэщӀхэмрэ я тхыгъэхэмкӀэ а къэмыщтэныгъэр зэрахьэщӀэну хущӀэкъурт. Миллер а тхылъхэм гулъытэшхуэ яхуищӀурэ еджэжащ, икӀи иужькӀэ езыр деисту зэрыщытыр къигъэӀуащ. Езым къызэриӀуэтэжамкӀэ, и деист гъащӀэр 1804 гъэм щыгъунэгъу щӀидзауэ илъэс 12-рэ щӀа хъуащ.

GSAM 118.4Капитан чын къыхуащӀри, ар 1810 гъэм дзэм хыхьащ. Дзэм къикӀыжа нэужь, 1812 гъэм и унагъуэр Лоу-Хэмптон, Нью-Йорк, ишыжащ, абдежым мэкъумэш Ӏуэху щилэжьыну. Мэкъумэш лэжьыгъэм иӀэу, тхылъ еджэным папщӀэ зэман нэхъыбэ къыхуэнэрт. И деист еплъыкӀэхэм иджырей гъащӀэм иужь насып къыхуэхъуну гугъэ къыримытыфыр къыщыхъуащ. Кхъащхьэм иужькӀэ щыӀэр псори кӀыфӀу, нэщхъейуэ къыщыхъурт. Езым и псалъэхэмкӀэ жытӀэну:

GSAM 118.4«Зэрыщыту кӀуэдыжыныр гупсысэ щӀыӀэрэ зыгъэщӀыӀэрэт, жэуап етыныр цӀыху псоми папщӀэ шэч хэмылъу кӀуэдыныгъэт. Си щхьэм щхьэщыт уафэр гъуаплъэм хуэдэт, си лъакъуэхэм щӀэлъ щӀылъэр гъущӀым хуэдэт. Мыухыж гъащӀэ! — сытт ар? ЛӀэныгъэр! — сыту щыӀэт ар? Нэхъыбэ сыщыгупсысыху, щыхьэт къэзгъуэтыным нэхъ сыпэжыжьэ хъурт. Нэхъыбэ сыщыгупсысыху, си къэухьхэр нэхъ зэбгрыкӀырт. Гупсысыныр згъэувыӀэну сыхущӀэкъуащ, ауэ си гупсысэхэр ӀэщӀэзгъэхьэфыртэкъым. Пэжу насыпыншэ сыщытт, ауэ абы щхьэусыгъуэ хуэхъуар сгурыӀуэртэкъым.... Куэд дэмыхъуауэ, Къэзыгъэлым и щытыкӀэр пщынщӀэу си акъылым нэрылъагъуэу къыхыхьащ. Ди гуэныхьхэр езым и щхьэкӀэ игъэзэкӀуэжыну, апхуэдэ щӀыкӀэкӀэ гуэныхьым и тезырым и гугъуехьхэм дыкъыщигъэлыфыну, апхуэдизу фӀы икӀи гущӀэгъу зиӀэ ЩыӀакӀуэ щыӀэнкӀэ хъуну къысщыхъуащ. Апхуэдэ ЩыӀакӀуэ фӀыуэ щӀыплъагъун хуей зэрыхъуным пщынщӀэу гу лъыстащ; абы и ӀэплӀэ сыхыхьэу, и гущӀэгъум сыщыгугъыфыну сщыхъуащ».

GSAM 119Уильям Миллер Тхьэм зыхуигъэзар

GSAM 119.1Абы нэхъри жиӀащ:

GSAM 119.1«Сэ сызыхуэныкъуэ дыдэ Къэзыгъэлыр Библием къызэрыщигъэлъагъуэр къызгурыӀуащ; икӀи Тхьэм и Духым къимыӀуэта тхылъ гуэрым гуэныхьым хэхуа дунейм и хущытыныгъэхэм апхуэдизу зэрызэщта егъэщӀыкӀэхэр къызэригъэлъагъуэр си акъылым имыубыдэрт. Тхыгъэ ЛъапӀэр Тхьэм и къызэӀухыныгъэу щытын хуейуэ сэ къэзмыщтэ хъуртэкъым. Ар си гуфӀэгъуэ хъуащ; Хьиса си ныбжьэгъу щызгъуэтащ.... Библиер иджы си еджэныгъэм и нэхъыщхьэ хъуащ, икӀи гуфӀэгъуэшхуэ хэлъу ар зэзгъэджауэ пэжу жысӀэфынущ. Абы и ныкъуэри къызжрамыӀауэ къызгурыӀуащ. Абы и дахагъэмрэ и щӀыхьымрэ ипэкӀэ сыт щхьэкӀэ слъамыгъуар сфӀэгъэщӀэгъуэнт, икӀи ар зэгуэр къэзмыщтауэ сыт щхьэкӀэ сыщыта хъуну сытелъыджэрт».

GSAM 119.2Уильям Миллер Библиер зэригъэджам ехьэлӀауэ езым мыпхуэдэу къиӀуэтэжащ:

GSAM 119.2«ИпэкӀэ сиӀа еплъыкӀэхэр псори згъэтӀылъыну, Тхыгъэ ЛъапӀэм и зы Ӏыхьэр нэгъуэщӀ Ӏыхьэм куууэ езгъэпщэну, зэхэлъыкӀэ иӀэу икӀи зэкӀэлъыкӀуэу ар зэзгъэджэну мурад зезгъэщӀащ.... ГурыӀуэгъуэмыщӀ гуэр къыщэзгъуэткӀэ, абы хуэпха Ӏыхьэ псоми ар езгъэпщэрт; Круден и дэӀэпыкъуныгъэкӀэ, а Ӏыхьэ гурыӀуэгъуэмыщӀым хэт псалъэ нэхъыщхьэхэм щыщ хэт Тхыгъэ ЛъапӀэм и псалъэухахэр псори зэзгъэджэрт.... Апхуэдэ щӀыкӀэкӀэ, Библием япэу сыщеджэм, илъэситӀ хуэдизкӀэ ар зэзгъэджащ, икӀи езым зи щхьэ къэзыӀуэтэж тхылъу зэрыщытыр нэгъэсауэ си фӀэщ хъуащ.

GSAM 120.1«Апхуэдэу ар зызгъэджу, япэкӀэ гъэзэщӀа бегъымбарӀуатэхэм къэхъунухэр зэрыгъэзэщӀэну щӀыкӀэр къагъэлъагъуэмэ, Мэсихьым и дух пащтыхьыгъуэм — дунейр мыухыху иджырей дунейм щыӀэну илъэс мини пащтыхьыгъуэмрэ журтхэр къызэригъэзэжынымрэ — ехьэлӀауэ цӀыхухэм щызэбгрыкӀ еплъыкӀэхэм Тхьэм и Псалъэм тегъэщӀапӀэ яхуэхъуркъым жыхуиӀэр си фӀэщ хъуащ.... Хьиса Мэсихь и Адэм и щӀыхьыр псори хэлъу, уафэ пшэхэм хэту къэкӀуэу, мы щӀылъэм къытехыжыну Тхыгъэ ЛъапӀэм нэрылъагъуэу зэрыщегъэджэр къэзгъуэтащ.

GSAM 120.2«Тхыгъэ ЛъапӀэр зэзгъэджым гуфӀэгъуэшхуэ зыхэсщӀэрт; абы и егъэджэныгъэм апхуэдэ гуфӀэгъуэ къыхэкӀыну япэкӀэ си гущхьи къэкӀауэ щытакъым. Къэзыгъэлыр къыщыкӀуэну зэманыр къэзгъуэтыну сымыгугъыу ар зэзгъэджэн щӀэздзащ, икӀи сэ къызэслъыса къэухьыр япэм си фӀэщ хъун гугъут; ауэ щыхьэтыгъэхэр апхуэдиз лъэщагъэкӀэ къызэӀуащти, си фӀэщхъуныгъэм сыпэувыӀэфыртэкъым. Си къэухьхэм нэхъ мыхъуми мыкӀуэт зыхуэзгъэувыӀауэ сыщытт, икӀи Къэзыгъэлыр къэкӀуэну сежьэн, сыхуэсакъын, абы папщӀэ тхьэ слъэӀун щӀэздзащ».

GSAM 120.3Абы нэхъри жиӀэ:

GSAM 120.3«Си фӀэщ хъуащ; икӀи а сыхьэтым, дунейм фӀэщ хъуу, ХьэкумщӀэмрэ Нысашэмрэ къызэрекӀуэкӀэ ӀущӀэну зыхуигъэхьэзырын папщӀэ, мы егъэджэныгъэр цӀыхухэм яхуэзгъэӀун си къалэну зэрыщытыр си акъылым хыхьащ. Си гугъуехь кӀыхьхэмрэ хьэлъэхэмрэ я хъыбарыр мыбдежым иджы нэгъэсауэ къэзмыӀуэтэми хъунущ. Илъэс зыбжанэ дэкӀа нэужь Тхьэм и Духымрэ, пэжыгъэм и лъэщагъэмрэ, псэхэм яхуэслъагъу лъагъуныгъэмрэ си жорыр къэсщтэну, лӀэу икӀи кӀуэдыу зэрыхъу дунейм мы Ӏуэхугъуэхэр яхуэзгъэӀуну сыхэзэрагъэзыхьар жысӀэми гъунэнущ».

GSAM 120.4НэгъуэщӀ къэралхэм мы хъыбарым къигъэуша цӀыхухэм хуэдэу, Миллер япэу и къалэныр газетхэмрэ тхылъ цӀыкӀухэмрэ тхэу икӀи къыдэдзэу игъэзэщӀэну игугъащ. И еплъыкӀэхэр япэу «Вермонтым и телеграф» жыхуиӀэ, Брэндон, Вермонт, щыкъыдэкӀ баптист газетым къытригъэнащ. Ар 1831 гъэм къэхъуащ. А Ӏуэхум ехьэлӀауэ цӀыхухэм я пэщӀэ япэу 1832 гъэм щыпсэлъащ. А зэхуэсым теухуауэ абы жиӀащ: «Зиусхьэным и гущӀэгъур зэхуэсым къытригъэхуащ, икӀи куэдым я фӀэщ хъуу, я псэхэр къэгъэла хъуащ».

GSAM 121.11836 гъэм абы и уазхэр а зэманым и газет зыбжанэм къытрадзащ. 1837-38 гъэм щӀымахуэм и уазхэр тхылъ цӀыкӀу гуэру къыдэкӀащ. 1838 гъэм нэкӀубгъуэ 204 зиӀэ етӀуанэ тхылъ цӀыкӀур къыдэкӀащ; мы тхылъ цӀыкӀум Миллер Осман къэралыгъуэм и къарур 1839 е 1840 гъэм кӀуэдынкӀэ хъунущ жиӀащ. Къалэ инхэм япэ дыдэу и уазхэр 1836 гъэм щиӀуащ. А зэманым ар Массачусетс и къалэхэу Рэндолф, Лоуэлл, Гротон, Линн щыпсэлъащ.

GSAM 121.21840 гъэм нэс Мэсихь гъунэгъуу къызэрыкӀуэнум теухуауэ цӀыхухэм я пэщӀэ уаз зезыгъэӀуу Миллер езыр закъуэ хуэдэу щытащ. А гъэм пщынщӀэу цӀыху щэ куэд абы къыдэтри, хъыбарыр ягъэӀун щӀадзащ. Мы зэхъуэкӀыныгъэ ин зыхэкӀар къыкӀэлъыкӀуэ Ӏыхьэм къыщытӀуэтэнущ. 1839-40 гъэм щӀымахуэм Миллер Эксэтэр, Нью-Хэмпшир, уаз зэкӀэлъыкӀуэхэр щиӀуащ. Абы ар япэу члисэ нэхъыжь Дж. В. Хьаймз ӀущӀащ; абы а зэманым фӀэщхъуныгъэр къищтащ, икӀи абы щыщӀэдзауэ члисэ нэхъыжь Миллер щӀыгъуу, ЕтӀуанэ къэкӀуэгъуэм и хъыбар ин зыгъэӀу тхылъ тедзакӀуэрэ уаз зыхэплъэ уазэгъэӀуакӀуэрэу щытащ.

GSAM 121Джошуэ В. Хьаймз

GSAM 121.3Мы зэщӀэхъееныгъэ иным зыхэплъэу щылажьэ мы лӀым теухуауэ абы и гъащӀэр зытхыжам и псалъэхэр къэтхьым нэхъыфӀ фӀэкӀа щыӀэкъым. Абы мыпхуэдэу жиӀэ:—

GSAM 121.4«Джошуэ В. Хьаймз 1805 гъэм майм и 19-м Уикфорд, Род-Айленд, къыщалъхуащ. И адэр Вест-Индием сату щызыщӀ сатуущӀэу фӀыуэ ящӀэрт, икӀи Уикфордым и Павел лъапӀэм и епископ члисэм и цӀыху лъэрыхьхэм щыщт. И анэр хьэл дахэ зиӀэ цӀыхут, Къэзыгъэлыр фӀыуэ илъагъурт, икӀи и къуэ дэгъуэм а лъагъуныгъэр и псалъэхэмкӀэ и гур илъхьэрт.

GSAM 121.5«Адэм и мурадт и къуэ Джошуэ езыр зыщыщ члисэм и дин къулыкъущӀэу егъэджэныр, ауэ щытыкӀэхэм зэран хуэхъуащ. Тхьэм а къуэм нэгъуэщӀ лэжьыгъэ хуиӀэт, икӀи хуей хъуа кӀэухыр къихьыну щӀыкӀэкӀэ Ӏуэхухэр зэхигъэувэрт. 1817 гъэм адэм пщӀэ зиӀэ хьэпшып хьэлъэ кораблым иригъэлъхьэри, капитан Картер и ӀэщӀэ итхащ, хьэпшып хьэлъэм еплъэну Александр Стюарт и гъусэу. Мы лӀыхэр гугъэ хэпщӀыхьыфынхэр хъуакъым: Вест-Индием и порт гуэрым нэса нэужь, кораблыр хьэпшыпхэм щӀыгъуу ящэри, щӀэпхъуэжащ. Мы Ӏуэхугъуэм щӀалэ Джошуэ и къэкӀуэну гъащӀэм папщӀэ зыхуагъэхьэзыра Ӏуэху псори зэрихъуэкӀащ. Ар Провиденс, Род-Айленд, щыӀэ Браун университетым щеджэну ягъэкӀуэнут. Абы и пӀэкӀэ, 1821 гъэм апрелым ар Нью-Бедфорд, Массачусетс, ирахьэри, мебель щӀын ӀэщӀагъэм еджэну Уильям Найтс деж хэхьэну зэгурыӀуэныгъэ щӀащ.

GSAM 122.1«И унэгъуэщӀэм нэсри, абы къыхуагъэна лэжьыгъэр зыхэплъэу илэжьын щӀидзащ, и ӀэщӀагъэм Ӏэзэу хъун мурад иӀэу. Ауэ куэд дэмыхъуауэ, ар зыхэт дин щытыкӀэр езым хуэгъэзауэ зэрымыттым гу лъитащ. Абы жиӀэ: „Си ӀэщӀагъэ егъэджакӀуэр унитарианит, икӀи ар и члисэм сигъакӀуэрт. Дин къулыкъущӀэ Орвилл Дьюи абы и уазэгъэӀуакӀуэт. Абы куэд дэмыхъуауэ ортодокс дин еплъыкӀэхэр къибгынэжауэ щытащ. Епископ Гризуолдымрэ Уикфордым и Павел лъапӀэм и члисэм и унафэщӀ дин къулыкъущӀэ Уильям Бёрджрэ я гъэсэныгъэр зэрызгъуэтам, икӀи Провиденс, Род-Айленд, щыӀэ Яхья лъапӀэм и члисэм и доктор Крокер и псалъэ дахэхэм куэдрэ сызэрыщӀэдэӀуам, Дьюи и псалъэ дахэхэмкӀэ Хьиса Мэсихьымрэ и апостолхэмрэ я егъэджэныгъэхэр зэрыхигъэкӀыр къэсщтэфынутэкъым“.

GSAM 122.2«А зэманым Нью-Бедфорд епископ члисэ щымыӀэти, абы Япэ Чристэн члисэм [ЕджакӀуэхэм я члисэракъым] кӀуэну мурад ищӀащ, иужькӀэ а зэгухьэныгъэм хыхьащ. „Мыбдежым, — жиӀэ абы, — Библие зэӀухауэ икӀи гупсысыныгъэ хуит къэзгъуэтащ, икӀи тӀури фӀыуэ згъэсэбэпащ“. А члисэм дин къулыкъущӀэ Мозес Хау еплъэрт. Дин къулыкъущӀэ Клаф 1823 гъэм февралым и 2-м Джошуэ В. Хьаймз иумэхъащ. И Зиусхьэным хуэлажьэнымкӀэ и гур мафӀэу зэлӀэу, и ныбжьыр илъэс 18 хъуауэ, абы пщынщӀэу жорым и хъыбарыр къиӀуэтэн, цӀыхухэр я гуэныхьхэм хущӀегъуэжыну яущиин щӀидзащ. Езым и щхьэм теухуауэ жиӀэ:—

GSAM 122.3«„Куэд дэмыхъуауэ ущиякӀуэ сыхъуащ, икӀи си тыгъэр зезгъэужьыну хуитыныгъэ къызитащ.... Си еджакӀуэгъуэ лэжьыгъэр арэзы зэрыхуэхъун щӀыкӀэкӀэ згъэзэщӀащ, икӀи щытхъу къысхуащӀащ. Ауэ илъэситху е илъэсих дэкӀурэ, си къалэным нэхърэ лэжьыгъэ нэхъыбэ щӀын си хабзэт; апхуэдэу тхьэмахуэм махуитӀ е зы махуэ къэзгъуэтурэ, еджэнымрэ хъыбарыфӀзехьэ лэжьыгъэр тхьэмыщкӀэ жылагъуэхэм щэзгъэкӀуэкӀынымрэ хуэзгъэсэбэпырт. А лэжьыгъэм и пхъэщхьэмыщхьэхэр си уазэгъэӀуакӀуэм езгъэтт“.

GSAM 123.1«1825 гъэм ар Массачусетс и къыблэ лъэныкъуэм и Чристэн члисэхэм я конференцэм и хъыбарыфӀзехьэу щытауэ къащтащ. „ХъыбарыфӀзехьэхэм я псэукӀэ зэрагъэгъуэтыным папщӀэ плани Ӏэмали щыӀэтэкъым, — жиӀэ члисэ нэхъыжь Хьаймз, — икӀи си гъащӀэм папщӀэ сату Ӏуэху къэзублэу, слъэкӀ къэс уаз згъэӀуну мурад зезгъэщӀащ“.

GSAM 123.2«1828 гъэм ар Нью-Бедфорд икӀыжащ. Шэч иӀэу е гуащӀэ имыӀэу ар кӀуакъым, атӀэ текӀуэныгъэ къихьыну мурад быдэ иӀэу Плимут кӀуащ. Абдежым Тхьэм и Псалъэр еджапӀэхэм, зэрыхъу хуэдэу къагъэхьэзыра пэшхэм, ар здыщӀэдэӀуфын щӀыпӀэ дэтхэнэми уазу щигъэӀурт. 1829 гъэм ар Фолл-Ривер а лэжьыгъэ лӀэужьыгъуэр щилэжьын щӀидзащ, 1830 гъэм нэс; итӀанэ ар Япэ икӀи ЕтӀуанэ Чристэн члисэхэм я уазэгъэӀуакӀуэу Бостон кӀуэжащ. Мыбдежым ар илъэс 33 щӀащ. 1839 гъэм члисэ нэхъыжь цӀэрыӀуэ Уильям Миллер къызэриӀуэтэжа КъэкӀуэгъуэм и Ӏуэхум и фӀэщ хъуащ. И зыхэплъэныгъэр псори а Ӏуэху щӀэм хуигъэзащ, и дин лэжьыгъэр мафӀэрэ лъэщагъэрэ зыхэлът. 1840 гъэм абы «Зэманым и нэщэнэхэр» къыдигъэкӀын щӀидзащ, и гур псори зыхуигъэза Ӏуэхур къигъэтӀэту. И ахъшэр псори, и лэжьыгъэр псори, и гуащӀэр псори а Ӏуэхум хуигъэзащ, икӀи минхэр Тхьэм зыхуагъэзащ».

GSAM 123Миллеррэ Хьаймзрэ зэгъусэу я лэжьыгъэр

GSAM 123.31840 гъэм щыщӀэдзауэ 1844 гъэм бжьыхьэм нэс члисэ нэхъыжьхэу Миллеррэ Хьаймзрэ нэхъыбэр зэгъусэу лажьэрт: къалэм къалэ кӀуэрт, гъэмахуэм я шэтэр ин дыдэм щӀэту, щӀымахуэм члисэхэмрэ жылагъуэ зэхуэсыпӀэхэмрэ щыпсэлъэрт. Члисэ нэхъыжь Хьаймз и шыфэлӀыфэ лъэщым и гъэ 92-нэм ихьэху игъэлащ. И акъылым и зэфӀэкӀыр и кӀэух дыдэм нэс жану щытащ. 1894 гъэм сентябрым и 28-м абы Лэнсинг, Мичигэн, и лагер щӀыпӀэм зэхуэса, мин 3-м нэхърэ нэхъыбэ Ебланэ махуэм и адвентистхэм я пэщӀэ гур къэзыгъэуш уаз лъэщ дыдэ иӀуащ. И блэкӀа махуэхэм и зыхэплъэныгъэмрэ и лъэщагъэмрэ куэдкӀэ иӀэжу псэлъэ хуэдэт. И гъэ 91-нэм ихьауэ мазищ дэкӀауэ, къыгъэхъужыфынумыхъу уз зиӀэ лӀым папщӀэ ар пэжу телъыджэт; а узым къыхэкӀкӀэ ар къыкӀэлъыкӀуэ гъэм лӀащ.

GSAM 124.1Члисэ нэхъыжьхэу Миллеррэ Хьаймзрэ Америкэм и адвентистскэ зэщӀэхъееныгъэм „зауэм и пэщӀэ“ щыт хуэдэт. Ахэр Мэсихь къызэрыкӀуэнум теухуа егъэджэныгъэр зыгъэӀуу абыхэм ядэлажьэ лӀы куэдым щыщитӀ фӀэкӀа щытакъым; а лӀыхэм я щытыкӀэ нэхъыщхьэхэр мурад быдэрэ пэжыгъэ къабзэрэт. Мы лӀыхэм нэхъыбэр дунейм „езыхэм я щхьэ зыгъэужьахэр“ зэрижыӀэ лӀы гупым щыщт: гъащӀэм и щытыкӀэ хьэлъэхэм яхэплъауэ зыужьыныгъэ зыгъуэта, Ӏуэхум и фӀагъыр ягъэбелджылым езыхэм сэбэп яхэкӀыным темытӀысхьауэ, пэжыгъэ лъабжьэхэм тетыныр зэзыгъэщӀа цӀыхухэрт. Члисэ нэхъыжь Миллер члисэхэм щыщу хъыбарыр нэхъыбэу къэзыщтэхэм теухуауэ „нэхъ дин гупсысэ зиӀэ, нэхъ зыхуэзыт, нэхъ псэ зыхэлъ цӀыхухэр“ жыхуиӀа щытыкӀэр яӀэт. Ар члисэ зэмылӀэужьыгъуэхэм я дин къулыкъущӀэхэми къагъэбыдэжащ: адвентистхэр абыхэм къызэрыщхьэхукӀыжар зэриухым, „Абы [егъэджэныгъэм] ди гупым и нэхъыфӀхэр ишащ“ жаӀащ.

GSAM 124НэгъуэщӀ адвентист уазэгъэӀуакӀуэ цӀэрыӀуэхэр

GSAM 124.2А япэрей зэманым зэщӀэхъееныгъэм члисэ нэхъыжьхэу Миллеррэ Хьаймзрэ я гъусэу мыхьэнэшхуэ зиӀэ лэжьыгъэ зэзыгъэкӀуэкӀахэм щыщ зыбжанэм я цӀэхэр къэтхьын гъэщӀэгъуэн хъунущ. Мы тхылъ къалъытэм япэу къыхэтхэнущ Кливленд, Огайо, щыщ Чарлз Фич. Абы 1842 гъэм Данил и теплъэгъуэхэмрэ КъызэӀузых тхылъымрэ къэгъэлъэгъуэныгъэ яхуэхъун таблицэхэр яӀэну гупсысэ къигъэӀуащ. Мы гупсысэм и лъабжьэр Аввакум 2:2, 3-т. Чарлз Фич 1844 гъэм октябрым и 10-м лӀащ.

GSAM 124.3Филадельфие щыщ доктор Джозайэ Лич — къыкӀэлъыкӀуэ Ӏыхьэм дызэрыщыгъуазэ хъунущи, Зиусхьэным абы пэжыгъэ гуэр игъэӀуну и гур къигъэушащ. А пэжыгъэр щыгъэзэщӀам, КъэкӀуэгъуэм и хъыбарым цӀыхухэр пщынщӀэу икӀи псынщӀэ дыдэу нэхъ хуэгъэза хъуащ.

GSAM 124.4Локпорт, Нью-Йорк, щыщ Илон Галушэ — баптист дин къулыкъущӀэ цӀэрыӀуэ; Зиусхьэным и къэкӀуэгъуэр гъунэгъу зэрыщытым ехьэлӀауэ абы и тхыгъэхэмрэ и уазхэмрэ а дин зэгухьэныгъэм гулъытэшхуэ къыщагъэушащ.

GSAM 125.1Сенекэ-Фолс, Нью-Йорк, щыщ Э. Р. Пинни — баптист члисэм щыщ, и лэжьыгъэм зыхуэзыт нэгъуэщӀ дин къулыкъущӀэ. Абы и дин лэжьыгъэмрэ и тхыгъэхэмрэ мы Ӏуэхум лъэщагъэ хуэхъурт. Ар „ЩӀылъэм и шыгъу“ жыпӀэ хъунт.

GSAM 125.2Нью-Йорк къалэ щыщ Джордж Сторрз — КъэкӀуэгъуэм теухуа егъэджэныгъэр къимыщтаху диным цӀыхухэр къыхуэзыгъэуш уазэгъэӀуакӀуэ цӀэрыӀуэу щытащ. Абы и тхыгъэхэм цӀыхухэм я щхьэри я мылъкури лэжьыгъэм нэхъыбэ хуагъэзыным лъэщ дыдэу ядэӀэпыкъуащ; махуэ 2300-м и кӀэух тхьэмахуэхэм нэхъри апхуэдэу щытащ. Гузэщыуэм иужь, цӀыхум и щытыкӀэм, лӀахэм я щытыкӀэм, къэкӀуэну тезырым теухуа и уазихыр адвентистхэмрэ дунеймрэ я пэщӀэ къэзыгъэувар ар дыдэрщ.

GSAM 125.3Портлэнд, Мейн, щыщ члисэ нэхъыжь Стокмэн — Уильям Миллер а къалэм зригъэкӀуэкӀ дин къэгъэушыныгъэхэм зыхэплъэу хэлэжьыхьа нэгъуэщӀ лӀыт. Журтхэм я 1843 гъэр иухыну тхьэмахуэ зыбжанэ къэнауэ ар лӀащ; адвентистхэр Зиусхьэн а зэманым къэкӀуэну гугъэ яӀэу ежьэрт.6

GSAM 125.4НэгъуэщӀ лӀы цӀэрыӀуэхэри щыӀэт; щӀыпӀэ мащӀэ къызэрытхуэнам къыхэкӀкӀэ, абыхэм я цӀэхэр фӀэкӀа къэтхьэнукъым: «Уайтинг и зэдзэкӀыныгъэ» цӀэкӀэ щацӀыху ЗэгурыӀуэныгъэ ЩӀэр англыбзэкӀэ зэзыдзэкӀа Н. Н. Уайтинг; С. С. Сноу, Ф. Г. Браун, Аполлос Хейл, Л. Д. Мэнсфилд, Джордж Нидэм, О. Р. Фассет; Джордж, Уэсли, Эдвин Бёрнэм (зэкъуэшищыр). Ахэр псори хъыбарым и лэжьыгъэм зэфӀэкӀышхуэ зиӀэ лэжьакӀуэхэрт.

Notes

  1. Хабакук 2:2, 3. ↩
  2. Откровение 14:6, 7. ↩
  3. Маркъ 1:14, 15. ↩
  4. Джоел 2:30, 31. ↩
  5. «Маттэ и тхылъым и 24-нэ псалъащхьэм и къэӀуэтэныгъэ», н. 49-60. С. Блисс, Бостон, Массачусетс, 1843. ↩
  6. «Япэрей тхыгъэхэр» тхылъым и 17-нэ нэкӀубгъуэм къызэрыщыгъэлъэгъуам хуэдэу, члисэ нэхъыжьхэу Фичрэ Стокмэнрэ жейхэм хыхьа лъандэрэ сыт къэхъуам щыгъуазэ хъуну щӀыхуэпӀащӀэр гурыӀуэгъуэщ. ↩

Note

Back