БетӀер 11 — КӀиабилев малаикасул хабар
GSAM 171.1«Гьесул хадуб цогидав малаик вачӀана, гьадин абун: Бортана, бортана гьеб кӀудияб шагьар Вавилон, щайгурелъул гьелъ киналго халкъал живго гьабураб зинаялъул цциналъул чагъиралдаса гьекъезаруна.»1
GSAM 171.2«Гьеб мехалъ ццидарав рокъовас жиндирго хъулухъчиясда абуна: Хехго шагьаралъул къватӀазде ва гӀатӀид гьечӀел нухазде а, ва гьанире раче мискинзаби, сакъатал, хъатӀал ва беццал.»2
GSAM 171.3БетӀергьанас жиндирго диналъул хъулухъчагӀазул кумекалдалъун дуниял рухӀалда бахъун букӀана «Гьесул судалъул сагӀат бачӀана» абураб хабар кьун; жиндир халкъ бугин абулел киналго цолъизе бегьулаан гьеб хабар кьейалда, гьезул рокьи букӀарабани. Гьеб букӀана бертадул «къасиквеналде» тӀоцебесеб ахӀи. Гьеб лъазабун букӀана «ахӀаразе».3 БатӀи-батӀиял гӀиллабаздалъун гьеб ахӀи нахъе чӀван хадуб, кӀиабизе ахӀи гьабуна, КӀиабилев малаикасул хабаргун рекъолеб.4 Гьеб ахӀиялдалъун БетӀергьанас батӀа гьабуна халкъ, жиндир хӀакъикъаталъул цебетӀолеб канлъигун заман ахиралде щвезегӀан цебе иналъе.
GSAM 171Бертадул къасиквеналде кӀиабизе ахӀи
GSAM 171.4КӀиабилеб хабар — судалъул сагӀаталъул ахӀиялъул хадуб бачӀунеб — гьадин абула: «Бортана, бортана гьеб кӀудияб шагьар Вавилон, щайгурелъул гьелъ киналго халкъал живго гьабураб зинаялъул цциналъул чагъиралдаса гьекъезаруна.» Ва къасиквеналде кӀиабизе ахӀиялда гьадин буго: «Хехго шагьаралъул къватӀазде ва гӀатӀид гьечӀел нухазде а, ва гьанире раче мискинзаби, сакъатал, хъатӀал ва беццал.» Гьел мукъадасал тӀахьазул кӀиябго бакӀалда БетӀергьанасул халкъ бугин абулезухъ «шагьар» абун буго. Гьезул цоцазда дандечӀарал, гъалмагъирлъарал божиялъул малъабазда бан, гьезухъ «Вавилон» абула. Ахирал заманазул бицунеб цогидаб мукъадасаб хъвай-хъваялдаса нилъеда бихьула БетӀергьан вачӀиналъухъ, Гьесул халкъалде «Вавилоналдаса» къватӀире рахъине ахӀулеблъи: «Бортана, бортана кӀудияб Вавилон; гьеб шайтаназул рукъ ва щибаб бацӀцӀад гьечӀеб рухӀалъул бакӀ, щибаб бацӀцӀад гьечӀеб ва рокьулареб хӀанчӀиялъул къада лъугьана.... Гьелдаса къватӀире рахъа, Дир халкъ, нуж гьелъул мунагьазда гъорлъ рукӀунгеян ва гьелъул балагьал нужеде щвегӀангеян.»5
GSAM 172«Дуда кинаб къагӀидаялъ рагӀарабали ракӀалде щвезабе»
GSAM 172.1Сардисалъул жамагӀаталде кьураб хитӀабалда нилъеца цӀалула: «Гьединлъидал, дуда кинаб къагӀидаялъ къабул гьабурабали ва рагӀарабали ракӀалде щвезабе, гьеб щулалъе ва тавбу гьабе. Гьединлъидал, мун вигьинчӀони, Дун квегъан гӀадин дур тӀаде вачӀина, ва дуда лъаларо кинаб сагӀаталъ Дун дур тӀаде вачӀинали.»6 Сардисалъул жамагӀат, «Изебелил» — диналдаса борчӀараб жамагӀаталъул — хӀалтӀул бецӀаб заманалдаса хадуб, Реформациялъ къватӀибе бахъараб хӀалалда бихьула. Сардисалъул жамагӀаталда абун букӀана гьеб гӀумру бугеб жамагӀат букӀанин; амма гьелъ БетӀергьан вачӀиналъул малъи рагӀунги гьеб нахъе чӀвана, ва гьелдалъун жиндаго гьеб лъугьа-бахъин «сордо квегъан» гӀадин гьоболлъизе бегьулеб хӀалалда лъуна. БетӀергьан вачӀин гӀагарлъараб мехалъ «РахӀат ва хӀинкъи гьечӀолъи» абун ахӀулезул хӀалги гьединаб букӀина, расул Павелица 1 Фессалоникиязухъе 5:1-5 бакӀалда абухъе. ХӀакъикъаталъул канлъиялъул хадур унезухъ «къоялъул лъимал» абула, ва БетӀергьан гьезухъе квегъан гӀадин вачӀинаро.
GSAM 172.2Анкьалго жамагӀатазул авараглъиялъул баяналда нилъеда бихьула Сардисалъул жамагӀат бортиялъул хадубго Филадельфиялъул, яги (рагӀиялъул магӀна гьедин бугелъул) вацлъиялъул рокьиялъул, жамагӀат бачӀунеблъи. Гьединал рукӀана, хӀакъикъаталдаги, КӀиабилев малаикасул хабаралдалъун батӀи-батӀиял киналго жамагӀатаздаса къватӀире рахъарал 50,000 божарал: МасихӀ хехго вачӀиналъул кӀудияб бетӀераб хӀакъикъаталда тӀад, вацлъиялъул рокьиялъул цо бухьеналда гьел цолъана.
GSAM 173КӀиабилеб хабар кинаб къагӀидаялъ тӀибитӀизабураб
GSAM 173.11844 соналъул сентябралъул 12 къоялъул «Сордо бащалъараб мехалъул ахӀи» газеталда буго ЖамагӀаталъул кӀудияв Дж. В. Хаймзица КӀиабилев малаикасул хабар ва гьеб тӀибитӀизабизе ккарал ахӀвал-хӀалазул хӀакъалъулъ гьабураб баян. Гьесул кагъаталда гьадин хъван буго: Макконнелсвилл, Огайо, 1844 соналъул августалъул 29 къо; ва гьелда гьадин абула:—
GSAM 173.2«Нижеца 1840 соналъ Диналъул вац Миллергун хӀалтӀи байбихьараб мехалъ, гьев ичӀго соналъ малъабазда вукӀун вукӀана. Гьеб заманалда гьев цохӀо гӀадин чӀун вукӀана. Амма гьесул хӀалтӀи къотӀи гьечӀеб ва пайдаяб букӀана: диниял чагӀи чӀагӀи гьарун, гьезие Аллагьасул халкъалъул хӀакъикъияб хьул ва БетӀергьан вачӀиналде хӀажатаб хӀадурлъи ракӀалде щвезабиялъе; гьединго, Аллагьасде руссинчӀел киналго тайпабазул чагӀазе жидерго хвезе лъугьараб хӀал лъазабиялъе, ва БахӀарав вачӀараб мехалъ гьевгун рекъелалда дандчӀвалъиялъе хехго тавбу гьабун Аллагьасде руссине тӀадаблъи лъазабиялъе. Гьел рукӀана гьесул хӀалтӀул кӀудиял мурадал. Гьес чагӀи диналъул цо гъалалде яги цо гӀуцӀиялде рачун къабул гьаризе хӀаракат бахъичӀо.
GSAM 173.3«ВачӀин гӀагарлъун бугеблъиялда ниж божараб ва гьеб малъи гӀадамазул цебе къабул гьабураб мехалъ, нижеца гьелго пикраби ккуна ва Аллагьасул нухмалъиялда рекъон ниж ахӀарал батӀи-батӀиял диниял гъалазда гьебго нух ккуна. Нижеца диналъул хъулухъчагӀазда ва жамагӀатазда абулаан гьел биххизари, яги батӀа-батӀа гьарун гъалмагъир гьаби, нижер иш гьечӀин. Нижер цо лъазабураб мурад букӀана: «ахӀи» гьаби, суд «нуцӀихъ» бугин лъазаби, ва нижерго гӀадамазда гьеб лъугьа-бахъиналде хӀадурлъизе малъи.... Нижер хӀалтӀудаса пайда босарал, амма рекӀелъго гьеб малъи къабул гьабичӀел диналъул хъулухъчагӀазда ва жамагӀаталъул бутӀабазда бихьана, гьез гьеб малъиялъул рахъ ккун гьеб тӀибитӀизабун цӀунизе кколеблъи, яги жидецаго дандчӀвалеб захӀматаб мехалъ, щулалъун къотӀи гьабун ругел божаралгун захӀмалъаби щвелеллъи. Гьединлъидал гьез гьеб малъиялда данде къотӀи гьабуна, ва цояз цо къагӀидаялъ, цогидаз цогидаб къагӀидаялъ гьеб суал къазе хӀукму гьабуна. Гьелдалъун гьезул гьоркьор рукӀарал нижер диналъул вацал ва диналъул яцал цӀакъ захӀматаб хӀалалде ккана. Гьезул цӀикӀкӀаразда жидерго жамагӀатал рокьулаан ва гьел тун иналъул пикруги гьабизе кӀолароан. Амма гьел релъанхъизе, къезе, батӀи-батӀиял къагӀидабаздалъун цебе букӀараб ихтияр ва рохел къотӀизабизе байбихьараб мехалъ, «жиндир заманалъул квен» гьезие кьечӀеб мехалъ, ва Шамат къоялдаса Шамат къоялде «рахӀат ва хӀинкъи гьечӀолъи» абураб гуккиялъул кечӀ гьезул гӀинда бахъулеб мехалъ, гьел хехго жидерго гъалаздехун рокьиялдаса рикӀкӀалъана, жидерго къуваталъул тӀадегӀанлъиялда рахъана, тӀадаб гьанчӀ къотӀана ва «Гьелдаса къватӀире рахъа, Дир халкъ» абураб ахӀи тӀадегӀан гьабуна.
GSAM 174ЗахӀматаб хӀалалда
GSAM 174.1«Гьадинаб ахӀвал-хӀалалъ ниж захӀматаб хӀалалде лъуна: (1) щайгурелъул нижер авараглъиялда хъвараб заманалъул ахир щун букӀана, ва гьеб мехалъ БетӀергьанас жиндирго киналго халкъал цолъизарилаян хьул букӀана; ва (2) нижеца кидаго батӀияб малъи тӀибитӀизабун букӀана. Гьанже ахӀвал-хӀал хисараб мехалъ, ниж ва нижер хабар къабул гьабурал жамагӀатал биххизаризе ва батӀа рахъине ахӀиялда гъорлъ ниж рукӀаралани, гьеб нижер ритӀухълъи гьечӀолъиялде рикӀкӀине букӀана. Гьединлъидал ниж къотӀизе кӀвечӀо ва тӀоцебесеб нижер къагӀидаялда хӀалтӀулел рукӀана, жамагӀаталъ ва диналъул хъулухъчагӀаз гьеб иш гьадин рикӀкӀаде бачине ккезегӀан: гьеб мехалъ ниж Аллагьасда хӀинкъун, хӀакъикъат ва гӀодобе къарал Аллагьасул лъимал цӀуниялъул рахъ кквезе тӀамуна.
GSAM 174Нижер нухалъе расулазул мисал
GSAM 174.2«“Ва гьев синагогаялде лъугьана ва лъабго моцӀалъ бахӀарчилавго бицунаан, Аллагьасул Пачалихъалъул хӀакъалъулъ бахӀс гьабун ва гӀадамазда гьеб малъун. Амма цоязул ракӀал къварилъун, гьел божичӀо ва гӀадамазул цебе гьеб нухалъул квешаб бицунаан. Гьеб мехалъ гьев гьездаса вачӀана ва жиндирго малъухъаби батӀа гьаруна, Тиран абурасул школалда къойилго бахӀс гьабун.”7 «Цоязул ракӀал къварилъун» ва «гӀадамазул цебе гьеб нухалъул [БетӀергьан вачӀиналъул] квешаб бицун» байбихьараб мехалъ гурони, нижер диналъул вацал жамагӀатаздаса рахъун батӀалъизе тӀамичӀо. Гьезие «квешал хъулухъчагӀазул» гьеб «квешаб бицен» къабул гьабизе кӀолароан; «талихӀаб хьул» лъун рукӀаразе къеркьей ва «квешаб бицен» гьабулел жамагӀатал гьезие рукӀана балъгояб Вавилоналъул ясал. Гьез гьедин лъазабуна ва Инжилиялъул эркенлъиялде рахъана. Вавилон щиб бугеб абураб суалалда ниж киназулго рекъей гьечӀониги, Аллагь вачӀиналъул ва Гьесул Пачалихъ гӀагарлъиялъул малъиялда данде чӀолел киназдасаго хехго ва ахиралде батӀа рахъиналда ниж рекъон руго. Гьеб чӀаго рукӀиналъул ва хвеялъул иш бугин ниж божула. БетӀергьан вачӀиналъул кӀудияблъи къимат гьабуларел яги гьелда данде чӀолел гӀуцӀабигун бухьеналда рукӀин — гьеб хвеялде ккола. ГӀадамазул киналго гӀадатаздаса къватӀире рахъун, Аллагьасул рагӀиялда тӀад щулалъун чӀун, къойилго БетӀергьан загьирлъизе хьул лъун рукӀин — гьеб гӀумруялде ккола. Гьединлъидал нижеца гьанже лагълъиялъул гьанчӀалда жанир ккарал киназдаго гьадин абула: “Гьезул гьоркьоса къватӀире рахъа ва батӀа рукӀа, — ян абула БетӀергьанас, — бацӀцӀад гьечӀеб жоялда хъваге; ва Дица нуж къабул гьарила, ва Дун нужер Эмен вукӀина, нуж Дир васал ва ясал рукӀина, — ян абула Киналъулго Къудрат бугев БетӀергьанас.”»8
GSAM 175ГӀилла лъалареб данде чӀей
GSAM 175.1Уильям Миллерица гьеб заманалда жамагӀатазул ва Адвентистазул гьоркьоб букӀараб къеркьеялъул хӀакъалъулъ гьадин абула:—
GSAM 175.2«МасихӀиял жамагӀатаз гьеб малъи нахъе чӀвазе ва гьеб талихӀаб хьулалъул гӀиллаялъ жидерго бутӀаби къватӀире гьаризе тӀубанго табигӀаталде рекъоларо ва гьелъул гӀилла лъаларо. Дида лъала цо-цо баптистазул жамагӀатаз абулеблъи гьез гьел жидер божиялъул гӀиллаялъ гуро, вачӀиналда божаралгун квен бикьиялъул гӀиллаялъ къватӀире гьарулаян. Гьеб вачӀунев Хвасарлъиясда божиялъул гӀиллаялъ гьечӀони, дида щай къотӀизабураб гьезул малъи бицунеб бакӀалде вахине ихтияр, баптистазул жамагӀатгун гурони дица квен бикьичӀого? Гьеб хӀиллаяб гӀилла буго. Амма методистазе ва пресвитерианазе гьеб гӀилла кьезе бегьуларо: гьез батӀи-батӀиял жамагӀатазул чагӀазгун квен бикьизе бегьулин рикӀкӀуна. Щибалъе гьез гӀадамал къватӀире гьарулел? Дида рагӀана цоял КӀиабизе вачӀиналъул «кочӀол ахӀиялъухъ» къватӀире гьарун ругин; цогидал гӀакълугьечӀолъиялъухъ, амма гьезул тӀад чӀезабураб гӀакълугьечӀолъи тӀубанго букӀана МасихӀ вачӀине хьул лъун рукӀин. Я Аллагь, “гьезие тӀаса лъугьа, щайгурелъул гьезие лъаларо жидеца щиб гьабулебали.”»
GSAM 176Сторрсил жамагӀатазул къагӀидаялъул бицен
GSAM 176.1Джордж Сторрсица Адвентистаздехун жамагӀатазул букӀараб къагӀидаялъул хӀакъалъулъ гьадин бицана:—
GSAM 176.2«Гьанже гьезул щибалъ абулареб: “Дун пача гӀадан гӀадин гӀодор чӀун йиго”, — ян? Ва гьезул щибаб жидеца цо къоялъ дуниял бергьун босила, ва гьеб жидер божиялда гъоркь чӀезабилаян пикруялдаса рохулареб? ВачӀин нуцӀихъ бугеблъиялда жиндир божи гӀадамазул цебе балъголъи гьечӀого ва хӀинкъи гьечӀого лъазабулев цо чи гьезул щибалъ жинда гьоркьов ракӀ парахатго вукӀине витӀила? Дур гьелъул хӀакъалъулъ кинабго божи букӀаниги, ва дуе “Аллагьасда хӀинкъа ва Гьесие рецц гьабе, щайгурелъул Гьесул судалъул сагӀат бачӀана” абун ахӀи гьаби кинабго кӀудияб жо букӀун бихьаниги, гьезул гьоркьов къеркьей гьечӀого хутӀиялъул шарт буго гурищ дуца гьаб соналда БетӀергьан вачӀиналъул божи гӀадамазул цебе лъазабиялдаса “тӀубанго къватӀив чӀей”?»
GSAM 176Мэнсфилдил нугӀлъи
GSAM 176.3Л. Д. Мэнсфилдица 1844 соналъул марталъул 21 къоялъ Онейдаялдаса, Нью-Йорк, хъвайдал гьадин нугӀлъи гьабула:—
GSAM 176.4«Аллагь жиндирго, зобалдаса БетӀергьан вачӀине хьул лъун ругел хириял лъималазул пикрабазда тӀад хӀалтӀулев вуго. Гьес гьел тӀамулел руго “абадияб лъикӀаб хабар тӀибитӀизабизе ккун, Гьесул судалъул сагӀат бачӀана абулев” малаикасухъ гӀенеккизе гуребги, гьелъул хадуб бачӀунеб “Гьелдаса къватӀире рахъа, Дир халкъ!” абураб амру тӀубазабизеги. Дун цебегӀанаселъулги цӀикӀкӀун божун вуго, гьанжесел диниял гӀуцӀаби, къуваталъ бортун цӀидасан нахъе батилареб Вавилоналъул дагьал гьечӀел бутӀаби ругеллъиялда.... Амма дида бихьулеб хӀалалда, цо-цо гӀуцӀабазул гӀисинаб лълъаргун релълъен цӀакъго загьир буго. Цо-цо мисалаз гьеб иш баян гьабила.
GSAM 176Гъалмагъир гьабулезул рухӀ загьирлъи
GSAM 176.5«Гьаб ракьалда БетӀергьан вачӀиналъул хабар тӀибитӀизабиялъулъ цӀакъ лъикӀ хӀалтӀарав цо Диналъул вацас цо лъазабураб бакӀалда цо заманалъ малъи бицине къотӀи гьабуна. БетӀергьанас гьадин рекъезабуна, гьев гьеб бакӀалдаса анцӀила анлъго милялда рикӀкӀад вукӀана; амма гьенив цо _____ диналъул хъулухъчи вукӀана, гъалмагъир гьабулезул бакӀалъул бетӀерлъиялда, къир ва пурчӀихъаби ккун, ТӀадегӀанав Аллагьасул гьеб хъулухъчиясде гьел хъвазе мурадгун. Гьебго диналъул хъулухъчияс дагьаб мехалъул хадуб халат бахъараб данделъи байбихьана; амма кинабго Севералъул цӀорол мегӀер гӀадин цӀорораб ва цӀер чӀвараб букӀана — цониги рухӀ чӀагӀалъичӀо ва Аллагьасде вуссинчӀо. Ахир-къадги диналъул хъулухъчияс абуна жиндиего “тавбу гьабизе рокьулезул гӀодор чӀолеб бакӀалда гӀодов чӀезе ккола” абун жинда бихьулин.
GSAM 177.1«Гьаб росулъ гӀисинаб динияб къокъаялъул нухмалъулес жиндирго къокъаялда абуна, нижеца гьаниб данделъаби гьаризе байбихьаралдаса хадуб: жиндирго рокъове вачӀун, гьаб соналда МасихӀ вачӀинилан жинда божулин абулев чи вукӀаравани, жинца гьев нуцӀадаса къватӀиве тӀамилин».
GSAM 177ЖамагӀатазул цебе бугеб борч
GSAM 177.2Гьаниб ниж хӀалтӀизабила 1844 соналъул май моцӀалъул 31 къоялъ Массачусетс штаталъул Бостоналда данделъарал вачӀиналда божулезул конференциялде гьабураб хитӀабалдаса нугӀлъи. Гьеб хитӀабалда гъоркь къулгӀаби лъун рукӀана Уильям Миллерица, Элон Галушаца, Н. Н. Уайтингица, Аполлос Хейлица ва Дж. В. Хаймзица. Гьез абулеб буго:—
GSAM 177.3«ЖамагӀатазул цебе нилъер бугеб борчалъул хӀакъалъулъги цо рагӀи абизе бегьула. Цогидал гӀемерал ишазда гӀадин, гьанибги хӀинкъи буго цояб яги цогидаб рахъалде цӀакъ тӀаде кӀанцӀиялда жанибин ккола нижеда. Гьеб хӀинкъиялъул тӀоцебесеб къагӀида буго нилъго гъорлъ ругеб жамагӀаталъул кверщелалъе нилъер борчалъул гьадинаб суалалда нилъ кӀалъачӀого чӀезаризе рес кьей. Гьаб ишалда жамагӀатазул, Мукъадасал ТӀухьдузда рекъоларел, тӀалабазе мугъчӀвай гьабун, азар-азар чагӀаз жидеего Аллагьасул цебе гӀайиб гьабун букӀиналда нижер щаклъи гьечӀо. Гьел къваригӀараб хӀалалда ритӀун ва ритӀухълъигун чӀун рукӀаралани, жидеца захӀмат баччизе кколеб букӀаниги, гьанже гьел гӀемер цӀикӀкӀун хӀинкъи гьечӀеб хӀалалда рукӀинаан ва цӀикӀкӀун пайдаяб иш гьабилаан.
GSAM 177.4«ХӀинкъиялъул кӀиабилеб къагӀида буго жамагӀатаз нилъехъ гьабураб гӀадлу гьечӀеб гӀамалалъухъ къисас босиялъул рухӀалъе мугъчӀвай гьаби ва гьадинал киналго гӀуцӀабазул данде, рахъ батӀа гьабичӀого, рагъ бай. Жидеца гъорлъ гӀумру гьабулел жамагӀатазул цебе Адвентистазул бугеб борчалъул хӀакъалъулъ, нижеда гьеб гьабеян тӀалаб гьабун букӀарабани, киназего цо къагӀидаялъ хӀалтӀизаризе бегьулел малъиял кьезе кӀолароан. Гьез гьабизе ккола жидецаго цере ратулел хӀалаз тӀалаб гьабулеб жо, Аллагьасдаса хӀинкъун.
GSAM 178.1«Амма, рекъараб ва мустахӀикъаб щибаб лъугьа-бахъинакье хӀакъикъаталъул нугӀлъи кьун, нилъерго борч тӀубазабиялда жанир къваригӀараб хӀалалда чӀезе ккола нилъ. Гьадинаб нух босиялъ жамагӀатазул ракӀ къварилъизабулеб бугони ва, кӀалъачӀого чӀечӀони, жидеца нилъ гъорлъа нахъе гьарилилан гьез хӀинкъи кьолеб бугони, нилъерго борч тӀубазабила нилъ. (ЖамагӀаталдагун бухьен ракълил къагӀидаялъ къотӀизе рекъараб бугилан нилъеда ккани, гьеб дагьабги лъикӀаб нухлъун букӀине бегьула.) Нилъ нахъе гьарурал мехалъги, гӀадлу гьечӀеб иш сабруялдалъун баччила, ва нилъерго БетӀергьанасда цадахъ “гьесул намус гӀодобе тӀамиялъул юкги бачун, кавабазул къватӀире рахъине” рази рукӀина».
GSAM 178.2КӀиабилев малаикасул хабар бицунел чагӀахъ жамагӀатаз гьабураб гӀамалалъул хӀакъалъулъ гьал къватӀире раччарал рагӀабаздасан бигьаябго бичӀчӀуна, «къасиквеналде» гьабураб гьеб кӀиабилеб ахӀиялъул тӀоцебесеб хӀасил гӀадин цо рухӀияб рехъалъулъе данделъарал чагӀазда щай «черх квешлъарал», «хӀетӀе унтарал» ва «беццал» абулебали. Гьел рагӀабаз рихьизарула жидеца батӀалъарал жидецаго цадахъ хъулухъ гьабулезул «кьаби-хӀулчӀиялдаса» гьез баччараб квешаб гӀамал.
GSAM 178ЦӀиял хӀакъикъатал къабул гьаризе тӀаса бищараб батӀияб халкъ
GSAM 178.3КӀиабилев малаикасул хабар — «къасиквеналде» кӀиабилеб ахӀи — ва «Сордо бащалъараб мехалъул ахӀи» тӀибитӀизабулеб мехалда цо батӀияб халкъ къватӀибе бахъизабиялда жаниб БетӀергьанасул мурад баянго бихьула. Ахирал къоязе ругел хириял хӀакъикъатал ралагьун ратизе ва лъазаризе кколаан. ЖугьутӀазул диналъул къокъабигун бухьен цӀунун букӀаго, чапарзабазул жамагӀаталъе дуниялалда Рохалил хабар лъазабизе кӀолареб гӀадин, «диналъул къагӀидабаз рахарал» жамагӀатазулъги гьеб хӀалтӀи гьабизе кӀолароан. Гьениб Аллагьас батӀалъиялде ахӀана,9 ВачӀиналда божулел чагӀиги, гьел жидерго диналъул къагӀидабазул гургинакь цӀунизе хӀаракат бахъулел чагӀаздаса батӀалъизе гьес ахӀана.
GSAM 179Сторрсил «Анлъго вагӀза»
GSAM 179.1Гьедин къватӀире рахъаралдаса хадуб гӀемер заман иналде, вачӀиналъул къокъабахъ хадусеб тамихӀалъул хӀакъалъулъ канлъи бачӀараблъи бихьула нилъеда. Джордж Сторрсица хъвараб «Анлъго вагӀза» абураб брошюраялда гьеб масъала гьадин цебе лъун бугоан: инсан жиндирго тӀабигӀаталда рекъон хун унев жо буго; хвеялдаса хваралъуса рахъинегӀан хваразда щибго лъаларо; Аллагьасул нухалдаса къосаразе ахираб тамихӀ кинабго тӀагӀинлъун букӀине буго; хвел гьечӀолъи Аллагьасул сайигъат буго, ва гьеб щолеб буго цохӀо нилъер БетӀергьан ГӀиса МасихӀида божиялдалъун.
GSAM 179.2Азар-азар Адвентистаз инсанасул тӀабигӀаталъул гьеб малъи къабул гьабуна, амма киналгосеб къабул гьабичӀо. Гьеб малъиялдаса инкар гьабиялъ гьезулъ цоцазул данде къец гьабичӀо, щайгурелъул гьеб цохӀо божиялъул суаллъун рикӀкӀана, гӀамал-хасияталъул битӀараблъи хӀалбихьулеб жо гӀадин гуреб. Гьединлъидал МасихӀил вачӀин гӀагарлъун букӀин дуниялалда лъазабизе гьезул цолъараб хӀаракат къотӀичӀо. Амма гьеб малъиялъ гьезул данде жамагӀатазул ццин цӀикӀкӀинабуна.
GSAM 179«Анлъго вагӀза» гьересилъизабизе кӀвечӀо
GSAM 179.3Дун чӀун вукӀараб шагьаралъул методистазул диналъул хъулухъчияс, цебеккун 1843 соналъ вачӀиналъул малъи лъазабизеги гӀахьаллъарас, «Анлъго вагӀза» щун, гьеб цӀалана ва жиндирго жамагӀаталъул гӀадамазда гьеб малъи гьересилъизабизе жинда кӀолареблъи бицана. Амма жиндирго жамагӀаталъул гӀемерал гӀадамаз гьеб къабул гьабулеб букӀин бихьидал, цогидазда гьеб тӀехь цӀалугейилан малъана, щайгурелъул «гьеб цӀалани, нужеца гьеб малъиялда божила», — ян. 1844 соналъул сентябрь моцӀалда, щибаб соналъул конференциялдаса гьев диналъул хъулухъчи тӀадвуссаралдаса хадув, вагӀза гьабулеб бакӀалда вахъун, халкъалъул цебе вачӀиналъул малъиялдаса инкар гьабуна ва гьеб рукъоб кӀалъазе чагӀи рачӀине жинца ахӀараблъиялъухъ жамагӀаталда, жиндирго бетӀерги гъоркьги къулун, тӀаса лъугьа, — ян гьарана.
GSAM 179Диналдаса къосарал абун суд гьаби
GSAM 179.4Диналъул хъулухъчиясул гьеб ишалъул хадусан хехго вачӀиналда божулел чагӀи диналдаса къосарал абун гӀайибалде чӀвазе хӀаракат бахъана. Амма жидеего рахъ босизе Библиялдасан далилал рачине гьезие рес кьун букӀиналъ, жамагӀаталъе бергьенлъи щвечӀо. Жидецаго нух-сират жамагӀаталъул къагӀидаялда рекъоларилан цо чанго чи гьеб жамагӀаталдаса къватӀиве гьавуна. Гьезул божи-иман Мукъадасал ТӀухьдузул данде бугеблъи рихьизабизе кӀвечӀел чагӀи гьедин къватӀире гьариялъухъ гӀемерал цогидалги гьеб жамагӀаталдаса ана. Гьедин, нус-нус чагӀазда Хвасар гьарулев ватараб ва гьезие Аллагьасда жаниб талихӀ щвараб жамагӀаталдаса вачӀиналъул малъи абадиялъе къватӀибе гьабуна.
GSAM 180.1Дун гьавураб шагьаралда гьабураб жо улкаялдаго нус-нус цогидал жамагӀатазулъги гьабуна. Жидецаго цебесел вацаз гьедин гӀамал гьабурал чагӀазе Ишая аварагасул гьал рагӀабазулъ кӀудияб ракӀбухьи батана: «Гьесул рагӀиялдаса хӀинкъун сородулел нуж, БетӀергьанасул рагӀухъ гӀенекке: нуж рихулел, Дир цӀаралъухъ нуж къватӀире рехарал нужерго вацаз абуна: “БетӀергьан кӀодо гьавеги”, — ян. Амма нуж разилъизе гьев загьирлъила, гьелин абуни, ничезе руго.»10
GSAM 180Квешал чагӀазул ццин загьирлъи
GSAM 180.2БетӀергьан вачӀине вугилан хьул лъун букӀараб къо гӀагарлъулеб къагӀидаялда, божулел чагӀаз жидецаго хӀалтӀуда дагьабги кӀудияб хӀаракат бахъана, ва квешал чагӀаз ццин бахъинабиги кӀалъай-хӀетӀги дагьабги цӀикӀкӀинабуна. Гьеб бихьила 1844 соналъул октябрь моцӀалъул 31 къоялъул «Сордо бащалъараб мехалъул ахӀи» газеталъул мухӀаррирас гьабураб хадусеб баяналдаса:—
GSAM 180.3«Гьаб хӀаракаталъ квешал чагӀазе гьабураб асаралъги, гьеб хӀаракаталда жаниб Аллагь вугилан нижер букӀараб божи кутакалда щула гьабуна. ЦохӀо гьесул рахӀматалдалъун хвасарлъизе рес бугел мунагьазул гӀадамаз гьабизе рекъараб къагӀидаялъ, Аллагьасул лъимал гьесул цере гӀодор къулун, жидецаго бетӀер гъоркьги къулун, гьесул загьирлъиялде хӀадурлъизе данделъарал мехалъ, квешал чагӀаз бищунго кӀудияб ццин ва квешлъи загьир гьабуна. Нижерго газеталда гурони данделъабазул хабар лъазабун гьечӀого ва гьенире халкъ ахӀунги гьечӀого, Белиалил васал рачӀун гьенире жанире лъугьана ва гӀемераб къец лъугьинабуна. Гьаб моцӀалъул 12 къоялъ, шамат къоялъ къасиде [1844 соналъул октябрь моцӀалъул 12 къо], гӀибадаталъул кӀудияб рукъоб нижер данделъи букӀинчӀо: рукъ цӀунулев чиясе [хӀалтӀухъанасе] Шамат къоялде [Анкьил тӀоцебесеб къоялде] гьеб бацӀцӀад гьабизе рес букӀине кколаан. Амма жанибе щун халкъалъ гьебцин биччачӀо. Гьедин букӀаниги, шагьаралъул бетӀер, нижер гьари гьечӀого, хехго гьеб ишалде гъорлъ лъугьана ва гьел къватӀире рехана.
GSAM 181.1«Хадусеб гьатӀан къоялъ нижер данделъабазда, гӀибадаталъул кӀудияб рукъ цӀураб мехалъ, къватӀиб, рукъалъул цебе, цӀакъ къваридаб халкъ данделъун букӀана. БетӀергьанасул вачӀиналда цоцоял чагӀи божулел ругилан гьезул гӀемеразул ццин бахъун букӀана. Халкъ багъараблъиялъ къасиде данделъи гьабичӀо. Гьедин бугониги, цебеккунго къватӀ халкъалъ цӀун букӀана. Амма шагьаралъул бетӀерасги гьесул лебалал полициялъул хӀалтӀухъабазги хехго квер босун, чанго чи полициялъул рукъобе витӀаралдаса хадуб, къватӀ бацӀцӀад гьабуна. Гьеб халкъалъул гӀамал нижеда релълъинабизе кӀолеб букӀараб жо цохӀо Содом тӀагӀинабиялъул цебесеб къаси ЛутӀил нуцӀихъ сверухъ данделъарал чагӀазул гӀамал букӀана.... Гьезул рахъалдаса гьеб хӀаракат гьелъул хехлъиялъги, цадахъго баккулелъулги, тӀибитӀараблъиялъги гьадинаб букӀана: жугьутӀазул анкьабилеб моцӀалъул тӀоцебесеб къоялъ гьеб загьирлъиялъ, нилъеда кколеб гьебго моцӀ букӀине кколилан, нижер пикру щула гьабуна».
GSAM 181КӀалъай-хӀетӀ гьабулез зобалазде рахиналъул ретӀел ретӀана
GSAM 181.21844 соналъул октябрь моцӀалъул 22 къоялъ, 2300 къо лъугӀараб къоялъ, Мэн штаталъул Парисалда божулел чагӀи гӀибадаталъул рукъоб данделъун, БетӀергьан гьебго къоялъ вачӀинин хьул лъун, Аллагьасде цӀакъаб гьари-божи гьабун ругеб мехалда, кӀалъай-хӀетӀ гьабулел чагӀи рукъалъул сверухъ данделъана ва рихьизе кӀалъай-хӀетӀалъул кучӀдул ахӀана. Гьел пасатал чагӀазул кӀияс халатаб хъахӀаб ретӀел ретӀана ва рукъалъул тӀохде рахана. Гьез кучӀдул ахӀана ва рукъор жанир гьари-божи гьабун, БетӀергьан вачӀиналде хьул лъун рукӀарал чагӀазда кӀалъай-хӀетӀ гьабуна.
GSAM 181.3Адвентистаз зобалазде рахиналъул ретӀел ретӀанилан тӀиритӀарал гьересиял гьаб лъугьа-бахъиналдаса рахъун рукӀине бегьула. ВачӀиналъул газетаз, 1844 соналъ зобалазде вахиналъул ретӀелги ретӀун, гьедин БетӀергьан вачӀиналде хьул лъун вукӀарав цо Адвентистасул хӀакъаб мисал лъазабурасе $500-алде щвезегӀан сайигъат кьезе бугилан лъазабуниги, цониги гьадинаб мисал цебе лъун гьечӀо.
GSAM 182Хейзен Фоссие щвараб цебетӀами, 1844
GSAM 182.1Гьеб заманалда Мэн штаталъул Поландалда Хейзен Фосс абулев гӀолохъанчи чӀун вукӀана. Анкьабилеб моцӀалъул анцӀабилеб къоялъ БетӀергьан вачӀине вугилан щула божулев чи вукӀана гьев. Берцинав, кӀалъазе лъалев ва гӀезегӀан лъай бугев чи вукӀана. «Сордо бащалъараб мехалъул ахӀи» лъугӀизе цо чанго анкь цебегӀан, БетӀергьан гьесда аскӀове вачӀана ва гьесие цебетӀами кьуна. Гьелда жаниб вачӀиналъул халкъ Аллагьасул шагьаралде унеб нухги, гьезул цере кколел хӀинкъабиги рихьизаруна. Гьесие кьуна гьес халкъалда лъазаризе кколел чанго хӀинкъи лъазабиялъул хабаралги. Жиндие бихьизабураб жо ритӀухълъигун бицани, хадур рачӀине ругел хӀалбихьиги зулму гьабиги рихьизаруна. Фой гӀадин, гьесдаги рихьизаруна Аллагьасул халкъ мукъадасаб шагьаралде унеб нухда тӀубанго бахъине кколел лъабго гали. БетӀергьан «чанго къо арабго» вачӀине вугилан (гьелдасан гьез гьебмехалда кечӀ ахӀулаан) щула божулев вукӀиндал, нухде рахиналъул лъабго галиялъул бицунеб цебетӀамиялъул бутӀа гьесда бичӀчӀизе кӀвечӀо. Жиндирго тӀабигӀаталдаса чӀухӀарав чи вукӀиндал, гьев хъанчалъул юк баччизе хӀинкъана ва гьеб бицине инкар гьабуна. КӀиабилеб нухалъги цебетӀами щвана, ва гьелда тӀаде жиндие бихьизабураб жо бициналдаса инкар гьабиялда гьев чӀани, гьеб юк гьесдаса бахъун, БетӀергьанасул бищунго заифал лъималазул цоясе кьезе бугиланги лъазабуна; Аллагьас загьир гьабулеб жо ритӀухълъигун бицине вугев чиясе кьезе бугоан. Гьес цӀидасан инкар гьабуна. Гьелдаса хадуб лъабабилеб цебетӀами кьуна ва гьесда лъазабуна: мун тархъан гьавун вуго, гьеб юк заифазулги бищунго заифав, БетӀергьанасул амру тӀубазабизе вугев чиясда тӀад лъун буго, — ян.
GSAM 182Фоссие жиндирго цебетӀами бицине кӀоларо
GSAM 182.2Гьелъ гӀолохъанчи хӀинкъизавуна. Жиндие бихьизабураб жо бицине гьес къотӀи гьабуна ва гьелъие жинцаго тӀаса бищараб заман лъазабуна. Балагьизеги гӀенеккизеги халкъ цӀакъ данделъана. Гьес кинабго жиндаго ккараб жо мухӀканго бицана: БетӀергьанас жиндие бихьизабураб жо бициналдаса жинца кин инкар гьабурабали ва гьеб инкаралъул хӀасил щиб букӀине бугебали. «Гьанже дица цебетӀами бицине буго», — ян абуна гьес. Амма, гьай-гьай! Гьебмехалда заман араб букӀана: гьев халкъалъул цеве статуя гӀадин кӀалъачӀого чӀана. Ахирги ракӀалъул бищунго кӀудияб унтигун абуна: «ЦебетӀамиялъул цониги рагӀи дида ракӀалде щвезабизе кӀоларо», — ян. Къварилъиялда жанир гьес жиндирго кверал цоцаде щула къана ва абуна: «Аллагьас жиндирго рагӀи тӀубазабуна. Гьес дидаса цебетӀами бахъана», — ян. Ва цӀакъ ракӀ пашманлъараб хӀалалда абуна: «Дун тӀагӀарав чи вуго», — ян. Гьеб заманалдаса хадуб МасихӀида лъун букӀараб хьул гьесул къотӀана ва гьев хьул гьечӀолъиялде лъугьана. Гьес нахъеги цониги Адвентистазул данделъиялда гӀахьаллъи гьабичӀо, диналде жиндирго рокьи-хьулги букӀинчӀо. Гьесул гӀамал-хасият гӀемерал рахъаздалъун, дагьабниги абуни, БетӀергьанасул РухӀалъул хӀеренаб асаралдаса батӀав тарав чиясул хӀалалда букӀана, «жиндирго нухазда тарав, жиндирго ишаздалъун цӀезе тарав» чиясул гӀадин. РакӀалъул гьадинаб хӀалалда гьев 1893 соналъ хвана.
GSAM 183Фоссил цебетӀами цогидас бицана
GSAM 183.1Жиндирго цебетӀами ракӀалде щвезабизе кӀвечӀеб мехалдаса лъабго моцӀ гӀагарлъун аралдаса хадуб, цадахъ бугеб цогидаб рукъалдаса, цогидас цебетӀами бицунеб гьесда рагӀана. Данделъи унеб букӀана гьевго вукӀараб гӀумрудул рукъоб. Данделъиялде жаниве вачӀине гьесда гьарана, амма гьес инкар гьабуна. Гьес абуна: кӀияс цо жо бицунеб мехалда кин релълъун букӀунеб, гьедин жиндие бихьизабураб цебетӀамиялда релълъун букӀанин гьеб. Гьедин лъана гьесда бихьараб, амма бицине хӀаракат бахъараб мехалъ ракӀалде щвезабизе кӀвечӀеб жо. Хадув гьеб бицунев чи вихьидал, гьес абуна: «БетӀергьанас юк тӀад лъурав чи вуго гьев», — ян.
GSAM 183Пашманаб хьул къотӀи
GSAM 183.2Ахирги, жугьутӀазул заманалъул хӀисабалда рекъон, анкьабилеб моцӀалъул анцӀабилеб къо бачӀана (1844 соналъул октябрь моцӀалъул 22 къо). Гьеб къоялъ азар-азар чагӀи рукӀана жидецаго хьул тӀубаялде гьеб заманалда хьул лъун. Гьеб къоялдаса хадусел дуниялалъул щибниги ишазе гьез хӀадурлъи гьабун букӀинчӀо. «Гьеб бачӀинчӀони» абураб пикруги гьезул ракӀалъулъ букӀинчӀо. Гьеб къоялъ жидецаго тӀабигӀияб гӀумруялъул болжал лъугӀизе бугилан хьул лъун рукӀарал гӀадин, гьез жидецаго дуниялалъул ишал гӀуцӀун рукӀана. РачӀине ругел ццидаса лъутӀизе гьез квешал чагӀазда хӀинкъи лъазабун, гьезие насихӀат гьабун букӀана, ва гьезул гӀемерал гьеб хабар хӀакъаб букӀиналдаса хӀинкъун рукӀана. Гьез жидецаго гӀагарлъигун насихӀатал гьаруна ва гьари-божи гьабуна, ва Аллагьасе жидецаго ракӀал кьечӀел гӀагарлъиялъул чагӀаздаса ратӀалъана. Къокъго абуни, тӀолабго ракьалъул Судьясда гьумер-гумералде данде ккезе вугилан жиндаго кколев чиясул кӀудияб хӀурматалдаса бачӀунеб хӀалалда, гьез дуниялалъул кинабго жоялдаса ратӀалъи гьабуна. Гьедин, хӀатта хӀухьелцин къотӀизегӀан ракӀ хӀалуцараб хӀалалда, гьел жидецаго гӀибадаталъул бакӀазда данделъана. Щибаб лахӀзаталда гьез хьул лъун букӀана «малаикзабазул бетӀерасул гьаракьги Аллагьасул суралъул гьаракьги,» рагӀизеги, ва рачӀунев жидецаго Пачаясул нур-борхалъиялъ цӀа рекӀарал зобал рихьизеги.
GSAM 184.1СагӀтал хьадар унаан, ва ахирги бакъ бакъгӀерхьул рахъалъул ракьалъул рагӀалалдаса гъоркье рещтӀараб мехалъ, жугьутӀазул анкьабилеб моцӀалъул анцӀабилеб къо лъугӀана. Сордол пашманаб чӀегӀераб парда дуниялалъул тӀад цӀидасан тӀибитӀана. Амма гьеб чӀегӀералъигун цадахъ вачӀиналда божулезул ракӀазулъ пашманлъиялъул кьогӀлъи бачӀана. Гьеб кьогӀлъи релълъизабизе кӀолеб жо цохӀо нилъер БетӀергьанасул цӀалдохъабазул пашманлъи буго: жидеца рагьунго жидецаго Пачалъун къабул гьавун, дагьаб цебеккун Иерусалималде вачарав гьев хъанчалда чӀвазавуралдаса ва ханикь вутаралдаса хадусеб сордоялъ, къварилъиги пашманлъиги бачун, жидецаго рукъзабахъе тӀадруссун унеб мехалда гьезул букӀараб пашманлъи.