Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
07 / 31
07 / 31

БетӀер 4 — Ахираб заман

John Norton Loughborough

GSAM 77.1«Цинги диц абуна: “О дир БетӀергьан, гьал жоязул ахир щиб букӀине бугеб?” Гьес абуна: “Даниял, дурго нухда а, щайгурелъул рагӀаби мугьру гьарун рахчун руго ахираб заман щвезегӀан. ... Квешал гӀадамаз квешлъи гьабила, квешалзул щиялъго гьеб бичӀчӀилари; амма гӀакълу бугез лъала.”»1

GSAM 77.1«Гьес дида абуна: “ГӀадамил лъимер, дуда бичӀчӀа: щайгурелъул ахираб заманалде хурхараб буго гьеб бихьизабураб жо.”»2

GSAM 77.1«Амма мун, о Даниял, гьал рагӀаби балъго гьа­рун те, ва ахираб заман щвезегӀан тӀехь мугьру чӀван рахчун те. ГӀадамаз доре-гьа­нире рор­та-чӀван ине руго, ва лъай цӀикӀкӀине буго.»3

GSAM 77.1Гьаниб «ахираб заман» абун щиб бугеб? Гьеб гьалъулго ахир букӀине бегьуларо, щайгурелъул гьеб букӀарабани, Даниялил авараглъиялъул мугьру гьабураб бутӀа инсаназе щибго пайда гьечӀеб букӀинаан. «Загьир гьарурал жал нилъерго руго,»4 Гьединлъидал, гьаб бутӀаялъул пайда цо заманалда букӀине ккола. «Ахираб заман» абураб рагӀи ахиралда цебе бугеб мехалъул заманалде ишара гьабула: гьеб мехалъ Даниялие бицарал жал инсаназ бичӀчӀине руго.

GSAM 77Гьесул хӀадуралъул къо

GSAM 77.2Гьеб, Наум аварагас «гьесул хӀадуралъул къо» абураб заманалде ишара гьабулеб буго. Гьениб аварагас Ниневия биххиялъул хӀакъалъулъ бицуна, «цӀалаца кьабиялъул гьаракь, чархузул гъугъай, чол тӀаде-къаде кӀанцӀи ва колесницабазул тӀаде-къаде кӀанцӀи.»5 ТӀоцебе аварагасул пикру тӀолабго дуньялде бачӀине бугеб цӀикӀкӀун кӀудияб балагьалде буссана: «МугӀрул Гьесда цере гьанкӀула, гохӀал болъула, Гьесда цебе ракь бухӀула, дуньял ва гьениб гӀумру гьабулел тӀолалго. Гьесул цциналъе щив чӀезе кӀолеб? Гьесул цциналъул гучалда щив чӀезе кӀолеб? Гьесул ццин цӀа гӀадин тӀола, ва Гьес кьураби гӀодоре рехула... Гьес тӀолабго лъугӀизабила, хӀалкӀи кӀиабилеб нухалъ цебе батила­ро.»6

GSAM 78ЦӀа-рехунел факӀаз ругел колесницаби

GSAM 78.1Гьеб хӀадуралъул къоялъул хӀакъалъулъ аварагас инги бицуна: «ХӀадуралъул къоялъ колесницаби цӀа-рехунел факӀаз руго, ва накӀкӀигъутӀби цӀакъго гьанкӀизаризе руго. Колесницаби къватӀазда ццидаххун рекеризе руго, гьел цоцалъ тенкезе руго гӀатӀидал нухазда; факӀаз гӀадин бихьине руго, пири гӀадин ине руго. Гьес жин­дирго гучал гӀадамазул хӀисаб гьабила; гьел унаго малъ кӀутӀизе руго; гьел хехго гьелъул къадалде ине руго, ва цӀуниялъул хӀадурлъи гьабизе буго.»7

GSAM 78.2Гьаб гьабсагӀаталъул пири гӀадин хехго унеб поездалъул битӀараб сурат буго: кондукторас вагонабазул гӀадамазул хӀисаб гьабула ва цӀидасан гьабула, станциялдаса станциялде; поезд унеб мехалъ гӀадамал хьвадулаго малъ кӀутӀула. Цинги поездалъул нухазул шпалаби, эстакадаби, гӀазудаса цӀунулел галереяби ва цогидалги гьаризе накӀкӀигъутӀби цӀакъго гӀемер харж гьарула. Абула, Сиерра-Невада мугӀруздасан унеб цо нухалда накӀкӀигъутӀбаздаса гьарурал, гӀазудаса цӀунулел галереябазул халалъи 47 миля бугин. Ва гьаб щибго аварагас «гьесул хӀадуралъул къо» абураб мехалъ букӀине буго абуна.

GSAM 78.3Гьаб ахираб заманалъул хӀакъалъулъ Иоиль аварагасги бицуна, БетӀергьанасул хъулухъчагӀазе амру кьуралда: «Сионалда труба ахӀе, дир мукъадасаб магӀарда хӀинкъиялъул гьаракь гьабе; ракьалъул щибалго гӀадан хӀинкъизе тӀаде­ккела, щайгурелъул БетӀергьанасул къо тӀаде­ккела, гьеб хехго тӀаде­ккела.»8

GSAM 78.4Софония аварагасги абуна: «ЖамагӀаталъ, нуж цадахъго данделъе, о гьезул хӀалалъе къабуллъулареб халкъ! ХӀукму бахъиналъе цебе, къо накку гӀадин ине цебе, БетӀергьанасул цциналъул къо нужеде тӀаде­ккезе цебе, БетӀергьанасул цциналъул къо нужеде щвезе цебе. БетӀергьан валагье, Гьесул хӀукму тӀубазабурал ракьалъул тӀолалго хӀалимал гӀадамал; ритӀухълъи балагье, хӀалимлъи балагье: бегьула, БетӀергьанасул цциналъул къоялъ нуж рахчун хутӀила.»9

GSAM 79.1«Ахираб заман» абураб рагӀи щиб магӀна бугеб ва кида байбихьулеб лъазе, гьебго рагӀи ишара гьабураб цоги мисалалде нилъ балагьила. Даниялил 11-гӀабилеб бетӀералда хӀалкӀизе къасд гьабулеб гучалъул хӀакъалъулъ бицуна; гьеб гучалъул квер тӀад букӀине ккола ахираб заман щвезегӀан. БетӀергьанас гьеб хӀалкӀул гучалъул хӀакъалъулъ абуна: «ГӀакълу бугел цо-цоял рехила, гьезул иман хӀалгьабизе, гьел рацӀцӀад гьаризе ва бацӀцӀад гьаризе, ахираб заман щвезегӀан; щайгурелъул гьеб заман лъалеб срокалдаса­го буго.»10

GSAM 79ГьитӀинаб рогьолъул хӀалтӀи

GSAM 79.2Протестант комментаторзаби гӀемерисеб мехалъ цо пикруялда руго ва гьез гьаб гуч ва Даниялил анкьабилеб бетӀерда бугеб «гьитӀинаб рогьо» Рималъул церковалде хъвалеб буго; гьелъ «лъалеб мехалъ» гражданалъул квер босун букӀана. Гьеб лъалеб заман «заман, заманал ва заманалъул бащдаб бутӀа» букӀана.11 Гьеб 1260 авараглъиялъул къоял — 1260 сонал — руго, гьитӀинаб рогьолъул гражданалъул хӀакимлъи 538 соналдаса 1798 соналде­кь, християналъул эрада. Гьеб соналда гьитӀинаб рогьолъул гражданалъул гуч «бихьизабураб мехалъ» нахъе босана. Гьедин, гьеб мехалъ халкъалъул «рехи» гьеб гучалъул кверцӀалъ цебеккун гьарулеб букӀараб куцалъ гьарулароан. Гьаб сон — 1798 — гьаб авараглъиялда «ахираб заман» абураб заманалъул байбихьи буго.

GSAM 79.31798 соналъ «1260 къо» — 1260 сонал — ахир гьабуна; гьел соналъ БетӀергьанасул «КӀиго НугӀ» (Цебесеб ва ЦӀияб Заветал) «авараглъи ... чӀаралъул ретӀел ретӀун» гьабизе кколаан.12 ТӀадкъаял рукӀарал БецӀал гӀасрабазул заманалда Мукъадасал Писаниял грек ва латин мацӀазда рахчун ругоан, ва гьел мацӀал гӀамалъул гӀадамаз бичӀчӀулароан. Писаниял цӀуне­лалъул гьаб цӀайи­лъиялъул «чӀаралъул ретӀел ретӀун» абураб сураталда дандечӀезабуна.

GSAM 80КӀиго НугӀлъаби чӀван руго

GSAM 80.1«Гьезул нугӀлъи лъугӀидал [чӀаралъул хӀалалда], гӀарсалъул гъунгутӀа­са баккараб жанавар гьезда данде рагъ гьабила [Сатанас дуньялъул гӀадамал тӀаде тӀамула ва гьездалъун хӀалтӀи гьабула], гьел ккола ва чӀвала. Гьезул хварал чурхдул кӀудияб шагьаралъул къватӀалда лъун рукӀина; гьеб шагьаралда рухӀияб магӀнаялда Содом ва Мисри абула, гьениб нилъер БетӀергьан хъанчида варав бакӀ буго [“хъанчида валев вуго” — дат мацӀалъул таржамаялда ва Хисараб таржамаялда (Revised Version)]. Халкъаз, тухумаз, мацӀаз ва улкабаз гьезул хварал чурхдул лъабго къо ва бащдаб рихьила, ва гьезул чурхдул хабалазулъ рукъизе биччаларо.»13

GSAM 80ХӀинкъараб заманалъул хӀакимлъи

GSAM 80.2Гьал НугӀлъаби чӀвай Франциялда «хӀинкъараб заманалъул хӀакимлъиялъул» мехалъ тӀубана, 1792 соналдаса 1795 соналдекь — лъабго сон ва бащдаб. Французиялъул революция анлъго-анкьго соналъ халалъана, амма байбихьул лъабго сон ва бащдабалда гьез Библия, дин ва гьезул цӀаралъул рахъ кколел щиялго тӀагӀинаризе къасд гьабуна. Французиялъул революция пачалъиялда ва попазул гучалда данде рагъ гьабулеблъун загьирлъана, амма хӀакъикъаталда гьеб Аллагь ва Библия тӀолабго хъвазе рагъалъун лъугьана. Революциялда цебе цо заманалъул хӀакъалъулъ нилъе­да цӀарана:

GSAM 80.2«1792 соналъул революциялда цебе Франциялда иман къотӀаралъул къайимзабаз жидедаго гьоркьоб 900 000 фунт стерлинг бакӀарун ва харж гьабун [$4 500 000] цо соналда, цоги-цоги нухаз, гӀадамазул пикру хъублъизе ва гӀараб гьалбалде хӀадур гьаризе тӀахьал росун, басма гьарун ва тӀибитӀизе хъулухъ гьабунин абула. Нилъеда гьеб кӀочон тезе бегьуларо.»14

GSAM 80Иман къотӀаралъул къаламчагӀи

GSAM 80.3«Гьединал революциялъе нух Волтерил, Мирабоял, Дидрол, Гельвецил, Д’Аламберил, Кондорсел, Руссол ва гьезул гӀадинал цогидалги къаламчагӀазул тӀахьалъ хӀадур гьабуна; гьез тӀабигӀияб ва загьир гьабураб диналъул къанунал хъублъизе кколеб пикру тӀибитӀизе къасд гьабуна. Загьирлъараб диналда данде кӀалъай гуребги, гьеб тӀолабго нахъе тейги гьабуна, Аллагь дуньялдаса рехана, ва Гьесул бакӀалда «ГӀакълуялъул чӀужу-аллагь» абураб цӀаралда хиялалъул сурат лъуна.»15

GSAM 81.11793 соналъ гӀадамазул пикру гьедин бугоан, театриялъул актёраз Аллагьасда ва Библиялда тӀад хъубал масхӀараби гьарулел мехалъ, гӀадамаз гьезие кӀудияб гьаракьалда рецц гьабулаан. Мисаллъун нилъеца гьал рагӀаби рачуна:

GSAM 81.1«Сент-Рошалъул килисаялда [Париж] комедиант Монертица иман гьечӀолъи бищунго тӀадегӀанаб даражаялде бахъизабуна. “Аллагь, мун вугони, — ан лагьана гьес, — дур хъублъизабураб цӀар хӀакъ гьабе! Дуда данде чӀола дун! Мун кӀалъачӀого вуго. Дуда дурго гъугъай биччазе бахӀарчилъи гьечӀо. Гьелъул хадуб щив мун вугеблъун божизе вуго?”»16

GSAM 81Франциялъул Лионалда гьабураб Аллагьасде хъублъараб хӀалтӀи

GSAM 81.2НугӀлъаби чӀварал гӀадамал «Аллагьасул Вас цӀидасан хъанчида ван, тӀолазда цебе инжит-хӀакъир гьавуна» (Евреяз 6:6) абураб куц гьезул хӀалтӀуда бихьула: Фушеца Лионалда Шальеялъе — Лионалъул хӀаким, чӀвараб чи — гьабураб байрамалъул хӀакъалъулъ бицуна. Лионалде щвезе цебе Фушеца амру гьабуна:

GSAM 81.2«Диналъул щибалго гӀаламат хъва­зе, ва хабалазул нуцӀабазда тӀад “Хвел — абадияб макьу буго” абун хъвазе. ... Шальеялъул бюст къватӀазда бачуна, гьелъул хадуб гӀадам чӀвалезул ва хъахӀбабазул цӀакъ кӀудияб жамагӀат уна. Гьезул хадуб Евангелия, хъанч ва причастиялъул цӀаргӀаби баччулеб хӀама бачӀана; гьел хехго цӀаялде рехана, ва хӀамаялда причастиялъул щурмилъа мукъадасаб чагъир гьекъезабуна.»17

GSAM 81.3Парижалъул ГӀакълуялъул байрам гьедин сипат гьабуна:

GSAM 81.3«Гьез процессиялъулъ конвенталде ана, ва гӀамалъул гӀадамаз ... диналъул гӀадатазда тӀад бищунго релъанхъулеб куцалъ масхӀара гьабуна. ... Живакъал ва кӀудиял ретӀелал ретӀунел гӀадамаз “аллилуйя” ахӀун, Карманьола кьурдулаго конвенталъул къватӀалде рачӀана. Гьениб гьез Евхаристиялъул хӀакъ, гьеб рахчулел къутӀал ва меседил ва гӀарцул суратал лъуна. Гьез релъанхъизарулел масхӀарабазул кӀалъаял гьаруна. ... “О нуж,” — ан лагьана Сен-Денисалдаса вакилзабаз, — “о фанатизмалъул кверцӀал, тӀалъарал мукъадасал, гьанже патриотал лъугьун, щибабго чи гӀадин рахъе, ва улкаялъе хъулухъ гьабе: металлалъул гӀарац гьабулеб заводалде ине, гьениб болъизе.”»18

GSAM 82Аллагьасул РагӀи хӀатӀикь­са рорчӀуна

GSAM 82.1«Лъабго къо ва бащдаб индал Аллагьасдаса бачӀараб гӀумруялъул РухӀ гьезда жанибе ана» (НугӀлъаби), ва гьел «накӀкӀулъ зобалде рахъана».19 Аллагьасул заман щвана: гьесул РагӀи хӀатӀикьса къватӀире бахъун, дуньялда цебе цӀидасан лъун бихьизе. 1798 соналъ тӀолабго дуньялда миссионерияб хӀалтӀи гьабизе заман щвана. 1804 соналъ Британиялъул Библияялъул жамгӀият гӀуцӀана. Гьеб хадуб гӀемерал цогидал Библияялъул жамгӀиятал ккарал, ва гьанже Библия дуньялъул щибалго кӀудияб мацӀалде таржама гьабуна. Гьедин, Писаниял — КӀиго НугӀлъаби — щиялъго бихьизе ва цӀализе кӀолеб бакӀалда загьирлъараб куц, гьез зобалде рахъиналъул сураталда дандечӀезабуна.

GSAM 82.2Французиялъул революциялъул заманалда Волтериц абуна, нусго сон индал Библия кӀочон тараб тӀехь лъугьилин. Гьеб рагӀи абураб соналдаса нусабилеб соналда Франциялда гурониги, Волтериц гьеб пайда гьечӀеб чӀухӀараб рагӀи абураб мехалъ тӀолабго дуньялда рукӀиналъул лъалел Библиябаздаса цӀикӀкӀун Библияби тӀиритӀизаруна. Гьес гьеб рагӀи абураб рукъги гьанже Библияялъул рукълъун хӀалтӀизабулеб буго абула.

GSAM 82Розетта къаялъул бахъин

GSAM 82.31798 сон ва французиялъул гӀадамазул хӀакъалъулъ къотӀи­зе кколел кӀиго жо руго. ТӀоцебе, гьеб соналъ генерал Бертьеялъул кверда бугеб французиялъул аскар Рималда папаясул хӀакимлъи биххизабуна; гьединалъ гьез жидеда лъаларого, гьаб лъугьа-бахъиналъул хӀакъалъулъ гьезул рагъ гьабураб тӀехьалда бугеб авараглъиялъул хӀалалъул тӀубай гьабуна. КӀиабилеб, гьебго соналъ Нилалъул Розетта бугеб бакӀалда, Форт Сент-Жюльеналда, французиялъул аскарас ракь бухъулеб мехалъ, гьанже Британиялъул музейалда рахчараб машгьураб Розетта къая бихьана. Гьеб къаялда лъалеб хъвай-хъвагӀай лъабго куцалъ буго: жреци­зазул хъвай-хъвагӀай — иероглифал; гӀадамазул хъвай-хъвагӀай — демотика; ва грек мацӀ. Гьеб къая гьанжелъагӀан балъгояб магӀнаялъулъ рукӀарал демотикиял ва иероглифиял хъвай-хъвагӀаял ричӀчӀизаризе кӀуллъун лъугьана. Цоги чиясул рагӀабазда, «газа-белалъ, демотикиял хӀарпаздалъун гьарурал гьал хъвай-хъвагӀаял ракьалда гъоркьан рахъулаго, Мукъадасал Писанияздасаго къватӀисеб цоги щибабго иццалъ кьолеб далилалдаса цӀикӀкӀун далил кьолеб буго Библиялъул некӀсиял хъвай-хъвагӀаязул битӀараблъиялъе». Гьедин, Библия тӀагӀинабизе къасд гьабурал гӀадамаз, жидеда лъаларого, авараглъиялъул тӀубай гьабизе хъулухъ гьабуна: 1260 соналъул ахиралда папаясул хӀакимлъи къотӀизабуна, ва Писаниялъул хӀакъикъат тасдикъ гьабулел хъвай-хъвагӀаял ричӀчӀизаризе кӀулги батана.

GSAM 83«Мун дурго бутӀаялда чӀезе вуго»

GSAM 83.1Ахираб заманалда щиб лъугьине кколеблъун малаикас Даниялие абуна? Мукъадасав чияс абулеб гьесда рагӀидалдаса, «2300 къо индал, хадуб Мукъадасаб бакӀ бацӀцӀад гьабизе буго,»20 Даниялил пикру «гьал жоязул ахир» ва «кигӀан заман» щиб букӀине бугеб абураб хӀинкъиялъулъ бугоан.21 Хадуб гьес лъана, гьеб заманалъул лъай гьесул заманалъе кьун букӀинчӀеблъун. Гьесда абуна: «Дурго нухда а, ахир щвезегӀан. Мун парахалъила, ва къоязул ахиралда дурго бутӀаялда чӀезе вуго.»22

GSAM 83.2Цогидалъ хӀисаб гьабуна, гьаб рагӀи дуньялъул ахираб ахирлъун кколеб заманалда Даниял, БетӀергьанасул цогидал гӀадамалгун цадахъ, жиндир шапакъат босизе ва жиндир ирсалъул бутӀаялда чӀезе вуго абураб. Наслъиялъул бутӀаялъе, улкаялъе ва цогидалъе иврит мацӀалда гьабураб рагӀи gheh-vel абулаан, абураб буго. Амма гьаб Писаниялда «бутӀа» абураб рагӀи гьеб рагӀи гьечӀо; гьениб goh rahl абураб рагӀи буго. Иврит лъалел гӀалимзабаз абуна, goh rahl абураб рагӀи Цебесеб Заветалда 76 нухалъ ратулеблъун, ва гьебго рагӀи мукъадасаб бакӀалъул тӀипалъул бацӀцӀад гьаби бицунелдаги ратула, гьениб кӀиго цӀа­вулъул щиб гӀицӀцӀезе кколеб лъазе бутӀаби рехулаан. КӀудияв жрец БетӀергьанасул цӀавулъул би босун мукъадасаб бакӀалде жанибе вачӀун бацӀцӀад гьабулеб хӀалтӀи гьабулеб мехалъ, тӀолабго Израиль къватӀалда чӀун, жиндирго рухӀал захӀмалъизарулеб ва мунагьал лъалъулеб букӀана, гьедин рацӀцӀадго чӀезе ва жрец мукъадасаб бакӀалдаса къватӀиве вачӀунаго гьесул баракат босизе. Гьедин, гьеб къоялъ Израиль жиндир бутӀаялда чӀун букӀана.

GSAM 84.1Мукъадасаб бакӀалъул ахираб бацӀцӀад гьаби, 2300 къоялъул ахиралда, тӀаде щведал, Даниялил хӀал ва щибалго хӀакъав хварав чиясул хӀал Аллагьасул цебе халгьабиялъе бахъине кколаан. Гьедин, Даниял жиндир бутӀаялда чӀола.

GSAM 841798 соналдекь мугьру гьарун рахчарал РагӀаби

GSAM 84.2Даниялил цӀехиялъе жавабалда, «О дир БетӀергьан, гьал жоязул ахир щиб букӀине бугеб?»23 гьесда абуна: «РагӀаби ахираб заман щвезегӀан рахчулел ва мугьру гьарун руго.»24 Даниялил пикру гъоркь лъун букӀараб жо «кидал?», «кигӀан заман?» ва «ахир щиб букӀине бугеб?» абурал цӀехал ругоан. Гьелъ аварагасул пикру хӀинкъизабуна ва гьесда захӀмалъана; гьел жоялго «ахираб заман» щвезегӀан рахчизе ва мугьру гьабизе кколаан, Даниялил тӀехьалъул тӀолабго бутӀа гьечӀо, цогидалъ хӀисаб гьабураб куцалъ. 1798 соналде цебе авараглъиялъул тӀахьал цӀалулезда 70 анкьалъул хӀакъалъулъ канлъи бугоан, ва гьелъул байбихьи Христос гьавулелде цебе 457 соналда букӀин, Христосасул загьираб хъулухъ, гьесул хваралъулги цогидалъулги гьеб 69 ва 70 анкьалъул хӀисабалда рекъон лъугьин бичӀчӀулаан. Хвасар гьариялъул хъулухъ гьаб хӀисабалда рекъараб куцалъ тӀубаялъ гьелъе гучаб далил кьуна: гьев хӀакъикъатаб Мессиахлъун вукӀин, ва 70 анкьалъул байбихьи­ялъул дата гьедин къватӀибе хиса­чӀелеблъун лъуна. Гьез 70 анкь 2300 къоязул тӀоцебесеб бутӀалъун кколеблъун лъалароан; гьедин гьеб жо 1798 соналдаса хадусеб заманалдекь рахчун хутӀана, аварагасул рагӀабазда рекъон.

GSAM 842300 къоялъул магӀна бичӀчӀиялъул кӀул

GSAM 84.3Гьанже нилъеца гьеб ишалъул хӀакъикъатазухъ балагьила. 1798 соналде щвезегӀан авараглъиялъул магӀна бицунел чагӀазда лъалеб букӀинчӀо 2300 къо кинаб заманалда лъугӀизе бугебали. Гьезда Даниялил тӀехьалъул гӀаламатал, сурат ва жанаваразул магӀна бичӀчӀизе кӀолеб букӀана, амма 2300 къо киб лъугӀилебали абизе кӀолеб букӀинчӀо, щайгурелъул гьел къоял кинаб заманалда байбихьаралали лъалеб букӀинчӀо. Гьелъул нугӀлъиялъе нилъеца цӀалула гьеб заманалда Нью-Йорк шагьаралда бахъулеб букӀараб адвентистазул «Сордо бащалъараб мехалъул ахӀи» газеталъул 1842 соналъул июналъул 15 къоялъул номералда: «Гьеб цӀакъго кӀвар бугеб жо буго: 1798 соналдаса нахъе цоцадаса хӀалхьарал хъвадарухъабазда цебе щибниги бичӀчӀун букӀинчӀеб жо бихьана — 70 анкь 2300 къоялъул магӀна бичӀчӀиялъул кӀул букӀин».

GSAM 85ГӀемеразда канлъи ратулеб буго

GSAM 85.1БетӀергьанасул халкъалда гьеб бичӀчӀиялъе Гьес тӀамураб заман бачӀинегӀан гьеб лъай «мугьрубан» букӀараб къагӀидаялдаго, «ахираб заман» бачӀараб мехалъ гӀемерал чагӀи Мукъадасал Хъвай-хъваялъулъ гьал ишал ралагьун «анисан-анире лъугьине» кколел рукӀана. Гьеб тексталъул чанго таржама дандеккун, гьеб пикру цӀакъго баянлъила.

GSAM 85.2Доктор Адам Кларкица абула: «ГӀемераз магӀна балагьизе хӀаракат бахъила; ва гьеб нухалдалъун лъай цӀикӀкӀина».

GSAM 85.3Лютерил хисун гьабураб немсазул Библиялда нилъеца цӀалула: «Гьедин гӀемераз гьеб цӀализе буго, ва кӀудияб бичӀчӀи ратизе буго».

GSAM 85.4Немсазул Дандеккараб Библиялда хъван буго: «ГӀемераз гьеб тӀубанго цӀализе буго, ва гьедин лъай цӀикӀкӀине буго».

GSAM 85.5Папас католик цӀалдохъабазеги цӀализе изну кьураб Л. Ван Эссил немсазул Библиялда гьедин таржама гьабун буго: «ГӀемераз гьеб тӀубанго лъазабизе буго, ва лъай кӀудияб букӀине буго».

GSAM 85.6Шведазул Библиялда хъван буго: «ГӀемераз гьелъулъ балагьизе буго, ва лъай кӀудияб лъугьине буго».

GSAM 85.7Даниязул ва Норвегиязул хисун гьабураб Библиялда хъван буго: «ГӀемераз ракӀ-ракӀалъ балагьизе буго, ва лъай гӀемерлъизе буго».

GSAM 85.81798 соналде цебе мугьрубан букӀараб жоялъул лъай балагьиялъул ва щвеялъул хӀакъалъулъ нилъеца цӀалула 1842 соналъул июналъул 15 къоялъул «Сордо бащалъараб мехалъул ахӀи» газеталда: «Цоцазул хӀакъалъулъ щибниги лъалел рукӀинчӀел гьадин гӀемерал хъвадарухъаби цого гӀадинаб заманалда цого пикруялде рачӀин гӀажаибаб дандеккей гурищ?»

GSAM 86.1Гьаниб нилъеца 20 батӀияб гӀадамазул сияхӀ кьола: гьезда 2300 къоялъул ахиралъул хӀакъикъат ратана, цоцазда хабар кьун гуребги, Аллагьасул РухӀалъул таъсир ккезабун, Мукъадасал Хъвай-хъваял ракӀ-ракӀалъ лъазариялъул хӀасилалда. Гьеб сияхӀалъул тӀоцебе нилъеца Нью-Йорк штаталдаса Уильям Миллер лъола; гьесул хадуб Пенсильваниялъул Филадельфиялдаса А. Дж. Крупп; Мэн штаталъул Фалмуталдаса Дэвид Макгрегор; Англиялдаса Эдвард Ирвинг; Шотландиялдаса Арчибалд Мейсон; Къибла Каролиналдаса У. Э. Дэвис; Азиялъул батӀи-батӀиял бакӀазда хӀалтӀарав Джозеф Вольф; 1829 соналъ Роберт Оуэнилгун ккараб къецалда Александр Кэмпбелл; Англиялъул Ливерпулалдаса капитан А. Ландерс; Германиялъул Штутгарталдаса Леонард Гейнрих Кельбер; Испаниялдаса Лакунса; Голландиялъул Гаагалдаса Хенцепетер; Голландиялъул Амстердамалдаса доктор Кападосе; Бавариялдаса Рау; 1821 соналъ Тартариялъул диналъул хъулухъчагӀи; жалго хъвараб «Сира» тӀехьалда Йеменалъул Библиялъул цӀалдохъаби; Германиялъул цогидаб рахъалда Гэнгстенберг; Каспиялъул ралъдал рагӀалда гӀурусал; Балтикаялъул ралъдал рагӀалзабазда молоканал, ва гьел гурелги.

GSAM 86.2Авараглъи лъазабулезе гьеб иш заманалдаса заманалде кинаб къагӀидаялда бичӀчӀулеб букӀарабали, ва гьел цоцазул хӀакъалъулъ лъачӀого рукӀараблъи, хадуб бугеб хабаралъ бихьизабила:—

GSAM 86.31842 соналъул июналъул 15 къоялъул «Сордо бащалъараб мехалъул ахӀи» газеталда гьал рагӀаби руго: «ГьабсагӀат щвана гьадинаб цӀар бугеб тӀехь: “Даниялил 2300 къоялъул авараглъиялъул рикӀкӀеназул хӀакъалъулъ ва жамагӀаталъе хвасарлъи щвеялъул хӀакъалъулъ балагьизе христианасда тӀад бугеб ишалъул хӀакъалъулъ кӀиго хъвай; Инжилалъул хъулухъчи Арчибалд Мейсон, Уишоутаун, Шотландия. Ньюберг. Глазгоялъул басмаялдаса Уорд М. Гейзлиеца басма гьабуна, 1820”. Гьеб тӀехьалда Мейсон хъвала: “Дагьал церегӀан къоязда дие бихьана цӀикӀкӀинчӀеб брошюра, тӀоцебе Америкалда Къибла Каролиналдаса диналъул хъулухъчи Ум. Э. Дэвисица бахъараб, ва 1818 соналъ Англиялъул къиблаялда бугеб Уоркингтоналда цӀидасан бахъараб. Гьав хъвадарухъанас абула 2300 къо 70 анкьгун цадахъ байбихьун ругоян (бетӀер 9:24). Гьеб пикруялда рекъезе дун тӀамулев вуго”».

GSAM 87Къибла Каролиналдаса Дэвис

GSAM 87.1«Сордо бащалъараб мехалъул ахӀи» газеталъул гьебго номералда редакторас абуна: «Дэвисил тӀехь 1810 соналъул гӀагарда хъван букӀине ккола». Гьеб тӀехьалда кьурал далилал рехсон, гьес абула: «ЦӀалдолесда жинца Миллерил, Литчил, Сторзил яги Хейлил хъваял цӀалулел ругин пикру ккезеги бегьула; амма жакъа КӀиабизе вачӀиналъул хӀакъалъулъ хъвалезул щивниги араб анкьалде щвезегӀан гьаб тӀехь букӀиналъул хӀакъалъулъ лъалев вукӀинчӀин нилъ божула. Гьаб газеталъул [“АхӀи”] редакторас гьелъул хӀакъалъулъ цебе рагӀун букӀинчӀо. Мейсонги разилъараб, заманалъул хӀакъалъулъ Дэвисил пикру гьадинаб букӀана: 2300 къо чагьутазул 1843 соналъул ахиралда, нилъер 1844 соналда, лъугӀизе руго».

GSAM 87Джозеф Вольф ва цогидал 20 чи

GSAM 87.21843 соналъул августалъул 31 къоялъул «Сордо бащалъараб мехалъул ахӀи» газеталда цӀалула: «1822 соналъ Джозеф Вольфица (Англиялдаса) “Гьев цӀидасан вачӀине вуго, Зобалъул накӀкӀазда Чиясул Вас” цӀаралда тӀехь бахъана». Ва хадуб: «1826 соналъ тӀолалго диналъул асилаб малъиялда тӀад чӀарал батӀи-батӀиял рахъазул 20 чи Вольфгун Лондоналда Библия лъазабизе данделъана. ТӀолалго гьел цо рагӀалда цого пикруялде рачӀана. Гьез 1260 соналда 45 сон тӀад жубана». 1798 соналда лъугӀараб 1260 соналда 45 сон тӀад жубани, нилъ чагьутазул 1843 соналъул ахиралде рачӀуна, гьеб хӀакъикъаталда нилъер 1844 сон буго.

GSAM 87Александр Кэмпбеллил пикру

GSAM 87.3Газеталъул гьебго номералда Александр Кэмпбеллил хӀакъалъулъ хъван буго: «1829 соналъ гьесул Аллагьасда божуларев Роберт Оуэнилгун машгьураб къец ккана; гьелъулъ гьес абуна: Даниялие бихьизарурал жал заманалъул ахиралде щола, 2300 къо сонал руго ва Христос гьавуралдаса 1847 соналъул гӀагарда лъугӀизе руго; гьев гьави, гьес жинцаго бихьизабураб къагӀидаялда, гӀадатияб хӀисабалдаса 4 соналъ цебе букӀана». Гьедин, гьесул хӀисабалда 2300 къоялъул ахир, нилъер эраялъул байбихьиялдаса рикӀкӀун, чагьутазул тӀубарал 1843 соналъул ахиралде ккола — хӀакъикъаталда 1844 соналде.

GSAM 88.11843 соналъул сентябралъул 21 къоялъул «Сордо бащалъараб мехалъул ахӀи» газеталда гьадинаб цӀар бугеб тӀехь щвеялъул хабар буго: «Британиялъе ва Америкаялъе гьаракь: нилъер БетӀергьанасул ва Хвасар гьарулесул КӀиабизе вачӀиналъул хӀакъалъулъ Мукъадасал Хъвай-хъваялдаса баян. Гьелъе нилъеца къойилго гьарула: “Дур Пачалихъ бачӀаги, Зодоб гӀадин ракьалдаги Дур ирода тӀубаги,”25 Ливерпулалдаса капитан А. Ландерсица хъвараб, С. Кент ва жамагӀаталъ 1839 соналъ бахъараб».

GSAM 88.2«Цогидал гӀадин, гьесги заманалъул хӀисаб кьола, 2300 къоялъул ахир Христос хӀакъикъаталда гьавуралдаса 1847 соналда лъун». Гьеб нилъер 1844 сон букӀина, щайгурелъул Гьев гӀадатияб хӀисабалдаса 4 соналъ цебе гьавун вукӀана.26

GSAM 88Леонард Гейнрих Кельбер

GSAM 88.31892 соналъул маялъул 17 къоялъул «Халгьаби ва чапар» газеталда Германиялъул Гамбургалдаса пастор Л. Р. Конрадил макъала буго, гьелъулъ гьес абула:—

GSAM 88.4«Нилъер цӀалдохъабазул цӀикӀкӀараб бутӀаялда, батула, машгьурав лютераназул диналъул кӀудияв хъулухъчи Бенгелил хӀакъалъулъ рагӀун букӀине буго. Араб гӀасруялъ [Шаффил рагӀабазда рекъон, Бенгель 1751 соналъ хун вукӀана] гьес нилъер БетӀергьан загьирлъизе 1836 сон тӀамуна, жиндир хӀисаб Загьир гьабиялъул тӀехьалда бугеб 666 рикӀкӀеналда тӀасан гьабун. Амма гьеб заман лъугӀилалде гӀемерал сонал церего цоги чи хъвазе байбихьана — школалъул бетӀер Леонард Гейнрих Кельбер. Гьесул тӀоцебесеб брошюра 1824 соналъ бахъана, “Ахир гӀагарлъун буго” цӀаралда; гьелъулъ Матфейил 24 ва 25 бетӀеразул магӀна бицун букӀана. Гьеб Бавариялда басма гьабуна. Амма 1835 соналъ Штутгарталда гьебго цӀаралда цӀикӀкӀараб брошюра бахъана, 126 гьумер бугеб. Гьеб цӀакъго кӀвар бугеб жо букӀина; ва нилъер цӀалдохъабазда гьеб лъикӀ бичӀчӀизе, дица цӀар бугеб гьумералъул таржама тӀад жубала: “Ахир бачӀунеб буго: Аллагьасул рагӀиялдаса ва ахириял лъугьа-бахъиназдаса тӀубанго ва ракӀ божизабулеб къагӀидаялда далил гьабун; нилъер БетӀергьан вачӀиналде хьул лъун чӀеялде яги заман хӀисаб гьабиялде данде бугел тӀолалго цере ккарал гӀадатиял пикраби тӀубанго нахъе чӀван; кӀудияб хӀукму къотӀулеб соналъул хӀакъалъулъ диналъул кӀудияв хъулухъчи Бенгель 7 соналъ гъалатӀ ккараб къагӀида баянго бихьизабун; щайгурелъул 1836 сон гуреб, 1843 сон буго ахир: гьеб соналъ канлъиялъул ва бецӀлъиялъул гьоркьоб кӀудияб рагъ лъугӀизе буго, ва заманалъ хьул лъун букӀараб нилъер БетӀергьан ГӀисал ракьалда парахалъиялъул пачалихъ байбихьизе буго”».

GSAM 89.1«КӀиабилеб басма 1841 соналъ, гьебги Штутгарталда, бахъана; дида лъалеб къагӀидаялда, цогидабги Саксониялда бахъун букӀана. ЦӀар бугеб гьумералъ бихьизабулеб къагӀидаялда, брошюраялъ тӀоцебе гӀадатиял цере ккарал пикрабазе жаваб кьола, гьелдаса хадуб Даниял 8 бетӀералъул 2300 къоялъул ва Даниял 9 бетӀералъул 70 анкьалъул гьоркьоб бугеб бухьен баянго бихьизабула, ва гьел 1843 соналде рачуна (чагьутазул 1843 — нилъер 1844). Гьелдаса хадуб тӀехьалъул хутӀараб бутӀаялда гьес заманалъул гӀаламатаздалъун гьеб лъугьа-бахъин гӀагарлъун букӀине кколин бихьизабула».

GSAM 89.2«Чанго басма бахъараб хӀакъикъаталъго гьелъ чагӀазул кӀвар буссинабураблъиялъе нугӀлъи гьабилаан. Гьанже Австралиялда гӀумру гьабулев диналъул вац Шэхеца рикӀкӀадаб Силезия вилаяталдаги гьелъул хӀакъалъулъ игӀлан бихьана; гьеб тӀехь бичун бачӀинабун, гьес рахарал нуцӀабазда хадув цӀакъ кӀвар кьун гьеб цӀалана. Дунялалда бугеб гьадинаб цоги хӀаракаталъул щибниги лъалев хъвадарухъан вукӀараб гӀуж гьеб тӀехьалда ратуларо; гьедин бугониги, Аллагьасул РухӀалдалъун гьев гьезулго пикрабазде вачӀана».

GSAM 89.3«1842 соналъ гьес жеги кӀудияб брошюра хъвана, 286 гьумер бугеб, гьебги Штутгарталда: “Дунял бижиялъул ва гьелъул гӀумруялъул хӀакъалъулъ аслиял ва Мукъадасал Хъвай-хъваялдаса пикраби; яги гьаб суалалъе тӀубараб жаваб: Аллагьас дунял цоцазда хадусел 6 къоялъ щай бижараб — антихристасде хӀукму къотӀизе нилъер БетӀергьан вачӀин гӀагарлъи — 1843 соналъул кӀудиял ва рохалилаб лъугьа-бахъинал”».

GSAM 89«Бен Эзра» (Лакунса)

GSAM 89.41812 соналъул гӀагарда Испаниялда Лакунсаца «КӀудиялъиялда ва цӀар-цӀариялда МасихӀ вачӀин» цӀаралда тӀехь бахъана. Хъвадарухъанас жиндир цӀар бахчун «Бен Эзра» цӀар ккун букӀана, ва гьев христианлъун лъугьарав чагьут вукӀанилан ккола. Англиялдаса Эдвард Ирвингица, КӀиабизе вачӀиналъул хӀакъалъулъ жиндир хӀалтӀи байбихьун хадуб, гьеб тӀехь англия мацӀалде буссинабуна. Гьедин гьелъул хабар кӀиго мацӀалдаса дагьаб гуреб мацӀазда тӀибитӀана.

GSAM 89.5Сонал аралдаса хадуб, араб гӀасруялъул байбихьиялдаса 1840 соналде щвезегӀан 2300 къоялъул заман хӀисаб гьабурал батӀи-батӀиял цӀалдохъабазул пикраби данделъизе цӀакъго кӀвар буго: гьез 70 анкь гьеб заманалъул тӀоцебесеб бутӀалъун лъуна, ва гьеб заман 1844 соналда лъугӀиналда тӀолалго гьел рекъараблъи ратизе буго.

GSAM 901844 — 2300 къоялъул ритӀухъаб ахир

GSAM 90.1Суал ккезе бегьула: 1844 сон 2300 къоялъул ахиралъул ритӀухъаб тарих бугин нилъ ракӀчӀун рукӀине бегьулищ? Бегьула! Щайгурелъул авараглъиялъул ритӀухъаб тӀубаялъул заманалда гьелъул батӀулаб тӀубай букӀине кӀолареб къагӀидаялдаго, 1844 сон 2300 къоялъул ритӀухъаб ахир бугин абулеб пикруялде нилъ рачӀине ккола. 1798 соналде щвезегӀан гьеб лъай мугьрубарав ва гьелдаса хадуб канлъи баккизе бугин рагӀи кьурав Аллагьас, Жиндир ритӀухъаб РухӀалдалъун, заман ритӀухъ бичӀчӀизе ракӀ-ракӀалъ Живго валагьулел чагӀазе нух малъана. Гьеб ишалъул «лъай цӀикӀкӀине» Гьесул заман бачӀун букӀана, ва Гьес ритӀухъаб канлъи кьуна.

GSAM 90.2«Ахираб заманалда» халкъалда бичӀчӀизабураб заманалъул ахир ратани, гьеб ратиялъул магӀна щибали лъазабизе лъикӀ буго. Нилъеда ратула гьеб заманалда, Инжилалъул хӀалтӀи лъугӀулеб мехалда, судалъул данделъиялъе тӀатӀараб заман лъазабизе кколеблъи. «Ва дида бихьана, — абула Юханница, — зобалъул гьоркьоб цоги малаик верхьун унев, ракьалда гӀумру гьабулезе, ва тӀолабго миллаталъе, тухумалъе, мацӀалъе ва халкъалъе вагӀза гьабизе абадияб Инжил жиндихъ бугев. Гьес кӀудияб гьаракьалъ абулеб букӀана: Аллагьасда хӀинкъун рукӀа, ва Гьев цӀар-цӀаризаве; щайгурелъул Гьесул судалъул сагӀат бачӀун буго; зоб, ракь, ралъад ва лъел иццал бижарасде как баче.»27 ХӀакъикъиял малаикзабаз гӀадамазе Инжилалъул вагӀза гьабуларо. БетӀергьанас Жиндир Инжил дунялалъул ахиралде щвезегӀан вагӀза гьабизе чиго тӀаса вищун вуго.28 Гьедин, гьав малаик Инжилалъул хабар бугоян бихьизабулеб гӀаламат буго; гьеб хабаралъ суд «Аллагьасул рукъалдаса байбихьизе» заман бачӀун бугин лъазабула.29 Судалде бачунеб заман Мукъадасал Хъвай-хъваялда ратилалде, гьединал хабаралъе гьездаса далил кьезе кӀолеб букӀинчӀо. Цебеккунго рехсараб къагӀидаялда, 2300 къоялъул заман Аллагьасул халкъалъул Халгьабун гьабулеб судалде щола.

GSAM 91Гунагабаздаса рацӀцӀад гьариялъул къо — судалъул заман

GSAM 91.1Гунагабаздаса рацӀцӀад гьариялъул къо, ракьалда бугеб Мукъадасаб бакӀ бацӀцӀад гьаби, чагьутаз судалъул къолъун бичӀчӀулеб букӀана ва гьанжеги гьединго буго. Гьанже гьел тӀибитӀун ругониги, гьеб хӀинкъараб къоялда бухьараб цебесеб заманалъул тӀолабго хъулухъ тӀубазе кӀоларого ругониги, гьелъулъ судалъул къолъун рикӀкӀун гӀадат цӀунула. Гьелъе нугӀлъиялъе нилъеца тӀоцебе Калифорниялъул Сан-Францискоялда бахъулеб чагьутазул «Чагьутазул баянчи» газеталдаса рагӀаби рачӀина. Гьеб Роки-Маунтинс магӀардазул бакътӀерхьул рахъалда гӀумру гьабулел асилаб дин цӀунулел чагьутазул газета буго. 1892 соналъул сентябралъул номералда хадубсеб номер бахъилалде анкьабилеб моцӀги гунагабаздаса рацӀцӀад гьариялъул къоги бачӀине бугин игӀлан букӀана. Анкьабилеб моцӀалъе гьез Тишри абула, анлъабилеб моцӀалъе Элул абула; гьедин газеталда хъван букӀана: «Элул моцӀ бачӀун буго, ва Шофаралъул хӀинкъи кьолел гьаракьал [анкьабилеб моцӀалъул тӀоцебесеб къоялдаса анцӀабилеб къоялде щвезегӀан пулеялъул гор, Забур 81:3, 4] асилаб дин цӀунулел чагьутазул синагогабазда щибаб радал рагӀизе руго, хӀадурлъеян малъун ракӀалде щвеялъул къоялъе ва Йом-Кипуралъул ахираб судалъе». Гьел анлъабилеб моцӀ Элулалъул ахиралда рукӀараб, ва анкьабилеб моцӀ Тишри байбихьизе бугеб мехалъ, 10 къоялъ щибаб радал гьез гӀаламатлъун букӀараб гьеб къагӀидаялъулъ соналъул ахираб суд лъазабулеб горалъул гьаракь рагӀизе букӀана.

GSAM 91Чагьутазул раввинил нугӀлъи

GSAM 91.2ЦӀидасан, 1902 соналъ, Калифорниялъул Сан-Францискоялда чагьутазул кӀудияб жамагӀаталъул раввин Исидор Майерсица, гунагабаздаса рацӀцӀад гьариялъул къо лъазабулаго, абуна: «Цо соналдаса цогидаб соналде заманалъул тӀирилъ гӀолеб мехалъ, израилиясда ракӀалде хӀалуциналъ щвезабула бижи ва Бижарасул тӀолабго дунялалда бугеб пачалихъ; ва горалъул гьаракьгун байрам гьабизе гьев ахӀула, гьедин абизе бегьулеб батани, заман гьабуралъул ва КӀудияв Пачаясул бетӀералде таж лъуралъул сон дандечӀеялъе. Гьебго горалъул, яги Шофаралъул, гьаракьалъ гьесде ахӀула, судалъул тахида тӀад гӀодов чӀун бугеб Абадияб РитӀухълъиялъул тӀолабго бихьулеб бералда цеве хӀинкъун чӀун, араб соналъул жиндир ишазухъ нахъеги вуссун балагьун хал гьабизе».

GSAM 92.1Чагьутазул хибадат рукъалъул хъулухъалъулъ Мукъадасаб бакӀ щибаб соналъ цо нухалъ бацӀцӀад гьабулеб букӀараблъиялъ, 2300 къоялъул ахиралда Мукъадасаб бакӀ бацӀцӀад гьаби соналъул гӀаламатлъун букӀараб хъулухъалъул гуреб цогидаб жоялъул хӀакъалъулъ бугин Даниялда бичӀчӀун букӀине ккола. БетӀергьанас Жиндир халкъалде цебеккунго малъун букӀана: авараглъиялъулъ гӀаламатал хӀалтӀизарулеб мехалъ, кьураб заман «щибаб къо цо соналъе» рикӀкӀине ккола.30 Гьедин, нилъеда бихьараб къагӀидаялда, гьаб 2300 къоялъул заман Зодоб бугеб Мукъадасаб бакӀалда Христосил бищунго кӀудияв кашишлъун бугеб хӀалтӀи лъугӀиялде щола — жидер гунагаби икърар гьариялдалъун жидер ишал Зодоб бугеб Мукъадасаб бакӀалде рачарал чагӀазул Халгьабун гьабулеб судалде.

GSAM 92Судалъул хабар 1844 соналда кьезе ккола

GSAM 92.2Мукъадасал чагӀазул суд байбихьизе бугеб заман ратараблъиялъ, авараглъиялда бихьизабураб БетӀергьанасул лъугьа-бахъиназул тартибалда, «Гьесул судалъул сагӀат бачӀун буго» абулеб хабар кьезе нух рагьана. КӀвар кье: гьеб заман ратарабго гьеб хабар лъазабизе бугин гьаниб абуларо; цебе «мугьрубан» букӀараб канлъи баян гьабизе бугин абула. Гьеб тӀубараблъи нилъеда баянго бихьула. Хадусел бетӀеразда бихьизе буго: БетӀергьанас вачӀиналъул хабар лъазабизе бугеб заманги гьединго тӀатӀараб къагӀидаялда бихьизабуна, ва гьеб хабар дунялалъе кьейги гьединго тӀубана.

Notes

  1. Даниял 12:8-10. ↩
  2. Даниял 8:17. ↩
  3. Даниял 12:4. ↩
  4. Къанун 29:29. ↩
  5. Наум 3:2. ↩
  6. Наум 1:5-9. ↩
  7. Наум 2:3-5. ↩
  8. Иоиль 2:1. ↩
  9. Софония 2:1-3. ↩
  10. Даниял 11:35. ↩
  11. Даниял 12:7. ↩
  12. Загьир гьарурал 11:3. ↩
  13. Загьир гьарурал 11:7-9. ↩
  14. Андерсонил Англияб Библиялъул тарих, 494 гьумер. ↩
  15. Томас Дик — ЖамгӀияталъул цебетӀей, 154 гьумер. ↩
  16. Тьерил Французиялъул революция, 2-гӀабилеб том, 371 гьумер. ↩
  17. Гьебго тӀехь, 338 гьумер. ↩
  18. Гьебго тӀехь, 365 гьумер. ↩
  19. Загьир гьарурал 11:11-12. ↩
  20. Даниял 8:14. ↩
  21. Даниял 12:6-8. ↩
  22. Даниял 12:13. ↩
  23. Даниял 12:8, ↩
  24. Даниял 12:9. ↩
  25. Матфей 6:10. ↩
  26. Матфей 2:1 цӀарщалабалда бугеб тарих. ↩
  27. Загьир гьаби 14:6, 7. ↩
  28. Матфей 28:19, 20. ↩
  29. 1 Петр 4:17. ↩
  30. РикӀкӀенал 14:34; Езекиил 4:6. ↩

Note

Back