Capitulum I — Introductorium
GSAM 21.1QUANDO de secundo adventu Christi loquimur, argumentum tractamus quod re vera spes populi Dei fuit ex quo primi parentes nostri e paradiso Edenico eiecti sunt. In verbis ad serpentem dictis, semen mulieris caput eius contriturum esse, fuit confirmatio quod tandem restitutor venturus esset, qui usurpationes Satanae superaret et consilium Dei in terra perficeret. Opinio est Adamum et Evam hoc opus mox perficiendum esse putavisse, et victorem ex se statim ortum iri. Tamen in consilio Dei promissio Salvatoris ex ruina apparentia omnia complectebatur quae postea evoluta sunt in exsecutione "propositi et gratiae suae, quae nobis datae sunt in Christo Iesu ante saecula."1
GSAM 21.2Si Adam et Eva conspectum miseriae et doloris, qui mundum per longa saecula inter ruinam et restitutionem suam impleturi essent, statim accepissent, eorum dolor intolerabilis fuisset. Deus caeli, in sua tenera misericordia et compassione, hunc conspectum ab eis celavit, sinens eos dulcem spem fovere se mox in gloriosam libertatem filiorum Dei liberandos. Cogitatio redemptionem prope esse naturaliter eos ad maiorem studium se parandi ad eventum excitaret.
GSAM 22.1Simili modo accidit populo Dei per omnes aetates a diebus Adamis. Certi erant magnum et grave eventum aliquando futurum esse—Christum tandem venturum et regnum suum constituturum. Et illi quoque, sicut Adam et Eva, credebant eventum prope adesse, et, sicut illi, nesciebant quid inter suum tempus et eventum futurum esset; alioquin, animum demississent in cursu ad praemii metam.
GSAM 22.2Haec sententia illustrari potest eventibus qui in rebus novandis magnorum inventorum acciderunt. Viri qui ea inceperunt, quamquam id nesciebant, re vera consilium Dei exsequebantur; tamen animum fovebant notiones quae non omnino congruerunt cum suis ipsius theoriis, quae eos ad agendum incitaverant.
GSAM 22Effectus Longe Pertinentes Inventionum Columbi
GSAM 22.3Montgomerium, in Historia sua Americana, editione2 anni MCMII, paginis 8, 9, loquentem de sententia quae Columbum ad navigationem suscipiendam movit, et de exsecutione consilii eius ad Indias Orientales per navigationem occidentalem perveniendi, haec dicit:—
GSAM 22.4Columbus putabat se consilium Regis Lusitaniae emendare posse. Pro certo habebat breviorem et meliorem viam esse ad Indias perveniendi quam iter quod Diaz designaverat. Consilium nautae Genuensis [Columbi] tam audax quam novum fuit. Pro navigando ad orientem, aut ad meridiem et orientem, proposuit se directe ad occidentem navigaturum esse. Habebat, ut credebat, tres causas bonas et solidas ad tam magnum inceptum: Primum, Columbus, una cum optimis geographiis sui temporis, persuasum habebat terram non planam esse, ut plerique homines putabant, sed globosam. Secundo, hunc orbem multo minorem esse quam est, et maiorem partem eius terram potius quam aquam esse arbitrabatur. Tertio, cum de continentis Americae aut Oceani Pacifici exsistentia nihil sciret nec suspicaretur, imaginabatur oram Asiae vel Indiarum directe Hispaniae et occidentali ora Europae oppositam esse. Totam longitudinem usque ad Cipangum, sive Iaponiam, aestimabat verisimiliter non plus quam quattuor milia milium passuum fore.
GSAM 23.1Consilium eius hoc erat: ab Europa profecturus erat; navem suam ad occidentem versus Iaponiamque gubernaturus, et curvaturam orbis terrarum secuturus, donec ad id quod quaerebat perveniret. Huic rei tam certa et simplex videbatur quam mui circum malum ambulare.
GSAM 23.2"Si in expeditione prosperus esset, hoc immensum commodum habiturus erat: Indias recta per ianuam principalem intraturus erat, potius quam ut circuitu et quasi per aditum lateralem ad eas perveniret, sicut Lusitanis necesse erat.
GSAM 23.3"Videmus hunc virum, qui mathematicam practicam, geographiam, et navigationem tam bene quam quivis sui temporis intellegebat, in prima re,—scilicet de forma terrae,—recte iudicavisse, sed in duabus ceteris omnino erravisse.
GSAM 23Errore Felici
GSAM 23.4"Tamen, mire satis, errores eius quodam modo ei auxilio erant. Errore quem de distantia fecit, felicissimus fuit. Si Columbus magnitudinem orbis terrarum et veram longitudinem tanti itineris recte aestimavisset, verisimiliter non navigavisset, quoniam statim vidisset propositum iter Lusitanicum et multo brevius et vilius esse. Praeterea, si imaginari aut ullo modo praevidere potuisset continentem Americanam prorsus in via sua iacere, id per se eum fortasse non movisset ut navigationem exploratoriam iniret, quippe cuius propositum non novam terram, sed novum ad veterem iter invenire esset."
GSAM 23Magna Spes Saeculorum
GSAM 23.5Itaque populus Dei, per aetates descendens, spem adventus Christi ante se habuit "ut ancora animae, et certam et firmam."3 Quamquam saepe in mediis maeroribus et afflictionibus in angore clamant, "Usquequo, Domine, antequam veniat redemptio?" tamen progressi sunt, et sicut Paulus dixerunt et adhuc dicunt, "Quae est spes nostra, aut gaudium, aut corona gloriae? Nonne et vos in conspectu Domini nostri Iesu Christi in adventu eius eritis?"4
GSAM 24Paulus Spe Sustentus
GSAM 24.1Pauca exempla virtutis sustinentis huius spei, ad hanc rem pertinentia, sufficiant. Cum Paulus apud Felixem accusatus, et sibi loqui permissum est, dixit: "Quam vocant heresim, ita ego colo Deum patrum meorum, credens omnibus quae in lege et in prophetis scripta sunt; et spem habeo ad Deum, quam et ipsi confitentur, fore resurrectionem mortuorum, et iustorum et iniquorum."5
GSAM 24.2In sua perita defensione, cum Agrippae adstitutus esset, Paulus dixit: "Nunc ego sto et iudicor propter spem promissionis a Deo factae patribus nostris; ad quam promissionem duodecim tribus nostris sperant se venturas, Deum nocte ac die servientes. Propter quam spem ego a Iudaeis accusor. Cur mirabile videtur vobis quod Deus mortuos suscitabit?"6 Cum autem tandem Romam venisset ut Caesari se praesentaret, dixit ad Iudaeos: "Propter spem enim Israelis hanc catenam gestans alligatus sum."7
GSAM 24.3Paulus de illa spe libere in epistula sua ad Titum locutus est: "Apparuit enim gratia Dei, salutare omnibus hominibus, erudiens nos, ut, abnegantes impietatem et saeculares concupiscentias, sobrie et juste et pie viveremus in hoc saeculo, exspectantes beatam spem et gloriosum adventum magni Dei et Salvatoris nostri Iesu Christi."8
GSAM 24Petrus in Spe Gaudens
GSAM 24.4Petrus de eadem spe sic loquitur: "Benedictus Deus et Pater Domini nostri Iesu Christi, qui secundum magnam misericordiam suam regeneravit nos in spem vivam per resurrectionem Iesu Christi a mortuis, in hereditatem incorruptibilem et incontaminatam et quae non marcescit, in caelis reservatam vobis, qui in custodia Dei per fidem ad salutem paratam in ultimo tempore revelari. In quo gaudete, etsi nunc in paulisper per varias tentationes contristamini, ut probatio fidei vestrae, multo pretiosior quam aurum quod perit, etsi igni probatur, inveniatur in laudem et honorem et gloriam in revelatione Iesu Christi."9
GSAM 25Propositum Dei in Creatione
GSAM 25.1Scripturae consilium Dei in mundo creando revelant; et ex verbo prophetiae etiam consilium eius de futuris discimus: "Hæc dicit Dominus qui creavit cælos, Deus ipse qui formavit terram et fecit eam; stabilivit eam, non in vanum creavit eam, formavit eam ut habitaretur."10 Cum formavisset, homini dedit. Psalmista dicit: "Caelum, et quidem caelos, Domini sunt; terram autem filiis hominum dedit."11 Sed cum homini dedisset, homo rectus erat, ut ait sapiens: "Hoc unum inveni, quod Deus hominem rectum fecit; ipsi autem multae inquisitiones quaesiverunt."12
GSAM 25.2Legimus de Domino agente in genere humano, quod "cum divideret filios Adam, disposuit fines populorum secundum numerum filiorum Israel,"13 id est, secundum numerum veri Israel, qui tandem in terra congregabitur ut subditus futuri regni eius. Hoc a Paulo his verbis exprimitur: "Deus ... ex uno sanguine fecit omnem gentem hominum inhabitare super totam faciem terrae, et tempora praestituta, et fines habitationis eorum, ut Dominum quaererent, si forte palpando invenirent eum, cum non longe sit ab unoquoque nostrum; in quo enim vivimus, et movemur, et sumus."14 Cum hoc propositum primum de terra effectum erit, "populus quoque tuus omnes iusti erunt."15 Iterum de eis in illa statu dicitur, "Qui habitant non dicent: Infirmor; populus qui in eo habitat, peccatum eius dimittetur."16 Illa erit tempus cum "mites terram possidebunt; et delectabuntur super abundantia pacis."17
GSAM 26Secunda Christi Adventus Fabula Non Est
GSAM 26.1In secunda Epistula Petri scriptum est: "Non enim secuti sumus fabulas ingeniosē fictas, cum vobis nuntiavissemus potentiam et adventum Domini nostri Iesu Christi, sed ipsi oculi fuimus maiestatis eius. Nam honorem et gloriam accepit a Deo Patre, cum vox ad eum eximia gloriae facta sit: 'Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui.'" Et hanc vocem, quae ex caelo facta est, audivimus, cum essemus cum eo in monte sancto. Habemus autem et certiorem propheticam sermonem, cui bene facitis, quasi lucernae in obscuro lucenti, attendentes, donec dies illucescat et lucifer in cordibus vestris oriatur.18
GSAM 26.2In hac scriptura apostolus ad transfigurationem in monte factam ut argumentum secundae adventus Christi refert. Ante hanc scaenam Salvator noster apostolis suis dixerat: "Astant hic quidam, qui non gustabunt mortem, donec videant Filium hominis venientem in regno suo"19 — sicut a Luca relatum est: "Astant hic quidam, qui non gustabunt mortem, donec videant regnum Dei."20
GSAM 26.3Hoc promissum ad litteram in ipsa Transfiguratione impletum est. In hac " visione " in monte, Iesum glorificatum viderunt, sicut apparebit cum in regno suo venerit. Viderunt et Eliam, qui sine gustu mortis in caelum assumptus est, significans eos qui " momento, in ictu oculi " transferentur—ex mortali in immortalem—" cum Dominus veniet.21 Adfuit etiam Moyses, qui mortuus erat, significans eos qui a mortuis suscitabuntur ut Domino occurrant. Itaque in hac " visione " prospectum habuerunt Christi in regno suo venientis, sicut eis promiserat.
GSAM 27Prophētia Verbum Certius
GSAM 27.1Quamquam apostoli hanc gloriosam visionem in monte transfigurationis viderant, et vocem approbationis Dei audiverant, apostolus Petrus affirmat: "Habemus certiorem propheticum verbum." Hac affirmatione non minorat ea quae in illa memorabili occasione viderunt et audiverunt. Ii enim vocem Dei semel audiverunt, sed in magnis lineis prophetiae, quae usque ad secundum adventum Christi extenduntur, vocem Dei saepe repetitam habemus. Re vera, omnis certa praedictio prophetica, sive impleta sive in historia consignata, vox Dei nobis est. Hoc sensu oportet verbum prophetiae "certius" esse. Versio emendata id "certum factum" interpretatur. Prophetia certior fit per singulas specificationes impletas. Unumquodque eventum praedictum, cum impletur, est confirmatio eventuum reliquorum praedictorum pro certo eventurum esse.
GSAM 27De Natura Prophetiae
GSAM 27.2Testimonia sequentia ab hominibus praeclaris Sacrorum Bibliorum studiosis de natura prophetiae prolata, valde gravia sunt:—
GSAM 27.3Thomas Newton affirmat "prophetiam esse historiam praegustatam et contractam; historiam esse prophetiam perfectam et dilatam. Oracula mendacia in mundo fuerunt; sed omnis sapientia et malitia hominum et daemonum non potest efficere ullas tales prophetias quales in Scripturis leguntur."
GSAM 27.4Dominus Isaac Newton testatur "aures prophetis praebere esse proprium fundamentale ecclesiae verae."
GSAM 27.5Doctor A. Keith dicit: "Prophetia cuilibet miraculo aequivalet, et per se est miraculosa.... Vox sola Omnipotentiae mortuos e sepulcro vocare potuit,—vox sola Omniscientiae omnia quae in obscura futuritate latuerunt, quae homini tam impenetrabilis est quam mansiones mortuorum, enuntiare potuit,—et utraque est vox Dei."
GSAM 28.1Matthaeus Henry dixit "prophetiam in tempore Dei, quod est optimum tempus, et in via Dei, quae est optima via, certe impletum iri. Omne verbum Christi purissimum est, et ideo certissimum."
GSAM 28Prophētiae Finis
GSAM 28.2Ex verbis Christi ad apostolos eius discere possumus unam causam Domini in prophetia danda. Prophetice loquens de iis quae in cursu Iudae eventura erant, dixit: "Dico vobis antequam fiat, ut cum factum erit, credatis quia ego sum."22
GSAM 28.3Dominus etiam per prophetam Isaiam dicit: "Ego Deus, et non est similis mihi, nuntians finem a principio, et a priscis temporibus quae non sunt facta, dicens: Consilium meum stabit, et omnem voluntatem meam implebo."23
GSAM 28.4Iterum, "Praeterita ab initio nuntiavi, et egressa sunt ex ore meo, et ostendi ea; subito ea feci, et evenerunt.... Immo ab initio nuntiavi tibi; antequam evenerunt, ostendi tibi, ne diceres: 'Idolum meum fecit ea, et sculptura mea, et statua mea fusilis, mandavit ea.'" Audivisti, vide omnia haec; et numquid non nuntiabitis? Ostendi tibi nova a tempore hoc, etiam occulta, quae nesciebas. Nunc creata sunt, et non ab initio; etiam ante diem quam audires ea, ne diceres: 'Ecce, sciebam ea.'24
GSAM 28.5Ex his verbis vim praedictionum expletarum, tamquam argumentum divini ortus prophetiae, cernitur, necnon eam esse demonstrationem potestatis Domini super omnes deos gentium. Ex his quoque verbis animadvertitur prophetiam locum maximi momenti in Scripturis veritatis obtinere. His veris, mire mirum est quod tot homines studium partium propheticarum Sacrorum Scripturarum parum aut nihil curant.
GSAM 29Prophetia Non Signata
GSAM 29.1Ignari dicunt se indoctos esse, et ideo prophetias non posse intellegere. Ex altera parte, multi ex doctis, et nonnulli ex eis qui ministerio divino funguntur, dicunt: "Prophetiae signatae sunt, et intellegi non possunt. Omnes scimus librum Apocalypsis librum signatum esse."
GSAM 29.2In Apocalypsi, Ioanni dilecto mandatum speciale datum est ne librum obsignaret.25 Etiam in hoc libro benedictio nuntiatur illis qui "sunt verba prophetiae huius audientes, et servant quae in ea scripta sunt."26 Quomodo ea, quae in libro signato continentur, custodiri possent, si non essent, et esse non possent, intellecta? Dominus per Moysen dixit: "Arcana Domini Dei nostri nobis; quae autem revelata sunt, nostra sunt et filiorum nostrorum in aeternum, ut custodiamus omnes mandata legis huius."27
GSAM 29.3Dominum prophetias Danielis intellegendas esse voluisse manifestum est ex verbis eius ad discipulos de eis dictis. Legimus: "Cum igitur videritis abominationem desolationis, quae dicta est per Danielem prophetam, stantem in loco sancto (qui legit, intellegat),"28 quod fere hoc significat: Intellegite Danielem prophetam.
GSAM 29.4Dominus fallaciam opinionis, prophetiam intellegi non posse, his verbis ostendit: "Visio omnium facta est vobis sicut verba libri signati, quem tradunt homines ei qui doctus est, dicentes: Lege hoc, quaeso. Et dicit: Non possum, quia signatus est. Et traditur liber ei qui non doctus est, dicentes: Lege hoc, quaeso. Et dicit: Non sum doctus. Quam ob rem dixit Dominus: "Quoniam appropinquat ad me populus hic ore suo, et labiis me honorat, cor autem suum longe recessit a me, et timor eorum ad me praeceptis hominum doctus est: ecce, ego faciam novum et mirabile in populo hoc, mirabile et insuperabile: sapientia enim sapientium eorum peribit, et consilium prudentium eorum abscondetur."29 Si populus, ad quem propheta hic loquitur, certum verbum prophetiae secutus esset, non abhinc abhorruisset a lege Dei, nec praeceptis eius mandata hominum substituisset.
GSAM 30Prophētia Non Privātō Interpretātiōne
GSAM 30.1Non quod prophetia aliquam significationem altam, occultam, arcanam habeat, cur tam multi eam non intellegant. De ea apostolus Petrus dixit: "Hoc primum scientes, quod nulla prophetia Scripturae ex propria interpretatione est. Nam prophetia non ex voluntate hominis venit olim; sed sancti Dei homines locuti sunt, sicut Spiritus Sanctus inspirabat illos."30 Ex his verbis plane innuitur ad prophetiae intellectum necessarium esse accipere illum spiritum qui per prophetas locutus est. De illo spiritu, promisso omnibus qui eum quaerunt, scriptum est: "Ille vos ducet in omnem veritatem."31
GSAM 30Prophetia Complēta
GSAM 30.2In studio prophetiae sunt quaedam quae semper memoria tenenda sunt: Deus, qui falli non potest, auctor est prophetiae, et cum tempus adimpletionis praedictionis advenerit, ipsa res praedicta eveniet. Praeterea, cum Dominus, cui est vis praevidendi quid homines facturi sint, tempus designat quo aliquid eventurum sit, cum illud tempus advenerit, vera prophetiae adimpletio invenitur. Aliis verbis, falsum praenuntiationis exitus tempore praestituto pro vero fieri nequit. Secundum hoc axioma, dicere possumus, cum tempus Domini advenit ut nuntius veritatis mundo daretur, nuntium semper apparere.
GSAM 30.3Olim, cum scriptor de prophetiae complenda disseruisset, quidam infidelis qui aderat accessit et dixit, "Vobis, prophetiae interpretibus, gratulandum est quod tam fortunati sitis. In vestra enim historiae perquirenda, tam facile invenire videmini quod prophetiae prorsus congruat." "Ita," respondimus, "congruit quia factum est ut congruat. Si quis tabernam chirothecarum adiret ut par chirothecarum emeret, nonne exspectaret ut eas inveniret quae manui suae congruerent?" Ille respondit, "Certe, quia factae sunt ut congruant." "Itaque," inquit scriptor, "ille Deus, qui sciebat quid homines facturi essent, praedixit de eis; et cum illi homines in scaenam actionis prodeunt et ea ipsa faciunt quae praedixerat, verus historicus acta eorum consignat, quae, cum praedictione comparata, perfecte congruunt."
GSAM 31Prophetia Lux in Tenebris
GSAM 31.1Apostolus Petrus dicit nos prophetiae intendere debere tamquam lucis in tenebris lucentis. Sine lampade prophetiae, futura essent tenebrae plenae. Propositum lucis est tenebras dispellere—cum in loco obscuro iter agitur, viam ostendere, et viam clare ostendere, ut viator gradatim possit viam videre et eligere. "Verbum tuum," inquit psalmista, "lampas est pedibus meis, et lumen semitae meae."32 Sapiens dicit: "Cursus iustorum sicut lux fulgens, quae procedit et procedit usque ad perfectum diem."33 Itaque videtur, dum per flumen temporis descendimus, verbum Dei, praesertim in suis exsecutionibus propheticis, magis magisque se aperiturum esse, faciens studiosis Sacrorum Scripturarum clarius et clarius se certe in via esse quae ad lucem aeternam et diem perpetuam ducit.
GSAM 31Tria Eventa Praecipua ab Eden usque ad Finem
GSAM 31.2Considerando iter populi Domini ab Eden usque ad finem, secundum Scripturas, tria eventa praecipue eminent. Primum est primus adventus Christi, incarnatio, adventus Emmanuelis, Dei in carne manifesti; secundum, magna Reformationis post Aetates Obscuras—annorum MCCLX oppressionis, quibus verbum Domini a plebe fere omnino arcebatur—exitus Ecclesiae e statu deserti, et collocatio Scripturarum ubi omnes legere et voluntatem eius scire possent; tertium, secunda adventus Domini nostri ad inducenda tempora restitutionis omnium rerum, quae per os omnium sanctorum prophetarum eius a mundo condito locutae sunt; hoc, ad concludendum " certamen aetatum," certamen inter peccatum et iustitiam, ad inducendam aetatem gloriae, ad quam omnes aetates tendebant.
GSAM 32Prophetia Signa Viae usque ad Finem Praebet
GSAM 32.1Attentis igitur certis verbis prophetiae tamquam lumini quod gressus nostros dirigit, viam rectam per tenebras nobis ostendente, non potest non fieri ut semitam in verbo prophetico clare designatam usque ad secundum adventum Christi inveniamus. Hac igitur ratione, qui luci prophetiae arte inhaerent, non solum signa et indicia diei magni appropinquantis agnoscent, sed etiam opus Domini agnoscent, quod constanter procedit in nuntiis veritatis, qui populum parant ad eum in pace excipiendum in adventu eius.
GSAM 32.2Etsi Scripturae testantur diem Domini super multitudines venturum esse sicut "furem in nocte,"34 idem tamen de iis qui in consilio Domini stant dicit: "Vos autem, fratres, non estis in tenebris, ut vos dies ille sicut fur oppreat. Vos omnes filii lucis et filii diei estis."35
GSAM 32Mementote Ducatus Domini
GSAM 32.3In commemorandis ductibus Domini in motu adventus, notandum est semper fuisse consilium Dei ut populus eius manifestationes providentiae et potentiae suae pro eis factas memoria teneret. Causas lapsus Israel a Deo exponens, psalmista dicit, "Obliti sunt Dei Salvatoris sui, qui fecit magna in Aegypto, mirabilia in terra Ham, et terribilia super Mare Rubrum."36 Si bonum fuit Israelitis commemorare ductus Domini cum eis, nonne et nobis bonum est? In extasi psalmista iterum dicit: "Benedic Domino, anima mea, et noli oblivisci omnia beneficia eius."37
GSAM 33.1Omnibus aetatibus Dominus habuit veritates graves, quae, sua gratia, populum ex servitute peccati ducerent et ad introitum in Chanaan caelestem pararent; et utile est considerare commercia Domini cum iis qui has veritates praedicaverunt.
GSAM 33Exigua Instrumenta ad Maximos Eventus—Testimonium D'Aubigné
GSAM 33.2D'Aubigné, in sua Historia Reformationis, ait: "Deus, qui opus suum per aetates parat, id per infirmissima instrumenta perficit, cum tempus suum advenerit. Magna ex minimis efficere, talis est lex Dei. Haec lex, quae ubique in natura valet, etiam in historia invenitur."38
GSAM 33.3Cum Deus, antiquis temporibus, coepisset eligere populum specialem ut eum sibi in gentem singularem constitueret, hoc fecit unum hominem vocando—Abraham—qui inter gentiles habitabat, in Ur Chaldaeorum. Ex eo proles numerosa orta est; sed ex eis, cum ad dignitatem gentis exaltati essent, Deus caeli dixit: "Non in eo quod plurimi essetis omnibus gentibus posuit Dominus amorem suum in vos, neque elegit vos, quia minimum essetis omnium gentium."39
GSAM 33.4Iterum, cum populum suum ex servitute Aegyptia liberaturus esset, ducem eis elegit eum qui, in infantia sua, per tres menses in domo matris latuit, et postea in arca simplici et rudi, ex calamis facta et bitumine linita, collocatus et Nilo flumini traditus est. Hic ipse Moyses, autem, cum ad annos discretionis pervenisset, humilem viam passionis cum populo Dei eligere maluit quam delectationem quae in "voluptatibus peccati ad tempus" invenitur.40
GSAM 34Gedeonis Victoria
GSAM 34.1Postea, cum Dominus Israelem liberaturus esset a Madianitis et Amalecitis, qui in terram eorum "velut locusta propter multitudinem" venerant et fruges terrae perdiderant, ita ut "nulla substantia Israelis remaneret, nec ovium, nec boum, nec asinorum," misit Dominus angelum ad Gedeonem. Hic filius Ioas redactus erat ad eam angustiam ut paulum tritici tereret et id ab hostibus suis celaret. Cum angelus ei nuntiavisset eum Israelem servaturum esse, Gedeon stupefactus inquit, "Quibus viribus Israelem servabo? Ecce, familia mea in Manasse tenuis est, et ego minimus in domo patris mei."41 Hic ipse vir humilis et pauper cum trecentis viris suis, cum simplicibus eorum lampadibus et hydriis egressus est (quod factum iudicio humano stultitiae videretur), et Deo sibi in virtute posito, victoriam magnam reportaverunt. Ante liberationem, Gedeon fortasse lamentationem similem illi prophetae Amos edidisset, cum ille quaesivisset: "Per quem surget Iacob? quia parvus est."42
GSAM 34Infans in Praesepio
GSAM 34.2Tempore a Domino praestituto Salvator generis humani natus est, et pastores eum in praesepio iacentem invenerunt. Cognati eius terreni humilibus, quamquam honestis, vitae negotiis operam dederunt. De paupertate autem eius terrestri Salvator dixit: "Vulpes foveas habent, et aves caeli nidos; filius autem hominis non habet ubi caput suum reclinet."43 Apostolos suos elegit "ex inferiore illo genere, quod, etsi non infimum, tamen mediocrium non attingit gradum. Omnia itaque eo spectabant, ut mundo manifestum fieret opus non esse hominis, sed Dei."
GSAM 35Non Multi Sapientes Vocati
GSAM 35.1Paulus de opere in diebus ecclesiae primitivae dixit: "Stultitia Dei sapientior est hominibus; et infirmitas Dei fortior est hominibus. Videte enim vocationem vestram, fratres, quoniam non multi sapientes secundum carnem, non multi potentes, non multi nobiles vocati sunt; sed Deus elegit stultas mundi confondere sapientes; et Deus elegit infirma huius mundi ut confundat ea quae fortia sunt; et ignobilia huius mundi, et ea quae despiciuntur, elegit Deus, immo et ea quae non sunt, ut reddat nulla quae sunt; ut non glorietur omnis caro in conspectu eius."44
GSAM 35Viri Humiles in Reformatione
GSAM 35.2Eadem ratio in vitis magnorum Reformatorum saeculi sexti decimi exemplificatur. Historicus ait: "Reformator Zwinglius e tugurio pastoris Alpini emersit; Melanchthon, theologus Reformationis, e fabro armorum officina; et Lutherus e casula pauperis metallici." De se ipso Lutherus dixit: "Parentes mei pauperrimi erant. Pater meus pauper lignator erat (postea metallicus factus est), et mater mea saepe ligna in umeris portavit, ut victum liberis suis pararet. Pro nobis laborem gravissimum toleraverunt."
GSAM 35.3Apostolus Iacobus, de vocatione populi ad ministerium Domini loquens, dicit: "Audite, fratres mei dilecti, nonne Deus elegit pauperes huius mundi, divites in fide, et heredes regni, quod promisit diligentibus se?"45
GSAM 35Methodistae primi
GSAM 35.4Prospectu in ordinem reformatorum ad ineuntes dies Methodismi progredientium, cum doctrina gratiae gratuitae assidue praedicabatur, invenimus eam vi Dei comitatam esse. Cum enim fideliter populo proponeretur, cum tenero amore Christi, et fide viva comprehenderetur, credentes non solum remissionem peccatorum praeteritorum, sed etiam vim sanctificantem ad vitam sanctimoniae agendam acceperunt. Methodismus humilem initium habuit, et benedictus est secundum fidem et simplicem fiduciam ministerii et laicorum.
GSAM 36.1Res et experientias cum motu adventus coniunctas perscrutantes, invenimus, sicut in omni opere Domini, cuius exsecutione homo particeps est, originem eius inter pauperes et obscuros fuisse; sed nemo ob hanc causam de eo iudicet, priusquam testimonia, quibus hoc magnum opus nititur, diligenter examinaverit, ne in eadem condicione inveniatur qua illi, de quibus Dominus quaesivit: "Quis spernit diem parvarum rerum?"46
GSAM 36Responsum Eckii ad Lutherum
GSAM 36.2Pro iis qui ex eo, utrum sententia doctrinalis recta an prava sit, iudicari putant, quod pauci an multi eam probent, controversiam inter Lutherum et Eckium partim afferimus. Cum Lutherus ex Scripturis penderet, et ius hominum sententias suas verbo Dei anteponendi in dubium vocare auderet, Eckius his verbis ironice respondit: "Miror humilitatem et modestiam qua reverendus Doctor solus tot illustribus patribus adversari suscipit, et se scire plus quam pontifices maximos, concilia, doctores, et universitates praetendit! ... Mirum profecto esset, si Deus veritatem a tot sanctis et martyribus usque ad adventum reverendi Patris celavisset."
GSAM 36.3Huic responsioni bene respondetur illo Zwinglii ad Ioannem Faber, Zurichi, cum hic "stuporem suum" expressisset "de statu rerum ad quem perveniretur, cum antiqui mores, qui duodecim saecula manserant, derelinquerentur, et plane colligeretur Christianum orbem per mille quadringentos annos errasse." Zwinglius cito respondit "errorem non minus errorem fieri quod in eo credendum quattuordecim saecula mansisset, et in Dei cultu antiquitatem moris nihil esse nisi ratio aut auctoritas eius in sacris Scripturis inveniri posset."47
GSAM 37Verbum Domini contra Sapientiam Humanam
GSAM 37.1Periculum niti sententiis hominum, potius quam quaestionem, "Quid est veritas?" verbo Domini definire, acriter describitur a propheta Osea, cum dicit: "Seruistis malitiam, metistis iniquitatem, comeditis fructum mendaciorum, quia confisus es in via tua, in multitudine virorum fortium tuorum."48 Propensio cordis humani semper fuit in homine confidere; sed dum appropinquamus tempus quo Dominus "surgens terribiliter concutiet terram," propheta Isaias hortatur: "Desinite confidere homini, cuius spiritus est in naribus eius; quia in quo reputatus est?"49
GSAM 37.2Nobis in Scripturis ita de hoc periculo monitis, ne quis temere de motu adventus iudicet, quasi consideratu indignus propter humilem initium, aut quia qui in conspectu mundi magni habentur causam non susceperunt. Immo vero, omnes eius affirmationes diligenter ponderent. Veritas est pretii inaestimabilis; cui comparatae, merae hominum sententiae non sunt nisi paleae inanes.
Notes
- Qui salutare nostrum dedit, non secundum merita nostra, sed secundum suam misericordiam, quae nobis in Christo Iesu ante tempora saeculorum data est. ↩
- David H. Montgomery, Praecipua Facta Historiae Americanae, editio anni MCMII, pp. 8, 9. ↩
- Hebraeis 6:19. ↩
- 1 Thessalonicenses 2:19. ↩
- Actus 24:14, 15. ↩
- Acta Apostolorum 26:6-8. ↩
- Actus Apostolorum 28:20. ↩
- Titus 2:11-13. ↩
- 1 Petrus 1:3-7. ↩
- Isaiae 45:18. ↩
- Psalmus 115:16. ↩
- Ecclesiastes 7:29. ↩
- Deuteronomium 32:8. ↩
- Actus Apostolorum 17:26-28. ↩
- Isaiae 60:21. ↩
- Isaiae 33:24. ↩
- Psalmus 37:11. ↩
- 2 Petri 1:16-19. ↩
- Matthaeus 16:28. ↩
- Lucas 9:27. ↩
- 1 Corinthios 15:51, 52 ↩
- Ioannes 13:19 ↩
- Isaiah 46:9, 10 ↩
- Isaiae 48:3-7 ↩
- Apocalypsis 22:10 ↩
- Apocalypsis 1:3 ↩
- Deuteronomium 29:29 ↩
- Daniel 9:20-27Daniel 11:40-45Daniel 12:1-13Daniel 13:1-9Daniel 14:1-22Daniel 15:1-16Daniel ↩
- Isaiae 29:11-14 ↩
- 2 Petrus 1:20, 21 ↩
- Ioannes 16:13 ↩
- Psalmus 119:105 ↩
- Proverbia 4:18 ↩
- 1 Thessalonicenses 5:2; 2 Petrus 3:10 ↩
- 1 Thessalonicenses 5:4, 5 ↩
- Psalmus 106:21, 22 ↩
- Psalmus 103:2 ↩
- Historia Reformationis, liber II, caput I, paragrapheus I ↩
- Deuteronomium 7:7 ↩
- Hebraeorum 11:25 ↩
- Iudicum 6:4, 5, 15 ↩
- Amos 7:2 ↩
- Matthaeus 8:20 ↩
- 1 Corinthios 1:25-29 ↩
- Iacobus 2:5 ↩
- Zachariae 4:10 ↩
- Historia Wylieana Protestantismi, cap. XII, par. XVI, XVII; Editio Casseliana, p. 458 ↩
- Osee 10:13 ↩
- Isaiae 2:22 ↩