Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
04 / 31
04 / 31

БетӀер 1 — Байбихьул рагӀаби

John Norton Loughborough

GSAM 21.1ГӀиса МасихӀил КӀиабизе вачӀин щиб абулебали бицуна, гьеб гӀакъидадаги Еденалъул ахикьа нилъер тӀоцебесел эмен-эбел къватӀире ритӀараб мехалъан лъугьараб Аллагьасул халкъалъул хӀул буго. Борхьида абураб рагӀи букӀана: чӀужугӀаданалъул тухумас борхьил бетӀер чӀвала. Гьеб рагӀи ахиралда хвасар гьарулев чи вачӀин, шайтанас хӀакъ гьечӀого босараб кверщел хвезаби ва ракьалда Аллагьасул къасд тӀубайин абураб ишара букӀана. Адамги ХӀаваги гьеб иш хехго тӀубазе бугин, жидер васас гьеб гьабилин пикру гьабулел рукӀараб батизе ккола. Амма Аллагьасул планалда, бихьулеб хӀалакаталдаса хвасар гьарулев чи вачӀинилан кьураб рагӀиялъ гьесул «жиндирго къасдги гурхӀелги, дунял ккечӀого ГӀиса МасихӀалъулъ нилъее кьураб» тӀубазабиялъулъ гьелдаса хадуб ккараб кинабго жо жиндаго жанибе босана.1

GSAM 21.2Адамги ХӀаваги дунял хвезабиялдаса нахӀе гьеб тӀадруссинегӀан гӀемер заманалда ракьалъулъ бугеб гӀазаб ва хӀалакат цадахъ бихьизарунани, гьезул пашманлъи хӀехьезе кӀолароан. Зобалазул Аллагьас, жиндир гурхӀел-рахӀмуялдалъун, гьелъул бихьи гьездаса чӀезабуна; Аллагьасул лъималазул тӀадегӀанаб эркенлъиялде хехго ине бугеб хӀул гьезда тана. Хвасарлъи гӀагарда бугин абураб пикруялъ гьел гьеб къоялде хӀадурлъиялъулъ цӀикӀкӀараб хӀаракаталде ритӀула.

GSAM 22.1Гьединго Адамил заманалдаса байбихьун кинабго наслуялда Аллагьасул халкъалъул хӀал букӀана. Гьел лъалел рукӀана цо къоялъ гӀемераб ва кӀудияб иш ккезе бугин, ГӀиса вачӀун жиндирго пачалихъ гӀуцӀинарилин. Адамги ХӀаваги гӀадин, гьезги гьеб къо гӀагарда бугин пикру гьабуна; цоги, гьезул заманалдаса гьеб къоялде щвезегӀан щиб ккезе бугебали гьезда лъачӀо. Лъан букӀарани, хӀасилалъул тӀубалде щвезе гьабулеб хӀаракат гьезул ракӀ къотӀизе кӀолеб букӀинаан.

GSAM 22.2Гьеб пикру кӀудиял цебетӀурал жалазул мисалалдалъун бихьизе бегьула. Гьел цебетӀарурал чагӀаз, жидеца лъаларого, Аллагьасул къасд тӀубалеб букӀана; амма гьел хӀалтӀизе ритӀунел пикруял гьезулго теориялгун тӀолабго рахъалда рекъон рукӀинчӀо.

GSAM 22Колумбил цебетӀариязул гӀемераб асар

GSAM 22.3Монтгомерица жиндир «Америкаялъул тарих» тӀехьалда (2), 1902 соналъул басма, 8, 9 гьурмазда, Колумб сапаралде ине ккезабураб пикруялъул ва бакътӀерхьул рахъалде унеб нухалдалъун Шаркъияб Индиялде щвезе гьесул план тӀубазабиялъул хӀакъалъулъ гьадин хъван буго:

GSAM 22.4«Колумбица Португалиялъул пачаясул проекталдаса лъикӀаб гьабизе кӀолилаанин пикру гьабуна. Диасас лъураб нухалдаса Индиялде щвезе къокъабги лъикӀабги нух бугин гьев божун вукӀана. Генуялдаса гамичиясул [Колумбил] план цӀиябги цӀакъ бахӀарчиябги букӀана. Бакъбаккул рахъалде, яги къилба ва бакъбаккул рахъалде, ине гуреб, бакътӀерхьул рахъалде битӀун ине гьесул къасд букӀана. Гьесул пикруялда, гьеб иш гьабизе лъабго лъикӀабги чӀараб сабаб букӀана. ТӀоцевесеб: жиндир заманалъул бищун лъикӀал географиялъул тӀахьазда бицараб гӀадин, ракь, гӀемерисел гӀадамазда кколеб гӀадин, тӀасан битӀараб гуреб, шар бугин гьев божун вукӀана. КӀиабилеб: гьеб ракьул шар жиб бугебалдаса цӀакъго гьитӀинаб бугин, ва гьелъул цӀикӀкӀараб бутӀа лъим гуреб, ракь бугин гьес пикру гьабуна. Лъабабилеб: Америкаялъул материкги Тынч лъадги ругин гьев лъалароан; гьединлъидал Испаниялъул ва Европаялъул бакътӀерхьул ралъдал рагӀалъул цебе-цебе Азиялъул яги Индиялъул ралъдал рагӀи бугин гьев пикру гьабуна. Испаниялдаса Ципанго, яги Япония, щвезегӀан бугеб тӀолабго нухалъул халатлъи, гьесул хӀисабалда, гӀага-шагарго 4000 милялдаса цӀикӀкӀун ккезе гьечӀого батизе бегьулаан.
GSAM 23.1«Гьесул план гьадин букӀана: Европаялдаса вахъун, жиндирго гама Япониялдехун, бакътӀерхьул рахъалде, буссинабун, жиндие къваригӀараб бакӀалде щвезегӀан ракьул шаралъул свераб гьумералда хадуб ине гьесул къасд букӀана. Гьесул пикруялда гьеб иш, тӀутӀ гӀечалда сверухъ хьвади гӀадин, божизе бегьулебги бигьаябги букӀана.
GSAM 23.2«Сапар тӀубайизе ккани, гьесие кӀудияб пайда букӀинаан: Португалияз гьабизе кколеб гӀадин сверун ва рахъалъул нуцӀалдасан гуреб, Индиялде цебесеб нуцӀалдасан битӀун ине кӀолилаан.»

GSAM 23.3«Гьав чи жиндир заманалъул лъикӀал чагӀаздаса дагьав гурев математика, география ва лъадул нух лъалев вукӀаниги, тӀоцевесеб ишалда — ракьалъул суратаде — битӀарав, цогидал кӀиго ишалда гьев цӀакъго гъалатӀалда вукӀана.»

GSAM 23ТалихӀаб гъалатӀ

GSAM 23.4«Амма, гӀажаиблъун, гьесул гъалатӀаз цо рахъалда гьесие кумек гьабуна. Нухалъул халатлъиялъул хӀакъалъулъ гьес гьабураб гъалатӀ бищунго талихӀаб гъалатӀ букӀана. Колумбица ракьул шаралъул кӀудияблъи ва гьединаб сапаралъул хӀакъикъияб узунлъи битӀун хӀисаб гьабун букӀарабани, батизе ккола, гьев инчӀоан: Португалиязул нух цӀакъ къокъабги учузабги бугин гьес хехго бихьинаан. Яги Америкаялъул материк жиндир нухалъул цебе бугин гьев лъан букӀарани, гьебги гьесие цӀияб ракь батизе сапар байбихьизе къуват кьечӀоан. Гьесул къасд цӀияб улка бати гуреб, цебеккун лъалеб улкаде цӀияб нух бати букӀана.»

GSAM 23ГӀасрабазул кӀудияб хӀул

GSAM 23.5Гьедин, заманаздасан тӀаде унеб Аллагьасул халкъалъ, ГӀисал вачӀиналъул хӀул жиндир цебе «Напсалъул якорь гӀадин, гьоркьоб чӀараб ва къуватаб» букӀана.3 ГӀазабалъул ва хӀалакаталъул гьоркьосан гьез гӀазабалда ахӀулеб букӀана: «Я, БетӀергьан, кида нилъ хвасарлъизе ругеб?» Амма гьел цебе унаан; Павел гӀадин абуна ва гьанже абулеб буго: «Нилъер хӀул яги рохел яги рохалил тӀаж — щиб бугеб? Нужго гурищ нилъер БетӀергьан ГӀиса МасихӀил вачӀиналъулъ гьесда цебе?»4

GSAM 24ХӀулалъ Павел къуват кквезабуна

GSAM 24.1Гьеб хӀулалъул къуват бихьизабулел дагьал мисалал гьаниб гӀела. Павел Феликсасда цебе судалде вачӀараб мехалъ, жиндирго хӀакъалъулъ кӀалъазе изну щведал, гьес абуна: «Гьез гьереси дин абулеб нухалдалъун дица дир умумзабазул Аллагьасе ибадат гьабула; Къануналда ва аварагзабазул тӀехьалда хъван бугел киназдаго божула; гьезеги хӀул бугеб гӀадин, битӀаралги битӀи гьечӀелги хваразул чӀаголъи букӀинилан, Аллагьалде хӀул гьабула.»5

GSAM 24.2Агриппа ханасда цебе гьесул гучаб рагӀи кьолеб мехалъ Павел абуна: «Гьанже дун нилъер умумзабазе Аллагьас кьураб рагӀил хӀул сабаблъун судалда эхетун вуго. Гьеб рагӀие нилъер анцӀила кӀиго наслуялъ сардилъги къоялъги Аллагьасе тӀагӀат гьабун щвезе хӀул гьабула. Гьеб хӀул сабаблъун, хан Агриппа, жугьутӀаз дун гӀайиб гьабулеб буго. Аллагьас хварал чӀаголъизавилин абураб иш щай гьереси гӀадин бихьулеб?»6 Рималде щун Кесарие вихьизе ккезе вугеб мехалъ гьес жугьутӀазда абуна: «Исраилалъул хӀул сабаблъун дун гьаб цепалъ къалъун вуго.»7

GSAM 24.3Павелица Титихъе ритӀараб жиндир рагӀида гьеб хӀулалъул хӀакъалъулъ рорчӀого бицана: «Хвасарлъи бачӀин гьабулеб Аллагьасул гурхӀел киназдаго загьирлъана; гьеб гурхӀелалъ нилъеца Аллагь лъалеб гьечӀеб ишги дунялъул хӀохӀалги рехун, гьанжесеб дунялалда лъай-лъикӀлъиялдалъун, битӀухъанлъиялдалъун ва Аллагьасда тӀагӀат гьабун гӀумру гьабизе ва барка бугеб хӀул ва кӀудияб Аллагьасул ва нилъер Хвасар гьабурав ГӀиса МасихӀил кӀудияб загьирлъиялде балагьун рукӀине малъула.»8

GSAM 24ХӀулалъ Пётрил рохел

GSAM 24.4Пётрица гьебго хӀулалъул хӀакъалъулъ гьадин хъван буго: «Нилъер БетӀергьан ГӀиса МасихӀил Аллагь ва Эмен — гьесие рецц букӀаги! Гьесул гӀемераб гурхӀел сабаблъун, ГӀиса МасихӀил хваразда гьоркьоса чӀаголъаралъулъ, нилъ цоги нухалъ гӀумруялъул хӀулалде рачана. Гьеб хӀулалъ нилъее хвезе кӀолареб, бацӀцӀадаб ва лъугӀизе кӀолареб, зобалда нужее цӀун бугеб ирс кьола. Нуж Аллагьасул къуваталъ божи-иманалдалъун ахираб заманаалда загьирлъизе хӀадур бугеб хвасарлъиялде щвезегӀан цӀун руго. Гьединлъидал нуж гӀемераб рохел гьабулеб буго, гьанже дагьаб заманалда, къваригӀани, гӀемерал хӀалбихьиязул сабаблъун нуж пашманлъун ругониги. Гьебалъ нужер божи-иман, цӀикӀкӀун къадруяб меседалдаса, цӀаялдалъун хӀалбихъулеб гӀадин, ГӀиса МасихӀил загьирлъиялъулъ рецц, къадру ва тӀадегӀанлъи кьезе бугин бихьизе ккола.»9

GSAM 25Дунял гӀуцӀиялъулъ Аллагьасул къасд

GSAM 25.1ТӀехьаздасан дунял гӀуцӀиялда Аллагьасул къасд нилъеда лъала; авараглъиялъул рагӀидасанги гьесул цебехун бугеб план лъала: «Зобал гӀуцӀарав БетӀергьанас, ракь гӀуцӀарав ва гьабурав Аллагьас жинцаго гьадин абула: гьес гьеб чӀезабуна, гьеб пайда гьечӀого гӀуцӀичӀо, гӀадамал чӀезе гьеб гӀуцӀана.»10 Гьес гьеб гӀуцӀидал, гӀадамазе кьуна. Забурас абула: «Зобал, гьединго зобал, БетӀергьанасул руго; ракь абуни гӀадамазул лъималазе гьес кьуна.»11 Гьес ракь гӀадамазе кьураб мехалъ, инсан битӀарав вукӀана; гьебалъул хӀакъалъулъ лъай бугев чияс абуна: «Дида цо иш гуреб батичӀо: Аллагьас инсан битӀарав гӀуцӀана, амма гьез гӀемер хӀисабал гьаруна.»12

GSAM 25.2БетӀергьанас инсаназул тухумалда гьабураб ишалъул хӀакъалъулъ гьадин хъван буго: «Гьес Адамил лъимал батӀа гьарураб мехалъ, гьезул чӀараб ракьалъул мугӀзабазул къадар Исраилалъул лъималазул къадарлъун гьабуна.»13 Гьеб, ахиралъул Аллагьасул пачалихъалъул раиятлъун ракьалда ракӀаризе бугел хӀакъикиял Исраилалъул къадаралда рекъон абураб буго. Павелица гьадин абуна: «Аллагьас цо биалдасан кинабго халкъ гӀуцӀана, ракьалъул кинабго гьоркьоб гӀумру гьабизе; гьес гьезие цебеккун чӀезарурал заманалги жидер гӀумру гьабулел бакӀазул гӀорхъабиги лъуна, гьедин гьел БетӀергьан тӀалаб гьабизе ва, квер кварщун гӀадин, гьев ватизе рес букӀиналъе; гьев нилъер щивасдаса рикӀкӀада гьечӀо. Гьесулъ нилъ гӀумру гьабула, хьвада-чвадула ва руго.»14 Гьеб цебеккун бугеб къасд ракьалда тӀубайизе ккани, «дур халкъги тӀолабго битӀараб букӀина»15 Гьелъул хӀалалда гьезул хӀакъалъулъ гьадин абула: «Гьенив чӀолев чи: “Дун унтун вуго”, ян абиларо; гьенив чӀолеб халкъалъул мунагь чурила.»16 Гьеб мехалъ «хӀалимзабазе ракь ирсалъе щвела, гьезда рекъелалъул гӀемераб бугеблъиялъ рохизе буго.»17

GSAM 26ГӀисал КӀиабизе вачӀин гьереси хъул гьечӀеб

GSAM 26.1Пётрил кӀиабилеб ритӀиялда гьадин абуна: «Нижеца нужее нилъер БетӀергьан ГӀиса МасихӀил къуватги вачӀинги лъазабулел мехалъ, ургъарал гьереси хъулазда хадур инчӀо; ниж гьесул кӀудияблъи жидерго бераздалъун бихьарал нугӀзал рукӀана. Гьес Эмен Аллагьасдаса къадру ва рецц босана, тӀадегӀанаб кӀудияблъиялдасан гьадинаб гьаракь бачӀараб мехалъ: “Гьав ккола Дир рокьулев Вас; гьесдаса рази вуго Дун.” Гьеб зобалдасан бачӀараб гьаракь нижеца рагӀана, гьесда цадахъ мукъадасаб мугӀрулъ рукӀараб мехалъ. Нилъехъ авараглъиялъул цӀикӀкӀун божизе бегьулеб рагӀиги буго; нуж гьелде гӀин тӀамизе лъикӀ гьабула, гьеб бецӀлъуда канлъи гӀадин, къо баккизе ва цӀва ракӀазда рогьалъе яхъинегӀан.»18

GSAM 26.2Гьаб ТӀехьалда чапарас мугӀрулъ ГӀисал хисараб сурата КӀиабизе вачӀиналъул ишаралъун росана. Гьеб ккезе цеве Хвасар гьабурав гьесул чапаразда абуна: «Гьанир эхетаразда гьоркьоса цо-цояз, ГӀадамил Вас жиндир пачалихъалда вачӀунев бихьилегӀан, хвалил тӀагӀам бихьиларо.»19 Лукаца хъван буго: «Гьанир эхетаразда гьоркьоса цо-цояз, Аллагьасул пачалихъ бихьилегӀан, хвалил тӀагӀам бихьиларо.»20

GSAM 26.3Гьеб рагӀи хӀакъикъаталда мугӀрузда ГӀиса хисараб мехалъ тӀубана. Гьеб «цебетӀами»ялда чапараз ГӀиса кӀудиявлъун бихьана, жиндир пачалихъалда вачӀине вугев гӀадин. Гьез Иляс, хвалил тӀагӀам бихьичӀого зобалде вачӀарав, бихьана; гьев, хвечӀого, хвезе кколеб черхалдаса хвел гьечӀеб черхалде хиса-баси гьабун зобалде босизе ругезул ишара букӀана. БетӀергьан вачӀунеб мехалъ гьеб «цо лахӀзаталда, бер къанщизегӀан» ккезе буго.21 Мусаги, хварав чи, гьез бихьана; гьев БетӀергьанасда дандчӀвазе хваразда гьоркьосан чӀаголъизе ругезул ишара букӀана. Гьедин гьелъулъ, гьес гьезие рагӀи кьураб гӀадин, чапаразе МасихӀ жиндир пачалихъалда вачӀунев бихьана.

GSAM 27Авараглъиялъул рагӀи цӀикӀкӀун божизе бегьулеб

GSAM 27.1Чапараз мугӀрузда ГӀисал хисараб кӀудияб бихьи бихьун, Аллагьасул разилъи бицараб гьаракьги рагӀун букӀаниги, чапар Пётрица абуна: «Нилъехъ авараглъиялъул цӀикӀкӀун божизе бегьулеб рагӀи буго». Гьел рагӀабаз гьес гьелъулъ рихьараб ва рагӀараб иш дагь гьабулеб гьечӀо. Гьеб къоялъ гьез Аллагьасул гьаракь цо нухалъ рагӀана; амма МасихӀил КӀиабизе вачӀиналде щвезегӀан унел авараглъиялъул кӀудиял мухъазда нилъеда Аллагьасул гьаракь гӀемерал нухал рагӀула. ХӀакъикъаталда, авараглъиялда цебеккун бицараб ва тарихалда тӀубараб яги хъвараб щибаб чӀараб иш нилъее Аллагьасул гьаракь буго. Авараглъиялъул рагӀи «цӀикӀкӀун божизе бегьулеб» абураб магӀна гьеб буго. Revised Version абураб таржамаялъ гьеб «битӀун чӀезабураб» абун буго. Авараглъиялда цебеккун бицараб щибаб иш тӀубаялдалъун гьеб авараглъи битӀун чӀезабула. Цебе бицарал щибаб иш тӀубараб мехалъ, нахъе хутӀарал ишалги хӀакъикъаталда ккезе ругин абураб ишара кьола.

GSAM 27Авараглъиялъул хӀал

GSAM 27.2Авараглъиялъул хӀалалъул хӀакъалъулъ Библия лъалел кӀудиял чагӀазул гьал биценал гучал руго:

GSAM 27.3Томас Ньютонца абуна: «Авараглъи — цевехун къачӀараб ва къокъаб тарих буго; тарих — тӀубараб ва гӀемерлъун бачӀараб авараглъи буго. Дунялалда гьереси аварагзаби рукӀана; амма инсаназул ва шайтаназул тӀолабго гӀакълуялъ ва квешлъиялъ ТӀехьазда хъван бугел гӀадинал авараглъаби гьаризе кӀоларо.»

GSAM 27.4Сэр Исаак Ньютонца гьадин нугӀлъи гьабуна: «Аварагзабазе гӀин тӀами — хӀакъикияб жамагӀаталъул асил гӀаламат буго.»

GSAM 27.5Доктор А. Китас абуна: «Авараглъи щибаб мугӀжизаталъул къадар буго ва жиндаго мугӀжизат буго. Къудратав Аллагьасул гьаракьалъ гурони хварал хабалдаса ахӀизе кӀоларо; кинабго лъалев Аллагьасул гьаракьалъ гурони бецӀаб букӀинесеб заманалда цӀун бугеб кинабго бицине кӀоларо, инсанасе гьебги хваразул рукъзаби гӀадин рагьизе кӀолареб бугелъул; гьел кӀиялго Аллагьасул гьаракьал руго.»

GSAM 28.1Мэтью Генрица абуна: «Бищун лъикӀаб заман бугеб Аллагьасул заманалда, бищун лъикӀаб нух бугеб Аллагьасул нухалдалъун авараглъи тӀубан тӀубала. МасихӀил щибаб рагӀи цӀакъ бацӀцӀад буго, гьединлъидал цӀакъ божизе бегьула.»

GSAM 28Авараглъиялъул къасд

GSAM 28.2ГӀисал жиндир чапаразда абураб рагӀидасан авараглъи кьолеб Аллагьасул цо къасд нилъеда лъала. Юдасил гӀумруялда ккезе бугеб иш цебе бицунаго, гьес абуна: «Гьеб ккезе цеве нужее бицуна, гьеб ккедал дун гьев вугоян нуж божизе.»22

GSAM 28.3Авараг Ишаялъул рагӀидасан БетӀергьанасги абула: «Дун Аллагь вуго, Дидаса цоги гьечӀо; ахираб иш байбихьудаса ва цебеккун ругел ишал ккечӀелъего бицуна: Дир къасд чӀезе буго, Дица Дир кинабго къасд тӀубала.»23

GSAM 28.4Цоги гьадин абуна: «Цеве ккезе бугел ишал байбихьудаса бицуна, гьел Дир рагӀидасан къватӀире ана ва Дица гьел бихьизаруна; Дица гьел хехго гьаруна ва гьел ккана. Байбихьудасаго Дица дуда гьел лъазабуна; гьел ккезе цеве Дица дуда гьел бихьизаруна, гьедин дуца: “Дир хъанчица гьел гьаруна, дир кесун гьабураб сураталъ ва биун тӀураб сураталъ гьел ккезе амру кьуна”, ян абизе течӀого. Дуда рагӀана, гьале гьаб кинабго бихь; дуца гьелъул хӀакъалъулъ бицине кколаро? Дица дуда гьанже цӀиял жал, цебе цӀунун ругел жал бихьизаруна; дуца гьел лъачӀо. Гьел гьанже гӀуцӀун руго, цеве гуро; гьелъул хӀакъалъулъ дуда рагӀараб къоялда цеве гьел лъазабун букӀинчӀо, гьедин дуца: “Дида гьел цеве лъалаан”, ян абизе течӀого.»24

GSAM 28.5Гьал рагӀабаздасан авараглъиялъул тӀубалиялъул къуват, авараглъи Аллагьасдасан бачӀараблъиялъул ишаралъун бугеблъи ва бутпарастазул аллагьаздаса БетӀергьанасул къудрат цӀикӀкӀараблъи бихьула. Гьединго гьал рагӀабаз авараглъи хӀакъикияб ТӀехьалда кӀудияб бакӀ кколеблъи лъазабула. Гьал кинабго хӀакъ бугониги, гӀемерал чагӀаз Мукъадасал ТӀехьазул авараглъиялъул бутӀабазе дагь яги щибниги гӀин тӀамулеб гьечӀелъул гьеб цӀакъ гӀажайибаб иш буго.

GSAM 29Авараглъиялда мугьру чӀван гьечӀо

GSAM 29.1Лъай гьечӀел гӀадамаз абула жидер лъай гьечӀин ва гьелъул авараглъаби ричӀчӀизе кӀоларин. Цогидаб рахъалда, лъай бугел гӀадамазул гӀемерисез, гьезда гьоркьор диниял хъулухъчагӀазул цо-цоязги, абула: «Авараглъиялъул хабаралда мугьру чӀван буго, гьеб лъазе кӀоларо. Нилъеда киназдаго лъала, Аяналъул тӀехьалда мугьру чӀван буго».

GSAM 29.2Аяналда рокьулев Иоанние гьаб тӀехьалда мугьру чӀвагеян хассаб амру кьун букӀана.25 Гьеб тӀехьалдаги «гьаб авараглъиялъул рагӀаби рагӀулел ва гьенир хъварал жал цӀунулел» гӀадамазе баракат бицана.26 Мугьру чӀвараб тӀехьалда ругел жал, гьел ричӀчӀичӀони ва ричӀчӀизе кӀоларони, кин гьел цӀунизе кӀолеб? Мусадалъ Аллагьас абуна: «Балъголъаби нилъер БетӀерав Аллагьасул руго; амма загьир гьарурал жал абадиялъ нилъер ва нилъер лъималазул руго, нилъеца гьаб къануналъул киналго рагӀаби тӀуразаризе».27

GSAM 29.3Аллагьас Даниилалъул авараглъаби ричӀчӀизе хӀажат гьабун букӀин, гьезул хӀакъалъулъ Гьес Жиндирго цӀалдохъабазда абурал рагӀабаздаса загьир буго. Гьабулеб рагӀи буго: «Гьединлъидал, Даниил аварагас бицараб хӀалкӀизабиялъул къабихӀаб жо мукъадасаб бакӀалда чӀун бугеб нужеда бихьараб мехалъ (цӀалулесда бичӀчӀаги),»28, яги бицун буго: Даниил аварагасул хабар лъазе ккола.

GSAM 29.4Аллагьас авараглъи лъазе кӀоларо абураб гӀакълу гьечӀеблъи гьел рагӀабаздаса загьир гьабуна: «ТӀолабго цебетӀами нужеда мугьру чӀвараб тӀехьалъул рагӀабазда хӀисаб гьабула. ГӀалимасде гӀадамаз абула: “Гьеб цӀа, дуда гьарула”, — ва гьес абула: “КӀоларо, гьелда мугьру чӀван бугелъул”. ТӀехь лъай гьечӀев чиясе кьуна, гьесдаги абуна: “Гьеб цӀа, дуда гьарула”, — ва гьес абуна: “Дун лъай гьечӀев чи вуго”. Гьелъул Аллагьас абуна: “Гьаб халкъ жиндирго кӀалдалъун Дир аскӀобе бачӀуна ва кӀутӀбуздалъун Дие хӀурмат гьабула, амма жиндирго ракӀ Дирдаса рикӀкӀад гьабун буго; гьезул Дирдаса хӀинкъи гӀадамазул амруяздалъун малъун буго. Гьединлъидал, гьале, гьаб халкъалъул гьоркьоб хӀикматаб иш, хӀикматаб ишги гӀаламатги, гьабизе буго Дица; гьезул гӀалимазул хӀикмат хвезе буго, ва гьезул гӀакълуял гӀадамазул бичӀчӀи бахчун букӀине буго”».29 Аварагас бицарал гӀадамаз Аллагьасул авараглъиялъул къуват бугеб рагӀи ккунани, гьел Аллагьасул къануналдаса рикӀкӀад рахъинароан ва Гьесул амруязул бакӀалда гӀадамазул амруял лъелароан.

GSAM 30Авараглъи цо чиясул хассаб тафсиралъул жо гьечӀо

GSAM 30.1ГӀемерисезда авараглъи бичӀчӀуларо, амма гьелъул гъваридаб, бахчараб, сирлъиялъул магӀна бугелъул гуро. Апостол Петрас бицана: «ТӀоцебе гьеб лъай: тӀахьазда бугеб щибго авараглъи цо чиясул хассаб тафсиралъул жо гьечӀо. Авараглъи къадим заманалда инсанасул бокьиялдалъун бачӀараб гьечӀо, амма Мукъадасаб РухӀалъ хьварав Аллагьасул мукъадасал гӀадамаз бицана».30 Гьел рагӀабаздаса загьир буго авараглъи лъазе хӀажатлъи — аварагзабаздасан кӀалъараб РухӀ ккуни. Гьеб тӀалаб гьабулел киназего кьезе рагӀи кьураб гьеб РухӀалъул хӀакъалъулъ хъван буго: «Гьес нужер нух тӀолабго хӀакъикъаталде бачуна».31

GSAM 30Авараглъи тӀубана

GSAM 30.2Авараглъи цӀалулелъул заманаги лъикӀ къваригӀунел кӀвар бугел жал руго: гӀалат гьечӀев Аллагь авараглъиялъул автор вуго, ва цебе бицараб жал лъугьине къо щвараб мехалъ, цебе бицараб лъугьа-бахъи тӀокӀабго лъугьуна. Гьелъулги, инсаназ щиб гьабилебали цебеккун лъалев Аллагьас цо жо лъугьине заман бихьизабуни, гьеб заман щвараб мехалъ авараглъиялъул хӀакъикъияб тӀубанлъи щола. Цоги рагӀабазда абуни, авараглъи тӀубанизе къотӀи гьабураб мехалда гьеб авараглъи гьечӀеб нухалда тӀубанизе кӀоларо. Гьелъул, Аллагьасул хӀакъикъаталъул хабар дунялалда кьолеб заман щвараб мехалъ, гьеб Хабар щибаб нухалъ загьирлъула.

GSAM 30.3Цо заманалда, хъвадарухъанас авараглъи тӀубанлъи бицун кӀалъай гьабун хадув, гьебалда бугев дин гьечӀев чи вачӀана ва абуна: «Авараглъи бичӀчӀизабулел нуж цӀакъ талихӀал рукӀиналъул дица нужеда баркула. Тарих цӀалулаго, авараглъиялда мухӀканго рекъараб жо нужеда цӀакъ бигьаго батула». Нилъеца жаваб кьуна: «Ия, гьелъул ккола, гьеб кколизе гьабун букӀараб хӀалтӀи буго. Нуж квердахелазул цо жут босизе тукаде ани, нужер кверазе рекъолел квердахелал гьенир ратизе хьул гьабилароищ нуж?» Гьес жаваб кьуна: «ТӀокӀабго, гьелъул гьабун буго кколизе». Хъвадарухъанас абуна: «Гьедин, инсаназ щиб гьабилебали лъалев Аллагьас гьезул хӀакъалъулъ цебе бицана. Гьел инсанал дунялалда цебе чӀун, гьес цебе бицарабго гьабураб мехалъ, хӀакъикъияб тарихчи гьезул гьарурал гӀамал хъвазе вуго; авараглъиялде кьосани, гьел гӀамал тӀокӀго ккола».

GSAM 31Авараглъи — бецӀлъиялда гвангъулеб канлъи

GSAM 31.1Апостол Петрас абула: нилъеца авараглъиялде кӀвар кьезе ккола, бецӀаб бакӀалда гвангъулеб канлъиялде гӀадин. Авараглъиялъул лампаялъ гьечӀони, цебе щолеб заман тӀокӀабго сордо ккола. Канлъиялъул мурад — бецӀлъи тӀагӀинабизе: бецӀаб бакӀалдасан нухда унаго, нух бихьизабизе ва гьеб нух мухӀканго бихьизабизе, нухлуласда щибаб гали тӀамулаго нух бихьизеги бищизеги кӀолеблъун гьабизе. «Дур рагӀи, — абула псаломалъул чияс, — дир хӀатӀазе лампа ва дир нухалъе канлъи буго».32 ХӀикматалъул чи абула: «РитӀухъав чиясул нух тӀубанаб къоялде щвезегӀан цӀикӀкӀун-цӀикӀкӀун гвангъулеб канлъиялда релълъараб буго».33 Гьедин, заманалъул нухалъ нилъ цебехун унаго, Аллагьасул рагӀи, хасго гьелъул авараглъиялъул тӀубанлъабаздасан, цӀикӀкӀун-цӀикӀкӀун рагьула ва Библия цӀалулесда гьев абадияб канлъиялде ва лъугӀи гьечӀеб къоялде бачунеб нухалда вугилан цӀикӀкӀун-цӀикӀкӀун загьирлъула.

GSAM 31Эденалдасан ахиралде лъабго кӀудияб лъугьа-бахъи

GSAM 31.2Эденалдасан ахиралде Аллагьасул гӀадамазул нух, ТӀахьазул канлъиялда цӀалулаго, бищун кӀвар бугел лъабго лъугьа-бахъи руго. ТӀоцебесеб — Христосасул тӀоцебесеб вачӀин, инсанлъи босин, Эммануил вачӀин, Аллагь чорхолъ загьирлъин; кӀиабилеб — Сордоялъул асаразул заман хадув бугеб кӀудияб реформация, 1260 соналъул захӀмат, гьеб заманалда Аллагьасул рагӀи халкъалдаса цӀакъго бахчун букӀана, жамагӀаталъул гӀицӀаб авлахъалда бугеб хӀалалдаса къватӀибе бахъин ва тӀахьал тӀолазда цӀализе ва Гьесул хӀукму лъазе кьей; лъабабилеб — нилъер БетӀеравасул кӀиабилеб вачӀин, дунял байбихьаралдаса Гьесул мукъадасал аварагзабазул кӀалъиялда бицарал жал тӀолалъул хиса-баси кьолеб заман бахъин; гьеб «асаразул къеркьей», гӀунагьалъул ва ритӀухълъиялъул гьоркьоб бугеб къеркьей тӀубанизе ва тӀолал заманал жиндехун унел рукӀараб кӀодолъиялъул заман бачӀинабизе.

GSAM 32Авараглъиялъул хабар ахиралде нухкъотӀби кьола

GSAM 32.1Авараглъиялъул къойида божараб рагӀи, нилъер кадамал цӀунизе канлъи кколеб, сордоялдасан хӀакъикъияб нух лъазабулеб рагӀи ккун, заманалъул нухалдаса КӀиабизе вачӀинаб мехалде авараглъиялъул рагӀи тӀокӀго нухкъотӀун буго абун нилъеда лъазе ккола. Гьелъул, авараглъиялъул канлъиялда хадур цӀакъго унел гӀадамазда гӀаламатаздалъун гьеб кӀудияб къо аскӀоб бугеблъиги, гьединго Аллагьасул хӀалтӀиги лъазе буго; гьеб нух бачуна хӀакъикъаталъул хабаралъ, гьелъ гӀадамал Гьев вачӀиналъул мехалъ Гьесда рекъелалда данделъизе хӀадур гьарула.

GSAM 32.2ТӀахьазда бицана Аллагьасул къо гӀадамазул тӀаде «сордоялъ вачӀунев цӀогьор хӀисабалда» вачӀине бугин.34 Амма Аллагьасул хӀукму ккун чӀаразе абуна: «Диналъул вацал, нуж сордоялда ругел гьечӀо, гьеб къоялъ нужеда цӀогьор хӀисабалда тӀаде щвезе гьечӀо. Нуж тӀолалго канлъиялъул лъимал ва къоялъул лъимал руго».35

GSAM 32Аллагьасул нух малъиял цӀуни

GSAM 32.3ВачӀиналъул хӀаракаталда Аллагьас нух малъиял ракӀалде щвезарулаго, Жиндирго гӀадамаз гьезие гьабураб Жиндирго цӀуниялъул, нух малъиялъул ва къудраталъул загьирлъаби ракӀалда чӀезаризе кколин Аллагьасул мурад даимго букӀин лъазе лъикӀ буго. Исраилалъул халкъ Аллагьасдаса рикӀкӀад бахъиялъул сабабал бицунага, псаломалъул чияс абуна: «Гьез жидер хвасар гьабулев Аллагь кӀочон тана; Гьес Египеталда кӀудиял жал гьаруна, Хамил ракьалда хӀикматал жал, ва БагӀараб ралъадалда хӀинкъи бугел жал».36 Исраилалъ гьезул гьоркьоб Аллагьасул нух малъиял цӀунизе лъикӀ букӀараб бугони, нилъеца гьеб цӀунизе лъикӀ гьечӀищ? Псаломалъул чияс гьелъул цӀикӀкӀун кӀалъана: «Дир ракӀ, Аллагьасда хӀурмат гьабе, Гьесул цониги лъикӀлъи кӀочене тоге».37

GSAM 33.1ТӀолал заманазда Аллагьас кӀвар бугел хӀакъикъатал кьун руго; Гьесул рахӀматалъ гьелъ гӀадамазе гӀунагьалъул хъулухъалдаса къватӀибе бахъизе ва зодисеб Къанааналде щвезе гьарула. Гьелъул гьел хӀакъикъатал бицарал гӀадамазда Аллагьас гьабураб жо цӀалуналъул пайда буго.

GSAM 33Бищун гьитӀинаб жоялдаса кӀудиял натижаби — Д’Обиньелъул нугӀлъи

GSAM 33.2Д’Обинье, гьесул «Реформациялъул тарих»алда, абула: «Аллагьас Жиндирго хӀалтӀи асрабаздасан хӀадурула ва, Гьесул заман щвараб мехалъ, бищун къуват гьечӀел хӀалтӀухъабаздасан гьеб тӀубана. Бищун гьитӀинаб жоялдасан кӀудиял натижаби гьаризе — гьеб Аллагьасул къагӀида буго. Гьеб къагӀида, табиаталда тӀолабго бакӀалда хӀалтӀулеб, тарихалдаги батулеб буго».38

GSAM 33.3Къадим заманалда Аллагьас Жиндие хассаб халкъ гьабизе хассал гӀадамал рищизе байбихьараб мехалъ, Гьес цо чи — Авраам — ахӀана; гьес язычниказул гьоркьоб, Халдейлъул Ур щелалда, гӀумру гьабуна. Гьесдасан гӀемераб наслу бахъана; амма гьел халкъалъул даражаялде рахъарал мехалъ, зобалазул Аллагьас абуна: «Нуж цогидаб щибаб халкъалдаса гӀемерал рукӀиналъул гуро Аллагьас нуж рокьарал ва нуж рищарал; щайгурелъул, нуж тӀолалго халкъаздаса бищун дагьал рукӀана».39

GSAM 33.4Гьелъулги, Египеталдаса Гьесул гӀадамазул хъулухъ бахъизе гьабураб мехалъ, Гьес гьезие бетӀерчилъун цо чи вищана. Гьев лъимерлъун вугеб мехалда, лъабго моцӀалъ эбелалъул рукъалда вахчана; хадуб гьев муцӀидаса гьабураб ва хъил тӀураб гьитӀинаб, гӀадатияб сандукъалда лъун, Нил гӀоралъул хьихьиялде кьуна. Гьеб Муса, гьесул лъай щвараб мехалъ, Аллагьасул гӀадамазда гьоркьоб захӀматалъул нух бищана; гьес «дагьаб заманалъ гӀунагьаздаса щолеб рохел» бищичӀо.40

GSAM 34Гедеоналъул бергьенлъи

GSAM 34.1Хадув, Аллагьас Исраилалъ Мадиан ва Амаликалъул гӀадамаздаса хвасар гьабизе къотӀараб мехалъ, гьел «гӀемерлъиялда гарсӀи гӀадин» къватӀибе вачӀана, ракьул бачӀин хвезабуна ва «Исраилалъе я квен-тӀех, я гӀи, я оц, я хӀама хутӀичӀого» гьабуна. Аллагьас Гедеоналде малаикасдаса ахӀи кьуна. Иоашил гьев вас гьединаб къваридаб хӀалалде щун вукӀана, дагьаб ролъул лал тӀамун, гьеб душманаздаса бахчулаан. Малаикас гьесда Исраил хвасар гьабизе бугин абураб мехалъ, Гедеонас хӀикмат ккун гьикъана: «Дица Исраил кин хвасар гьабилеб? Гьале, дир хъизан Манассиялда мискинаб буго, ва дун дир инсул рукъоб бищун гьитӀинав вуго».41 Гьеб гьитӀинав, хъулухъ гьечӀев чияс гьеб лъабнусго гӀадамазул гьоркьоб цӀиялгун ва къалъалгун къватӀибе бахъана (инсанасул гӀакълуялъе гьеб гӀамал гӀакълу гьечӀеблъун кколеб букӀараб), ва Аллагь къуват гьабун, гьез кӀудияб бергьенлъи босана. Хвасар гьабиялде цебе Гедеонасги авараг Амосица гӀадин гӀодизе бегьилаан: «Якъуб лъица вахъинавилев? Гьев гьитӀинав вугелъул» абун.42

GSAM 34Руссниб бугеб Лъимер

GSAM 34.2Аллагьас къотӀараб заманалда инсаназул хвасар гьабулев Чи вачӀана, ва вехьазда гьев руссниб вегун ватана. Гьесул дунялалда ругел гӀагарлъиязул хӀалтӀи гьитӀинаб даражаялъул, амма хӀурматаб букӀана. Гьесул дунялалда бугеб къварилъиялда бицулаго, Хвасар гьабулев Чи абуна: «Цурдазул картӀал руго, зодир ругел хӀанчӀазул бусаби руго; амма инсанасул Васасул бетӀер лъезе бакӀ гьечӀо».43 Гьес жиндирго апостолал «гъоркьисеб даражаялъул гӀадамазул гьоркьоса рищана; гьеб даража бищун гъоркьисеб гьечӀониги, гьоркьохъеб даражаялде щолеб гьечӀо. Гьеб жо тӀолабго дунялалда гьабураб хӀалтӀи инсанасул гьечӀеб, Аллагьасул бугин загьир гьабизе къотӀана».

GSAM 35Лъай бугел дагьалго ахӀарал

GSAM 35.1Цебе бугеб жамагӀаталъул хӀалтӀуда Павелас абуна: «Аллагьасул гӀакълу гьечӀолъи гӀадамаздаса хӀикматаб буго; Аллагьасул къуват гьечӀолъи гӀадамаздаса къуватаб буго. Диналъул вацал, нуж ахӀаралъул гьаб лъазе ккола: инсанасул хӀисабалда лъай бугел дагьалго, къуват бугел дагьалго, къадир бугел дагьалго ахӀун руго; амма Аллагьас дунялалда гӀакълу гьечӀел жал бищана, гӀалимал гӀакълу гьечӀел гьаризе; Аллагьас дунялалда къуват гьечӀел жал бищана, къуват бугел жал басра гьаризе; хӀурмат гьечӀел ва басра гьарурал жал бищана, хӀурмат бугел жал лъугӀизе; гьечӀел жал бищана, ругел жал лъугӀизе, щивниги инсан Гьесул цебе веццаризе кӀоларедухъ».44

GSAM 35Реформациялъул къваригӀарал чи

GSAM 35.216-абилеб асраялъул кӀудиял реформаторзабазул гӀумруялда гьеб къагӀида загьир буго. Тарихчица абуна: «Реформатор Цвингли Алпиялда вугев вехьасул гьитӀинаб рукъалдаса, реформациялъул диналъул гӀалим Меланхтон ярагъ гьабулев устарасул хӀалтӀул бакӀалдаса, Лютер мискинав шахтачиясул гьитӀинаб рукъалдаса вачӀана». Лютерас гьесго гьесул хӀалалъул бицун абуна: «Дир эбел-инсул гӀумру цӀакъ мискинаб букӀана. Дир эмен мискинав цӀулбичӀ вукӀана (хадув гьев шахтачи вукӀана), ва дир эбелалъ, жиндирго лъимал хьихьизе рес щвезе, гӀемер нухалъ цӀул жиндирго мугъалда бачун букӀана. Нилъер гӀоло гьез цӀикӀкӀун захӀмат гьабуна».

GSAM 35.3Апостол Иаковас Аллагьасул хъулухъалде гӀадамаз ахӀаралъул бицун абуна: «Дир рокьулел диналъул вацал, гӀенекке! Аллагьас гьаб дунялалъул мискинзаби рищун гьечӀищ, иманалдалъун бечедал ва Жив рокьулезе Жинца кьезе рагӀи кьураб патшагьлъиялъул ирсалъул бетӀергьаби рукӀине?»45

GSAM 35Байбихьул методистал

GSAM 35.4Реформаторзабазул нухалда цебе, методисталъул тӀоцебесел къоялде щолаго, гьавайин кьолеб рахӀматалъул малъаби къуваталда бицана ва гьелда цадахъ Аллагьасул къуват букӀана. Христосасул хӀурматаб ракӀгун гьеб гӀадамазда цебе хъулухъалда кьолеб ва гӀадамазул хӀакъикъияб иманалъ ккуни, иман бугелъ гьезул цебе гьарурал гӀунагьалъул къотӀи ккун, мукъадасаб гӀумру бачиналъул къуватги щвана. Методисталъул хӀаракат гьитӀинаб байбихьул буго, гьелъул диналъул хъулухъчиязул ва жамагӀаталъул гӀадамазул иманалъе ва ракӀбацӀцӀадаб божиялъе рекъон баракат щвана.

GSAM 36.1ВачӀиналъул хӀаракаталда данделъарал лъугьа-бахъиял ва хӀалбихьаби цӀалулаго, Аллагьасул тӀолабго хӀалтӀуда инсан квербакъулевлъун кколеб хӀисабалда, гьелъул байбихьи къваригӀел ва гӀаламат гьечӀел гӀадамазул гьоркьоб букӀин батулеб буго. Амма гьеб кӀудияб хӀалтӀи кинаб далилалда бина гьабун бугебали лъикӀ хал гьабичӀого, щивниги гьеб сабабалъ гьелда данде хӀукму гьабуге; гьечӀони, Аллагьасдаса абурал гӀадамазул хӀалалда нилъ лъугьине ккола: «ГьитӀинал жал гьарулеб къо лъица басра гьабураб?»46

GSAM 36Эккас Лютерие кьураб жаваб

GSAM 36.2Малъиялъул жо хӀакъикъат бугеб я гьечӀеб абун, гьеб ккунел гӀадамазул дагьал я цӀикӀкӀунал ругелъул къотӀи кьолезе, Лютер ва Экк данделъараб къеркьейалдаса цо бутӀа бицуна. Лютерас ТӀахьазда ккураб бакӀ къотӀана ва гӀадамазул хӀукму Аллагьасул рагӀидаса тӀадеги лъезе хӀакъ гьечӀин абуна; Эккас жаваб кьуна, хӀикматалда кьун: «Диналъул хӀурматияв доктор, нуж гьадинал гӀемерал машгьурал инсазда данде цохӀого вахъунеб мутӀигӀлъиялда ва хӀалимлъиялда хӀикмат ккола дида! Нуж тӀадегӀанал римал папаздаса, диналъул собораздаса, докторзабаздаса ва университетаздаса цӀикӀкӀун лъай бугев чи вуго абун ккола! ... Аллагьас гьеб хӀакъикъат гьадинал гӀемерал мукъадасаздаса ва шагьидаздаса хӀурматияв Инс вачӀинегӀан бахчун букӀарабани, гьеб хӀикматаб жо букӀинаан.»

GSAM 36.3Гьеб жаваб Цюрихалда Джон Фаберие Цвинглицаги кьураб жавабалдаса жаваб кьезе кӀолеб букӀана. Фаберас «12 асраялъ чӀарал къадимал гӀадатал рехун тун, христианалъул дунял 1400 соналъ гӀалаталда букӀанилан мухӀканго хӀукму гьабулеб хӀалалде жал щвеялда» хӀикмат ккей загьир гьабуна. Цвинглица хехго жаваб кьуна: «ГӀалат 1400 соналъ гьелъул божи бугониги, гьеб сабабалъ гӀалатлъи хисун гьечӀо; Аллагьасда хӀурмат гьабиялда гӀадаталъул къадимлъи цо жо гьечӀо, мукъадасал ТӀахьазда гьелъул далил я къуват батилареб бугони».47

GSAM 37Аллагьасул рагӀи ва инсанасул хӀикмат

GSAM 37.1«ХӀакъикъат щиб?» абураб гӀакълу Аллагьасул рагӀи ккун лъезе бакӀалда инсаназул рагӀаби ккуни — гьелъул захӀматалъул бицуна авараг Осияс: «Нужеца квешлъиялъул хур гьабуна, гӀадлу-низам гьечӀолъиялъул хӀасил бакӀарана; нужеца гьересиялъул пихъ кванана, щайгурелъул нуж жидерго нухалда ва жидерго къуват бугел гӀадамазул гӀемерлъиялда божун рукӀана».48 Инсанасул ракӀалъ инсаназда божизе цӀикӀкӀун хӀаракат гьабула; амма Аллагьас «вахъине ва дунял тӀадеги кьун къуркьизе» гьабулеб заманалда, авараг Исайяс абула: «Инсанасдаса нух бахъе, гьесул нухӀалда хӀухь буго; гьелъул щай гьесда къадир кьола?»49

GSAM 37.2ТӀахьаз нилъер гьелъул хӀалалъул захӀмат бицун, гьелъул тӀаде къотӀи хехго кьезе кколаро: ВачӀиналъул хӀаракат байбихьи гьитӀинаб букӀиналъул я дунялалда кӀудиял хӀисабалда ахӀарал гӀадамаз гьеб ккун гьечӀиналъул сабабалъ гьеб гьечӀеблъун хӀисаб гьабизе кколаро. Гьелъул тӀолазул хӀукму лъикӀ цӀалуналъ кьезе ккола. ХӀакъикъаталъул къимат борцине кӀоларо; гьелда данде ккезаруни, гӀадамазул пикраби цохӀо къимат гьечӀеб рищни гӀадин руго.

Notes

  1. 2 Тимофейихъе 1:9. ↩
  2. Дэвид Х. Монтгомери, The Leading Facts of American History, 1902 соналъул басма, 8, 9 гьурмал. ↩
  3. ЖугьутӀазухъе 6:19. ↩
  4. 1 Фессалоникиязухъе 2:19. ↩
  5. Чапаразабазул ишал 24:14-15. ↩
  6. Чапаразабазул ишал 26:6-8. ↩
  7. Чапаразабазул ишал 28:20. ↩
  8. Титихъе 2:11-13. ↩
  9. 1 Пётрил 1:3-7. ↩
  10. Ишая 45:18. ↩
  11. Забур 115:16. ↩
  12. Экклезиаст 7:29. ↩
  13. Деутерономия 32:8. ↩
  14. Чапаразабазул ишал 17:26-28. ↩
  15. Ишая 60:21. ↩
  16. Ишая 33:24. ↩
  17. Забур 37:11. ↩
  18. 2 Пётрил 1:16-19. ↩
  19. Матфей 16:28. ↩
  20. Лука 9:27. ↩
  21. 1 Коринфиязухъе 15:51, 52. ↩
  22. Иоанн 13:19. ↩
  23. Ишая 46:9-10. ↩
  24. Ишая 48:3-7. ↩
  25. Аян 22:10 ↩
  26. Аян 1:3 ↩
  27. Второзаконие 29:29 ↩
  28. Матфей 24:15 ↩
  29. Исайя 29:11-14. ↩
  30. 2 Петра 1:20-21. ↩
  31. Иоанн 16:13 ↩
  32. Псалом 119:105. ↩
  33. Притчи 4:18. ↩
  34. 1 Фессалоникийцам 5:2; 2 Петра 3:10. ↩
  35. 1 Фессалоникийцам 5:4-5 ↩
  36. Псалом 106:21-22. ↩
  37. Псалом 103:2 ↩
  38. «Реформациялъул тарих», 2-абилеб тӀехь, 1-абилеб бетӀер, 1-абилеб абзац ↩
  39. Второзаконие 7:7 ↩
  40. Евреям 11:25 ↩
  41. Судьи 6:4,5,15. ↩
  42. Амос 7:2 ↩
  43. Матфей 8:20. ↩
  44. 1 Коринфянам 1:25-29 ↩
  45. Иаков 2:5 ↩
  46. Захария 4:10 ↩
  47. Уайлиялъул «Протестантизмалъул тарих», 12-абилеб бетӀер, 16-абилеб ва 17-абилеб абзацал; Касселалъул басма, 458-себ гьумер ↩
  48. Осия 10:13. ↩
  49. Исайя 2:22 ↩

Note

Back