Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
08 / 31
08 / 31

БетӀер 5 — КӀиабизе вачӀиналъул хабар

John Norton Loughborough

GSAM 93.1«Гьанже инжиралъул гъотӀол мисал лъазе: гьелъул гӀаркьалаби жеги хӀеренал ругеб ва тӀамах бижулеб мехалъ, нужеда лъала рии гӀагарлъун бугеблъи; гьединго, гьаб кинабго нужеда бихьараб мехалъ, лъай гьеб [рагӀалда, гьев] гӀагарлъун, нуцӀабаздаго бугеблъи. ХӀакъикъаталда дица нужеда абула: гьаб кинабго тӀубазегӀан гьаб наслу тӀагӀинаро. Зобги ракьги тӀагӀина, амма Дир рагӀаби тӀагӀинаро.»1

GSAM 93.2Гьелъул рагӀабаз нилъер кӀвар гьеб заманалде буссинабула: тӀоцересел хӀеренал цӀиял тӀамахал рижулел рихьидал рии гӀагарлъун бугеблъи нилъеда якъинго лъалеб гӀадин, Христос вачӀин «нуцӀабазда» бугеблъиги лъазе кӀолеб заманалде. Христос вачӀиналде щвезегӀан тӀагӀинареб наслуялде нилъ щварабги лъазе бегьула. Мисал лъазе заман щвараб мехалъ, гьеб мисал малъизе учителал Аллагьас тӀаса рищулеб заман бугеблъи якъинаб буго. Апостолас абураб гӀадин: «ВагӀза гьабулев чи гьечӀого гьезда кин рагӀилеб? Гьел ритӀун гьечӀони, гьез кин вагӀза гьабилеб?»2

GSAM 93ГӀаламатазул заман

GSAM 93.3Цебесеб бетӀералда 2300 къоялъул заманалъул ахиралъул лъай кин щвараблъи ва гьеб «судалъул сагӀаталде» щвараблъи нилъеда бихьана. Гьанже бицараб мисалалда Аллагьасул заман ва дунялалда «судалъул» хабар чӀезабизе кколеб заман бихьула. Жиндирго халкъалда тӀаде бачӀине бугеб ва заман къокъ гьабизе бугеб кӀудияб «захӀмалъиялъул» бицун, Хвасар гьабуравас абуна: «Гьел къоязул захӀмалъиялдаса хадубго бакъ бецӀлъина, моцӀалъ жиндирго канлъи кьеларо, цӀваби зодиса рещтӀина, зобалазул къуватал гьаргьадила; гьелда хадуб зодиб Инсанасул Васасул гӀаламат загьирлъина.»3

GSAM 94.1Ахираб гӀаламат Христос вачӀиналъул гӀаламатлъи абун гьечӀо; гьеб Инсанасул Вас гьенив вугеблъи, гьев вачӀунев вихьулеблъи бихьизабулеб гӀаламат буго. Бакъул, моцӀрол ва цӀвабазул гӀаламатал Христос хехго вачӀине бугеблъи тасдикъ гьарула. Гьезда хадур рачӀунел цогидал лъугьа-бахъинал зобалазул накӀкӀазда гьесул хӀакъикъияб вачӀиналъул заманалда ккола. ЦӀвабазул лъабилеб гӀаламат лъугьаралда хадубго, Христос вачӀин нуцӀабазда бугеблъи малъизе Аллагьас учителал тӀаса рищулеб заман бачӀуна.

GSAM 94.2Гьанже гьел гӀаламатал загьирлъулеб заманалъул бицани: захӀмалъиялдаса хадубго бакъ бецӀлъизе букӀана.4 Маркас хъвараб гӀадин, гьеб «гьел къоязда, гьеб захӀмалъиялдаса хадуб» букӀине кколаан.5 Нилъер Хвасар гьабуравас абун букӀана гьел къоязул заман къокъ гьабизе бугин. Мария Терезаясул амруялъ ва 1773-1776 соналъул диналъул эркенлъи кьолел къануназ цӀеркъоялде данде гьабулеб букӀараб хадурчӀеялъул цциналъул заман къокъ гьабуна. ХадурчӀей гьабулеб кверщелалъ гражданияб кверщел 1798 соналде щвезегӀан жиндихъ цӀунаниги, гьелъул хадурчӀей 1773 соналда сверухъ лъугӀана. Хвасар гьабуравасул рагӀаби дандекквезаридал, гьел гӀаламатаздасан тӀоцебесеб 1773 ва 1798 соналъул гьоркьоб букӀине ккола.

GSAM 94БецӀаб къо ва бецӀаб сордо

GSAM 94.31780 соналъул майялъул 19 къоялда бакъ тӀабигӀияб гуреб къагӀидаялъ бецӀлъана. Гьеб бакъ кквей букӀинчӀо, щайгурелъул цебесеб къоялда моцӀ тӀубан букӀана. Гьедин букӀаниги, Америкалъул Цолъарал Штатазул тӀолабго къилбасеб-бакъбаккул рахъалда радал 11 сагӀаталдаса сордоялъул 11 сагӀаталде щвезегӀан бецӀлъи букӀана. Гьеб мехалъ бакъ бецӀлъун хутӀичӀого, моцӀалъги бакъул канлъи нахъе кьолеб букӀинчӀо. Гьеб бецӀлъиялъ бакъул канлъи моцӀрол дискида тӀаде щвезе течӀо. ГӀемер сонал ун хадуб Ной Вебстерас абуна: «Гьаб бецӀлъиялъе гӀолеб гӀилла киданиги кьун гьечӀо».

GSAM 95.1Астроном Хершелас гьеб къоялъул бицун абуна: «Америкаялъул БецӀаб къо кидаго гъираялда цӀализе бугеб хӀикматаб гӀаламат буго; философиялъ гьеб щиблъун бугеб лъазе кӀоларо».

GSAM 95.21780 соналъул майялъул 19 къоялъул сордоялъул бецӀлъи бицунез, моцӀ тӀубан букӀаниги, абуна: «ГӀаламалда бугеб щибаб канлъи кьолеб жо тӀагӀинабун букӀаниги, гьеб бецӀлъи жеги тӀубараблъун лъугьине кӀолароан».

GSAM 95ЦӀвабазул рещтӀи

GSAM 95.3Гьелъул лъабилеб гӀаламат — цӀвабазул рещтӀи — 1833 соналъул ноябрялъул 13 къоялда тӀубана. Гьеб сордоялъ, яги мухӀканго абуни, рогьалилъиялде щвезе 5 сагӀат хутӀаралдаса байбихьун, метеоразул цӀад букӀана: цояз гьеб зодиса гӀодобе чвахулеб цӀадул лъаралгун дандекквезабуна, цогидаз — кӀудияб фейерверкалдаса чвахулел цӀадул пирчӀигун. Гьеб гӀаламат тӀолабго Къилбасеб Америкаялда, къиблалда Мексикаялъул заливалдаса къилбасен Гудзонасул заливалде, бакътӀерхьул рахъалда Сандвичевалъул чӀинкӀиллъабаздаса бакъбаккул рахъалда Ливерпулалде цо чанго нусго миль хутӀулеб бакӀалде щвезегӀан, гӀадинго бихьана. Кибго хал гьабураб бакӀалда, гӀазу-гьурмалъ гӀазул тӀанкӀал гӀадин гӀемерлъиялда рещтӀулел, цӀвабазул къотӀи гьечӀеб цӀад букӀана.

GSAM 95.41833 соналъул цӀвабазул рещтӀиялъул бицун 1833 соналъул ноябрялъул 25 къоялъул «Коннектикут Обзервер» басмаялдаса цоги рагӀаби кьола:

GSAM 95.5«„Old Countryman“ басмаялъул редакторас „цӀвабазул рещтӀи“ кутакаб жиддияб ишлъун рикӀкӀуна. Гьес абуна: “Нилъеца ахирисеб арбагӀалъ радал бихьараб цӀадул цӀад нилъеца рикӀкӀуна, анлъабилеб мухӀру рагьараб мехалъ ракьалда ругезе бихьизе бугеб, кӀудияб ва хӀинкъараб къоялъул хӀинкъараб мисаллъун, якъинаб цебе бачӀунеб гӀаламатлъун ва гурхӀелаб гӀаламатлъун. ЦӀияб КъотӀиялда гуребги НекӀсияб КъотӀиялдаги бицараб заман гӀагарлъун буго; кутакаб гьурмалъ пихъал гӀодоре рехулеб инжиралъул гъотӀол гьалдасаги битӀараб сурат бихьизе рес букӀинчӀо.”»

GSAM 96Томас Бёрнетасул цебеккун аби

GSAM 96.1Цебесеб заманалъул гӀадамаз гьелъул гӀаламат хӀакъикъаталда тӀубан лъугьине бугин малъана. Томас Бёрнетас 1697 соналъ Лондоналда басмаялде бахъараб «Ракьалъул теория» тӀехьалда Матфей 24:29 бицана:

GSAM 96.2«Щаклъи гьечӀого, гьеб заманалда цӀадул батӀи-батӀиял метеорал рукӀине руго; гьезда гьоркьор рещтӀулел цӀваби абулелги рукӀине руго. Гьел цоцалъ ратӀаго росани кӀудиял гурел ругониги, гӀемерлъиялда рещтӀани, аварагас абураб гӀадин, гъадалалдаса тӀохал яги инжиралъул гъотӀол пихъал рещтӀарал гӀадин, кӀудияб тамаша кьола. Гьел жалал поэзиялъул рагӀаби гӀадин гьечӀо, хӀакъикъаталда лъугьине бугел авараглъиялъул рагӀаби буго.»

GSAM 96Профессор Олмстедасул нугӀлъи

GSAM 96.3Массачусетсалъул Йейл колледжалъул профессор Олмстедас, «Америкаялъул кӀудиясеб метеоролог» абун цӀарав, 1833 соналъул ноябрялъул 13 къоялъул цӀвабазул рещтӀи бицана:

GSAM 96.4«1833 соналъул цӀвабазул рещтӀи ракьалъул гӀемер рахъалъ щвана: Атлантикалъул гьоркьоса Тихий океаналде, Къиблаяб Америкаялъул къилбасеб рагӀалдаса Британиялъул улкабазул лъаларел бакӀазде. ЦӀвабазул рещтӀи щибаб бакӀалда бихьулеб ва цоябго сурат кьолеб букӀана.»

GSAM 96.5Гьеб рещтӀи ноябрялъул 12 къоялъул сордо 11 сагӀаталда байбихьун, 13 къоялъул радал 4 сагӀаталде щвезегӀан лъугьана. Профессорас абуна:

GSAM 96.6«1833 соналъул ноябрялъул 13 къоялъ радал цӀвабазул рещтӀи бихьизе талихӀ щварал гӀадамаз, батила, дунял бижаралдаса нахъего, яги хӀатта тарихалда хъван бугеб заманалда, бихьараб зобалазул фейерверказул бищунго кӀудияб тамаша бихьана.»

GSAM 97Европаялдаги бихьараб цӀвабазул рещтӀи

GSAM 97.1Леонард Хайнрих Келбер Стутгарталда, Германиялда, 1835 соналъ басмаялде бахъараб тӀехьалдаса нилъ лъала, гьеб гӀаламат океаналъул гьел рахъалдаги гьебго моцӀалда, амма цо чанго къоялъ хадуб, цоги нухалъ ккана. Гьес абуна:

GSAM 97.2«1833 соналъул ноябрялъул 25 къоялда Европаялда цӀвабазул рещтӀи кӀудияб букӀана; Силезиялъул Минстербургалда цӀваби цӀадул цӀад гӀадин рещтӀана. Гьезда цадахъ цӀадул горболги рещтӀана. Гьезул канлъиялъ сордо къоялъул гӀадин гьабуна, ва гӀадамазда гьезухъ гӀагарда ругел рукъзал цӀаялъ ккун ругин ккана.

GSAM 97.3«Австриялъул Приналдаги цӀваби рещтӀана, 500 квадрат милалдаса кӀудияб бакӀалда. Цояз гьеб зодиса гӀодобе чвахулеб цӀадул лъаразул гӀадин бицана. Цояз гьелда цӀадул цӀад абуна. Чуял хӀинкъана ва ракьалде гӀодор ккана, гӀемер гӀадамаз хӀал къотӀана.»

GSAM 97Мисал хӀалтӀизаби

GSAM 97.4Гьеб авараглъиялъул нухалда лъабилеб гӀаламат — цӀвабазул рещтӀи — тӀубаралдаса хадуб, Хвасар гьабуравас абула: «Инжиралъул гъотӀол мисал лъазе». Гьеб рагӀи БетӀергьанас гьаб калам гьабураб мехалъ чӀаго букӀараб наслуялъе гьечӀо, гьел гӀаламатал тӀубалел гурел, тӀубарал рихьизе бугеб наслуялъе буго. Христос нуцӀабазда бугеблъи лъазабулел гӀаламатазда гьесул хӀакъикъияб вачӀин бихьулеб мехалъ зобал гьаргьадиялъул гӀаламат гьоркьоб гьечӀо. Гьесул вачӀин гӀагарлъун бугеблъиялъул гӀаламатазда гьоркьоб цӀвабазул лъабилеб гӀаламатги буго. Инжиралъул гъотӀол мисал гӀадамаз лъазе Аллагьас тӀаса бищараб заман 1833 соналдаса хадуб буго. Гьелъул заманалда дунялъул халкъ гӀаламатазде кӀвар буссинабун, Христос нуцӀабазда бугеблъи ва гьеб мисал рагӀараб наслу тӀагӀиналде гьев вачӀине вугеблъи лъазе ккола. Гьелъул авараглъиялъул нухалда кӀудияб вачӀиналъул хабар дунялалда щвезе кколеб заман лъала.

GSAM 98ТӀолабго дунялалда чӀезабураб хабар

GSAM 98.11833 соналдаго Аллагьас дунялъул гӀемер бакӀазда чапарзаби тӀаса рищулел рукӀана. Гьез 1833 соналдаса 1844 соналде щвезегӀан Христос хехго, «нуцӀабаздаго», вачӀине вугеблъул ахӀи кьуна. Гьез, гьес малъараб гӀадинго, мисал малъана ва гьелъул гӀаламатазде кӀвар буссинабуна. Гьеб хабар дунялъул щибаб миссиялде ва щибаб ралъдал порталде басмаялъул яги учителасул квергӀан щвана.

GSAM 98.2Гьеб хабар кигӀан тӀибитӀараблъи 1845 соналъул январялда Рочестер, Нью-Йоркалдаса «Voice of Truth» басмаялъул редакторас бицана:

GSAM 98.3«„Загьир гьарурал“ 14:6,7-алда бицараб абадияб Инжил дунялъул щибаб улкаялде, халкъалде, мацӀалде ва жамагӀаталде щвана; борхатаб гьаракьалдалъун абуна: «Аллагьасда хӀинкъе ва Гьесие рецц кье; щайгурелъул Гьесул судалъул сагӀат щван буго; зобги ракьги, ралъадги ва лъадал иццалги бижарасда сажда гьабе.» Ахирисел цо чанго соналъ, Христос 1843 соналъ [1843, жугьутӀазул заманалъ — нилъер заманалъ, 1844], яги гӀагарлъун, вачӀине вугеблъи малъиялдалъун, гьаб хабар зобалъул гъоркь бугеб щибаб улкаялдеги мацӀалдеги щвараблъиялдасаги мухӀканго хӀужжабаздалъун тасдикъ гьабизе кӀолеб цогидаб иш гьечӀо. Лекциби ва басмабазул квергӀан гьаракь тӀолабго ракьалде, рагӀаби дунялъул ахиралде щвана.»

GSAM 98.4Ишалъул хӀакъикъат лъаларел гӀадамаз кӀиабизе вачӀиналъул хӀаракат Америкаялъул цояб бакӀалдаго бугин къабул гьабуна. Гьез гьеб иш Уильям Миллерасгун ва Америкалъул Цолъарал Штатазул къилбасеб рахъалда гьесгун цадахъ рукӀарал цо чанго нусго диналъул хъулухъчагӀигун бухьараблъун рикӀкӀунаан. Америкаялда Миллер ва Хаймс пресвитерал машгьурал нухмалъулел рукӀараб хӀаракат, цебе абураб гӀадин, дунялъул ахиралде щвараб кӀудияб хӀаракаталъул дагьаб бутӀаго букӀараблъи гьез лъай гьезие тамашаб батизе бегьула.

GSAM 99Цогидал улкабазда хӀаракат кин байбихьараб

GSAM 99.1Аллагьасул заман щвана хабар дунялъул щибаб бакӀалде кьезе. Дунялъул къогоялдаса дагьал гурел батӀи-батӀиял бакӀазда, цоябго заманалда сверухъ, цоцазул хӀалтӀи лъаларел гӀадамал тӀаде рахъана ва гьез гьеб хабар дунялъул щибаб бакӀалда чӀезабуна. 4-абилеб бетӀералда рехсарал, 2300 къоялъул ахиралъул лъай щварал гӀадамал, цо А. Кэмпбелл гуревги, „Загьир гьарурал“ 14-алъул тӀоцебесев малаикасул хабар чӀезабизе хӀаракат гьабуна. Гьебги Аллагьасул РухӀалъул тӀолабго квербакъиалъ ккана, цоцазухъе гьеб канлъи кьун гуро.

GSAM 99Хиса-басиялгун дандекквей

GSAM 99.2XVI-нусалъул кӀудияб хиса-басиялъул байбихьиялде Д’Обиньесас хӀалтӀизабураб къагӀида нилъеца гьаб хӀаракаталдеги хӀалтӀизабуни, гьеб Аллагьасул хабар ва заман бугин абизе ккола. Тарихчи гьелъул бицун абуна:

GSAM 99.3«Германиялъ Швейцариялде хӀакъикъат битӀичӀо, Швейцариялъ Франциялде, Франциялъ Англияде. Щибаб улкаца гьеб Аллагьасдаса щвана. Дунялъул цояб бутӀаялъ цогидаб бутӀаялде канлъи кьолеб гьечӀо: цоябго канлъулеб горболъ тӀолабго ракьалде битӀун канлъи кьола. ТӀолалго гӀадамаздаса тӀадегӀанлъиялъул гьад гьечӀев, тӀаса рещтӀараб радалил канлъилъун вугев Христос, христианлъи гӀуцӀулеб мехалъ гӀадинго, хиса-басиялъул заманалда дунялъе гӀумру кьолеб илагьияб цӀа вукӀана. XVI-нусалъул заманалда бищунго рикӀкӀарал ва батӀи-батӀиял халкъазул рукъзабахъги цӀеркъабахъги цоябго малъулъи цоябго заманалда чӀезабуна. Гьелъул гӀилла ккола гьаб: цоябго РухӀ щибаб бакӀалда хӀалтӀун цоябго божи-иман гьабуна.»

GSAM 99.4«Германиялъул ва Швейцариялъул хиса-басиялъ гьеб тасдикъ гьабула. Цвинглияс Лютергун хӀалтӀи данделъичӀо. Щаклъи гьечӀого, гьел кӀиясдаго гьоркьоб бухьен букӀана; амма гьеб ракьалдаса тӀадегӀанаб бакӀалда балагьизе ккола. Зодиса Лютерие хӀакъикъат кьурав Аллагьас гьеб Цвинглиеги кьуна. Гьезда гьоркьосеб бухьенлъун Аллагь вукӀана. “Дица Инжил малъизе байбихьана, — абула Цвинглияс, — баркаталъул 1516 соналъ, цогидал рагӀабаз абуни, нилъер улкаялда Лютерасул цӀар рагӀунцин гьечӀеб заманалда. Христосасул малъулъи дица Лютерасдаса босичӀо, Аллагьасул рагӀиялдаса босана.” “Лютер Христос малъулев вукӀани, гьес дир иш гӀадин иш гьабулеб буго”, — абуна Цвинглияс.»6

GSAM 100.1Фареласул ва Лефеврасул Франциялда хӀалтӀиялъул бицун тарихчи абуна:

GSAM 100.2«Франциялъул хиса-баси къватӀисеб бакӀалдаса бачӀичӀо; гьеб Франциялъул ракьалда гӀуцӀана, Парижалда байбихьана. Гьелъул тӀоцебесеб кьучӀ университеталдаго лъуна; гьеб римияб христианлъиялъул кӀиабилеб къуват букӀана. Цониги цогидаб улкаялда гьеб иш байбихьилелде, Аллагьас Пикардиялъул ва Дофинелъул ритӀухъал гӀадамазул ракӀазулъ гьелъул кьучӀ лъуна.»

GSAM 100.3«Швейцариялъул хиса-баси Германиялъул хиса-басиялдаса къватӀисеб букӀана, Франциялъул хиса-баси кӀигоялдасаго. Гьел улкабазда иш цоябго заманалда, данделъи гьечӀого, байбихьана. Рагъда армиялъул киналго батӀи-батӀиял къуватал цоябго лахӀзаталда цере уна, цояз цогидазда цере инеян абичӀониги: киназдаго рагӀула цоявго бетӀерав нухмалъулесдаса бачӀараб цоябго амру. Гьелда релълъараб букӀана гьебги. Заман тӀубана, халкъ хӀадур букӀана, ва Аллагьас киналго улкабазда цоябго заманалда хиса-баси байбихьана. Гьелъул ишалъ XVI-нусалъул хиса-баси Аллагьасул иш букӀараблъи бихьизабула.»7

GSAM 100.4Томас Билней, Фрит, Тиндал ва цогидал хъулухъчилал гьарурал Англияялъул хиса-басиялъул бицун Д’Обиньесас абуна:

GSAM 100.5«Англияялъул хиса-баси Лютерасдаса ва Цвинглиясдаса къватӀисебго байбихьана, гьеб Аллагьасдаса ккана. Христосасул улкабазда РагӀи цоябго заманалда хӀалтӀана. Оксфордалъ, Кембрижалъ ва Лондоналда хиса-басиялъул байбихьи Эразмусас басмаялде бахъараб греказул мацӀалда бугеб ЦӀияб КъотӀи букӀана. [1519 соналъ Тиндал ва Томас Билней Кембрижалдаса къватӀана.] Англияялъ хиса-басиялъул гьадинаб тӀадегӀанаб байбихьиялдалъун чӀухӀулеб къоги щвана.»8

GSAM 101.1ВачӀиналъул хабар гьелъул хиса-басиялъул нухалда гӀадинго байбихьана. Гьелдасаги ункъо нухалдаса цӀикӀкӀараб къадар бугеб дунялъул бакӀазда гӀадамал цоябго заманалда тӀаде рахъана ва, цоцазул хӀалтӀиги лъаларого, цоцазухъе пикрабиги кьечӀого, цоялго ТӀухьдузул хӀакъикъатал малъизе байбихьана. Гьеб хабар дунялъул ункъабго улкаялде гуреб, тӀолабго цивилизациялъул дунялде щвана.

GSAM 101Джозеф Вольфил хӀалтӀаби

GSAM 101.2Гьаниб вачӀиналъул хабар кинаб къадаралда тӀибитӀарабали бихьизабулел хӀакъалъулъ бицине рекъараб буго:—

GSAM 101.3«1831 соналъ диналъул лъаялъул доктор Джозеф Вольф КӀудияб Британиялдаса Палестинаялъул ягьудиязда гьоркьоб хӀалтӀизе миссионер хӀисабалда витӀана. Жиндирго къойилал хъвай-хъвагӀаязда рекъон, 1845 соналде щвезегӀан гьес БетӀергьан хехго вачӀиналъул хабар бицана Палестинаялда, Мисриялда, БагӀараб ралъдал рагӀалазда, Месопотамиялда, Къырымалда, Персиялда, Гуржистаналда, тӀолабго Османазул империялда, Грециялда, ГӀарабиялда, Турциялда, Бухараялда, Афгъанистаналда, Кашмиралда, Гьиндустаналда, Тибеталда, Голландиялда, Шотландиялда, Ирландиялда, Константинополалда, Иерусалималда, Мукъадасав Еленал гӀайруялда, гьединго Ракьгьоркьохъеб ралъадалда кемеялда ва Нью-Йорк шагьаралда, киналниги диниял жамагӀатазе. Гьес бицуна жиндирго вагӀза гьабун букӀанин ягьудиязда, турказда, бусурбабазда, парсазда, гьиндуязда, халдеязда, езидиязда, сириязда, сабиязда гьоркьоб, пашазе, шейхазе, шагьазе, Ургенчил ва Бухараялъул пачабазе, Грециялъул къиралалъе ва цогидазеги».9

GSAM 101.4Мусал вакьад Хобабил наслуялъул гӀадамазул ракь Йеменалда Джозеф Вольфица цо тӀехь бихьана; гьелъул гьес гьадин бицуна: «Гьаб бакӀалъул гӀарабазул „Сира“ абураб тӀехь буго. Гьелда „МасихӀ КӀиабизе вачӀиналъул ва Жиндирго машгьурлъиялда пачалъи гьабиялъул“ бицуна!»10

GSAM 102.1Йеменалда гьес Рехабил наслуялъул гӀадамазда цадахъ анлъго къо тӀамуна. Гьезул гьес бицуна: «Гьез чагъир гьекъоларо, цӀолбол ахал релъоларо, лъалъар тӀоларо, чадиразулъ гӀумру гьабула ва Рехабил вас Йонадабил рагӀаби ракӀалда чӀезарула. Гьезухъ Израилил лъималги рукӀана, Данил къабилаталдаса, Хадрамауталда Терималъул аскӀор гӀумру гьабулел. Рехабил лъимал гӀадин, гьезги Мессиас зобалазул накӀкӀазда жанив хехго вачӀиналъе хьул лъун буго».

GSAM 102.2ТӀадехун бицаралдаса нилъеда бихьула: гьел анцӀила ункъо соналъ Вольф жинцаго къогоялдаса цӀикӀкӀарал батӀи-батӀиял миллатазе МасихӀ вачӀин нуцӀида бугин хабар бицана. Гьебго заманалда гьаб малъи Германиялдаги гӀатӀидго тӀибитӀана, хасго къилба рахъалда моравиязда гьоркьоб.

GSAM 102Германиялда ва Россиялда хабар

GSAM 102.3Англиялъул хъвадарухъан Мурант Брокица нилъее гьадин бицуна: «Вюртембергалда, МасихӀ хехго вачӀине хьул лъурал, нус-нус христианазул поселок букӀана». Германиялъул цогидал бутӀабазда гьеб малъи Генгстенбергица тӀибитӀизабуна. Гьеб заманалда гьев Германиялъул бищунго махщел бугев диналъул гӀалим хӀисабалда вукӀана.

GSAM 102.41892 соналъул 13 декабралъул «Халгьаби ва чапар» басмаялда Германиялъул пастор Л. Р. Конрадица гьадин бицуна:—

GSAM 102.5«Германиялда Бенгелица нилъер БетӀергьан загьирлъиялде рокьи гӀемерал ракӀазулъ цӀванщана. Гьелъ азар-азар гӀадамал аварагзабазул рагӀи цебе букӀинчӀеб къагӀидаялда малъизе гъираялде рачана.... Германиялда канлъи баккана, ва 2300 къоялъул магӀна кинабали бихьизабулел басмаял гьениб тӀиритӀизаруна. Гьелдаса динияб рорчӀами лъугьана, хасго Вюртембергалда. РухӀулъ кьаби байбихьараб мехалъ, нус-нус хъизамал Россиялъул къилба рахъалде ана ва гьениб, гӀемерал соназ цебе гьенире рачӀарал жалгоги цадахъул ракьалъул гӀадамазда гьоркьоб, гьеб малъи тӀибитӀизабуна. Пастораз жамагӀатазул рукъзал рахаралъ, дагьал хутӀун, гьез жиде-жидер рукъзабахъ „штунден“, яги „сагӀат“, абураб данделъи тӀобитӀулаан; нус-нус гӀадамал божи-иманалде руссана. Гьеб заманалдаго гьезда гьоркьоб Шамат къоялъулги бицунеб букӀана, амма лъицаниги байбихьи гьабичӀелъул, гьеб ккараб бакӀалдаго хвана. „Штунден“ данделъиялда цо гӀурус хурухъан божи-иманалде вуссана, ва гьес гӀурусазда гьоркьобги гьебго хӀалтӀи байбихьана. Ахирги гьелдаса жакъасеб къоялъул кӀудияб „штундистазул“ хӀаракат лъугьана, гьелъул таъсир Сибирялъул ва Закавказьеялъул бищун рикӀкӀадал къочӀаздеги щола».

GSAM 103.11891 соналъул 31 июлалъул «Халгьаби ва чапар» басмаялда пастор Конрадил хабар буго Австралиялъул диналъул вац Шехе хӀакъалъулъ. Бицунеб заманалда гьев Силезиялда гӀумру гьабулев вукӀана ва заманалъул цо бутӀа машгьурав Германиялъул Инжилалъул вагӀзахъан ва диналъул гӀалим Эмен Госнерица улкаялъул жаниб гьабулеб миссиялъе хӀалтӀулев вукӀана. Кельберил тӀехьалъул хӀакъалъулъ диналъул вац Шехеца бицараб гьес гьадин рачуна:—

GSAM 103.2«1836 соналъул хадуб, яги Бенгелил хӀисабалъул заман тӀубараб мехалъ, Швейдниц округалъул газеталда гьенисев Зоммерфельдил тӀахьазул тукадаса лъазаби бахъана. Гьелда Л. Генри Кельберил, 1843 ва 1844 соназ лъугьине тийида ругел кӀудиял ва рохалил лъугьа-бахъиназул бицунеб тӀехьалъул хабар букӀана. ТӀехьалъул гӀатӀидго цӀар дир ракӀалда гьечӀо. Бицунеб гьеб тӀехь нижеда щвана, ва 1839-40 соналъ, нуцӀби рахун, цӀализе гъира бугел чанго чиясда цадахъ ниж гьеб цӀалана. Даниилидаса, Загьир гьабиялдаса ва Маттайил 24 бетӀералдаса гьеб тӀехьалъ ахир аскӀоб бугеблъи бихьизабуна; тӀадехун бицараб заман кинаб хӀисабалда батарабали бихьизабулеб хӀисабалъул таблицаги гьелда букӀана».

GSAM 103КӀудияб Британиялда хабар

GSAM 103.3«Азар соналъул пачалъи» абураб Англиялъул басмаялда бицунеб буго: «Англиялъул жамагӀаталъул анкьнусго диналъул хъулухъчияс Хвасар гьарулев тӀадвуссиналъул ахӀи хӀалтӀизабулеб букӀана». 1840 соналдаса 1844 соналде Англиялда вачӀиналъул малъи тӀибитӀизарулезда гьоркьор гьеб заманалъул бищунго махщел бугел диналъул хъулухъчагӀи рукӀана. Гьездаса нилъеца цӀарал рехсела: Бикерстет, Биркс, Брукс, Брок, Хабершон, Плин, Фримантл, Нейтан Лорд, Макнил, Уинтерс, Каммингс, диналъул лъаялъул доктор Дж. А. Маккол, доктор Нисбет, лъаялъул магистр диналъул хъулухъчи А. Даллас [жиндирго «Иерусалималде балагье» тӀехьалъул 114 гьумералда гьес Маттайил 24 бетӀералъул мисал гьаб наслуялде буссинабула], Бёрджесс, Рутон, Ганнер, Баркер, Бонэм, Дилтри ва цогидалги.

GSAM 104Голландиялда хабар

GSAM 104.1Голландиялда КӀиабизе вачӀиналъул малъи Хенцепетерица тӀибитӀизабуна. Гьеб заманалда гьев гьеб улкаялъул бищунго махщел бугев диналъул хъулухъчи хӀисабалда вукӀана. Пачаяс тӀамурав гьев Гаагаялда Пачал музеялъул цӀунулев вукӀана. 1844 соналъул июналда «Сордо бащалъараб мехалъул ахӀи» басмаялъул редакторасухъ хъвараб кагътида гьес жиндирго хӀакъалъулъ бицуна: гьаб суалалде тӀоцебе гьесул ракӀ бачӀана цӀакъ асар гьабураб макьуялдалъун. Гьес гьеб суалалъул Мукъадасал ТӀахьал лъазаруна ва 1830 соналъ гьеб малъи баян гьабулеб брошюра басмаялде бахъизабуна. 1841 соналъ гьес дуниялалъул ахиралъул цогидаб брошюра бахъизабуна. Гьебго кагътида гьес бицуна: МасихӀ вачӀин аскӀоб бугин ащкараго лъазабулев Уильям Миллерил ва цогидазул тӀоцебесеб хабар жиндеда лъана 1842 соналъ, Америкаялдаса Голландиялде вачӀарав цо чиясда гара-чӀвари гьабураб мехалъ.

GSAM 104Тартариялда хабар

GSAM 104.21821 соналъго Тартариялда БетӀергьан вачӀиналъул малъиялде божи букӀана ва гьеб малъулеб букӀана. Гьеб заманалда цо Ирландиялъул миссионер гьеб улкаялде витӀана. Цо татарав диналъул хъулухъчияс гьесда цӀехана: «МасихӀ КӀиабизе щиб мехалъ вачӀунев?» Гьес жаваб кьуна, гьелъул жиндеда щибго лъаларин. Библиялъул малъаби жаллъее малъизе вачӀарав миссионерасул гьадинаб жавабалъ диналъул хъулухъчи цӀакъ хӀайранлъана, ва гьес абуна: «Библия бугев кинавго чиясда гьеб лъазе кколин» жинда ракӀалде кколеб бугин. Гьелдаса хадуб диналъул хъулухъчияс жиндирго пикру баян гьабуна: гьесда ракӀалде кколаан, МасихӀ нилъер эраялъул 1844 соналъул аскӀоб вачӀинин. Гьеб лъугьа-бахъин 1821 соналъул «Ирландиялъул журналалда» буго.

GSAM 104Америкаялда, Гьиндустаналда ва Европаялъул материкалда хабар

GSAM 104.3Англиялъул Мурант Брокица «ВачӀиналъул брошюраби», 1844, 2 том, 135 гьумералда гьадин бицуна:—

GSAM 105.1«КӀудияб Британиялда гуребги, Америкаялда, Гьиндустаналда ва Европаялъул материкалдаги Хвасар гьарулев хехго тӀадвуссиналъе хьул лъун буго ва кӀвар кьезе ахӀулеб буго. Америкаялда лъабнусгоялде гӀагарун РагӀиялъул хъулухъчияс „пачалъиялъул гьаб рохалилаб хабар“ гьадин вагӀзаялдалъун бицуна; нилъер гьаб улкаялда Англиялъул жамагӀаталъул анкьнусгоялде гӀагарун чияс гьебго ахӀи хӀалтӀизабулеб буго».

GSAM 105Дунялалъул киналго ралъдал портазде

GSAM 105.2Сенека-Фолс, Нью-Йоркалдаса, вачӀиналъул малъи тӀибитӀизабиялъе жиндирго гӀумру кьурав, божарав баптист диналъул хъулухъчи Э. Р. Пинница жиндирго «Маттайил 24 бетӀер баян гьаби» тӀехьалъул 8, 9 гьумеразда абуна:—

GSAM 105.3«1842 соналъго КӀиабизе вачӀиналъул басмаял Европаялъул, Азиялъул, Африкаялъул ва Америкаялъул киналго миссионеразул станциябазде, Кьурул мугӀрузул кӀиябго рахъалде ритӀун рукӀана.... Нилъер кемезул бетӀергьабаз ва ралъдал хӀалтӀухъабаз бицуна: гьел рачӀунел киналниги портазда гьеб хабар гьездаса цебе щун букӀуна; ва гьелъул гӀемер гьезда цӀехолунеб буго».

GSAM 105Лъабазарго чияс хабар тӀибитӀизабула

GSAM 105.4Огайо, Зейнсвиллалъул пастор Г. У. Митчелги гьеб малъи тӀибитӀизабулев диналъул хъулухъчи вукӀана. 1894 соналъул 8 августалда Огайо, Ньюаркарда гьаб тӀехьалъул хъвадарухъанасда гара-чӀвари гьабулаго, гьес абуна: 1844 соналъул сентябралда Огайо, Макконелсвилларда жиндеда гара-чӀвари гьабулаго, ЖамагӀаталъул кӀудияв Уильям Миллерица жиндихъ дунялалъул батӀи-батӀиял бакӀазул лъабазарго диналъул хъулухъчиясул «цӀарал ва адресал ругин абуна. Гьез „Аллагьасдаса хӀинкъе, Гьесие рецц кье, щайгурелъул Гьесул судалъул сагӀат бачӀун буго“ абураб хабар бицунеб букӀана; гьездаса бищун цӀикӀкӀараб бутӀа Северияб Америкаялда ва КӀудияб Британиялда рукӀана».

GSAM 105.5Гьаб «ахӀи» гӀатӀидго тӀибитӀиялъул бицунаго, Уильям Миллерица абуна:—

GSAM 105.6«Дунялалъул киналго рахъазда цо-цо яги кӀи-кӀи чияс хабар тӀибитӀизабуна, ва заманалъул гьезул киналго пикруял цолъула,—Азиялъул Вольф; халатаб заманалъ гурев Англиялда вукӀарав Ирвинг; Шотландиялъул Мейсон; Къилба Каролинаялъул Дэвис; ва гьаб ракьалда гӀемерал цогидалги гьаб ахӀи хӀалтӀизабулел руго, яги хӀалтӀизабун буго».11

GSAM 106Хатчинсонил «Илиясил гьаракь» гӀатӀидго тӀибитӀизаби

GSAM 106.11837 соналъ ЖамагӀаталъул кӀудияв Р. Хатчинсон Англиялдаса Канадалде Уэслил малъиялъул миссионер хӀисабалда витӀана. Ахирги гьев Монреалалда вукӀине лъугьана. КъватӀисел улкабазда гьесул цӀакъ гӀемерал лъай-хъвай бугел гӀадамал рукӀана. 1843 ва 1844 соназ гьес «Илиясил гьаракь» абураб газета бахъизабуна; гьелда вачӀиналъул малъи баян гьабулаан. КъватӀисел улкабазде унел кемезухъ гӀатӀидго нух бугелъул ва почтаялъе гӀарац кьечӀого, жиндирго газетазул кӀудиял чӀелал ритӀизе ихтияр бугелъул, гьес гӀемерал гьел дунялалъул киналго рахъазде ритӀулаан. Жиндирго хӀалтӀул гьес бицана: жинца гьел эркенго ЦӀияб Шотландиялде, ЦӀияб Брансуикалде, Ньюфаундлендалде, Англиялде, Ирландиялде, Шотландиялде, Уэльсалде, Франциялде, Германиялде, Константинополалде, Рималде ва Британиялъул пачалъиялъул ва гьелъул колониябазул киналго бутӀабазде ритӀулаанин.

GSAM 106Сандвичал гӀайруязда

GSAM 106.21843 соналъул 12 октябралъул «Сордо бащалъараб мехалъул ахӀи» басмаялда Сандвичал гӀайруязул Кауаи гӀайруялъул Калоаялдаса О. С. Бёрнэм ханумил кагъат букӀана. Гьей ва жиндирго рос гьеб бакӀалъул школалда малъухъаби рукӀана. Гьез вачӀиналъул малъи къабул гьабун букӀана ва гьениб гьеб тӀибитӀизабулеб букӀана. Божарал гӀадамазул цо къокъа гӀайруязда гьезда цадахъ Аллагьасе как-бак гьабулаан.

GSAM 106Хабар, ЯхӀя Чвахияс бачараб хабаралда данде ккун

GSAM 106.3Гьадин нилъеда бихьула: вачӀиналъул малъи Мукъадасал ТӀахьазда гьелъул цебеккун бицараб тӀубазе гӀолеб къадаралда тӀибитӀун букӀана.

GSAM 106.4МасихӀ тӀоцебе вачӀин лъазабизе кколеб хабар Ишая аварагас гьадинал рагӀабаздалъун бицана: «ГӀицӀаб авлахъалда ахӀулев чиясул гьаракь: БетӀергьанасе нух хӀадуре, гӀицӀаб авлахъалда нилъер Аллагьасе битӀараб кӀудияб нух гьабе. Кинабго лъаргӀел борхизабила, ва кинабго мегӀер ва гохӀ гӀодобе биччазабила; кьохьал жал битӀизарила, ва чанчахарал бакӀал цӀвакарал гьарила. БетӀергьанасул машгьурлъи загьирлъила, ва киналниги гӀадамазда гьеб цадахъ бихьила; щайгурелъул БетӀергьанасул кӀалдица гьеб бицана.»12 Гьаб авараглъи «ЯхӀя Чвахияс Иудея ракьалъул гӀицӀаб авлахъалда вагӀза гьабун, „Тавбу гьабе, щайгурелъул зобалазул пачалъи аскӀоб буго“,—ян абулаго» гьабураб хӀалтӀуда тӀубана.13

GSAM 107.1Гьав чияс жинца цохӀо, Иудеялъул цохӀо улкаялда, анлъго моцӀалъул хӀалтӀудалъун гьаб гӀажаибаб цебеккун бицараб тӀубазабуна. Гьаб авараглъиялъ заманалъул ва бакӀалъул рахъалъ ЯхӀял хӀалтӀуе гӀорхъаби лъун рукӀана, амма КӀиабизе вачӀиналъул хабар лъазабиялда хурхарал авараглъабазда гьедин гьечӀо; щайгурелъул гьеб хӀалтӀи «кӀудияб ахӀиялдалъун» тӀолабго дунялалъул къадаралда букӀине кколеб букӀана.

GSAM 107.2Гьадин баян гьарурал хӀакъалъулъ канлъиялда нилъеда бихьула, вачӀиналъул хабар хӀакъалъулъ авараглъи кинаб къагӀидаялъ тӀубарабали. ИнжиратӀул гъветӀалъул мисал малъизе, ТӀоцевесев малаикасул хабар тӀоцебе лъазабизе Аллагьасул заман бачӀана, ва Гьес Жиндирго чапарзаби рахъизаруна, киналниги миллатазе, халкъазе ва мацӀазе гьеб ахӀи лъазабизе.

Notes

  1. Матфей 24:32-35. ↩
  2. Рималъе 10:14-15. ↩
  3. Матфей 24:29, 30. ↩
  4. Матфей 24:29. ↩
  5. Марка 13:24. ↩
  6. «Хиса-басиялъул тарих», 8-абилеб тӀехь, 1-абилеб бетӀер, 2-3 абзацал. ↩
  7. Гьебго, 12-абилеб тӀехь, 3-абилеб бетӀер, 10-абилеб абзац. ↩
  8. Гьебго, 18-абилеб тӀехь, 2-абилеб бетӀер, 12-абилеб абзац. ↩
  9. «ЖамагӀаталъул гьаракь», гьум. 343. ↩
  10. «Вольфил Бухараялде миссия». ↩
  11. «Уильям Миллерил дарсал», гьум. 238, 1843. ↩
  12. Ишая 40:3-5. ↩
  13. Маттай 3:1, 2. ↩

Note

Back