БетӀер 8 — КьагӀрил бертадул къасиквен
GSAM 134.1«Цо пуланав чияс кӀудияб къасиквен гьабуна ва гӀемерал гӀадамал ахӀана; къасиквеналъул заманалда гьес жиндирго хъулухъчи витӀана ахӀарал гӀадамазда абизе: “РачӀа, щайгурелъул гьанже тӀолабго жо хӀадур буго!”»1
GSAM 134.2«КьагӀрил бертадул къасиквеналде ахӀарал гьардарал руго».2
GSAM 134.3Къасиквен буго къоялъул ахираб квен. Гьелъул мисалалда къасиквеналде лъабго ахӀи буго. Гьаб мисал Матта 22:1-7-алда бицараб “къадекванде” ахӀиялъул мисалалда гьоркьоб ратӀа бахъизе ккола. “Къадеквен” буго къоялъул гьоркьоб кваналеб квен. Къадекванде ахӀиялъул мисалалдаса нилъеда лъала, ахӀи лъазабулел чагӀи инжит гьарун чӀван рукӀараблъи ва пачаясул васги чӀван вукӀараблъи. АхӀи битӀараб пачаяс «гьел чӀвай-хъвеял гьарулел чагӀи тӀагӀинаруна ва гьезул шагьар бухӀана».
GSAM 134.4ТӀоцебе гьеб ахӀи инкар гьабурал гӀадамазул къисмат бихьизабулеб «къадекванде» ахӀиялъул гьеб мисалалъ Христосасул Инжил инкар гьабурал, гьев ва гьесул апостолал чӀварал гӀадамазда хӀакъикъаталда ккараб жо рекъонго бихьизабуна. Раббиас гьел улкаялде аскерал рачӀин гьабуна, гьез «гьел чӀвай-хъвеял гьарулел чагӀи тӀагӀинаруна ва гьезул шагьар бухӀана» — Иерусалим.
GSAM 134Къасиквеналде ахӀи
GSAM 134.5Мисалда бицараб къасиквеналде ахӀи, хӀакъикъаталда, “КьагӀрил бертадул къасиквеналъул” хӀакъалъулъ буго. Гьел бертадул къасиквеналде ахӀаразе баракат бицана. Берта къасиквеналъул цебе букӀуна. КьагӀрил берта гьев вачӀиналъул цебе лъугьуна; нилъе цебеккун лъараб хӀисабалда, Христос ахиралъ вачӀиналъ, «бертаялдаса тӀадвуссине» буго.3
GSAM 135.1Гьединлъидал, бертадул къасиквеналде гьабураб ахӀи, Аян 14-алда бицараб тӀоцевесев малаикасул хабарги, цебеккун бицараб тӀехьалъул 10-абилеб бетӀералъул заман бицараб хабарги, цоябго букӀине ккола. Лукас хъвараб хӀисабалда, къасиквеналде гьабураб тӀоцевесеб ахӀи къватӀибе ккана «ахӀаралде». Гьел ахӀарал щал рукӀана? — Христосасул Инжил лъарал ва къабул гьарал гӀадамал. Гьез абула жидеего Христос вокьулин ва, жидерго хьул тӀубазабулеб жо хӀисабалда, гьесул кӀиабилеб нухалъ вачӀинги бокьулин. Щай ахӀи тӀоцебе гьездехун ккезе кколареб? Инжил тӀоцебе жугьутӀазда бицине кколеб букӀана, гьездехъ Аллагьасул ТӀехь букӀана, ва гьез Мессия вачӀиналде балагьулел ругин абулаан.4 Гьединго, Христосасул кӀиабизе вачӀиналъул хабар тӀоцебе гьесул тӀалабчагӀи ругоян ва гьес вачӀине хьул гьабулеб ругоян ахӀаралде бицана.
GSAM 135АхӀаралде ахӀи
GSAM 135.2Къасиквеналде гьабураб тӀоцебесеб ахӀи ахӀарал гӀадамазде бугелъул, гьеб жамагӀатазде ккезе ккола. ХӀакъикъаталда, 1833 соналдаса 1844 соналъул ихдаде щвезегӀан, Христос хехго вачӀиналъул хабар жамагӀатазда бицана, гьел жамагӀатазул диналъул хъулухъчагӀазги гьелъие цӀикӀкӀун квербакъана. Уильям Миллерил Христос хехго вачӀине кколеблъиялъул тӀоцебесеб басма Брандондул, Вермонталъул, баптистазул газеталда тӀад букӀана. Гьесул ва гьесда цадахъ хӀалтӀулезул хӀалтӀи 1844 соналъул апрелалде щвезегӀан, цӀикӀкӀун, жамагӀатазул рукъзалъулъ яги гьел заманалъул жамагӀатаз хӀадур гьарурал залазда гьабулеб букӀана.
GSAM 135.3ЖамагӀаталъул кӀудияв Хаймз гьедин бицунеб буго ЖамагӀаталъул кӀудияв Миллерил 1844 соналъул ихдаде щвезегӀан хӀалтӀиялъул.
GSAM 135.3«Гьес тӀолалго батӀи-батӀиял жамагӀатазда ва къокъабазда хӀалтӀи гьабуна, гьезул гӀуцӀи яги тӀарикъат хисизе къеркьанде ккечӀого. Динил цогидал жамагӀатазул гӀадамаз гьезул бакӀ цӀунизе бегьула, ва гьединго гьезул Пача вачӀиналъе хӀадур лъугьине бегьула, ян хӀисаб гьабуна».
GSAM 135.4ЖамагӀаталъул кӀудияв Хаймз, гьесул ва ЖамагӀаталъул кӀудияв Миллерил цӀакъго цадахъ гьабураб хӀалтӀи бицун, жеги бицунеб буго: «ВачӀиналъул малъи бицулел нижер диналъул вацазеги нижееги нуцӀаби рагьарал жамагӀатазул ва диналъул хъулухъчагӀазул кӀудияб бутӀа, ахираб соналде, 1844 соналде, щвезегӀан, нижеда цадахъ хӀалтӀана».
GSAM 136Хабаре рагьарал нуцӀаби
GSAM 136.1Гьесул хӀалтӀи ва гьелъул хӀал бицун, Уильям Миллер бицунеб буго:
GSAM 136.1«Христосасул кӀиабизе вачӀиналъул малъи бицизе, цӀакъго дагьал хутӀизарун, тӀолалго христианазул батӀи-батӀиял жамагӀатазда дие нуцӀаби рагьана. Гьединлъидал дида тӀубазабизе кӀвана дие гьарурал ахӀабазул дагьаб бутӀа гурони. Дун вукӀараб щибаб бакӀалда жамагӀатазул бищунго муъминал, Аллагьасе кьурал ва рухӀияб чӀаголъи бугел гӀадамаз гьедин бицарал пикраби цӀакъго бокьун къабул гьарула; дунялалда хадур ругел диналъул гӀадамал, фарисеял, жидерго дин гурони битӀараб гьечӀилан кколел фанатикал, чӀухӀарал, чвантарал ва жидеего гурони ургъуларел гӀадамазин абуни, Христосасул кӀиабизе вачӀиналъул малъуда тӀад релъанхъула ва гьеб басра гьабула».
GSAM 136.2ВачӀиналъул хабар бицун, Д’Обинье Реформация бицараб гӀадин, гьеб хабарги рухӀияб къагӀидаялда тӀад гьабуна: «Гьеб тӀубазабуна рухӀияб къагӀидаялъул цӀаралдалъун. Гьелъул малъухъан буго Аллагьасул рагӀи, хвасарлъи буго иман, ярагъ буго Мукъадасаб РухӀ; гьелго алатаздалъун гьелъ киналго дунявиял бутӀаби инкар гьаруна».
GSAM 136РухӀияб чӀаголъиялъул къуватаб карачел
GSAM 136.3ВачӀиналъул хабар бицаралдаса хадуб ккезе байбихьараб рухӀияб чӀаголъи, Портленд, Мэн, Каско къватӀалъул христианазул жамагӀаталъул пастор Л. Д. Флемингас гьедин бицана:
GSAM 136.4«Гьесул [Уильям Миллерил] лекцияз гӀадамазулъ интерес бижизабуна, гьеб цӀакъго хӀисабалда тӀад буго, дида бихьараб бищунго кӀудияб рухӀияб чӀаголъи бугониги, амма гьелъул гьоркьоб цӀакъго дагьаб хӀалкъи буго. Гьеб бищунго цӀакъго бихьиназул ракӀазда гӀунтӀулеб буго. Гьеб асар бижизабулеб буго гьаб жоялъ: вац Миллерас гӀицӀго РухӀалъул хвалчен лъалиниса гӀицӀ гьабун бахъула ва гӀицӀаб рекӀеда гьелъул бегӀераб бал лъола, ва гьеб къотӀула! Гьеб гурони цогидаб щибго гьечӀо. Гьеб къуватаб ярагъалъул хӀатӀикь имангутӀи къела ва универсализм чӀорола. Гьересиял кьучӀал тӀагӀуна, Бабилоналъул ричулез хӀалкъи ккана. Дида ккола, гьаб заманалда рихьарал рухӀиял чӀаголъабаздаса гьеб бищунго апостолазул заманалъул рухӀиял чӀаголъабазда релълъараб бугин».
GSAM 137Ричмондалда, Мэналда, бихьараб хӀал
GSAM 137.1ВачӀиналъул малъи бицаралда цадахъ ккараб рухӀияб чӀаголъиялъул хӀалтӀул мисалалъе, гьеб хӀаракаталъулъ цӀакъго гӀахьаллъарав чиясул хабаралдаса бицине буго. Ричмондалда, Мэн, 30 Фривилл баптистазул жамагӀаталъул къокъалда гьабураб кварталияб данделъи бицун, гьес бицунеб буго:
GSAM 137.2«Данделъиялъул бакӀалде лъугьиндал, рукъалъул ахиралда минбаралда аскӀов гӀодов чӀун вукӀарав ЖамагӀаталъул кӀудияв Роллинс вахъана ва бицана: “Диналъул вац Уайт, гьаниб дида аскӀов гӀодов чӀа.” Ваъаз лъугӀараб мехалъ, рагӀаби бицизе эркенлъи кьуна, ва дица эркенго христианлъиялъул гӀумруялъул ва Христосасул кӀиабизе вачӀиналда битӀарал гӀадамазул бергьенлъиялъул хӀакъалъулъ бицана. ЦӀикӀкӀунаб жамагӀаталъул гьоркьоб цӀикӀкӀун рагӀаби: “Амин! Амин!” — ян ахӀулеб букӀана, ва гьелъул кӀудияб бутӀа гӀодулеб букӀана… Данделъи лъугӀизе аскӀоб бугеб мехалъ, дихъа разилъиги босун, ЖамагӀаталъул кӀудияв Роллинс вахъана ва бицана: “Диналъул вац Уайт, дир кваранаб рахъалда гӀодов чӀун вугев, гьаб къаси Ридул данделъиялъул рукъалда, Рабби ГӀиса Христосасул кӀиабизе вачӀиналъул хӀакъалъулъ бицизе буго. РачӀа, вацал, ва нужго гӀенекке. Нижехъ нуж тӀолалго къабул гьаризе гӀолеб бакӀ буго. РачӀа, вацал, гьеб хӀакъалъулъ гӀенеккиялъ нужеда гьоркьоса цонигияв чиясе зарал гьабиларо… Гьесда лъикӀ лъалаан гьесул диналъул вацазул кӀудияб бутӀа росулъ бугеб жидерго данделъи тун, дир бицен рагӀизе лъабго миляде инилин, ва гьезул гӀуцӀараб хӀалтӀул данделъи гьоркьоб къотӀун хутӀилин. Ва гьедин ккана. Диналъул хъулухъчагӀазул ункъо бутӀаялдаса лъабго бутӀа ва цӀакъго дагьал хутӀизарун тӀолалго вакилзаби рахъана, ва жеги къаси мех щвелалдего Ридул данделъиялъул рукъ гӀадамаз цӀезабуна. Дунул предмет букӀана Матта 24. Аллагьасул РухӀ дунде эркенлъи кьуна. ГӀадамазул интерес гӀажаибаб букӀана».
GSAM 137.3«Дун христианазе гьезул тӀолабго гӀумру Раббида кьезе ва къачӀине, ва гӀайибчагӀазе Христос тӀалаб гьабизе, ГӀадамил Лъимер вачӀиналде къачӀине, ян ахӀи гьабун лъугӀидал, Аллагьасул къуват дида гьедин тӀаде ккана, дун кӀиго квералъ минбаралда ккун къайим чӀезе ккана. Гьеб рекӀее цӀакъго кӀвар бугеб сахат букӀана. Христос гьечӀого тӀагӀун ругел гӀайибчагӀазул хӀалалде дун балагьулеб мехалъ, гӀодун, чанго нухалъ такрар гьабун, гьездехун ахӀана: “ГӀайибчи, Христосалде вачӀа, ва гьев жиндирго тӀадегӀанлъиялда загьирлъараб мехалъ хвасарлъе. Мискинав гӀайибчи, кватӀилалдего вачӀа. ВачӀа, гӀайибчи, гӀайибчи, вачӀа”».
GSAM 138.1«Гьеб бакӀалда цӀакъго къваридго, ракӀалъе кӀвар бугеб хӀал букӀана. Диналъул хъулухъчагӀал ва гӀадамал гӀодулел рукӀана, цоял гьаракь биччан. ГӀайибчиясе гьабураб щибаб ахӀиялъул ахиралда тӀолабго данделъиялда гӀадамазул угьи рагӀулаан. Дун кӀиго сахаталдаса цӀикӀкӀун эхетун чӀун, гьеб бетӀер баян гьабулев ва насихӀат кьолев вукӀана, ва дир гьаракь гъваризе байбихьун букӀана. Дица кӀалъай тана ва, Аллагьас жиндирго хӀакъикъат гӀайибчагӀазе бицине ахӀарав чиясда гурони лъалареб рекӀел гъваридаб хӀалалда, гьел хириял гӀадамазе гӀоло гьаракь биччан гӀодана. 9 сахат букӀана, ва цогидаз рагӀаби бицизе эркенлъи кьунисе, данделъи сордо бащалъизегӀан халалъизе ккелаан. Гьеб мехалъ бугеб рекӀел гъваридаб хӀалалда цадахъ данделъи лъугӀизе бищунго лъикӀ букӀана, амма тӀолазе Аллагьасул рахъ бищизе рес кьун хадуб. Дун тӀолабго жамагӀаталъул гӀадамазе, дунца цадахъ дуӀа гьабизе ва ЦӀобалъул тахтуе гьаризе, Хвасарчи кӀиабизе вачӀиндал рохалида гьесда дандчӀезе хӀадурлъизе, чӀезе ахӀана. Гьеб кӀудияб рукъалда вукӀарав щивав чи, хадуб рукъалъул батӀи-батӀиял бакӀазда рукӀарал гӀадамаз дида лъазабураб хӀисабалда, вахъана. Дагьаб дуӀа гьабун хадуб, данделъи лъугӀана».
GSAM 138.2«Нахъисеб къоялъ радал дун росулъе тӀадвуссана, гьал къокъалдаса кӀудияб бутӀа — 7/8-ялдаса дагь гьечӀеб бутӀа — дунца цадахъ букӀана. ГӀадамаз тӀолазго бицунеб букӀана: цебесеб къаси жал гӀахьаллъараб данделъи цӀакъго берцинаб букӀанилан».
GSAM 138Цогидал бакӀазда хабаре ахӀаби
GSAM 138.3«Гьоркьоб заманалда, къокъалъул вакилзабаз ва диналъул хъулухъчагӀаз жидеда цадахъ хӀалтӀи гьабизе дун ахӀана, гьелъул къокъалда ругел, кӀудиял гӀуцӀарал жамагӀаталъул бакӀазде дун лекция гьабизе кколеб заман лъазабизе. Гьеб букӀана февралалъул гьоркьоб, ва хӀукму гьабуна, чангъазда хьвадизе лъикӀаб нух бугеб заман анлъго анкьалдаса цӀикӀкӀун хутӀун гьечӀилан, ва гьелъ гӀадамазе данделъиязде рачӀине лъикӀаб рес кьолеб бугилан. Анлъго анкьалъ дир хӀалтӀиялъе бищунго кӀвар бугел 12 бакӀ бищана. Щибаб бакӀалда анцӀго лекция гьабизе кколаан, гьеб гьабизе дица анкьалда къого нухалъ бицине кколаан. Гьелъ дие щибаб анкьалда бащадаб къо гурони телароан, гьебги гьанже дун 15 яги 20 миляде цогидаб данделъиялъул бакӀалде щвезе нухда гьабулеб букӀана».5
GSAM 139Нус-нус гӀадамал иманалде рачӀана
GSAM 139.1ВачӀиналъул малъи бицаралдаса хадуб, тӀолалъул бакӀалда рухӀияб чӀаголъи байбихьана ва нус-нус гӀадамал иманалде рачӀана, цӀикӀкӀун 1843 соналъул жугьутӀазул сон лъугӀизе кколеб заманалда (1844 соналъул марталъул 21 къо). Гьеб хасалил заманалда дида, дирго гӀагараб росулъ — Виктор, Нью-Йоркалда — гьеб хабар тӀоцебе рагӀана; дун анцӀила кӀиго соналъул гӀолохъан чи вукӀаниги, лъазе ккезегӀан, кӀиабизе вачӀиналъул иман къабул гьабуна. ГӀадамазда рекӀее кӀвар бугеб кӀудияб асар ккана, данделъиязда гуребги, тӀолабго бакӀалда. Виктор гьеб заманалда гӀагарун 200 гӀадан вугеб росу букӀана, амма гьелъул сверухъ бугеб ракьалда гӀемерал гӀадамал гӀумру гьабулел рукӀана. Гьеб росулъ гьабураб данделъиязул къокъалъул хӀалтӀиялъул натижаялда, иманалде рачӀарал гӀадамазул къадар 500 букӀанилан бицана.
GSAM 139Методистазул соналъул тӀахьалъул нугӀлъи
GSAM 139.2ВачӀиналъул хабар бицараб нухда хадуб ккезе байбихьараб кӀудияб рухӀияб чӀаголъи бицун, Методистазул соналъул тӀахьалъулъ нилъе къокъго лъала: «1840 соналдаса 1844 соналде щвезегӀан 4 соналда, Америкаалда 256,000 чи иманалде вачӀана». Америкаалда хӀакъикъат букӀараб гӀадин, хабар ахӀарал цогидал улкабаздаги хӀакъикъат букӀана. «КӀудияб къуват хӀалтӀиялда цадахъ букӀана, ва тӀолабго бакӀалда гӀадамаз хвасарлъи къабул гьабуна». Бертадул къасиквеналде гьабураб тӀоцебесеб ахӀи жамагӀатазде, «ахӀаралде», ккана, ва гьез гьеб хабар тӀолалде щвезе гьабуна, Аллагьасул гӀадамазе къачӀун бугеб хвасарлъиялъулъ гӀахьаллъизе. Хабар бицараб яги дуӀа гьабураб яги «вачӀиналъул назмал» гьарураб букӀаниги, Аллагьасул РухӀалъул къуват гьелъул хӀалтӀиялъулъ цадахъ букӀана.
GSAM 140Швециялда лъималаз гьабураб ваъаз
GSAM 140.1Гьелъул цадахъ, «пачалихъалъул жамагӀаталъул» малъиялде дандечӀолеб жо бицине кануналъ хӀарам гьабураб улкабазда хабар бицизе Раббиас нух гьабураб къагӀида бихьизе буго. Швеция гьел улкабазул гьоркьоб буго. Гьелъулъ Раббиас гьитӀинал лъимал хӀалтӀизаруна гьеб хӀалтӀи байбихьизабизе. Гьеб жоялъул тӀоцебесеб загьирлъи 1843 соналъул риидал, Швециялъул югалъулаб рахъалда бугеб Экшё шагьаралда ккана. Щуго соналъул ясалъ, цӀализеги кечӀ ахӀизеги цо нухалъцин лъазабичӀониги, цо къоялъ цӀакъго ракӀалъе кӀвар бугеб къагӀидаялда халатаб лютераназул диналъул кечӀ битӀун ахӀана, хадубги кӀудияб къуваталда «гьесул судалъул сахат щвана» ян ахӀана ва гьелъул гӀадамазе Рабби дандчӀезе къачӀине ахӀана; гьес хехго вачӀине бугоян. Хъизаналъул иманалде жеги рачӀинчӀел гӀадамаз Аллагьасухъа цӀоб гьарана ва гьезие мунагьал чурана. Гьеб хӀалтӀи шагьаралдаса шагьаралде тӀибитӀана, цогидал лъималаз хабар бицана. Гьединго лъималазул гьеб хӀалтӀи Норвегиялда ва Германиялдаги дагьаб ккана.
GSAM 140«Гьо! Дица вагӀза гьабизе кколаан»
GSAM 140.21896 соналъ Швециялъул 17 батӀи-батӀияб бакӀалда данделъаби тӀоритӀулаго, дун ун вукӀана 1843 соналъ лъималаз вагӀза гьабураб цо-цо бакӀалдеги. Дида кӀвана гьеб вагӀза рагӀарал чагӀигунги, лъимал рукӀаго вагӀза гьабурал бихьиналгунги гара-чӀвари гьабизе. Гьезул цоясда дица абуна: «Мун вас вукӀараб мехалъ вачӀиналъул Хабар бицун бугищ?» Гьес жаваб кьуна: «Бицун! Гьо, дица вагӀза гьабизе кколаан. Дица живго гьеб хӀукму гьабун букӀинчӀо. Дида тӀаде къуват бачӀана, ва гьеб къуваталъ абизе тӀамураб жо дица абулаан».
GSAM 140Боквист ва Вальбом Швециялъул Эребруялда
GSAM 140.3Эребру округалда гьеб хӀалтӀи тӀибитӀана, кӀудиял чагӀиги Хабар лъазабизе тӀамизегӀан. Гьеб мехалъ «пачалихъалъ тасдикъ гьабураб диналъул жамагӀаталъул» диналъул хъулухъчагӀазул тӀамиялдалъун хӀукуматалъул хъулухъчагӀаз 18 сон барав Вальбом ва 15 сон барав Оле Боквист ккуна; гьел тӀолалго чагӀазе мисаллъун гьаризе ругин абуна. Гьез гьезул рагьарал гъуждул махил гъветӀазул чӀвабаздалъун хӀана, ва бидулъ ругел ругъназдалъун Эребруялъул турмаялде лъуна. Ругънал сахлъараб мехалъ гьел турмаялдаса къватӀире рахъун цӀехана: «Гьаб малъи бицун вагӀза гьаби нужеда тунгутӀизе бугищ?» Гьел кӀиабилеб нухалъги чӀвабаз хӀан, ругънал цӀидасан рагьаниги, гьездаса бачӀараб жаваб гьаб гурони букӀинчӀо: «БетӀергьанас бицине амру гьабураб вагӀза нижеда гьабизе буго». Эребруялъул диналъул жамагӀаталда гьоркьоб цӀар бугей цо чӀужугӀаданалъ гьабураб гьариялдалъун пача Оскар I-ас хӀукуматалъул хъулухъчагӀазда абуна, гьел васал турмаялдаса къватӀире риччазе ва гьел чагӀи ритӀун тезе. Гьедин Швециялда хӀакъикъаталъе бергьенлъи щвана.
GSAM 141Боквистил нугӀлъи
GSAM 141.11890 соналъул октябралъул 7 къоялъул «Ревью энд Геральд» газеталда О. Боквистица живго хъвараб, лъималазул вагӀзаялъул хӀакъалъулъ цӀакъ кӀвар бугеб хабар буго. Гьес абула: —
GSAM 141.2«1843 соналъ Эребру округалъул Карлскуга приходалда гӀадамазда гьоркьоб динияб хӀаракат букӀана. Гьеб хӀаракаталъул нухмалъулел лъимал ва гӀолохъанал бихьинал рукӀана; гьезда „рапаре“ абулаан. Гьез Аллагьасул къуваталдалъун вагӀза гьабулаан ва гӀадамазда цебе щибго щаклъи гьечӀого лъазабулаан, Аллагьасул судаялъул сагӀат щун бугин.
GSAM 141.3«Гьебго соналъул хасалихъе, гьеб мехалъ 15 сон барав дун, О. Боквист, ва цогидав гӀолохъанчи, 18 сон барав Эрик Вальбом, гьеб бихьулареб къуваталъухъ гьединго ккуна, нижеда гьелда данде чӀезе щибго кӀоларедухъ. Зобалъул гьеб къуваталъ ниж ккурабго, нижеда гӀадамазда гарадизе ва кӀудияб гьаракьалдалъун судаялъул сагӀат щун бугин лъазабизе байбихьана; гьезда Йоэлил 2:28-32 ва Загьир гьабиялъул 14:6, 7 бихьизабулаан».
GSAM 141ЦебетӀами бихьулел лъимал
GSAM 141.4ГӀадамаз дида бицана, зобалъул гьеб къуваталъухъ гьедин ккарал чагӀазда жидеца сверухъ бугеб щибго жо лъалеб букӀинчӀин. Гьезда хӀакъикъаталдаги Аллагьасул ЦебетӀами бихьулаан, ва гьел гӀадамазул ракӀазда къуватаб божи лъолеб къуваталдалъун рагӀулаан. Гьез абуна, гьеб къуваталъухъ ккарал гьел гӀисинал лъимал кӀудиял бихьинал ва руччаби гӀадин къуваталдалъунги къадруялдалъунги рагӀулаанин. Гьеб бихьарал чагӀаз гьелдаса хӀукму гьабуна: БетӀергьанас гьел аварагзаби гӀадин хӀалтӀизарула, гьал къваригӀарал хӀакъикъатал бицине. Хъвадарухъанас нахъеги абула: —
GSAM 142.1«Нижеда гӀенеккизе гӀемерал гӀадамал данделъулаан; нижер данделъаби къадги сордоги тӀоритӀулаан, ва гьелъул хӀасиллъун кӀудияб динияб рорчӀи лъугьана. ГӀолохъаналги кӀудиялги Аллагьасул РухӀалъухъ ккана, ва гьез Аллагьасда ва гӀадамазда цебе жидер мунагьал рицин, БетӀергьанасдаса рахӀму гьарана.
GSAM 142.2«Амма диналъул хъулухъчиясда гьеб хабар лъараб мехалъ, нижер кӀалал къазе ва гьедин тӀибитӀараб динияб гъира къотӀизабизе гӀемерал хӀаракатал гьаруна; амма гьел тӀолалго хӀаракатазул хӀасил букӀинчӀо. Гьеб мехалъ шерифасда гьарана ниж ккезе. Ниж хвасарлъизе лъутун рукӀараб рохьоб анлъго анкьалъ ниж хӀасил гьечӀого ралагьана.
GSAM 142.3«Ахиралда ниж диналъул жамагӀаталъул пасторасда цере рачӀине ахӀана. Нижер къадар цӀикӀкӀун букӀана, ва пасторасул рукъалде 40 гӀолохъанал васалги ясалги рачӀана; гьениб нижер цӀакъ халатаб цӀех-рех гьабуна. Дун ва Вальбом гурел тӀолазе жидер рокъоре тӀад руссине рес кьуна; амма ниж ккуна, ва хадусеб къоялъ Эребруялъул турмаялде лъуна. Гьениб ниж 14 номералъул камераялда цӀогьабигун цадахъ лъуна, цо кӀудияб такъсир гьабун бугел чагӀи гӀадин».
GSAM 142Боквистил яцалъул нугӀлъи
GSAM 142.41896 соналъул сентябралъул 22 къоялъ Боквистил, 72 сон барай яц Эребруялда нижер данделъиялде ячӀана ва жиндир вацасда ккараб жоялъул бицана; гьелъ живго гьесда хӀайги, турмаялде лъейги, эркен гьавиги бихьун букӀана. Гьелъ нижер цебе Боквистица ва Вальбомица турмаялдаса къватӀире рахъулаго ахӀараб диналъул кечӀ ахӀана. Гьел гьеб мехалъ XVI гӀасруялъул, 1843 соналъ турмалъун хӀалтӀизабураб къалгӀа сверухъ бугеб хандакъалъул кьоялде рахъун рукӀана. Гьелъул нугӀлъиялдаги кечӀ ахӀиялдаги цадахъ 1843 соналъул хӀаракаталъул къуват букӀана. Инглисул мацӀалде буссинабураб кечӀ гьаб буго: —
GSAM 143Боквистица ва Вальбомица ахӀараб диналъул кечӀ
GSAM 144Карлскугаялъул вагӀза гьабулев вас
GSAM 144.4Эребруялда цо бихьинчияс дида бицана 1843 соналъ жив вукӀараб Карлскугаялда лъугьараб жоялъул. Гьес абуна: —
GSAM 144.5«ЦӀализе хӀарпалги лъаларев, 8 сон барав гӀисинав васас Хабар бицунеб вагӀза гьабизе байбихьана, Мукъадасаб Хъвай-хъвагӀаялдаса гӀемерал бакӀал рицун. ГӀадамаз абулаан: „Гьав вас Библиялдалъун тӀубан вуго“. Гьеб лъугьа-бахъин ккана пача Оскарица гӀазаб бихьарал чагӀазул рахъ ккун бицаралда хадуб, гьединлъидал гьеб бакӀалъул диналъул хъулухъчиясда вас судаялде вачун хӀалтӀи къотӀизабизе кӀолареб букӀана; амма гьес гӀадамазда абуна вас жинда цеве вачӀинавеян, ва жица гьев гӀадамазда рагьизе вугин, Библия лъалареблъи бихьизабизе бугин.
GSAM 144.6«ГӀемерал гӀадамазда цебе диналъул хъулухъчияс жиндир диналъул кучӀдузул тӀехь рагьана ва васасда гьарана жиндие цӀали гьабеян. Васас жаваб кьуна: „Дида цӀализе лъаларо“; амма диналъул хъулухъчиясде мугъ буссинабун, гьес кечӀ байбихьиялдаса ахиралде щвезегӀан битӀун ахӀана, гьеб мехалда диналъул хъулухъчи тӀахьалда балагьун хӀайранлъун чӀана. Хъулухъчияс васасда абуна: „Дуда тӀолабго жо лъалагӀан ккола“. Васас жаваб кьуна: „ГьечӀо. Нижеда лъалеб тӀолабго жо бицине щибаб мехалъ рес кьоларо“.
GSAM 145.1«Гьеб мехалъ диналъул хъулухъчияс ЦӀияб КъотӀи рагьун васасда абуна: „Гьаниса дие цӀали гьабе“. Васас жаваб кьуна: „Дида цӀализе лъаларо“. Диналъул хъулухъчияс цӀехана: „Дуда Библиялъул хӀакъалъулъ щиб лъалеб жо бугеб?“ Гьесул жаваб гьаб букӀана: „Дида лъала, жаниб «ва» абураб рагӀи 14 нухалъ бугеб аят киб бугебали“. Диналъул хъулухъчияс абуна: „ГьечӀо! Библиялда гьединаб аят гьечӀо“. Васас абуна: „Дие Загьир гьабиялъул 18:13 цӀализе бугищ?“ „Гьо“, — ян абуна хъулухъчияс. Гьес цӀалулаго гӀадамаз хӀисаб гьабуна, ва хӀакъикъаталдаги „ва“ абураб рагӀи 14 нухалъ букӀана; гьел 14 бакӀалда гьоркьоб „гӀадамазул рухӀал рахӀалъиги“ букӀана. ГӀадамаз ахӀана: „Гьанже бихье! Бихье! Васасда Библия диналъул хъулухъчиясдаса цӀикӀкӀун лъала!“ ЦӀакъ хӀехьезе кӀолареб хӀалалде щварав диналъул хъулухъчияс гьеб хабар тана, ва гьелдаса хадуб гӀадамал ритӀун тана».
GSAM 145.2Гьедин БетӀергьанас лъималазул кӀалалдалъун Жиндир рагӀи тасдикъ гьабула, ва гьеб хӀайранлъизабулеб къагӀидаялдалъун Жиндир хӀакъикъат гӀадамазул гӀундулъе щвезабуна. Гьел гӀадамазул къануназ «пачалихъалъ тасдикъ гьабураб диналъул» малъиялдаса батӀияб щибаб малъи бицун вагӀза гьаби гъадагъа гьабун букӀана.
GSAM 145Хабаралда хурхарал РухӀалъул сайигъатал
GSAM 145.3Швециялда гуребги, БетӀергьан ВачӀиналъул хӀаракаталда хурхун Жиндир РухӀалъул сайигъатаздалъун Жиндир гӀадамазда гарадана. Шотландиялда, Англиялда, гьединго Америкаялдаги БетӀергьанас хасал загьир гьарияздалъун Жиндир гӀадамазе малъи кьуна.
GSAM 145Уильям Фойил ЦебетӀамиял
GSAM 145.41842 соналъ Массачусетсалъул Бостоналда Уильям Фой абулев, лъай цӀикӀкӀарав, рагӀи берцинго бицине лъалев бихьинчи вукӀана. Гьев баптист вукӀана, амма епископалиязул жамагӀаталъул диналъул хъулухъчилъун вахъине хӀадурлъулев вукӀана. РахӀматияв БетӀергьанас 1842 соналъ гьесие кӀиго ЦебетӀами бихьизабуна: цояб январалъул 18 къоялъ, кӀиабилеб февралил 4 къоялъ. Гьел ЦебетӀамияз гьел Аллагьасул РухӀалъул хӀакъикъиял загьирлъиял рукӀиналъе рагьараб нугӀлъи кьолаан. Епископалияз гурелги, баптистаз ва цогидал диниял жамагӀатазги, бакӀалдаса бакӀалде жив ахӀулаан, вагӀзаялъул бакӀаздасан рагӀи бицине. РагӀи бицунеб мехалъ гьес кидаго гьеб жамагӀаталъул хъулухъчагӀаз динияб хъулухъ тӀубалаго ретӀунеб гӀадин диналъул хъулухъчиясул ретӀел ретӀунаан.
GSAM 146.1Фойил ЦебетӀамиял МасихӀ хехго вачӀиналда, Аллагьасул гӀадамал зобалъул шагьаралде инеялда, цӀияб ракьалда ва хвасарлъарал чагӀазул хӀалалъул цӀар-реццалда хурхарал рукӀана. МацӀалъул рагӀабазда къуватго гӀорцӀарав ва бицине лъикӀ лъалев гьев киве ун вугониги, гӀадамазда гьоркьоб кӀудияб гъира бижизабулаан. АхӀияздалъун гьев шагьаралдаса шагьаралде унаан, жинда бихьарал хӀайранлъизарулел жал бицине; ва гьесда гӀенеккизе данделъулел гӀемерал гӀадамазе бакӀ щвезе кӀудиял залал ралагьулаан. Гьениб гьес азарго чагӀазда бицунаан зобазул дунялалъул, ЦӀияб Иерусалималъул берцинлъиялъул ва малаикзабазул къокъабазул хӀакъалъулъ жинда бихьизабураб жоялъул. Мунагьаздалъун къварилъарал чагӀазде бугеб МасихӀил къадру-къиматаб, рахӀматаб рокьул хӀакъалъулъ бицунеб мехалъ, гьес Аллагьасде руссинчӀел чагӀи Аллагь балагьизе ахӀулаан; ва гьесул рахӀматал гьариязда гӀемерал, анцӀго-анцӀго чагӀи рикӀкӀун, жаваб кьолаан.
GSAM 146Лъабго хӀокӀил ЦебетӀами
GSAM 146.2Гьесул хӀалтӀи 1844 соналде, 2300 къоялъул ахир гӀагарлъизегӀан, лъугьана. Гьеб мехалъ гьесие Мукъадасаб РухӀалъул цогидаб загьирлъи кьуна — лъабабилеб ЦебетӀами, гьесда бичӀчӀулареб. Гьелъулъ гьесда бихьизабуна Аллагьасул гӀадамазул зобалъул шагьаралде щвезегӀан бугеб нух. Гьесда бихьана кӀудияб платформа, яги хӀокӀ, гьелда тӀад гӀемерал гӀадамал данделъун рукӀана. Цо-цо мехалъ цо чи гьеб платформаялдаса гъоркье, бихьулареб бакӀалде ккун унаан, ва гьединав чиясул гьесда абулаан: „Диналдаса нахъвуссана“. Гьелдаса хадуб гьесда бихьана гӀадамал кӀиабилеб хӀокӀиде, яги платформаялде, рахун. Гьенибги цо-цо чагӀи платформаялдаса гъоркье, бихьулареб бакӀалде кколаан. Ахиралда лъабабилеб платформа бихьана; гьеб мукъадасаб шагьаралъул нуцӀабазде щвезегӀан лъугьун букӀана. Гьеб платформаялде цере ун рукӀарал чагӀигун цадахъ кӀудияб къокъа данделъана. БетӀергьан ГӀиса цӀакъ гӀагараб заманалда вачӀине вугин гьес хьул лъун букӀиналъ, гьесда бичӀчӀинчӀо Загьир гьабиялъул 14 бетӀералъул тӀоцебесеб ва кӀиабилеб Хабаралда хадуб лъабабилеб Хабар бачӀине бугеблъи. Гьединлъидал ЦебетӀамиялъул магӀна гьесда бичӀчӀулареб букӀана, ва гьес гӀадамазда цебе рагӀи бицин тана. Аварагасул рагӀабазда бицараб заман лъугӀун, 1845 соналъ гьесда цогидав чияс гьебго ЦебетӀами бицунеб рагӀана; гьес гьелъул магӀнаги бицана: „ТӀоцебесеб ва кӀиабилеб Хабар кьун буго, ва лъабабилеб хадуб бачӀине буго“. Гьелдаса хадуб гӀемер заман иналде Фой унтана ва хвана.
GSAM 147.1Гьесул вачӀин „нуцӀабазда“ бугин абун вагӀза гьабиялда хурхун гьединал Аллагьасул къуваталъул загьирлъиял рукӀиналъ, ва мунагьалдаса руссун БетӀергьанасе хъулухъ гьабизе ва Гьесул вачӀиналъухъ балагьун чӀезе байбихьарал азарго чагӀазул рохалилъ, гӀадамазул божи кӀиго нухалъ цӀикӀкӀун къуватлъана: гьаб хӀакъикъаталдаги дунялалъе бугеб БетӀергьанасул Хабар букӀана.
GSAM 147.2Амма 1844 соналъул марталъул 21 къо щвана ва ана, БетӀергьан вачӀинчӀо. Гьедин букӀаниги, иманалда тӀад къуватго чӀарал ва пикру гьабулел чагӀазул божи гьаб букӀана: гьез БетӀергьанасул хӀукмуялда рекъон хӀаракат бахъун букӀана, ва жиндир заман щвараб мехалъ тӀолабго жо рагьизе букӀана.