Capitulum XI — Nuntius Angeli Secundi
GSAM 171.1"ET alius angelus secutus est, dicens, Cecidit, cecidit Babylon, illa civitas magna, quia ex vino irae fornicationis suae omnes gentes potavit."1
GSAM 171.2"Tunc iratus dominus domus dixit servo suo: Exi cito in plateas et vicos urbis, et adduce huc pauperes et mutilatos et claudos et caecos."2
GSAM 171.3Dominus per ministros suos mundum commoverat nuntio, "Venit hora iudicii eius,"—nuntius in quo omnes qui se eius esse profitebantur, si voluissent, consentire potuissent. Hoc fuit primum invitatum ad "cenam" nuptialem. Hoc nuntiatum erat "eis qui vocati erant."3 Cum hic vocatus variis excusationibus reiceretur, secunda vocatio data est, congruens cum nuntio secundi angeli.4 Hac vocatione Dominus populum seiunxit qui ad finem temporis cum progrediente luce veritatis suae procederet.
GSAM 171Secundum Vocatum ad Convivium Nuptiale
GSAM 171.4Secundum nuntium—illud quod post clamorem horae iudicii sequitur—ait: "Cecidit, cecidit Babylon, illa civitas magna, quia ex vino irae fornicationis suae omnes gentes potavit." Et secundus vocatus ad cenam sic se habet: "Exite cito in plateas et vicos civitatis et adducite huc pauperes et debiles et claudos et caecos." In utraque harum scripturarum populus Domini professus "civitas" appellatur. Propter fides suas contrarias et confusas "Babylonia" appellatur. Per aliam scripturam quae ad ultima tempora pertinet, videmus quod paulo ante adventum Domini populus eius e "Babylonia" vocatur: "Babylon magna cecidit, cecidit, et facta est habitatio daemoniorum, et custodia omnis spiritus immundi, et cavea omnis avis immundae et detestandae.... Exite eam, popule meus, ne participes peccatorum eius, et ne accipiatis de plagis eius."5
GSAM 172"Memento Quomodo Audiveris"
GSAM 172.1In adloquio ad ecclesiam Sardis legimus: "Memento ergo quomodo accepisti et audisti, et tene, et paenitentiam age. Quod si non vigilaveris, veniam ad te sicut fur, et nescies qua hora veniam ad te."6 Ecclesia Sardisiana per Reformationem educta esse videtur, post obscurum tempus operis "Iezabel"—ecclesiae apostatae. Ecclesiae Sardisianae dictum est se fuisse ecclesiam viventem; sed cum doctrinam de adventu Domini audivit et reiecit, se posuit ubi ab illo eventu sicut a "latro nocturno" inveniri posset. Itaque, ut ait apostolus Paulus in Epistula ad Thessalonicenses I, capite quinto, versibus a primo ad quintum, talis erit condicio eorum qui clamant, "Pax et securitas," cum adventus Domini prope sit. Qui vero lucem veritatis sequuntur, "filios diei" vocantur, et Dominus super eos non veniet sicut fur.
GSAM 172.2In hac descriptione prophetica septem ecclesiarum, videmus post casum ecclesiae Sardis statim sequi ecclesiam Philadelphiae, sive (ut verbum significat) caritatem fraternam. Talia, profecto, erant illa quinquaginta milia credentium qui, per nuntium secundi angeli, ex omnibus variis ecclesiis educti, in uno vinculo caritatis fraternae coniuncti sunt in magna veritate cardinali adventus Christi imminentis.
GSAM 173Quomodo Nuntius Secundus Praedicatus Sit
GSAM 173.1Vox Mediae Noctis diei XII Septembris, MDCCCXLIV, continet affirmationem a pastore J. V. Himes factam de nuntio angeli secundi et de adiunctis quae ad eius proclamationem adduxerunt. Epistula eius, scripta McConnelsvilliae in Ohio die XXIX Augusti, MDCCCXLIV, sic se habet:—
GSAM 173.2"Cum opus cum Fratre Miller anno MDCCCXL incepimus, iam novem annos ille praedicabat. Illo tempore paene solus stetit. Sed labores eius incessantes et efficaces fuerunt ad excitandos confessores religionis ad veram spem populi Dei et praeparationem necessariam adventus Domini; sicut etiam ad excitandas omnes classes non conversorum ad sensum condicionis suae perditae et officium poenitentiae et conversionis ad Deum statim faciendae, ut sponsum in pace in adventu eius exciperent. Haec erant praecipua proposita laborum eius. Non conabatur homines ad sectam aut factionem religionis convertere.
GSAM 173.3"Cum de veritate adventus imminenti persuasi essemus, et doctrinam publice amplexi, easdem sententias tenebamus, eundemque cursum tenebamus inter varias sectas, ubi, divina providentia, laborare vocati eramus. Ministris et ecclesiis nuntiavimus non esse propositum nostrum eas dissolvere, aut dividere et distrahere: unum certum propositum habebamus, nempe dare 'clamorem,' monitum iudicii 'ad ostia,' et homines persuadere ut ad eventum se pararent.... Ministerii et sodalicii qui laboribus nostris usi sunt, sed doctrinam non sincere amplexi erant, intellexerunt sibi aut cum doctrina ire, eamque praedicare et sustinere, aut in discrimine quod imminebat, difficultatem habituros esse cum credentibus firmis et constantibus. Itaque contra doctrinam decreverunt et constituerunt, alii una ratione alii alia, rem opprimere. Hoc fratres sororesque nostros inter eos in condicionem difficillimam redegit. Plerique enim ecclesias suas amabant, et de discedendo cogitare nequibant. Sed cum illuderentur, opprimerentur, et variis modis a pristinis privilegiis et commodis excluderentur, et cum 'cibus in tempore suo' eis denegaretur, et sirenicum carmen 'pacis et salutis' a Sabbato ad Sabbatum in auribus eorum caneretur, mox a partium suarum studiis aversi sunt, et in maiestate virium suarum surrexerunt, iugum excusserunt, et clamorem sustulerunt, 'Exite eam, popule meus.'
GSAM 174In Condicione Angustante
GSAM 174.1Haec rerum condicio nos in difficultatem adduxit, (1) quia iam ad finem temporis nostri prophetici advenimus, in quo Dominum exspectabamus omnem populum suum in unum congregaturum esse; et (2) quia semper aliam doctrinam praedicaveramus; et nunc, cum res mutatae essent, si cum clamore separationis et dissociationis ecclesiarum, quae nos et nuntium nostrum acceperant, consentiremus, id in nobis pro improbitate haberetur. Itaque cunctati sumus et primo proposito adhaesimus, donec ecclesia et ministerium rem tam longe auxerunt ut, Dei timore, cogeremur pro veritate et pro oppressis Dei filiis defendere.
GSAM 174Exemplum Apostolicum pro Nostro Cursu
GSAM 174.2"Et intravit in synagogam, et locutus est audacter per tres menses, disputans et suadens de rebus regni Dei. Cum autem quidam indurati, et non crederent, et blasphemarent viam illam coram plebe, discessit ab eis et segregavit discipulos, disputans cotidie in schola cuiusdam Tyranni."7 Non prius fratres nostri moti sunt ut exirent et se ab ecclesiis separarent, quam 'varii indurati' et 'de via illa [Dominicae adventus] coram plebe male locuti sunt.' Hoc 'maledictum' 'malorum servorum' ferre non poterant, et ecclesiae quae cursum oppressionis et 'maledicti' in eos qui 'spem beatam' exspectabant persequi poterant, eis nihil aliud erant quam filiae mysticae Babylonis. Ita eas praedicaverunt, et in libertatem evangelii venerunt. Et quamquam non omnes consentiamus quid sit Babylon, consentimus in statim et perpetuo secessu ab omnibus qui doctrinam de adventu et regno Dei imminentibus adversantur. Credimus hanc esse rem vitae et mortis. Mors est manere coniunctum illis corporibus quae de adventu Domini leviter loquuntur aut adversantur. Vita est exire ex omni traditione humana, et stare in verbo Dei, et cotidie adventum Domini exspectare. Itaque nunc dicimus omnibus qui ullo modo sub iugo servitutis implicantur: 'Exite de medio eorum, et separamini, dicit Dominus, et nolite tangere immundum; et ego suscipiam vos, et ero vobis in patrem, et eritis filii et filiae meae, dicit Dominus Omnipotens.'"8
GSAM 175Oppositio Incredibilis
GSAM 175.1Wm. Miller sic loquitur de certamine quod illo tempore inter ecclesias et Adventistas exstitit:—
GSAM 175.2"Maxime contra naturam et inexplicabile est ecclesias Christianas hanc doctrinam et sodales suos propter hanc spem beatam excludere. Scio nonnullas ecclesias Baptistarum dicere se eos non propter fidem eorum excludere, sed propter communionem cum credentibus adventistis. Si igitur non propter fidem in Salvatorem venturum, cur ego ab pulpitis eorum excludor, qui numquam cum ulla alia quam ecclesia Baptista communicasse? Falsum est praetextum. Sed hoc non potest esse praetextum Methodistarum et Presbyterianorum; nam illi communionem mixtam credunt. Cur ergo excludunt? Audivi quosdam excludi propter 'psallendum' cantus de secundo adventu; alios propter insaniam, cum tota insania quae contra eos probata est haec esset, quod Christum exspectantes vigilarent. O Deus, 'dimitte eis, quia nesciunt quid faciant.'"
GSAM 176Storrs de Habitu Ecclesiarum
GSAM 176.1Georgius Storrs de habitu ecclesiarum erga Adventistas sic disseruit:—
GSAM 176.2Quis ex eis hoc momento non dicit, 'Sedeo ut regina'? Et quis ex eis non se delectat cogitatione se aliquando mundum victuros esse, et eum fidei suae subiciendum iri? Quis ex eis animum sinet inter se pacate manere, qui palam et sine timore fidem suam in adventum iam prope profiteatur? Nonne hae sunt condiciones ut inter eos incolumis maneas, ut 'omnino abstineas' a publico fidei confessione de adventu Domini hoc anno, qualescumque sint de ea re sententiae tuae, et quamcumque magnam rem putes esse clamare, 'Timete Deum, et gloriam ei date, quia venit hora iudicii eius'?
GSAM 176Testimonium Mansfieldianum
GSAM 176.3L. D. Mansfield, ex Oneida Novo Eboraco die XXI Martii MDCCCXLIV scribens, ita testatur:—
GSAM 176.4"Deus movet corda dilectorum filiorum suorum qui Dominum de caelo exspectant, et eos non solum impellit ut angelum 'habentem evangelium aeternum ut evangelizet, dicentem, Venit hora iudicii eius,' observent, sed etiam ut sequenti praecepto oboediant, 'Exite eam, populus meus!' Plenius quam umquam antea persuadetur mihi, consociationes religiosas huius temporis non parvam partem illius Babylonis constituere, quae vi deiiciatur neque omnino ulterius inveniatur.... Mihi autem videtur, in quibusdam ex his consociationibus similitudinem ad cornu parvum maxime conspicuam esse. Exempla quaedam rem illustrabunt.
GSAM 176Spiritus Turbae Manifestus
GSAM 176.5"Frater quidam, qui in hac regione valde feliciter laboraverat in praedicando adventu Domini, constitutum tempore et loco certum habuit sermonem habiturus. Dominus ita disposuit ut sedecim milia passuum ab eo loco abesset, sed minister _____ praesens erat, turbae hominum praepositus, bitume et plumis paratus, ut ea illi servo Altissimi Dei imponeret. Hic idem minister paulo post conventum diuturnum incepit, sed omnia tam frigida et glacialia erant quam glacies Borealis—nullae animae excitatae aut conversae. Tandem minister dixit se credere sibi 'sellam anxiorum' occupandam esse.
GSAM 177.1"Dux classis in hoc vico dixit classi suae, ex quo conventus hic habentur, si quis in domum suam intraret et diceret se credere Christum hoc anno venturum esse, se eum foras eiecturum esse."
GSAM 177Officium Erga Ecclesias
GSAM 177.2Hoc loco testimonium proferemus ex oratione ad conventum adventis credentium Bostoniae in Massachusetta congregatorum habita, data die 31 Maii, anno 1844, et subscripta a Gulielmo Miller, Elone Galusha, N. N. Whiting, Apollone Hale, et J. V. Himes. Ita dicunt:—
GSAM 177.3"De officio nostro erga ecclesias etiam verbum dicere possumus. Periculum hic, sicut in plurimis aliis casibus, in extremis esse nobis videtur. Prima forma periculi est sinere auctoritatem ecclesiae, cuius sodales sumus, nos in tali quaestione officii taciturnitate obligare. Non dubitamus quin milia hominum se in iudicium Dei vocaverint, cedentes Scripturis contrariis postulationibus ecclesiarum suarum in hac re, qui, si constantiores et fideles fuissent, nunc in multo tutiore et utiliore condicione essent, etsi ad patiendum etiam vocarentur.
GSAM 177.4"Altera forma periculi est spiritui vindictae cedere in ecclesias propter iniustitiam earum erga nos, et bellum indiscriminatum gerere contra omnes tales consociationes. Quod ad officium Adventistarum attinet, quod ad ecclesias pertinet cum quibus consociari possint, si nos rogati essemus ut id faceremus, nullas praeceptiones dare possemus quae ad omnes casus pertinerent. Agere debent in timore Dei, prout res postulant.
GSAM 178.1"Nos autem in officio nostro exsequendo, in testimonium veritati perhibendo omnibus opportunitatibus aptis et idoneis, firmiter constare debemus. Et si, hac via sequenda, ecclesiis offendimus, et nobis minantur expulsionem nisi silemus (quamquam si necessitudinem nostram cum ecclesia amice solvere opportunum sit, melior fortasse sit via), faciamus officium nostrum, et cum eiecti erimus, patientiam habeamus in iniuria toleranda, et parati simus cum Domino nostro 'exire extra portam, ignominiam eius portantes.'
GSAM 178.2Ex his locis de actione ecclesiarum erga eos qui nuntium secundi angeli praedicant, facile intellegi potest quomodo, primus eventus huius secundi ad "cenam" inviti, qui in unum ovile spirituale congregati erant, tamquam "mutilati" describantur, "claudi" et "caeci", quod vehementer indicat malam tractationem quam acceperant a "percussione" "conservorum" suorum, a quibus separati erant.
GSAM 178Populus Seorsum Electus ad Accipiendas Veritates Novas
GSAM 178.3Propositum Domini clare discerni potest in educendo populo distincto sub praeconio nuntii secundi angeli—secundi vocatus ad "cenam"—et "clamoris mediae noctis." Veritates pretiosae ultimorum dierum erant exquirendae et proclamandae—opus quod fieri non poterat in ecclesiis "symbolis religatis" magis quam evangelium in orbem terrarum nuntiari posset ab ecclesia apostolica, dum coniunctionem cum sectis Iudaicis retinebat. Deus ibi separationem iussit,9 et etiam separationem credentium adventus a iis qui eos in circulo suorum symbolorum tenere conarentur.
GSAM 179"Sex Sermones" Storrs
GSAM 179.1Mox post hanc discessum animadvertimus lucem ad greges adventus de poena futura pervenisse, ut in libello expositum est, "Sex Sermones," auctore Georgio Storrs, qui haec docuit: hominem natura mortalem esse; mortuos inter mortem et resurrectionem sentire non posse; finalem impiorum poenam esse exstinctionem totalem; et immortalitatem esse donum Dei, quod solum per fidem in Domino nostro Iesu Christo accipitur.
GSAM 179.2Milia Adventistarum hanc doctrinam de natura hominis acceperunt, non tamen omnes. Eius repudiatio nullam confusionem inter eos attulit, cum res pro mera fide haberetur, non pro probatione probitatis; itaque conatus communis ad monendum orbem terrarum de Christi adventu proximo sine intermissione continuatus est. Hoc tamen effecit ut ira ecclesiarum contra eos excitaretur.
GSAM 179Impotentes refellere "Sex Sermones"
GSAM 179.3Minister Methodista in oppido ubi habitabam, qui anno MDCCCXLIII iam doctrinam adventus praedicaverat, librum "Sex Sermones" accepit, eum legit, et sodalibus suis confessus est se doctrinam refellere non posse; sed cum comperisset multos ex sodalibus suis eam amplecti, aliis monuit ne librum legerent, quia "si legissent, doctrinam credituri essent." Mense Septembri, anno MDCCCXLIV, postquam hic minister ex conventu annuo rediit, in pulpito suo surrexit et doctrinam adventus publice repudiavit, et humiliter veniam a ecclesia petivit quod umquam oratores in domum invitasse.
GSAM 179Ob Haeresim Iudicati
GSAM 179.4Huic actioni ministri mox secuta est conatus ad credentes adventus ob haeresim persequendos; sed cum illis ex Sacris Scripturis suas causas defendere liceret, nulla victoria ecclesiae parta est. Aliquot ex hac ecclesia exclusi sunt quod via eorum cum disciplina non congruebat, et multi alii se retraxerunt propter hanc exclusionem sodalium, quorum fides contra Scripturas esse non poterat demonstrari. Ita doctrina adventus in perpetuum ex ecclesia arcebatur, ubi centeni Salvatorem invenerant et in Deo beati facti erant.
GSAM 180.1Quod in oppido meo natali factum est, idem in centenis aliis ecclesiis per totam regionem decretum est. Qui a fratribus suis pristinis sic tractati sunt, magnum solacium in verbis prophetae Isaiae invenerunt: "Audite verbum Domini, vos qui tremitis ad verbum eius: Fratres vestri qui oderunt vos, qui eiiciunt vos propter nomen meum, dixerunt: Glorificetur Dominus; at ille in laetitiam vestram apparebit, et illi confundentur."10
GSAM 180Ira Impiorum Demonstrata
GSAM 180.2Appropinquante die, quo Dominus exspectabatur, credentes in laboribus suis ardentiores fiebant, et nequam vehementius fremebant et irridebant, ut patet ex sequenti declaratione ab editore "Clamosi Medii Noctis" die 31 Octobris, 1844, edita:—
GSAM 180.3"Effectus quem hic motus in impios produxit, magnopere etiam nos confirmavit in fide nostra Deum in eo fuisse. Cum filii Dei convenissent ut se ante eum prostrarent et humiliarent, et ad adventum eius se pararent, sicut conveniebat sodalitati peccatorum, qui sola gratia salvi fieri poterant, impii summam malitiam ostenderunt. Cum conventus nostros nuntiavissemus nonnisi in nostro libello, neque populum ad eos invitavissemus, filii Belial in eos irrupere et magnum tumultum facere coeperunt. Vesperi diei Saturni, duodecimo huius mensis [die XII Octobris, anno MDCCCXLIV], conventum in tabernaculo non habuimus, ut aedituo [ianitori] occasionem domus ad Sabbatum [diem Dominicum] purgandae daremus. Sed turba domum irrupit, neque hoc quidem ius concessit. Praefectus urbis autem, sua sponte, celeriter intervenit, eosque eiecit.
GSAM 181.1In conventibus nostris die Dominico sequenti, postquam tabernaculum completum erat, turba densa viam ante aedificium occupavit, multis ex eis iratis quod quisquam in adventum Domini crederet. Vespere, propter tumultum populi, conventus nullus habitus est; tamen via iam primo tempore a turba plena erat; sed prompta praetoris et vigilum eius efficientium interventio viam liberavit, paucis ad carcerem missis. Mores turbae solum illis comparare possumus qui ianuam Lotis circumdederunt, vesperi cum Sodoma delenda erat.... Hic motus eorum tam subitus, simul factus, et latus fuit, ut eius manifestatio primo die septimi mensis Iudaici nos in sententia nostra confirmaret, hunc mensem esse debere."
GSAM 181Ridiculatores Induunt Vestimenta Ascensionis
GSAM 181.2Die XXII Octobris, anno MDCCCXLIV, die quo duo milia trecenti dies finiebantur, Parisii in Cenomannia, dum credentes in domo orationis congregati, sollemni precationi Deo dediti erant, exspectantes Dominum illo die venturum esse, irridens derisores circum domum convenerunt, cantilenis ludicris canentes. Duo ex his tumultuariis vestes longas et candidas induerunt, in tectum ascenderunt, cantica cecinerunt, et illos in domo orantes et Dominum venturum exspectantes deriserunt.
GSAM 181.3Verisimile est ex hac re ortas esse falsas fabulas de Adventistis vestes ascensionis induentibus; nam quamquam libelli Adventistarum praemia usque ad quingentos dollares obtulerunt pro uno vero exemplo hominis Adventistae qui anno MDCCCXLIV vestem ascensionis induit et sic Dominum venturum exspectavit, nullum casum umquam prolatum est.
GSAM 182Visio Hazen Foss, 1844
GSAM 182.1Circa hoc tempus in Polonia, vico Cenomannico, habitabat adulescens quidam nomine Hazen Foss, qui firmiter credebat Dominum adveniturum esse decimo die septimi mensis. Erat vir specie praestans, lepore sermonis, et satis bene educatus. Paucis hebdomadibus antequam "clamor mediae noctis" finitus est, Dominus ad eum accessit et ei visionem dedit, in qua ei ostensa est peregrinatio populi adventus ad urbem Dei, cum periculis suis. Ei datae sunt nonnullae nuntiationes admonentiae, quas tradere debebat, et etiam conspectus tribulationum et persecutionis quae postea sequerentur, si fidelis esset in narrando quae ei ostensa erant. Ei, sicut Domino Foy, ostensi sunt tres gradus, per quos populus Dei plene in semitam ad urbem sanctam perveniret. Cum firmus esset creditor in adventum Domini "paucis diebus post" (ut tunc canebant), pars visionis quae ad tres gradus in semitam pertinebat ei inexplicabilis erat; et cum natura animi superbus esset, a cruce se recepit et eam narrare recusavit. Visio iterum secundo monstrata est, et praeterea ei dictum est, si quid sibi monstratum narrare etiamnunc recusaret, onus ab eo auferri et dari uni ex infirmissimis filiis Domini, qui fideliter narraret quae Deus revelaturus esset. Iterum recusavit. Tum tertia visio data est, et nuntiatum est ei se liberatum esse, et onus impositum esse uni ex infirmissimis infirmorum, qui iussum Domini faceret.
GSAM 182Fossus Visionem Suam Narrare Nequit
GSAM 182.2Hoc adulescentem perculit, et constituit narrare quae ei ostensa erant, atque ad eam rem diem publicam edixit. Populus confluxit ut videret et audiret. Ille diligenter narravit quae expertus esset, quomodo noluisset narrare quae Dominus ei ostendisset, et quid ex illa recusatione eventurum esset. "Nunc," inquit, "visionem narrabo." Sed heu! nimis serum erat: stetit coram populo mutus sicut statua, et tandem maximis angustiis vocem effudit: "Nec unum quidem verbum visionis memini." Manus suas in angore contorsit, dicens: "Deus verbum suum implevit. Visio ab me ablata est," et magna animi perturbatione dixit: "Vae mihi, perii." Ex illo tempore spem suam in Christo amisit et in desperationem incidit. Numquam iterum conventui Adventistarum interfuit, neque religioni ullo studio proprio studebat. Eius habitus multis modis, ut levissime dicam, fuit hominis lenis influxus Spiritus Domini privati, hominis "traditi in vias suas, ut impleretur in opera sua." In hoc animi statu anno MDCCCXCIII obiit.
GSAM 183Visio Fossii ab Alio Narrata
GSAM 183.1Circiter tres menses postquam visionem suam revocare non potuit, ex conclavi adiuncto visionem ab alio narratam audivit. Conventus in domo habebatur ubi ipse erat. Rogatus est ut ad conventum veniret, sed recusavit. Dixit visionem tam similem esse ei quae sibi monstrata erat, quam duo homines eandem rem narrare possent. Et sic notum est quid viderit, sed revocare non potuerit cum narrare conaretur. Postea, cum hominem illum conspexit, inquit: "Hic est instrumentum in quem Dominus onus imposuit."
GSAM 183Maeste Delusi
GSAM 183.2Dies decimus mensis septimi, secundum computationem Iudaeorum (die XXII Octobris, anno MDCCCXLIV), tandem advenit. Invenit milia et milia hominum qui ad hunc diem summam spei suae exspectabant. Nihil terrestris ultra hunc diem paraverant. Ne cogitationem quidem fovebant, "si non venerit," sed res suas mundanas sic disponebant, quasi is dies finem vitae suae naturalis allaturus esset. Impios monuerant et hortati erant ut a ira ventura fugerent, et multi ex his timebant ne nuntius verus evaderet. Cum propinquis suis consilia dederant et oraverant, et valedixerant iis qui corda sua Deo non dederant. Denique, omnibus rebus terrestribus valedixerant cum omni gravitate hominis qui se mox coram Iudice universae terrae appariturum esse sentit. Itaque, anxietate quasi anhelanti, in locis suis sacris convenerunt, exspectantes, momento, se audituros "vocem archangeli et tubam Dei," et visuros caelos gloria regis sui venientis ardentes.
GSAM 184.1Horae lente praeteribant, et cum tandem sol sub horizontem occidentalem decessisset, decimus dies Iudaicus septimi mensis finitus est. Umbrae noctis iterum pallium suum tristem super orbem terrarum extenderunt; sed cum illa tenebris venit angor maeroris in corda credentium adventum exspectantium, talis qualis solum in maerore discipulorum Domini nostri comparari potest, dum illi sollemniter domos suas petebant nocte post crucifixionem et sepulturam eius, quem paulo ante triumphanter Hierosolymam ut Regem suum duxerant.