БетӀер 27 — Цогидалги нугӀлъаби тасдикъ гьари
GSAM 442.1«Иосафат вахъун абуна: „Ягьудиялъул гӀадамал ва Иерусалималъул гӀумру гьабулел, дие гӀенекке! Нужер БетӀергьан Аллагьасда божила, гьединлъидал нуж щулалъила; Гьесул аварагзабазда божила, гьединлъидал нужер ишазул лъикӀал хӀасилал рукӀина“.»1
GSAM 442.2Чамалиго соналъ цебе Авараглъиялъул сайигъаталъул кумекалдалъун кьун букӀана нугӀлъи: ахир щвезегӀан, гьаб хӀакъикъаталъул басма гьарурал гьумерал «хасалихъе тӀанхал гӀадин тӀибитӀизе руго» абун. ХӀакъикъаталда божулел гӀадамал гьеб хӀалтӀи гьабизе цо къагӀидаялда гӀуцӀичӀого яги данделъичӀого, гьеб кин тӀубазе кӀолеб абураб суал лъугьана гӀемерисезул ракӀазда. Аллагьасул тӀадчӀеялда гъоркь, цӀакъ гӀодобегӀанаб байбихьудасан гӀемерго кӀудиял хӀасилал щола; нилъер гьоркьоб лъугьараб хӀалтӀул къагӀида цебетӀеялдаги гьедин букӀана.
GSAM 442Диниял брошюрабазул ва миссионеразул жамгӀият
GSAM 442.31870 соналъул гӀагарлъухъ Диниял брошюрабазул ва миссионеразул жамгӀият гӀуцӀиялъул пикру тӀоцебе лъугьана Массачусетсалъул Саут-Ланкастералда рукӀарал хӀалтӀуе ракӀ кьурал цо чанго диналъул яцал гьарулел ишаздасан. Гьел яцаз цо заманалда хӀалбихьана нилъер диналъул газетал ва диниял брошюраби, нилъер божи-иманалда гьоркьоб гьечӀел батӀи-батӀиял гӀадамазухъ почтаялдалъун ритӀизе, хадуб гьезие кагътал хъвазе. Гьелъул хӀасилалда цо чанго чияс хӀакъикъат къабул гьабуна. Гьединлъидал жамагӀаталъул кӀудияв С. Н. Хаскеллил ракӀалде бачӀана суал: «Цо чанго яцаз гьабураб иш нилъер тӀолалго гӀадамазги гьабизе кин кӀолареб?» Хасго 1871 соналъ «Халгьаби ва чапар» газеталъул гьумеразда гьаб суал дагьабги гӀемерабги бицунеб букӀана. 1871 соналъул декабралъул 29-абилеб къоялъ тӀобитӀараб ТӀолабго жамагӀаталъул конференциялъул хасаб данделъиялда жамагӀаталъул кӀудияв Хаскеллги вукӀана. Гьес гьаб хӀаракаталъул хӀалтӀуда бугеб пайда бицун хадуб, диниял брошюрабазул жамгӀиятал гӀуцӀизе хӀукму къабул гьабуна. Гьединал жамгӀиятал гӀуцӀиялъул планал тӀубан лъазе комитеталде тӀамуна жамагӀаталъул кӀудиял С. Н. Хаскелл, У. Х. Литлджон, Дж. Н. Эндрюс, Дж. Х. Уэгонер ва И. Д. Ван Хорн.
GSAM 443.1Гьаб хӀаракаталъ Хабар тӀибитӀизабиялъул хӀалтӀуда цӀияб заманалъе байбихьи лъуна. Гьеб мехалде щвезегӀан хӀакъикъат малъи гӀемерисеб къагӀидаялда гӀадамазда цеве живго кӀалъалев вагӀзахъанасул хӀаракаталда гурони букӀинчӀо. Диниял брошюрабазул ва миссионеразул жамгӀияталъул хӀалтӀуе бергьенлъи щвеялъе планал хӀадур гьаризе ва тӀуразаризе жамагӀаталъул кӀудияв Хаскелл чамалиго соналъ цӀакъ хӀаракат бахъун хӀалтӀана. Гьав гьаб рахъалъ тӀоцевесев нух рагьулев вукӀана абуни, гьелъие гьесул хӀакъ кьолеб буго. Гьеб дурус буго штатазул Диниял брошюрабазул ва миссионеразул жамгӀиятал гӀуцӀиялда хурхунги. Гьебго гӀадин, 1878 соналъ Батл-Крикалда данделъараб ТӀолабго жамагӀаталъул конференциялда гьес цебе лъуна гӀаммаб Диниял брошюрабазул жамгӀияталъул план (хадуб гьелда Халкъазда гьоркьосеб абизе байбихьана). Гьелъул хӀалтӀул бакӀ букӀана нилъер жамагӀатазул конференциязул ракьаздаса къватӀиб бугеб ракь, Америкаялда гуребги, къватӀисел улкабаздаги.
GSAM 443Бажарулел секретарал — Мария Хантли
GSAM 443.2БетӀергьанас Жиндир тӀадчӀеялдалъун рачӀинаруна бажарулел секретарал; гьез жамагӀаталъул кӀудияв Хаскеллие гьаб хӀаракаталда кӀудияб кумек гьабуна. Диналъул яц Мария Хантли гьезул цояй йикӀана. Хадусел соназда жиндир черх цӀакъ унтараб мехалдаги, гьей нахъе юссичӀого хӀалтӀана ва анцӀила ункъо соналъ цебе гӀадин жиндир хӀалтӀул бакӀалда хвана. КъватӀисел улкабазда гьанже ругел хӀалтӀул нухазул гӀемерал тӀоцебе ратана гьелъул хӀаракаталдалъун. Цогидал секретаралги гьебго хӀалтӀуде гъорлъ лъугьана; хӀалтӀул ракь гӀатӀилъулеб къагӀидаялда, батӀи-батӀиял мацӀазда хӀалтӀулел секретарал хӀажатлъана.
GSAM 444БакӀалъул жамагӀатазда гьабураб асар
GSAM 444.1Амма нилъер гьоркьоб диниял брошюрабазул жамгӀияталъул хӀалтӀи гӀуцӀиялъул бищун кӀудияб хӀасил гьеб букӀана: бакӀалъул жамагӀатазда гьоркьоб гьелъ миссионеразул рухӀ лъугьинабуна ва цӀикӀкӀинабуна. Кагътал хъвайдалъун ва цӀализесел жал рикьиялдалъун, щивасе цо пайдаяб иш гьабизе рес кьуна гьелъ; гьединго, гӀадамазул рухӀал хвасар гьаризе жидецаго хӀалтӀиялъул кӀудияб гучги гьезда лъазабуна.
GSAM 444Диниял брошюраби тӀибитӀизариялъул хӀалтӀуда хурхараб нугӀлъи
GSAM 444.2Диниял брошюраби тӀибитӀизариялъул ва миссионеразул хӀалтӀул хӀакъалъулъ Авараглъиялъул РухӀалдалъун кьураб малъиялъул къагӀида бихьизабизе, «ЖамагӀаталъе нугӀлъаби» тӀехьалъул 29 ва 30 номераздасан гьал рагӀаби рачӀинари:—
GSAM 444.3«Цоги хӀалтӀудаса кӀудияб хӀалтӀи бугони, гьеб буго нилъер басмаял гӀадамазда цере лъей, гьедин гьел Мукъадасал ТӀахьал цӀех-рехизе рачине. Миссионеразул хӀалтӀи — нилъер басмаял хъизамазде рачӀинари, гьезгун гаргади ва гьезгун цадахъги гьезиеги дугӀа гьаби — лъикӀаб хӀалтӀи буго. Гьелъ бихьиназдаги руччабаздаги жамагӀат хьихьиялъул хӀалтӀи малъила.
GSAM 444.4«Кинавго чи рекъоларо гьаб хӀалтӀуе. Бищун лъикӀал бажари ва къуват бугел, лъайгун ва къагӀидаялда рекъон хӀалтӀуде кколел, сабруялдалъун ва гучалдалъун гьеб цебетӀезабулел гӀадамал рищизе ккола. ЦӀакъ лъикӀ гӀуцӀараб план букӀине ккола ва гьеб ритӀухъго тӀубазе ккола. Киналго бакӀазул жамагӀатаз диниял брошюраби тӀибитӀизариялъул ва миссионеразул хӀалтӀуе ракӀ-ракӀалъ кӀвар кьезе ккола».
GSAM 444.5«Диниял брошюраби тӀибитӀизариялъул ва миссионеразул хӀалтӀи лъикӀаб хӀалтӀи буго. Гьеб Аллагьасул хӀалтӀи буго. Гьелъул къимат цониги къагӀидаялда гӀодобе биччазе бегьуларо; амма гьеб жиндир ритӀухъаб мурадалдаса батӀияб рахъалде буссинабизе даимаб хӀинкъи буго. Миссионеразул ракьалда хӀалтӀизе тӀахьал ричулел миссионерал хӀажат руго. ГӀаданлъиялъул къагӀида лъаларел гӀадамал гьаб хӀалтӀуе рекъоларо. ГӀадамазгун лъикӀго рекъезе лъалел, гӀаданлъиялда кӀалъазе бажарулел, цебе бугеб лъикӀ бихьулел, ратӀа гьаризе кӀолеб гӀакълу бугел ва гӀадамазул рухӀазул къимат лъалел бихьинал ва руччаби лъикӀал хӀасилал щвезаризе кӀола».
GSAM 445.1АнцӀила кӀиго соналъ нилъер жамагӀатаз ва тӀахьал ричулел миссионераз $8,000,000-алдаса цӀикӀкӀараб къиматалъул тӀахьал, гӀисинал тӀахьал ва диниял брошюраби тӀибитӀизариялъ, Диниял брошюрабазул ва миссионеразул жамгӀияталъул хӀалтӀул пайда лъикӀго тасдикъ гьабула.
GSAM 445Авараглъи дунялалъул гӀакълуялда данде
GSAM 445.2Европаялда гьабулеб хӀалтӀуда хурхун кьун букӀана авараглъиялъул рагӀи. Гьеб рагӀи гьадин тӀубанго тӀубалеб буго, гьединлъидал гьаниб гьелда кӀвар буссинабизе мустахӀикъ буго. ХӀалтӀухъабазги гӀадамазги абулеб букӀана, гьениб, хасго Скандинавиялда, Америкаялда гӀадин хӀалтӀизе кӀоларо абун. Гьезие гӀажаиблъизабун, Уайт ханумалъ абуна: гьениб хӀалтӀи лъикӀго бачине кӀолеб гуребги, гьеб Америкаялда гӀадинго цӀунизе кӀолеб буго. Гьезие щолеб гӀисинаб харжидасанги жидеца анцӀабилеб бутӀа кьезе байбихьани, Аллагьас гьезие жидеца хьул лъурабалдаса цӀакъго цӀикӀкӀараб беркат кьела абун БетӀергьанас жинда бихьизабун бугоян гьелъ абуна. Скандинавиялда тӀахьал ричулел миссионераз цебеккун хъвадарун тӀахьал ричизе кӀола, гьеб иш бергьенлъуда тӀубала абунги гьелъ гьезда абуна. Гьел улкабазул басмаялде бахъулел идараби нухмалъулез абуна: «Гьеб гьабизе кӀоларо»; гьез «гьедин тӀахьал ричун рукӀинчӀо». Хадуб лъугьарал ишаз бихьизабуна: БетӀергьанасул малаикас гьаб ишалъул хӀакъалъулъ гьелда бихьизабураб жо дунялалъул тӀахьал ричулезулги басма гьарулезулги гӀакълуялдаса цӀакъ тӀадегӀанаб букӀана. Байбихьудасанго гьениб тӀахьал ричулел миссионеразул хӀалтӀи бергьенлъуда унеб букӀана. Жидер дагьаб харжиялъул анцӀабилеб бутӀа гьаб ишалъе кьезе байбихьаразул цо-цоял тӀахьал ричулел миссионераллъун лъугьана. Гьез жидецаго жидеего харжи щвезабулеб гуребги, цебе букӀаралдаса цӀикӀкӀараб гӀарац щвезабула; гьединлъидал гьезие цӀакъ цӀикӀкӀараб анцӀабилеб бутӀа кьезе рес щола.
GSAM 445.3Норвегиялъул Христианиялда бугеб нилъер басмаялде бахъулеб идараялда басма гьарурал тӀахьазул, 1895 соналъ тӀахьал ричулел миссионераз $40,000-алдаса цӀикӀкӀараб къиматалъул тӀахьал ричана. Гьабги тӀубараб цоги авараглъилъун рикӀкӀе. Гьеб гьабизе кӀоларо абун жамагӀаталъул жанибги къватӀибги кинабго рахъалдаса кӀалъай букӀараб мехалъги гьеб тӀубана.
GSAM 445.41871 соналдаса нахъе гӀуцӀарал диниял брошюрабазул жамгӀиятазул хӀалтӀул хӀакъалъулъ, божун абизе кӀола: диналъул хъулухъчагӀаз жидецаго гьабураб хӀаракаталдалъун хӀакъикъаталде рачӀарал гӀадамазул рикӀкӀеналда гӀагарлъараб рикӀкӀен буго гьадинал хӀалтӀухъабазул хӀаракаталдалъун гьелде рачӀаразулги. Гьаб нухалдалъун Хабар ракьалда ругел киналго халкъазухъ ва мацӀазухъ тӀибитӀизабулеб буго.
GSAM 446Месед-гӀарцул тӀагӀелал ва диниял брошюраби тӀибитӀизариялъул хӀалтӀи
GSAM 446.11873 соналъул апрелалда Калифорниялъул Диниял брошюрабазул ва миссионеразул жамгӀияталъ ракӀалде кколеб цо хабар бицана. Гьеб штаталда хӀакъикъат къабул гьарулез, гьеб къоялде щвезегӀан, жамгӀияталъе кьурал месед-гӀарцул тӀагӀелал риинарун, гьезул месед ва гӀарцул бацӀцӀалъи халгьабун, гьезул ритӀухъаб месед ва гӀарцул къиматалъ $200-алъ ричун рукӀана. Гьеб гӀарац тӀубанго диниял брошюраби, гӀисинал тӀахьал ва заман-заманалда рахъулел басмаял росиялъе кьун букӀана; гьел жалги рикьун рукӀана. Месед-гӀарцул тӀагӀелал ричун щвараб гӀарцухъ росарал тӀахьал цӀалиялдалъун хӀакъикъат къабул гьабурал къого гӀадан лъалаан жамгӀияталда. ЦӀалиялдалъун хӀакъикъат лъарал гӀадамазул гьоркьов Калифорниялъул Оклендалдаса Джон И. Тейги вукӀана.
GSAM 446Сан-Франциско — миссионеразул бакӀ
GSAM 446.21875 соналъ Сан-Францискоялъул жамагӀаталъе кӀвар бугеб нугӀлъи кьуна. Гьеб гьадин гӀажаибго тӀубалеб букӀиналъ, гьанже гьелда кӀвар буссинабула. Гьаб жамагӀаталъе тӀоцебесеб заманалдасаго хъулухъалъе залал кириялъе росизе кколаан. Гьеб цӀикӀкӀараб харжалъулги цо чанго захӀмалъиялъулги иш букӀана: гӀемерисеб заманалда гьел залал цогидал мурадазда хӀажат рукӀиналъ, гьенир цоцазда хадур данделъаби тӀоритӀизе кӀолароан.
GSAM 446.31875 соналъул апрелалъул 14-абилеб ва 20-абилеб къасиялъ, Сан-Францискоялъул жамагӀаталъул нухмалъулел членал Дж. Л. Джеймс ханумалъул рокъоре ахӀана. Гьеб рокъ букӀана Маркет къватӀалъухъ гӀагарда, Щубилеб къватӀалда. Гьениб Уайт ханумалъ гьенисеб хӀалалъул хӀакъалъулъ жинда рухӀалъулаб бихьиялда бихьизабураб жо нижеда бицана: Сан-Франциско даимго миссионеразул хӀалтӀи бачине кӀолеб бакӀлъун букӀина. Иш гӀакълуялда рекъон бачани, гӀадамаз хӀакъикъат къабул гьаби цебехун унеб букӀина. ГӀадамал ахӀизе ва хӀалтӀи гьабизе бегьулеб Аллагьасе как-дугӀа гьабулеб рукъ балеб бугони, гьезул рикӀкӀеналде цӀиял гӀадамал тӀаде рачӀина. Гьез жидецаго хадуб харжи тӀубазе ва данделъиялъул рукъ бан мехалда лъугьине кколеб налъи тӀубазе кумек гьабила.
GSAM 447.1Уайт ханумалъ цебехун бицана: Аллагьасе как-дугӀа гьабулеб рукъ баялъул кӀвар жинца Сан-Францискоялъул жамагӀаталда лъазабулеб мехалъ, гьеб мискинаб жамагӀаталъе гьеб бецӀлъуда цебехун бахъараб гали гӀадин бихьизе бугеблъи жинда бихьизабуна абун. Амма гьей тӀамун йикӀана гьадин абизе: жидеца байбихьарабго, Аллагьасул тӀадчӀеялъ жидеего цебехун нух галиялдаса галиялде рагьулеблъи гьезда бихьила. Нухалъул тӀолабго заманалда гьезие гьудулзаби рачӀина, ахиралда налъи тӀубанго лъикӀ гьабун лъугӀизегӀан.
GSAM 447.2Рехсарал данделъабазда гъорлъ вукӀарал дагьалго гӀадамазул цояв вукӀиналъ, дие абизе кӀола: бищун гӀемерисел дунялалъул мискиналлъун рукӀараб гьеб гӀуцӀиялъ 35 × 80 футалъул данделъиялъул рукъ базе байбихьи — гьебги ракьалъул бутӀаялъул бищун дагьаб къиматги $6,000-алдаса дагьаб букӀунгутӀи бихьулеб шагьаралда — хӀакъикъаталдаги «бецӀлъуда цебехун бахъараб гали» гӀадин букӀана. Гьеб гьабизе гьел рачана цо жоялъ: Уайт ханумалъ гьезие кьураб нугӀлъи БетӀергьанасдаса бачӀараб буго ва гьеб щаклъи гьечӀого тӀубала абураб тӀубараб божиялъ.
GSAM 447.3Гьаб иш байбихьаралдаса гьанжегӀан дагьабги гӀемерабги жиндир хӀалтӀуда гъорлъ вукӀиналъ, дица гьаниб абизе бокьун буго: тӀаде рехсараб нугӀлъи киналго рахъазда тӀубана. Ракьалъул бутӀаби ралагьизе байбихьараб мехалда, $6,000-алъул къимат бугеб бутӀа нижер $4,000-алъ щвана. Цо диналъул яцалъ абуна, жиндир бугеб бакӀ бичизе кӀуни $1,000 кьела абун. Гьелъ гьебго мехалда бичиялъе жиндир боцӀи-мал вакиласухъ кьуна. Гьес гьелда абуна, лъураб къимат цӀакъго гӀодоб буго абун. КӀиго анкьалда жаниб гьелъул бакӀ тӀоцебе жинца лъураб къиматалдаса $1,000-алъ цӀикӀкӀун бичана ва гьелъ жинца кьела абураб гӀарац кьуна. Цоги мискинав диналъул вацасда жамагӀаталъул рукъ кин базе кӀолебали лъалароан. Амма гьес абулеб букӀана: «БетӀергьанас гьеб гьабизе кколин абулеб бугони, Гьес цо нух рагьила». Жиндир цо гӀагарав чиясул ирс рикьиялъул иш тӀубан, жиндие гьелдасан $20,000 щун бугеблъи лъараб мехалъ, гьев гӀажаиблъана. Гьес рукъ баялъе $1,000 кьуна, гьединго жиндие рукъ базе жамагӀаталъул ракьалъул лъабабилеб бутӀа босана. Гьедин гьес кӀиго рахъалдалъун жамгӀияталъул хӀал бигьалъизабуна.
GSAM 448Сан-Францискоялъе кьураб кӀвар бугеб лъикӀлъи
GSAM 448.1Гьедин, рукъ балеб заманалда комитеталъе щварал садакъаби ва лъикӀлъаби гӀемер рехсезе кӀолаан. Ракьги цадахъ жамагӀаталъул рукъ базе $14,000-алъул гӀагарлъухъ харж лъугьана, ва гьеб харжалъул бащалъиялдаса цӀикӀкӀараб бутӀа рукъ бан лъугӀилалдего садакъабаздалъун тӀубазабун букӀана абуни, гьеб гӀола. Рукъ бараб Лагуна къватӀ шагьаралъул школазе къачӀарал рукъзал къваригӀун рукӀараб бакӀалда букӀана. Гьединлъидал, рукъалъул тӀох базе цебего школазул нухмалъулел рачӀана, школа тӀобитӀизе гьелъул гъоркьисел тӀукьдузул рукъзал кириялъе росизе. КӀиго соналда гӀагарлъараб заманалъ моцӀалъ щолеб рукъзалъул лъабкъоялда анцӀила щуго долларалъул кириялъ налъиялъухъ кьезе кколеб тӀадаб гӀарацги къоялъул харжги тӀубазабуна. Гьединлъидал жамгӀияталъ жиндие данделъизе кӀвараб гӀарац хутӀараб налъи тӀубазабиялъе кьезе рес щвана.
GSAM 448Лъедалъун сах гьарулеб дарманхана
GSAM 448.2Гьеб мехалда лъугьараб налъиялъул гӀисинаб бутӀа гьанже хутӀун буго. ЖамагӀаталъул рукъалъул ракьалъул гъоркьисеб тӀукьдузда, кинабго къайи-къоно бугеб, лъедалъун сах гьарулеб дарманхана буго. Гьелъул гӀарцул цониги захӀмалъи гьечӀо, ва гьелъул къимат хутӀараб налъиялдаса цӀакъ цӀикӀкӀараб буго. Гьеб налъиги хехго араб заманалъул ишлъун лъугьина.
GSAM 448.3ГӀадамаз хӀакъикъат къабул гьабиялда хурхараб нугӀлъиялъул бутӀа бищун гӀажаибаб къагӀидаялда тӀубана. АнцӀ-анцӀ гурелги, нус-нус гӀадамаз гьеб шагьаралда хӀакъикъаталъул канлъи къабул гьабуна. Гьанже гьел тӀолабго ракьалъул батӀи-батӀиял бакӀазда тӀибитӀун руго. Заман-заманалда дун Сан-Францискоялде щолеб мехалда, цебе гьезгун дандчӀваралдаса нахъе хӀакъикъат къабул гьабурал кӀиясдаса анцӀгоялде гӀадамал дида рихьула; ва гьеб ахир гуро.
GSAM 449ЖамагӀаталъул кӀудияв Уайтил хвей
GSAM 449.11880 соналъул гӀагарлъухъ Уайт ханумалъе Авараглъиялъул РухӀалдалъун малъи кьуна: жиндир рос, жамагӀаталъул кӀудияв Джеймс Уайт, жинца рачун рукӀарал гӀемерал тӀадал ишал ва жавабчилъи жинда тӀаса росун, гьел цогидазул ва гӀолилазул кверазде кьезе ккола. Гьев живго «жиндир ахираб хисизе хӀадурлъизе» ккола — гьелъул магӀна букӀана, гьесул ракьалдисеб гӀумру хехго лъугӀизе буго абураб. Гьес гьаб малъиялда гӀенеккизе байбихьана; гьеб заманалде рекъон букӀана, щайгурелъул 1881 соналъ гьесул хӀалтӀаби лъугӀана, ва гьев ГӀисада жанив кьижана. Июлалъул 31-абилеб къоялъ гьев маляриялъул гьохьалда ккана. Августалъул 3-абилеб къоялъ гьев рокъоса Батл-Крикалъул сахлъи лъикӀ гьабулеб рокъове вачана. Гьениб гьесие гьабизе бегьулеб кинабго тӀадчӀей ва кӀвар кьей гьабуна, амма гьелъ пайда гьабичӀо. Гьесул хӀал дагьабги квешлъулеб букӀана. Унти байбихьаралдасаго «жиндир ахираб хиси» бачӀун бугоян гьесда ракӀалъ лъалаан.
GSAM 449ЖамагӀаталъул кӀудияв Смитил бицен
GSAM 449.2Гьаб лъугьа-бахъиналъул хӀакъалъулъ бицунев, жамагӀаталъул кӀудияв Юрайа Смит абула: «Гьес хун къоялъул хӀал лъикӀабалдаса дагьабги лъикӀаблъун букӀине кӀолаан абизе захӀмат буго. Унтиялъул ахирал лъабго къоялъ, гьесда кинабго лъалеб букӀарабго заманалъ, гьес абулеб букӀана жиндир черхалда унти гьечӀо абун. Гьеб лъикӀаб Шамат къоялъ къалъудаса хадуб, гьесул гӀумру дагь-дагьккун лъугӀулеб мехалда, ракӀбацӀцӀадал ва магӀу чвахулел гӀемерал гьудулзаби рукӀана рукъалъул жанирги гӀагардаги. Тинчаб кьижиялде унев гӀадин, гьев хун ана; кинабго лъугӀун хадуб, гьесул гьумералъул киналго гӀаламатазда гьурмаб ракӀалъул парахатлъи хутӀун бугеб гӀадин букӀана. Гьаб дугӀаялъе жаваб щвараб гӀадин букӀана:
GSAM 449.4Хун мехалъ гьесул 60 сон ва 2 къо тӀубан букӀана. Батл-Крикалда гьесда кьолеб адаб гьал ишаздасан бихьана: августалъул 13-абилеб къоялъ гьев вукъизе 2500-алдаса дагь гьечӀел гӀадамал рачӀун рукӀана. Оук-Хилл хабалалъул гьесул ахираб хӀухьбахъиялъул бакӀалде щвезегӀан, гьесда хадур 95 гьакил къокъа ва гӀемерал лъелъелъ унел гӀадамал ана.
GSAM 450.1Гьес хун хадуб «Халгьаби ва чапар» газеталда рахъарал гӀемерал нугӀлъабазул гьоркьосан, жамагӀаталъул кӀудияв С. Н. Хаскеллил каламалъ хъвараб гьаб бутӀа рачӀинабула:—
GSAM 450.2«ЦӀакъго гӀемерисел къваригӀарал хӀалазда гьесул лъикӀаб гӀакълуялъул хӀукму ракӀалде босулеб мехалда; гьалатӀ ккаразде, жинда квешаб гьабуразде щвезегӀан, жиндие гьез тавба гьабураблъиялъул гӀаламатал рихьараб мехалъ, гьес бихьизабураб ракӀалъул мацӀцӀалъи ва рухӀалъул кӀудияблъи ракӀалде босулеб мехалда; гьединго жив ритӀухъаб бугин божулеб жоялде гьесул рокьи ракӀалде босулеб мехалда, дие ритӀухъго абизе кӀола: Исраилалъул эмен хун вуго. Гьев хӀухь бахъун вугеб заманалда, хӀалтӀудаги гӀемерал гӀадамаздаги гьесул цебе бихьиялъул ва инсуда гӀадаб кӀвар кьеялъул къваригӀин лъазе буго».
GSAM 450.3Гьев хун хадуб, нилъер тушбабаз абуна, гьанже Хабар тӀибитӀизабиялъул хӀалтӀи чӀезе кколин. Гьедин лъугьинчӀо. Аллагьасул квералда гъоркь гьес гӀуцӀарал идараби дагьабги кӀудиялъун лъугьине рукӀана; гьел «БетӀергьанасул къарал гъутӀби» гӀадин рукӀине рукӀана, гьездасан гӀемерал, пихъ кьолел гӀаркьалаби тӀибитӀизе рукӀана.
GSAM 450Диналда хурхарал къанунал рахъизе ругеблъи цебеккун бицен
GSAM 450.4Лъабабилев малаикасул хабар тӀибитӀизабулез, Загьир гьабиялъул тӀехьалъул 13-абилеб бетӀералъул авараглъиялда рекъон, гьадин абуралдаса нахъе 58 сон араб буго: Цолъарал Штатаздаги цогидал бакӀаздаги, Аллагьасул амруял цӀуниялъухъ гӀадамазе гӀазаб-гӀакъуба кьолеб заман бачӀина абун. Уайт ханумалъ хъвараб «ТӀоцересел хъвай-хъвагӀаял» тӀехьалда гьаб малъиялъул хӀакъалъулъ нилъеца гьадин цӀалула:—
GSAM 450.5«Малаикас абуна: „Нуж ралагье!“ Дир кӀвар буссана квешлъи гьабулезде, яги божи-иман гьечӀезде. Гьел киназулго ракӀ хӀаракаталде бачӀун букӀана. Аллагьасул халкъалда бугеб хӀаракаталъ ва къуваталъ гьел рахӀат гьечӀого гьарун, гьезул ццим бахъинабун букӀана. Кинабго рахъалда гъалмагъир, гъалмагъир букӀана. Аллагьасул канлъи ва къуват бугеб гӀадамазул гӀуцӀиялде данде гьарулел ишал дида рихьана. Гьезул гӀагарлъухъ бецӀлъи цӀикӀкӀунеб букӀана; амма Аллагьасул разилъиялда ва Гьесда божун, гьел щулаго чӀун рукӀана. Гьел хӀалхьуларел дида рихьана; хадуб гьел ракӀ-ракӀалъ Аллагьасде ахӀулел дида рагӀана. Къаси-къад гьезул ахӀи къотӀулароан: „Аллагь, Дур бокьи тӀубаги! Дур цӀар тӀадегӀан гьабизе бегьулеб бугони, Дур халкъалъе хвасарлъиялъул нух рагье! Ниж хвасар гьаре нижер гӀагарлъухъ ругел бутӀрузда божулездаса. Гьез ниж чӀвазе тӀамун руго; амма Дур квералъ хвасарлъи рачӀинабизе кӀола“».2
GSAM 451.1«Хадуб дида рихьана ракьалъул нухмалъулел бихьинал цадахъ маслихӀат гьарулел, ва ШайтӀанги гьесул малаикзабиги гьезул гӀагарлъухъ хӀалтӀулел. Дида хъвараб кагъат бихьана, гьелъул нусхаби улкаялъул батӀи-батӀиял бакӀазда тӀибитӀун рукӀана. Гьелъул амру букӀана: мукъадасал гӀадамаз жидер хасаб божи-иман тун, Шамат къо цӀуни тун ва Анкьил тӀоцебесеб къо цӀуни гьабичӀони, цо заман иналъул хадуб гӀадамазе гьел чӀвазе ихтияр буго абун».3
GSAM 451Америкаялда диналъухъ гӀазаб кьей
GSAM 451.2Нилъер данде чӀаразе бицун букӀана: гьаб улкаялда диналъухъ гӀазаб кьей щибаб мехалъги лъугьине бегьуларо, щайгурелъул Америкалъул Цолъарал Штатазул Конституциялда абун буго: «Конгрессалъ дин хӀукуматалъул къагӀидаялда гӀуцӀиялъе, яги гьеб дин эркенго тӀубазабиялъе къотӀи гьабиялъе хӀукму кьолеб закон бахъизе бегьуларо». Гьелда тӀадеги, цӀикӀкӀарал штатазул «Ихтияразул биллалъ» диниял законал рахъизе бегьуларилан абула. Гьедин бицун букӀаниги, нилъер халкъалъ цӀуниялъул хабар тӀибитӀизабиялда ва рачӀунел дандчӀваязе хӀадурлъизе кколеблъи лъазабиялда тӀад хӀалтӀи гьабулеб букӀана.
GSAM 451.31863 соналъ гӀуцӀана цо гӀуцӀи. Гьелъул мурад букӀана, дин тӀубазабизе чагӀи тӀамизе рес букӀине, Цолъарал Штатазул Конституция ва улкаялъул законал хисизари. Гьал пикрабазул рахъ кколел чагӀи гьадин хехго цӀикӀкӀана, ва чагӀи тӀад регӀун битӀараб гьабизариялъул, хасго анкьил тӀоцебесеб къо цӀунизабиялъул, пикру гьадин тӀибитӀана, цӀикӀкӀарал штатазда гӀазаб кьей хӀакъикъаталда байбихьана. Жидер намусалда рекъон цогидаб къо цӀунулел чагӀазе рес кьолел законал ругел штатаздаги гьедин лъугьана, ва анкьил тӀоцебесеб къо цӀунуларел чагӀи турмаялде къана.
GSAM 452Нусиялда анцӀила анлъго ккун къай
GSAM 452.1Дир цебе буго 1878 соналдаса 1896 соналъул марталде щвезегӀан Америкаялда Анкьабилеб къоялъул адвентистал ккун къаялъул нусиялда анцӀила анлъго ишалъул сияхӀ. Гьезул нусиялда ичӀго чиясда гӀайиб лъуна. Гьезул гӀемерал къогоялдаса лъабкъого къоялде щвезегӀан турмаялда рукӀана, ва анцӀила кӀигоялда гӀагарун чагӀи чагӀи чӀваразда, рукъунелазда ва цӀакъго квешал такъсирал гьарулазда цадахъ «рахсалда рихьарал хӀалтӀухъабазул къокъаялда» хӀалтӀизе тӀамуна. Щибаб ишалда гьезие тамихӀ кьолел чагӀазги гьел ракьцоязул бищун лъикӀал чагӀилан къабул гьаруна.
GSAM 452Диналъул эркенлъиялъул жамгӀият
GSAM 452.21889 соналъул июлалъул 21 къоялъ Батл-Крикалда, Мичиганалда, Миллияб диналъул эркенлъиялъул жамгӀият абураб жамгӀият гӀуцӀана. Гьелъул мурад букӀана диниял законал рахъиялде данде чӀей, диналъул ва ракьцоязул хӀукуматалъул гьоркьорлъаби хӀакъикъаталда кигӀанал ругелали халкъалда лъазари, ва намусалъул гӀиллаялдалъун гӀазаб кьолезе кумек гьаби. Гьаб жамгӀияталъ цӀакъ гӀемераб хӀалтӀи гьабуна тӀахьал тӀиритӀизариялдаги, нилъерго улкаялда гьаб заманалъул тӀадал ишал ва хӀинкъи халкъалда лъазариялдаги. ХӀакъикъаталда, гьелъ кӀудияб хӀалтӀи гьабуна Загьир гьабиялъул 14:9-12 хабаралда жанир ругел цӀуниялъул рагӀаби тӀиритӀизариялда.
GSAM 452Дуниялал газетазул кумек
GSAM 452.3Гьеб мехалда Анкьабилеб къоялъул адвентистазда данде кьолеб букӀараб гӀазаб «Нью-Йорк Сан», «Нью-Йорк Уорлд», «Чикаго Интер Оушен» ва цогидалги газетазул редакциялъул макъалабазда рехсана. Жиндирго намусалъул рагӀи тӀубазабиялъухъ ва амруялда хасабго рехсараб къо цӀуниялъухъ Цолъарал Штатазул ракьцоясе гьабулеб зулмуялъул хӀакъалъулъ рагьун бицунеб макъалаби рахъана. Гьадинал газетазул макъалабаздалъун гьаб суал миллионаз цӀалулезул цебе лъуна. Цо моцӀалъулъ Лъабабилев малаикасул хабаралъул аслияб хӀакъикъат 20 соналдаса цӀикӀкӀараб заманалъулъ нижеда щвезаризе кӀурал чагӀаздаса гӀемеразда рагӀизабуна.
GSAM 453Чиясул ццимги БетӀерасде рецц кьолеблъун лъугьин
GSAM 453.1Гьедин бихьула: Аллагьасул хӀалтӀи гьоркьоб къотӀизе чагӀаз гьарурал хӀаракатазги, ункъабилеб амруялда тӀадкъараб Шамат къоялда данде цогидаб къо цӀуниялъе квербакъулел законал рахъизе гьарурал хӀаракатазги хӀакъикъат дагьабги хехго цебетӀезе нух рагьизабуна.
GSAM 453.2Гьал ресаздалъун чанго моцӀалъулъ тӀубараб жоялъул хӀакъалъулъ пикру гьабидал, Мукъадасал ТӀахьазул кӀиго бакӀ цӀакъго ракӀалде рачӀуна. Цоялда абула: «ХӀакъикъаталда данде нижеда щибниги гьабизе кӀоларо, хӀакъикъаталъул рахъалъ гурони;»4 Цогидаб бакӀалда: «ХӀакъикъаталда чиясул ццималъ Дуде рецц кьела; ццималъул хутӀараб бутӀа Дуда кквезабила».5
GSAM 453Анкьил тӀоцебесеб къоялъул законазул хӀакъалъулъ цебеккун бицараб
GSAM 453.31885 соналъ басмаялде бахъараб «НугӀлъи» № 32 тӀехьалда буго Цолъарал Штатазда анкьил тӀоцебесеб къоялъул законал кин рахъизе ругелали бицунеб рагӀи. Гьелда абула: «Халкъалъул рокьи ва квербакъи щвеялъе законал рахъулез анкьил тӀоцебесеб къоялъул закон бачӀине гьабулеб тӀалаб къабул гьабила».6 Гьаб кин тӀубан бугелали дагьаб заманалъ хал гьабила.
GSAM 453ТӀолдуниялалъул бихьизабиялъул закон
GSAM 453.41892 соналъ Конгрессалда тӀалаб гьабуна: гьеб соналъул майалдаса октябралде Иллинойсалъул Чикагоялда тӀобитӀизе бугеб ТӀолдуниялалъул бихьизаби анкьил тӀоцебесеб къоялъ рагьизе бегьуларилан закон бахъизе. Гьадинаб закон 1892 соналъул июлалъул 19 къоялъ бахъана, тӀаде рехсараб цебеккун бицараб жоялдаго рекъараб тӀалабалъул къуваталъул гъоркь. РакӀалдаги лъе, гьаб букӀана Шималияб Америкалъул Цолъарал Штатазул Конгрессалъ Шамат къоялъул суалалъе тӀоцебесеб нухалъ закон бахъи.
GSAM 453.5ЖамагӀатаз цӀаразул кӀудиял сияхӀалги, гьариялги, телеграммабиги ритӀана. Гьез Конгрессалда гьариял гурелги, конгрессменазда лъикӀлъиялда (?) лъазабулеб букӀана: «Гьадин нижедаго ва цоцазда тӀад рагӀи кьолеб буго, гьаб заманалдаса нахъе, гьал хӀукмабазда рехсарал шартӀазул гъоркь гурони, ТӀолдуниялалъул бихьизабиялъе цогидаб щибниги кумекалъул рахъалъ гьаракь кьолев Конгрессалъул щивниги членасе, сенаторасе яги вакиласе, щибабго хъулухъалъе ва божи тӀад кьолеб бакӀалъе гьаракь кьезе яги квербакъизе ниж разилъиларо». Гьел шартӀал рукӀана бихьизаби анкьил тӀоцебесеб къоялъ къан букӀине.
GSAM 454Конгрессалда бицарал рагӀаби, 1892
GSAM 454.1Закон къабул гьабулеб мехалъ Конгрессалда бицараб жоялъул мисаллъун гьаб цӀале:
GSAM 454.1«Дир бокьила Цолъарал Штатазул Конгрессалъ рагьун хъван, гьаб къабул гьабулареблъи бихьизабулеб кагъат бачӀараб бихьизе. Гьеб хъвай. Нужеда гьеб кин хъвазе кӀолеб? ... Нужер бахӀарчилъи бугони, гьеб рагӀабаздалъун загьир гьабе; нужер бахӀарчилъи бугони, гьелъул рахъ ккве. Гьелъул рахъалъ гьаракь кьуразул чан чиясда гьанире мухӀканго нахъ вачӀине кӀолеб? Цониги вукӀинарилан дир хьул буго. Гьелда данде чӀун, нужедаго хӀинкъи тӀад ккола».
GSAM 454ЖамагӀаталъул чӀухӀи
GSAM 454.2Гьаб закон бахъизе Конгрессалда тӀалаб гьабун, гьеб тӀубазабизабурал чагӀаз гьеб диниял законал рахъиялъул жидецаго тӀамурал мурадазулъ кӀудияб бергьенлъун рикӀкӀараблъи рагьула гьеб хадубго гьезул цо машгьурав диналъул хъулухъчияс Питтсбургалда, Пенсильваниялда, насихӀаталда абураб жоялдасан:
GSAM 454.3«ЖамагӀаталъ кӀудиял сиясиял ва хӀукуматалъул гӀуцӀабазда къуват бугеблъи ахирисеб ТӀолдуниялалъул бихьизабиялъул ишалъ бищунго рагьун бихьизабуна. Улкаялъул бищун тӀадегӀанаб гӀуцӀи — Цолъарал Штатазул Сенаталъ диналъул гьаракь рагӀун, бихьизабиялъе $5,000,000 кьолеб закон къабул гьабуна, кӀудияб бихьизабиялъул нуцӀби анкьил тӀоцебесеб къоялъ рагьизе бегьуларилан жамагӀаталъ тӀамураб шартӀалъул гъоркь. Гьаб кӀудияб лъикӀаб жоялъ масихӀчиясул ракӀалде бачӀуна: гьаб гьабизе кӀолеб бугони, гьадинабго хӀажатаб цогидаб хӀалтӀиги гьабизе кӀола. ЖамагӀаталъул къуват даимго цӀикӀкӀунеб буго, ва гьелъул гьаракь цебесеб заманалдаса гӀемер нухаз рачӀунел соназда рагӀизе буго».
GSAM 454.3Гьедин нилъеда бихьула 1885 соналъ кьураб НугӀлъи тӀубараб ва тӀубалеб бугеб куц.
GSAM 455Католиказул ва протестантазул цолъи
GSAM 455.1Гьелда хурхун нилъеда ракӀалде бачӀинабила 1885 соналъ цебеккун бицараб цогидабги жо, гьебги «НугӀлъи» № 32 тӀехьалда буго:
GSAM 455.2«Протестантлъиялъ кӀкӀалахъ рахъун Рималъул хӀукуматалъул квер кквезе жиндир квер битӀараб мехалъ; гьелъ кӀкӀалалда тӀасан рухӀазда гьоркьорлъи гьарулазул квер кквезе квер битӀараб мехалъ; гьаб лъабго рахъалъул цолъиялъул къуваталъул гъоркь, нилъер улкаялъ протестантазул ва республикаб хӀукуматалъул Конституциялъул щибабго аслу инкар гьабун, папасул гьерсал ва рекӀкӀ лъуразаби тӀиритӀизариялъе ресал гӀуцӀараб мехалъ, нилъеда лъазе бегьула: ШайтӀанасул хӀайран гьарулел хӀалтӀабазул заман бачӀун буго, ва ахир гӀагарлъун буго».7
GSAM 455.3Гьаб цебеккун бицараб жоялъул тӀоцебесеб бутӀа гьанже тӀубалеб бугеблъи бихьизабизе, нилъер сверухъ лъугьунеб жоялде балагьи ккола. Балагье протестантазде: диналъул хъулухъчагӀазги халкъалъги католиказул разилъи щвезе хӀаракат бахъула, гьел жидер данделъабазде рачӀине ахӀула ва гьедин цебехун. РакӀалда лъе: гьаб рахъалъ гьанже бихьулеб жоялъул цониги цӀакъ дагьаб гӀаламатги 1885 соналъ, тӀаде рехсараб НугӀлъи кьураб мехалъ, бихьулареб букӀана.
GSAM 455.4Протестантаз папасул рахъ кколезул квер ва кумек кигӀан тӀалаб гьабулебали бихьизабизе, 1896 соналъул марталъул 18 къоялъул Канзас-Ситиялъул (Миссури) «ЦӀва» газеталдаса рагӀаби рачунел руго.
GSAM 455Методистал ва Мукъадасав Патрикил къо
GSAM 455.51896 соналъул марталъул 17 къоялъ, Мукъадасав Патрикил къоялъ, Канзас-Ситиялъул, Миссури, Коутсил операялъул рукъалда Канзас-Ситиялъул бетӀераб методистазул жамагӀаталъул пастор доктор Митчелл кӀалъана. «ЦӀва» газеталъ гьесул кӀалъаялъул цо бутӀаялъул бицана «драмаялъул гӀисинаб сурин» абун. Доктор Митчеллица гьаб бицараб мехалъ, халкъалъ цӀакъго кверал речӀчӀана:
GSAM 455.6«Диналъул фанатизм — лъай гьечӀолъиялъул лъимер буго. Нилъеда нилъер мадугьалзаби кколеб къагӀидаялда лъаларелъул, нилъ диналъул фанатизмалда руго. Ниж протестантазда католиказул хӀакъалъулъ рагӀиялъул гъорлъ лъезе кӀоларел жал ритӀарал ругилан божизабизе малъун буго. Католиказдаги протестантазул хӀакъалъулъ гьединго малъун буго. Гьанже нилъ цоцазул беразде балагьизе ва цоцазул кверал кквезе гӀагарлъидал, цоцазул хӀакъалъулъ нилъер гъалатӀал пикраби загьирлъула; нилъ цоцазда дагьабги лъикӀ лъалелани, нилъеда цоцал дагьабги лъикӀ рокьилаан. Нилъ цоцаздаса рикӀкӀад чӀун, цоцазде гӀайиб лъолел рукӀана. Баракатав МасихӀасул хадуб унелазе гьеб намус гьечӀолъи буго. ТӀолалго масихӀчагӀи цогоябго хирияб биялдалъун хвасар гьарун руго; цогоябго Аллагьасул рахӀматалъ нилъие квербакъула, ва нилъ цогоябго зобалде щвезе хьул лъун руго. Вацал, абе, нилъ гьаниб гъоркь цоцазда лъай-хъвай гьабизе кколаро-ищ!»
GSAM 456.1«ЦӀва» газеталъ хадуб абула:
GSAM 456.2«Гьелдаса хадуб доктор Митчелл жиндир нахъа кӀусарав Далтон инсухъе [католиказул кашиш] вуссана ва квер битӀун абуна: “Гьаниб буго дир квер, диналъул вац Далтон”. Далтон эмен тӀаде вахъун, битӀараб квер ккуна, ва доктор Митчеллица гьеб хъамулеб мехалъ абуна: “Ракьалда цо шагьаралда гьадин гӀемераб заманалда гӀумру гьабун хадуб, зобалда нилъ цоцазда лъай-хъвай гьабизе малаик кколевани, гьеб цӀакъ кӀудияб намус гьечӀолъи букӀинаан. Нилъ гьаниб ракьалда лъай-хъвай гьабила”. Халкъалъ кверал речӀчӀана, ва Далтон эмен нахъ кӀусараб мехалъ доктор Митчеллица жиндир кӀалъай хадубги гьабуна».
GSAM 456КӀудияб ва хӀукму къотӀулеб жо
GSAM 456.3Австралиялъул Мельбурналдаса 1892 соналъул февралалъул 18 къоялъул цогидаб кагъаталдаса рагӀаби рачунел руго:
GSAM 456.3«Дида тӀолабго зоб бихьизабуна лъугьа-бахъиназул цебетӀеялде балагьулеб бугеб къагӀидаялда. Ракьалда Аллагьасул хӀукуматалъул хӀакъалъулъ кӀудияб ва халат бахъараб дагӀба-рагӀиялъулъ хӀукму къотӀулеб заман загьирлъизе буго. КӀудияб ва хӀукму къотӀулеб жо лъугьине буго, ва гьеб цӀакъ хехго».
GSAM 456Судья Бруэрил «МасихӀияб халкъ»
GSAM 456.4Гьаб кагъат хъвараб къоялдаса анцӀила цо къо ун хадуб, гьеб Цолъарал Штатазде щвезегӀан, цо лъугьа-бахъин лъугьана. Протестантазги католиказги гьеб гьаб халкъалъул къисматалъе хӀукму къотӀулеб жоялъун рикӀкӀуна. Дица бицунеб буго Цолъарал Штатазул ТӀадегӀанаб Судалъул хӀукмуялъул, гьеб бетӀерав судья Бруэрица февралалъул 29 къоялъ кьуна: «Гьаб масихӀияб халкъ буго». Цебе бихьизабухъе, гьебго соналъул июлалъул 19 къоялъ ТӀолдуниялалъул бихьизаби анкьил тӀоцебесеб къоялъ къаялъул закон бахъана. Гьеб бахъизе цӀакъ гьарулел рукӀарал диналъул хъулухъчагӀаз къуваталъул гьариял гьаруна: ТӀадегӀанаб Судалъ гьаб масихӀияб халкъилан лъазабун бугелъул, масихӀияб Шамат къо хӀурмат гьечӀого гьабиялдаса цӀунизе кколилан. Миллияб хиса-басиялъул партиялъги гьединго пикру гьабуна: гьаб масихӀияб халкъ бугелъул, Аллагь ва Гьесул законал хӀукуматалъул аслулъун къабул гьаризе ккола, ва гьедин цебехун. ХӀакъикъаталда, гьаб ахирисеб дагӀба-рагӀиялда кӀудияб ва хӀукму къотӀулеб жо лъугьана, «ва гьеб цӀакъ хехго».
GSAM 457НекӀсиял аварагзаби
GSAM 457.1Аллагьасул лагъзабазе, аварагзабазе, кьурал цебетӀамиязул кӀиго тайпа букӀараблъун бихьулаан. Цо тайпаялъе «рорчӀуда бугеб мехалъ цебетӀами» абулаан: чиясда цебетӀами бихьулеб мехалъ цогидазда гьев вихьизе кӀолаан. Цогидаб тайпаялъе «сордо цебетӀамиял» абулаан. ТӀоцебесеб тайпаялъул 1 Самуилил 3:1 бакӀалда рехсола, гьениб гӀисинав Самуилгун лъугьараб жо гьал рагӀабаздалъун бицуна: «Гьел къоязда БетӀерасул рагӀи хирияб букӀана; рорчӀуда бугеб мехалъ цебетӀами гьечӀеб букӀана».
GSAM 457РорчӀуда бугеб мехалъ цебетӀамиял
GSAM 457.2Гьадинаб цебетӀами (рорчӀуда бугеб мехалъ цебетӀами) букӀана авараг Езекиилида БетӀерасул квер тӀад букӀараб мехалъ. Ягьудиялъул кӀудиял чагӀи гьесул цебе кӀусун рукӀаго, гьезда гьев рорчӀуда бугеб мехалъ цебетӀами бихьулев вукӀаго вихьана.8 Цогидаб нухалъ халдеязул хӀакимзабазул гьоркьов авараг Даниилида цебетӀами бихьана. Гьел гьенир хутӀаралани, гьезда гьев цебетӀами бихьулев вукӀаго вихьизе кӀолаан, амма «гьезда цӀакъ кӀудияб хӀинкъи тӀаде ккана, гьелъ гьел балъго рукӀине рорчӀун рана».9
GSAM 457Уайт ханумалъул сордо цебетӀамиял
GSAM 457.3Уайт ханумалъул тӀоцересел цебетӀамиял тӀолалго рорчӀуда бугеб мехалъ цебетӀамиял рукӀана. 1884 соналдаса нахъе, гьаб рахъалъ цебетӀамиязул куц хисана: гьанже гьел Мукъадасал ТӀахьазда «сордо цебетӀамиял» абураб тайпаялъул руго. Гьел гӀадатиял макьаби гуро, амма цо гьебго канлъул малаик жийго цее загьирлъула, цебесел соназда рорчӀуда бугеб мехалъ цебетӀамиязда гӀадин малъа-хъваял кьола. «Сордо цебетӀамиязул» гӀемерал мисалал Библиялда хъван руго; гьеб бигьаялда бихьула Байбихьи 46:2; Даниил 2:19; 7:13; ХӀалтӀаби 16:9; 18:9; 23:11; 27:23-25 цӀалидал.
GSAM 458.1Уайт ханумалъул гьал сордо цебетӀамиязда гӀемерал кӀвар бугел цебеккун бицарал жал кьуна, ва гьел бищунго мухӀканго тӀурана, цебе рехсараб къагӀидаялда. Гьанже дица гьелъие хадусел соназда бихьизабурал цо-цо цебетӀамиязул бицине буго.
GSAM 458Вашингтоналде ин
GSAM 458.21893 соналъ Уайт ханумалъ абуна:
GSAM 458.2«Гьанже Батл-Крикалда цӀакъ гӀемерал ишал цолъизарулел руго. Гьел ишал рикьун, цогидал шагьаразда лъуралани, гьеб Аллагьасул къагӀидаялда рекъараб букӀинаан, щайгурелъул канлъиялъги лъаялъги цогидал бакӀазе баракат кьезе кӀолаан. БетӀерасул бокьуларо Батл-Крикалда кӀиабилеб Иерусалим букӀине. Аллагьасул ирода тӀубазабулеб бугони, къуватал хиса-басиялги куц хисиялги, ресал ва идараби цогидал бакӀазде рачӀинариялги гьаризе ккела».
GSAM 458.31903 соналъул марталда Оклендалда, Калифорниялда, ТӀолабго жамагӀаталъул конференциялда гьелъ абуна:
GSAM 458.3«ГӀемерал соназ нилъер халкъалда цӀуниялъул рагӀи бицун буго: Батл-Крикалдаса къватӀире рачӀа. Амма гьенир гӀуцӀун ругел гӀемерал ишазул гӀиллаялдалъун, гьенир хутӀи бигьа букӀана, ва чагӀазда щай жидер ине кколебали бихьулареб букӀана».
GSAM 458.4«Цогидаб бакӀалда гӀумру гьабизе лъугьиналъул хӀакъалъулъ кьураб суалалъе жаваб гьабун, дица абула: гьабизе ккола. ТӀолабго жамагӀаталъул конференциялъул идараби ва басмаялъул хӀалтӀи Батл-Крикалдаса рачӀинари. Дида лъаларо гьеб бакӀ киб букӀинебали, Атлантикалъул ралъдал рагӀалда яги цогидаб бакӀалда. Амма гьаб дица бицине буго: Батл-Крикалда “Халгьаби ва чапар” газеталъул идара нахъеги базе щибаб мехалъги цо гамачӀги цо кирпичги лъугеги. Аллагьасда гьелъие дагьабги лъикӀаб бакӀ буго».
GSAM 458.5Гьаб малъа-хъвай рагӀун хадуб божулезул конференциялъ гьаракь кьуна: «ТӀолабго жамагӀаталъул конференциялъул идараби Батл-Крикалдаса, Мичиганалдаса, Атлантикалъул ралъдал рагӀалъ цо бакӀалде рачӀинаризе».
GSAM 459.1ТӀолабго жамагӀаталъул конференциялъул сессиялда хадуб Батл-Крикалда тӀобитӀараб ТӀолабго жамагӀаталъул конференциялъул советалда гьаракь кьуна: «ТӀолабго жамагӀаталъул конференциялъул бетӀераб идара Нью-Йорк шагьаралда гӀагарун букӀиналъул рахъ нижеда ккола». Гьелда рекъон, рекъараб бакӀ балагьизе кӀудияб комитет тӀамуна. Комитеталъ жидер план Уайт ханумалда лъазабуна ва гьелъухъ жидее цогидабги канлъи бугищан гьикъана. Жавабалъе гьелъ абуна:
GSAM 459.2«БетӀерас нилъее кумек гьабеги, бичӀчӀиялда ва как-бусен гьабун цебехун иналъе. Дида мухӀканго лъала: Гьесул бокьун буго, нилъер Басмаялде бахъулеб идара киб лъезе кколебали нилъеда лъазе, ва гьеб цӀакъ хехго. Дида ракӀчӀун буго: нилъер цогоябго хӀинкъи гьечӀеб нух буго, накӀкӀ анебго мехалда ине хӀадур рукӀин. Нилъ дугӀа гьабила, Гьес нилъее нух малъизе. Гьесул къайимлъиялдалъун Гьес бихьизабун буго нилъ Батл-Крикалдаса ине Гьесул бокьун бугеблъи....
GSAM 459.3«Нью-Йоркалда хӀалтӀи гьабизе ккола, амма нилъер Басмаялде бахъулеб идара гьениб гӀуцӀизе кколебали дида бицине кӀоларо. Дие щвараб канлъи гьадин иналъул рахъ кквезе гӀей гьабулеб мухӀканаб жоялъун дица рикӀкӀунаро».
GSAM 459.4КӀиго анкьалда гӀагарун Нью-Йорк шагьаралдаги гьелъул сверухъ бугел шагьараздаги балагьун хадуб, комитеталда Басмаялде бахъулеб идараялъе рекъараб бакӀ батичӀо. Гьеб мехалда майалъул 30 къоялъул кагъат бачӀана; гьелда Уайт ханумалъ абуна:
GSAM 459.5«Нилъер диналъул вацаз “Халгьаби ва чапар” Басмаялде бахъулеб идараялъе бакӀ балагьулеб мехалъ, гьез БетӀерасул цӀакъго тӀалаб гьабизе ккола. Гьел цӀакъго хӀинкъиялда, рорчӀуда ва как-бусен гьабун, жидерго къуват гьечӀолъи даимго ракӀалда лъун, цебехун ине ккола. Нилъ чиясул пикруялда тӀасан божизе бегьуларо. Нилъ Аллагьас кьолеб хӀикмат тӀалаб гьабизе ккола....
GSAM 459.6«Идара Нью-Йоркалда гӀуцӀиялъул хӀакъалъулъ дица абизе ккола: цӀунун рукӀа. Гьеб Нью-Йоркалда гӀагарун букӀиналъул рахъ дида кколаро. Дида гьанже тӀолалго гӀиллаби рицине кӀоларо, амма дида мухӀканго лъала: гьеб шагьаралдаса 30 милалъулъ бугеб щибаб бакӀ цӀакъ гӀагараб букӀина. Цогидал бакӀазул сверухълъиялъул хал гьабе. Дида мухӀканго лъала: Вашингтоналъул, Колумбия округалъул, пайдаби гъваридго хал гьаризе ккола.
GSAM 460.1«Нилъ гьаб идара шагьаралда яги шагьаралъул рагӀалда гӀуцӀизе бегьуларо. Гьеб росдал ракьалда гӀуцӀизе ккола, гьелъул сверухъ ракь букӀине кӀолеб бакӀалда».
GSAM 460Пайдалиб бичиялъул цебеккун бицараб
GSAM 460.2Гьаб лъазабиялдалъун комитеталъ как-бусен гьабун Вашингтоналъул сверухъ бакӀ балагьизе байбихьана. Гьеб мехалда лъабабилеб кагъат бачӀана; гьелда бугоан гьаб малъа-хъвай:
GSAM 460.2«Нилъер бакъбаккул рахъалда бугеб хӀалтӀи киб букӀине кколебали канлъи кьеян нилъер дугӀа гьабун букӀана, ва цӀакъ мухӀканаб къагӀидаялдалъун нилъее канлъи бачӀана. Дие мухӀканаб канлъи кьуна: эркенго гъулгъуди гьечӀого харж гьабизе гӀарац букӀарал чагӀаз цӀакъ гӀемераб гӀарац харж гьабурал бакӀал нилъее бичизе рехсезе руго. Гьал къалгӀабазул бетӀергьаби хвела, яги гьезул кӀвар цогидаб жоялде буссина, ва гьеб мулк цӀакъго гӀодобаб къиматалда бичизе рехсела....
GSAM 460.3«Дие кьураб канлъиялдалъун дида лъала: гьанжесеб заманалда “Халгьаби ва чапар” газеталъул бетӀераб идара Вашингтоналда гӀагарун букӀине ккола».
GSAM 460Цебеккун рехсараб бакӀ батин
GSAM 460.4Гьаб кагъат кверда бугоан, комитеталъ Колумбия округалда бакӀ балагьизе байбихьана. Амма акралъухъ 1000 долларалдаса дагьаб къиматалда ракь батизе кӀвечӀо. Ахирги гьезул кӀвар Такома-Паркалде буссана. Гъоркь кьолеб буго комитеталъул хӀисаб:
GSAM 460.5«Нижее округалъул гӀурхъиялдаса къватӀиб, амма Такома-Парк шагьаралъул гӀурхъабазда жаниб, 50 акралда гӀагарун ракьул бутӀа батана; гьеб нижеда 6000 долларалъе, яги акралъухъ 120 долларалъе, босизе кӀолаан. Нижеца гьаб бакӀалъул мухӀканаб хал гьабуна. Нижеда лъана, цо-цо соназ цебе гьеб Бостоналдаса цо тохтурас санаториялъе бакӀалъун тӀаса бищараблъи. Бицуна, гьес гьеб босиялъухъги, сверухълъиялъул гъветӀалъул гъутӀби, квегӀаби ва хӀетӀар-хӀути къватӀиб рахъизабун бацӀцӀад гьабиялъухъги, 60 000 долларалда гӀагарун харж гьабун бугилан. ГӀарцул захӀмалъабаз гьесул планал тӀуразаризе биччачӀо, ва гьеб ракь жиндихъ гьелъул гирав букӀарав чиясул кверде ана; гьесие гьеб 15 000 долларалъе ккана.
GSAM 461.1«Такома-Паркалъул ракьцоязул рахъалдасан мэрасги цо-цо бетӀерал чагӀазги ниж гьеб бакӀалде цӀакъго рекӀел гӀурхъиялда къабул гьаруна, ва нижер планал тӀуразариялъе гьудуллъиялъул къагӀидаялда кумек гьабизе рагӀи кьуна.
GSAM 461.2«Нижер тӀолалго сапаразулъ ва балагьеялъулъ, гьаб бакӀ гӀадин НугӀлъабазул шартӀазе тӀубанго рекъолеб цогидаб бакӀ батичӀо. Нижеца божула: Аллагьасул къайимлъиялъ ниж Гьесул бокьараб бакӀалде рачана, нижеца гьеб босизе».
GSAM 461.3Гьаб ва цебесел бетӀеразда бихьизабураб НугӀлъабазул гӀемерлъиялъул тӀубаялде балагьун, нилъ «нилъер БетӀерав Аллагьасда божила, гьедин къуватал рукӀина; ва Гьесул аварагасда божила, гьедин бергьенлъи щвела». Гьедин нилъ рачӀинел лъугьа-бахъиназе хӀадур рукӀине кӀола, ва гьезда нилъ хӀадурлъи гьечӀого ккезе гьечӀо.