Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
05 / 29

Chapit 4 — Tan Fen an

John Norton Loughborough

GSAM 77.1"LÈ SA A mwen di, O Senyè m, ki pral fen bagay sa yo? Epi li di, Ale wout ou, Danyèl: paske pawòl yo fèmen epi yo sele jiska tan fen an. ... Moun mechan yo ap fè sa ki mechan: e pèsonn nan moun mechan yo pap konprann; men moun saj yo ap konprann."1

GSAM 77.1"Li di m, Konprann, O pitit lòm: paske se nan tan lafen vizyon an ap ye."2

GSAM 77.1"Men ou menm, Danyèl, fèmen pawòl yo, epi sele liv la, menm rive nan tan fen an; anpil moun ap kouri ale vini; epi konesans ap ogmante."3

GSAM 77.1Kisa yo vle di pa "tan fen an" la? Sa pa kapab se fen an menm, paske nan ka sa a, pati nan pwofesi Danyèl la ki te "sele" a pa t ap gen okenn itilite pou limanite. Kòm "bagay ki revele yo se pou nou,"4 pati sa a dwe itil yon lè. Kidonk, ekspresyon "tan fen an" dwe refere a yon peryòd jis anvan fen an li menm, kote bagay yo te pale ak Danyèl yo pral konprann.

GSAM 77Jou Preparasyon Li

GSAM 77.2San dout, li refere a epòk sa a pwofèt Nahum rele "jou preparasyon li an." Lè sa a, pwofèt la t ap pale de destriksyon Ninive avèk "bwi yon fwèt, ak bwi wou k ap fè bri, ak bwi cheval k ap sote, ak bwi charyo k ap sote."5 Atansyon pwofèt la atire an premye sou yon kalamite ki pi gwo k ap vini sou tout mond lan, lè "mòn yo ap tranble devan li, epi kolin yo ap fonn, epi tè a ap boule nan prezans li, wi, mond lan, ak tout moun k ap abite ladan l. Kiyès ki ka kanpe devan kòlè li? E kiyès ki ka rete nan furi li? Furi li koule tankou dife, e li jete wòch yo atè.... Li pral fè yon fen total; afliksyon pap leve ankò pou dezyèm fwa."6

GSAM 78Charyo ak Flanbo k ap Boule

GSAM 78.1Pwofèt la pale pi lwen toujou sou jou preparasyon sa a: "Charyo yo ap gen flanbo ki ap boule nan jou preparasyon li a, epi pye sapen yo ap souke fò anpil. Charyo yo ap fè ravaj nan lari yo, y ap pouse youn lòt sou gran wout yo: y ap sanble ak flanbo, y ap kouri tankou zèklè. L ap konte gwo chèf li yo: y ap bite nan mache yo; y ap prese rive bò mi a, epi defans lan ap pare."7

GSAM 78.2Ala yon deskripsyon egzak pou tren modèn ki kouri vit la, avèk kondiktè a k ap toujou konte epi rekonte pasaje li yo, soti nan yon estasyon pou rive nan yon lòt, epi yo menm k ap bite pandan y ap mache lè tren an an mouvman. Apre sa, gen gwo kantite pye sapen yo itilize pou travès ray tren, pou travay pon, pou abri nèj, elatriye. Yo di gen yon liy tren ki travèse Mòn Sierra Nevada ki gen abri nèj an bwa sapen sou yon longè karannsèt mil. Epi pwofèt la te di sa t ap rive nan "jou preparasyon li an."

GSAM 78.3Pwofèt Joèl pale tou de tan fen sa a lè lòd la bay sèvitè Senyè yo: "Sone twonpèt nan Siyon, epi bay yon alam sou mòn sakre m nan: se pou tout abitan peyi a tranble; paske jou Senyè a rive, li toupre."8

GSAM 78.4Epi ankò, pwofèt Sefania di, "Rasanble nou, wi, rasanble nou, ou menm nasyon yo pa vle a; anvan desizyon an pran efè, anvan jounen an pase tankou pay, anvan gwo kòlè Senyè a tonbe sou nou, anvan jou kòlè Senyè a rive sou nou. Chèche Senyè a, nou tout moun enb sou latè, ki egzekite jijman li; chèche jistis, chèche imilite: petèt n ap kache nan jou kòlè Senyè a."9

GSAM 79.1Pou nou ka konprann pi byen sa ekspresyon "tan fen an" vle di, ak ki lè li kòmanse, ann gade yon lòt egzanp kote yo itilize menm tèm nan. Nan onzyèm chapit liv Danyèl la, yo prezante yon pouvwa pèsekitè ki te gen pou l kenbe dominasyon l jiska tan fen an. Senyè a te di konsènan pouvwa pèsekitè sa a, "Gen kèk nan moun ki gen konpreyansyon yo k ap tonbe, pou eseye yo, pou netwaye yo, epi pou blanchi yo, menm rive nan tan fen an: paske li [tan fen an] gen pou l rive nan tan ki fikse a."10

GSAM 79Travay Ti Kòn nan

GSAM 79.2An jeneral, kòmantatè Pwotestan yo dakò pou yo aplike pouvwa sa a ak "ti kòn" ki nan chapit sèt liv Danyèl la, pou legliz Women an ki te gen pouvwa sivil la nan men l pandan tan "ki te fikse" a. Tan sa a ki te fikse a se te "yon tan, de tan, ak yon demi."11 Sa se te 1260 jou pwofetik yo—1260 ane—nan dominasyon sivil ti kòn nan, ki te dire soti 538 pou rive 1798 A.D. Nan dènye dat sa a, pouvwa sivil ti kòn nan te retire, nan "tan ki te fikse a." Kidonk, nan moman sa a, pèp la te sispann "tonbe" anba men pouvwa sa a jan yo te konn tonbe anvan. Ane sa a, 1798, make kòmansman peryòd tan sa a nan pwofesi sa a yo rele "tan fen an."

GSAM 79.3Ane 1798 la te fèmen "mil de san swasant jou yo"—1260 ane—kote "De Temwen" Senyè a (Ansyen ak Nouvo Testaman yo) te dwe "pwofetize... abiye nan sak."12 Pandan Laj Fènwa pèsekisyon an, Ekriti yo te kenbe nan lang grèk ak laten, e pèp òdinè a pa t konprann lang sa yo. Yo konpare fason yo te kenbe Ekriti yo sa a ak mete yo "nan sak."

GSAM 80De Temwen yo Touye

GSAM 80.1"Lè yo fin bay temwayaj yo [nan eta saklòt la], bèt ki soti nan fon san fon an pral fè lagè kont yo [Satan ap pwovoke epi travay atravè moun lemonn yo], epi l ap venk yo epi touye yo. Epi kò yo ki mouri yo ap kouche nan lari gwo vil la, ke espirityèlman yo rele Sodòm ak Lejip, kote yo te kloure Senyè nou an sou kwa tou ["yo kloure l sou kwa," Vèsyon Danwa ak Vèsyon Revize]. Epi pèp la, fanmi yo, lang yo ak nasyon yo ap wè kò yo ki mouri yo pandan twa jou edmi, epi yo pap kite yo mete kò yo nan tonm."13

GSAM 80Rèy Tèror la

GSAM 80.2Masak Temwen sa yo te fèt pandan "rèy laterè" a an Frans, soti 1792 rive 1795—twa zan edmi. Malgre Revolisyon Fransè a te kontinye pandan sis ou sèt an, se pandan twa zan edmi premye yo yo te fè gwo efò yo pou detwi Labib, relijyon, ak tout moun ki te oze pale an favè youn nan yo. Pandan Revolisyon Fransè a t ap pretann li t ap fè lagè kont monachi ak klerje a, an reyalite li te vin tounen yon lagè pou eksterminasyon Bondye ak Bib la. Konsènan epòk ki te jis anvan Revolisyon an, nou li,

GSAM 80.2"Fòk nou pa janm bliye ke anvan Revolisyon 1792 a, yo di pwomotè enfidelite an Frans te ranmase pami yo epi depanse £900,000 [$4,500,000] nan yon sèl ane, e menm plizyè fwa, nan achte, enprime, ak gaye liv pou korompi lespri pèp la epi prepare yo pou pran mezi dezespere."14

GSAM 80Ekritè Enfidèl

GSAM 80.3"Chemen pou yon Revolisyon konsa te prepare pa ekri Voltaire, Mirabeau, Diderot, Helvetius, D'Alembert, Condorcet, Rousseau, ak lòt moun menm jan an, kote yo te eseye simaye prensip ki te demantibile ni relijyon natirèl ni relijyon revele. Yo pa t sèlman konteste Revelasyon, men yo te mete l sou kote nèt; yo te chase Bondye nan linivè a, epi yo te ranplase l ak yon fantom imajinè ki te rele Deyès Rezon an."15

GSAM 81.1Nan ane 1793, opinyon pèp la te tèlman konsa ke aktè teyat yo te resevwa gwo bravo pou blaspèm yo t ap fè kont Bondye ak Bib la. Kòm egzanp, nou site:

GSAM 81.1"Komedyen Monert la, nan Legliz Sen Ròch [Pari], te mennen enpyete a nan pi wo nivo li. 'Bondye, si w egziste,' li te di, 'venje non w yo salte a! Mwen defye w. Ou rete an silans. Ou pa oze lage tonè w yo. Kiyès apre sa k ap kwè nan egzistans ou?'"16

GSAM 81Travay Blasfèm nan Lyon, Lafrans

GSAM 81.2Fason moun ki te touye Temwen yo, "krisifye Pitit Bondye a ankò, epi mete l nan yon wont ouvè" (Ebre 6:6), pral parèt nan pwosedi yon fèt Fouché te òganize nan Lyon, an onè Chalier, Gouvènè Lyon yo te egzekite a. Anvan li te rive Lyon, Fouché te bay lòd pou

GSAM 81.2"tout senbòl relijye ta dwe detwi; e ke sou pòtay simityè yo ta dwe ekri, Lanmò se yon dòmi etènèl.... Yo te pote bis Chalier la nan lari yo, ak yon foul moun san parèy ki te gen asasen ak pwostitye ladan l ki t ap suiv li. Apre yo, te gen yon bourik ki te pote levanjil la, kwa a, ak vaz kominyon yo, ke yo te byen vit jete nan dife, pandan yo te fòse bourik la bwè diven konsakre a nan kalis kominyon an."17

GSAM 81.3Men kijan yo dekri yon Festival Rezon ki te fèt Pari:

GSAM 81.3"Yo te ale an pwosèsyon nan konvansyon an, epi foul la... te fè karikatir seremoni relijyon yo nan fason ki pi ridikil la.... Gason, ki te abiye ak surplis ak kòp, te vini ap chante alelouya, epi ap danse Carmagnole, devan ba konvansyon an. Se la yo te depoze osti a, bwat kote yo te konn sere l yo, ak estati an lò ak an ajan yo. Yo te fè diskou komik.... 'O nou menm,' se sa yon delegasyon ki soti Sen Den te rele, 'O nou menm, enstriman fanatis, sen beni tout kalite, vin patriyòt yon fwa pou tout, leve an mas, epi sèvi peyi a lè nou ale nan atelye kote yo frape pyès monnen an pou yo fonn nou.'"18

GSAM 82Pawòl Bondye Soti nan Obskirite

GSAM 82.1"Apre twa jou edmi, Lespri lavi ki soti nan Bondye antre nan yo" (Temwen yo), epi yo "monte nan syèl la nan yon nyaj."19 Tan Bondye te rive pou pawòl li sòti nan fènwa epi parèt devan lemonn. Lè a te rive (1798) pou travay misyonè fèt nan lemonn antye. An 1804, Sosyete Biblik Britanik la te òganize. Sa te swiv pa plizyè douzèn lòt sosyete biblik, e kounye a Labib la tradui nan tout lang prensipal nan mond lan. Konsa, Lekriti yo, De Temwen yo, lè yo vin parèt aklè kote tout moun ka wè yo epi li yo, sa konpare ak monte yo nan syèl la nan yon nyaj.

GSAM 82.2Nan epòk Revolisyon Fransè a, Voltaire te deklare ke nan san (100) an Bib la t ap vin demode. Nan sanzyèm ane apre dat sa a, te gen plis Bib ki te sikile nan Lafrans sèlman pase kantite moun te konnen ki te egziste lè Voltaire te fè vante vid sa a. Epi menm kay kote li te fè deklarasyon an, yo di kounye a yo itilize l kòm yon kay Bib.

GSAM 82Yo Dekouvri Wòch Rosetta a

GSAM 82.3Gen de pwen ki konekte ak ane 1798 la ak pèp fransè a, ke nou dwe note: Premyèman, nan ane sa a, lame fransè a, anba kòmandman Jeneral Berthier, te ranvèse gouvènman pap la nan Wòm, konsa yo te akonpli (san yo pa t konnen) pwofesi ki te nan liv menm yo te fè lagè kont li a; dezyèmman, nan menm ane a, nan Fort St. Julien, sou branch Nil ki rele Rosetta a, lame fransè a, pandan yo t ap fè yon fouy, te dekouvri selèb Wòch Rosetta a, ki kounye a depoze nan British Museum. Sou wòch sa a gen yon enskripsyon nan twa fòm: Yeroglif, ekriti prèt yo te itilize; demotik, fòm ekriti pèp la te itilize; ak Grèk. Se kle sa a ki te debloke ekriti demotik ak yeroglif yo ki te misterye jiskaprezan. Kounye a, jan yon lòt moun te di l la, "pikwa ak pèl, k ap dekouvri ekriti sa yo ki an karaktè demotik, ap bay plis prèv sou kòrèktid ansyen rejis Bib la pase tout lòt sous ki pa nan Ekriti yo menm." Kidonk, menm moun ki te panse pou detwi Labib la, se yo menm, san yo pa t rann yo kont, ki te sèvi pou akonpli yon pwofesi lè yo te retire dominasyon papte a nan fen 1260 ane yo, epi tou yo te dekouvri kle a pou menm ekri ki konfime verite Ekriti yo te eseye detwi ak tout fòs yo a.

GSAM 83"Ou Dwe Rete Kanpe nan Pòs Ou"

GSAM 83.1Kisa zanj lan te di Danyèl ki t ap rive nan tan fen an? Depi lè li te tande sen an di, "Jiska de mil twa san jou, lè sa a tanp lan ap vin pwòp,"20 lespri li te ranpli ak enkyetid sou sa ki t ap "fen bagay sa yo," ak "konbyen tan" sa t ap dire.21 Finalman, yo fè l konprann ke konesans sou tan an pa pou epòk li. Yo di l: "Ale wout ou jiskaske fen an rive; paske w ap repoze, epi w ap kanpe nan pòsyon ou nan fen jou yo."22

GSAM 83.2Gen kèk moun ki sipoze langaj sa a te refere a fen final mond lan, e ke nan moman sa a Danyèl, ansanm ak rès pèp Senyè a, ta resevwa rekonpans li epi kanpe nan pòsyon eritaj li. Mo ebre pou pòsyon eritaj, rejyon peyi, elatriye, se, jan yo di nou, gheh-vel. Se pa mo sa a ki tradui kòm sò nan ekriti sa a; mo a isit la se goh rahl. Espesyalis nan lang Ebre di nou ke mo sa a, goh rahl, parèt swasannsèz fwa nan Ansyen Testaman an, e se menm mo a yo itilize lè y ap pale de netwayaj tipik sanktyè a, kote yo te tire sò pou detèmine kilès nan de kabrit yo ki te dwe sakrifye. Pandan gran prèt la t ap pran san kabrit Senyè a epi l t ap antre nan sanktyè a pou l fè travay netwayaj la, tout pèp Izrayèl la te kanpe deyò, yo t ap aflije nanm yo epi konfese peche yo, pou yo te ka rete san repwòch, epi resevwa benediksyon gran prèt la lè l t ap soti nan sanktyè a. Konsa, nan jou sa a, pèp Izrayèl la te kanpe nan pòsyon pa yo.

GSAM 84.1Lè netwayaj final sanktyè a ta rive, nan fen ven-twa san jou yo, ka Danyèl la, ansanm ak ka tout moun ki jis ki te mouri yo, te dwe pase anba je Bondye. Se konsa Danyèl kanpe nan pòsyon pa l.

GSAM 84Pawòl yo Sele jiska 1798

GSAM 84.2Kòm repons pou kesyon Danyèl la, "O Senyè m, ki pral fen bagay sa yo?"23 yo di l, "Pawòl yo fèmen epi yo sele jiska tan fen an."24 Sa ki te pi okipe lespri Danyèl se te "ki lè?" "konbyen tan?" ak "ki sa k ap rive nan fen an?" Se pwen sa yo ki te bay pwofèt la tèt chaje e ki te mele l, e se sèlman bagay sa yo ki te dwe fèmen epi sele jiska "tan fen an," e non pa tout liv Danyèl la, jan kèk moun te panse. Anvan peryòd 1798 sa a, etidyan pwofesi te gen limyè sou swasanndis semèn yo, e yo te konprann ke yo te kòmanse an 457 av. J.C., ministè piblik Kris la, lanmò li, elatriye, te fèt an amoni egzak ak kalkil swasantnèf ak swasanndis semèn yo depi dat sa a. Reyalizasyon egzak misyon Sovè a an amoni ak kalkil sa a te ba yo yon gwo prèv ke li te vrèman Mesi a, e ke dat kòmansman sètantèn semèn yo te konsa fikse yon fason ki pa t ka chanje. Lefètke yo pa t dekouvri ke sètantèn semèn yo se te premye pati ven-twa san jou yo, sa te kite kesyon an sele jiskaske apre 1798, jan sa te prevwa a.

GSAM 84Kle pou 2300 Jou yo

GSAM 84.3Kounye a, an nou gade reyalite yo nan ka sa a. Jiska ane 1798, ekspozan pwofesi yo pa t gen okenn limyè sou ki lè ven-twa san jou yo t ap fini. Yo te ka konprann senbòl yo, imaj la ak bèt yo nan liv Danyèl la, men yo pa t ka di ki kote ven-twa san jou yo t ap fini, paske pou lè sa a yo potko gen okenn konpreyansyon sou ki lè jou yo te kòmanse. Kòm prèv sou pwen sa a, nou li nan Midnight Cry, yon jounal Advantis ki te pibliye nan epòk sa a nan vil Nouyòk, nan dat 15 jen 1842, "Li vrèman enteresan pou wè divès ekriven endepandan ki depi 1798 te wè sa ki te konplètman enkoni anvan—ke sètant semèn yo te yon kle pou ven-twa san jou yo."

GSAM 85Anpil moun k ap dekouvri Limyè a

GSAM 85.1Menm jan konesans sa a te "sele" jiskaske lè Senyè a te fikse pou l te ouvri l pou pèp li a te konprann, se egzakteman menm jan tou lè "tan fen an" te rive, anpil moun t ap "kouri ale vini" nan Ekriti yo, ap chèche bagay sa yo. Lè w konpare kèk tradiksyon tèks la, lide sa a ap vin trè klè.

GSAM 85.2Doktè Adam Clarke di: "Anpil moun pral fè efò pou chèche sans lan; epi konesans pral ogmante—atravè mwayen sa a."

GSAM 85.3Nan Bib Alman Luther la, ki revize, nou li: "Se konsa anpil moun ap pase sou li, epi y ap jwenn gwo konpreyansyon."

GSAM 85.4Bib Alman Paralèl la di: "Anpil moun ap kouri ladan l, epi konsa konesans lan ap ogmante."

GSAM 85.5Bib Alman L. Van Ess la, ke pap la te admèt tou pou lektè Katolik yo, tradui l konsa: "Anpil moun ap fouye l nèt, epi konesans lan ap vin gran."

GSAM 85.6Bib Swedwa a di: "Anpil moun ap fouye ladan l, epi konesans ap vin gran."

GSAM 85.7Vèsyon Danwa-Nòvejyen an, ki revize, li konsa: "Anpil moun pral chèche avèk anpil antouzyas, epi konesans pral vin anpil."

GSAM 85.8Nou li nan Midnight Cry dat 15 Jen 1842, sou rechèch sa a pou jwenn konesans sou sa ki te sele anvan 1798 la: "Èske se pa yon konyensidans etonan pou tèlman gen ekriven, san yo pa t konnen youn lòt, ki te rive nan menm konklizyon an nan apeprè menm moman an?"

GSAM 86.1Nou prezante isit la yon lis ven gwoup diferan ki te dekouvri laverite konsènan fen ven-twa san jou yo, san yo pa t kominike youn ak lòt, men kòm rezilta rechèch dilijan nan Ekriti yo, sou direksyon enfliyans Lespri Bondye a. Nan tèt lis sa a, nou mete William Miller ki soti nan Eta Nouyòk; apre sa vini A. J. Krupp, ki soti Filadèlfi, Pa.; David McGregor, ki soti Falmouth, Maine; Edward Irving, ki soti Angletè; Archibald Mason, ki soti Ekòs; W. E. Davis, ki soti Kawolin disid; Joseph Wolff, ki te travay nan divès zòn nan Azi; Alexander Campbell, nan deba li te fè ak Robert Owen an 1829; Kapitèn A. Landers, ki soti Liverpool, Angletè; Leonard Heinrich Kelber, ki soti Stuttgart, Almay; Lacunza, ki soti Espay; Hentzepeter, ki soti La Haye, nan Peyi Ba; Doktè Capadose, ki soti Amsterdam, nan Peyi Ba; Rau, ki soti Bavière; prèt Tartari yo, an 1821; etidyan Bib la nan Yemenn, nan liv yo a ki rele "Seera;" Hengstenberg, nan yon lòt zòn nan Almay; Ris sou Lanmè Kaspyèn; Molokan yo sou rivaj Lanmè Baltik la, elatriye.

GSAM 86.2Men kijan sijè sa a te ouvri devan etidyan pwofesi yo de tan zan tan, e sa te fèt san yo pa t konnen youn lòt, sa k ap swiv la ap montre:—

GSAM 86.3Nan jounal Midnight Cry ki soti 15 Jen 1842 a, gen pawòl sa yo: "Fèk resevwa, yon liv, ki gen tit sa a, 'Two Essays on Daniel’s Prophetic Numbers of 2300 Days, and a Christian’s Duty to Inquire into the Church’s Deliverance, pa Archibald Mason, minis levanjil, Wishawtown, Ekòs, Newberg. Enprime apati edisyon Glasgow la, pa Ward M. Gazeley, 1820.' Nan liv sa a, Mason di, 'Mwen fèk wè yon ti pamflet, ki te pibliye an premye an Amerik, pa Reveran Wm. E. Davis, ki soti Kawolin disid, epi ki te repibliye an 1818 nan Warkington, nan sid Angletè. Otè sa a deklare ke ven-twa san jou yo te kòmanse ak swasanndis semèn yo (chap. 9:24). Nan opinyon sa a, mwen oblije dakò.'"

GSAM 87Davis, ki soti nan Kawolin disid

GSAM 87.1Nan menm nimewo jounal Midnight Cry la, editè a te di, "Liv Davis la dwe te ekri ozanviwon 1810." Pandan l t ap pale de rezònman ki te nan liv la, li deklare, "Lektè a ta ka vrèman panse l ap li zèv Miller, Litch, Stores, oswa Hale, men nou kwè ke okenn nan ekriven sou dezyèm vini an ki la kounye a pa t konnen liv sa a te egziste jiska semèn pase a. Editè jounal sa a [Cry] pa t janm tande pale de li anvan. Pozisyon Davis sou tan an, ke Mason te andose, se te ke ven-twa san jou yo t ap fini ak ane jwif 1843 la—ane 1844 pa nou an."

GSAM 87Joseph Wolff ak Ven Lòt Moun

GSAM 87.2Nan jounal Midnight Cry dat 31 Out 1843, nou li ke "nan lane 1822 Joseph Wolff (ki soti Angletè) te pibliye yon liv ki gen tit 'He Will Come Again, the Son of Man in the Clouds of Heaven.'" Epi tou, ke "nan lane 1826 ven moun, ki soti nan tout kwayans òtodòks, te rankontre nan vil Lond, avèk Mesye Wolff, pou etidye Bib la. Yo te rive nan menm konklizyon an tout ansanm. Yo te ajoute 45 ane sou 1260 an." Lè w ajoute 45 ane sou 1260 ane ki te fini an 1798, sa mennen nou rive nan fen ane 1843, ane jwif la, ki se vrèman ane 1844 pa nou an.

GSAM 87Pozisyon Alexander Campbell

GSAM 87.3Nan menm nimewo jounal la, yo deklare sou Alexander Campbell ke, "an 1829 li te fè gwo deba li a ak Robert Owen, enfidèl la, kote li te soutni ke vizyon Danyèl yo pwolonje jiska lafen tan an, ke ven-twa san jou yo se ane, e y ap fini anviwon 1847 ane apre nesans Kris la, ki, daprè sa li menm te montre, te fèt katran anvan dat yo abitye bay la." Kidonk, kalkil pa l la te aktyèlman fè ven-twa san jou yo fini nan fen ane 1843, ki te konplè dapre ane jwif yo depi peryòd A.D. la—sa vle di, an reyalite, ane 1844.

GSAM 88.1Nan jounal Midnight Cry dat 21 septanm 1843 la, gen yon deklarasyon konsènan yon liv yo te resevwa ki gen tit sa a, "A Voice to Britain and America, in a Scriptural statement of the second advent of our Lord and Saviour, which we daily pray for, saying, ‘Thy kingdom come, thy will be done in earth as it is in heaven,’25 pa Kapitèn A. Landers, ki soti Liverpool, pibliye pa S. Kent and Co., 1839."

GSAM 88.2"Li menm, tankou lòt yo, bay yon kalkil pou tan an, li bay fen ven-twa san jou yo pou ane 1847 apati de nesans reyèl Kris la." Sa t ap ane 1844 pa nou an, paske li te fèt katran anvan kalkil komen an.26

GSAM 88Leonard Heinrich Kelber

GSAM 88.3Nan Review and Herald, 17 Me 1892, gen yon atik Pastè L. R. Conradi, ki soti Hamburg, Almay, kote li di:—

GSAM 88.4"Pifò nan lektè nou yo petèt tande pale de prela Luteran selèb Bengel la, ki nan syèk pase a [dapre Schaff, Bengel te mouri an 1751], te fikse lè Senyè nou an t ap parèt nan ane 1836, kalkil li yo te baze sou nimewo 666 ki nan Liv Revelasyon an. Men, byen anvan lè sa a te pase, yon lòt moun te kòmanse ekri, yon direktè lekòl ki te rele Leonard Heinrich Kelber. Premye pamflet li a te parèt an 1824, ki te rele 'Fen an Près,' ki te gen yon ekspozisyon sou Matye 24 ak 25. Li te enprime nan Bavi. Men an 1835, yon livrè ki pi gwo, ki te gen menm tit la, te parèt nan Stuttgart, ki te gen 126 paj. Sa a pral enteresan anpil, epi pou bay lektè nou yo yon pi bon lide, mwen ajoute yon tradiksyon paj tit la: 'Fen an Ap Vini, pwouve yon fason konplè e konvenkan apati pawòl Bondye ak dènye evènman yo; ki demoute nèt tout prejije kont rete tann vini Senyè nou an, oswa kalkil tan an; ki montre klèman kijan prela Bengel te fè erè sèt an konsènan gwo ane desizif la; paske se pa 1836, men ane 1843, ki se limit la, kote gwo batay ant limyè ak fènwa ap fini, epi gouvènman lapè Senyè nou Jezi a nou t ap tann depi lontan an ap kòmanse sou tè a.'
GSAM 89.1"Yon dezyèm edisyon te parèt an 1841, tou nan Stuttgart, e daprè sa m konnen, yon lòt nan Saksoni. Jan paj tit la endike sa, pamflet la, apre li fin adrese prejije komen yo, montre yon fason klè ak eksplisit koneksyon ki genyen ant ven-twa san jou ki nan Danyèl 8 la ak swasanndis semèn ki nan Danyèl 9 la, epi li mennen yo rive nan ane 1843 (ane jwif 1843—ane pa nou an 1844). Apre sa, nan rès liv la, li montre pa siy tan yo ke evènman sa a dwe pre.
GSAM 89.2"Lefètke plizyè edisyon te parèt, sa sèlman ta sifi pou temwaye enterè li te kreye a. Frè Schäche, ki kounye a ap viv nan peyi Ostrali, te wè yon piblisite pou li, menm nan pwovens Silèzi ki lwen an, epi apre li te fin kòmande l, li te li l ak anpil enterè, dèyè pòt fèmen. Nan liv la, pa gen okenn tras ki montre otè a te gen konesans de okenn mouvman ki sanble ak sa nan mond lan, e poutan, se grasa lespri Bondye li te rive nan menm konklizyon yo.
GSAM 89.3"Nan lane 1842, li te ekri yon pamflet ki pi gwo toujou ki gen 286 paj, tou nan Stuttgart, sou 'Refleksyon Kadinal ak Refleksyon Biblik Konsènan Kreyasyon ak Dire Lemonn; oswa yon repons konplè pou kesyon an: Poukisa Bondye te kreye lemonn nan sis jou youn apre lòt—pwoksimite Senyè nou an pou jije antikris la—gwo evènman ak bèl evènman ane 1843 la.'"

GSAM 89"Ben Ezra" (Lacunza)

GSAM 89.4Vè lane 1812, Lacunza, nan peyi Espay, te pibliye yon liv ki rele, The Coming of Messiah in Majesty and Glory. Otè a te pran non anonim "Ben Ezra," e yo sipoze se te yon jwif ki te konvèti. Edward Irving, ki soti Angletè, apre li te fin kòmanse travay li sou dezyèm vini an, te tradui liv sa a an Anglè. Konsa, istwa a te rakonte nan omwen de lang.

GSAM 89.5Li vrèman enteresan, apre anpil ane ki pase, pou rasanble konklizyon divès etidyan ki, depi nan kòmansman syèk pase a jiska 1840, te kalkile peryòd ven-twa san jou a epi te plase swasanndis semèn yo kòm premye pati nan peryòd sa a, epi pou wè yo tout dakò sou fen peryòd la an 1844.

GSAM 901844 Vrè Fen 2300 Jou yo

GSAM 90.1Kesyon an ka poze, Èske nou ka gen asirans ke 1844 se vrè dat pou fen peryòd ven-twa san jou a? Wi! Paske menm jan yon akonplisman fo yon pwofesi pa ka vini nan bon moman pou vrè akonplisman an, se konsa tou nou dwe rive nan konklizyon ke ane 1844 la se dat final ki kòrèk la pou ven-twa san jou yo. Bondye, ki te sele konesans sa a jiska 1798, epi ki te pwomèt ke lè sa a limyè a t ap klere, se Lespri li a ki pa janm fè erè ki te gide moun ki te chèche l ak tout kè pou yo te ka gen yon bon konpreyansyon sou tan an. Tan li te rive pou "konesans" sou sijè sa a "ogmante," epi li te bay vrè limyè a.

GSAM 90.2Kòm nou jwenn pwen final peryòd tan sa a, ki te vin konprann pa pèp la nan "tan fen an", li bon pou nou mande tèt nou ki siyifikasyon dekouvèt sa a genyen. Nou jwenn nan peryòd sa a, nan fen travay levanjil la, gen yon tan presi ki dwe pwoklame pou seyans jijman an. "Epi mwen wè," se sa Jan di, "yon lòt zanj k ap vole nan mitan syèl la, ki te gen levanjil etènèl la pou l te preche pou moun k ap viv sou tè a, ak pou chak nasyon, ak fanmi, ak lang, ak pèp, pandan l t ap di byen fò: Gen krentif pou Bondye, epi bay li glwa; paske lè jijman l la rive: epi adore l menm ki fè syèl la, ak tè a, ak lanmè a, ak sous dlo yo."27 Zanj literal pa preche levanjil la bay moun. Se moun menm Senyè a chwazi kòm ajan pou preche levanjil li a jiska fen mond lan.28 Zanj sa a, donk, se yon senbòl yon mesaj levanjil ki anonse tan an rive pou jijman an "kòmanse nan kay Bondye a."29 Yon mesaj konsa pa t ka bay nan Ekriti yo jiskaske yo te dekouvri nan Ekriti yo tan ki mennen nan jijman an. Peryòd ven-twa san jou a, jan yo te deja fè konnen, rive jiska jijman envestigatif pèp Bondye a.

GSAM 91Jou Ekspyasyon an yon Tan Jijman

GSAM 91.1Jou Ekspyasyon an, netwayaj sanktyè tè a, te e toujou konprann pa Jwif yo kòm yon jou jijman. E menm kounye a, nan kondisyon yo gaye, menm si yo pa ka gen tout sèvis tan lontan ki te konekte ak jou solanèl sa a, yo toujou obsève li kòm yon jou jijman. Kòm prèv sa a, n ap site anvan tout bagay yon jounal jwif ki pibliye nan San Francisco, Kalifòni, ki rele The Jewish Exponent, ògàn jwif òtodòks yo nan lwès Mòn Wòch yo. Nan nimewo pou mwa septanm 1892 la, te gen yon anons ki di ke anvan pwochen nimewo a soti, setyèm mwa a ak jou ekspyasyon an t ap rive. Non yo bay pou setyèm mwa a se Tishree, epi pou sizyèm nan se Ellul; se sa jounal la te deklare, "Mwa Ellul la rive, e son avètisman Chofar la [twonpèt yo te dwe soufle soti nan premye jou rive nan dizyèm jou setyèm mwa a, Sòm 81:3, 4] ap sonnen chak maten nan sinagog òtodòks yo, pou konseye moun yo prepare yo pou jou souvni a, ak jijman final Yom Kippour la." Lè yo te nan fen mwa Ellul, sizyèm mwa a, epi mwa Tishree, setyèm mwa a, t ap prèske kòmanse, yo te konn tande, chak maten pandan dis jou, twonpèt ki t ap anonse jijman final ane a nan sistèm tipik sa a.

GSAM 91Temwayaj yon Raben Jwif

GSAM 91.2Ankò, nan ane 1902, Rabi Isidore Myers, ki te gen yon gwo kongregasyon jwif nan San Francisco, Kalifòni, pandan l t ap anonse jou ekspyasyon an, te di: "Pandan y ap travèse papòt tan an soti nan yon ane pou ale nan yon lòt, Izrayelit la sonje fòtman kreyasyon an ak souverènte inivèsèl Kreyatè a, epi yo mande l pou l selebre, ak son twonpèt, anivèsè, si nou ka di sa, nesans tan an ak kouwònman gran Wa a. Li resevwa tou yon apèl pa vwa menm twonpèt sa a, oswa Chofar, pou l egzamine ak anpil atansyon aksyon li yo nan ane ki sot pase a pandan l kanpe ak kè sote devan je ki wè tout bagay la nan Jistis Etenèl la ki chita sou twòn jijman an."

GSAM 92.1Piske nan sèvis tanp jwif la, yo te konn netwaye sanktyè a yon fwa chak ane, li dwe te parèt klè pou Danyèl ke netwayaj sanktyè sa a nan fen ven-twa san jou yo te dwe gen rapò ak yon bagay ki depase sèvis tipik anyèl la. Senyè a te deja bay pèp li a enstriksyon ke, lè y ap itilize senbòl nan pwofesi, yo dwe konte tan yo bay la "chak jou pou yon ane."30 Kidonk, peryòd ven-twa san jou sa a, jan nou te wè sa, rive nan fen travay Kris la kòm gran prèt nan sanktyè syèl la—nan jijman ankèt pou moun ki, grasa konfèsyon, ka yo te pote nan sanktyè syèl la.

GSAM 92Mesaj Jijman ki te Dwe Rive an 1844

GSAM 92.2Lè yo te dekouvri peryòd tan kote jijman sen yo t ap kòmanse, chemen an te ouvri pou, nan lòd evènman Senyè a jan pwofesi make l, mesaj la te ka bay: "Lè jijman li a rive." Remake, li pa di ke imedyatman apre dekouvèt peryòd tan sa a mesaj la t ap pwoklame, men ke limyè ki te "sele" anvan an ta vin klè. Nou wè klèman ke sa te akonpli. Nan chapit k ap vini yo, l ap parèt ke Senyè a te make egzakteman menm jan an tan pou mesaj adven an te pwoklame, e pwoklamasyon an te fèt egzakteman jan sa te make a pou lemonn.

Notes

  1. Daniel 12:8-10. ↩
  2. Daniel 8:17. ↩
  3. Daniel 12:4. ↩
  4. Deuteronòm 29:29. ↩
  5. Nahum 3:2. ↩
  6. Nahum 1:5-9. ↩
  7. Nahum 2:3-5. ↩
  8. Joèl 2:1. ↩
  9. Sefania 2:1-3. ↩
  10. Daniel 11:35. ↩
  11. Daniel 12:7. ↩
  12. Revelasyon 11:3. ↩
  13. Revelasyon 11:7-9. ↩
  14. Annals of the English Bible pa Anderson, p. 494. ↩
  15. Thomas Dick on the Improvement of Society, paj 154. ↩
  16. French Revolution pa Thier, vol. 2, paj 371. ↩
  17. Ibid., p. 338. ↩
  18. Ibid., p. 365. ↩
  19. Revelasyon 11:11, 12. ↩
  20. Daniel 8:14. ↩
  21. Daniel 12:6-8. ↩
  22. Daniel 12:13. ↩
  23. Daniel 12:8. ↩
  24. Daniel 12:9. ↩
  25. Matye 6:10. ↩
  26. Dat majinal nan Matye 2:1. ↩
  27. Revelasyon 14:6, 7. ↩
  28. Matye 28:19, 20. ↩
  29. 1 Pyè 4:17. ↩
  30. Nimer 14:34; Ezekyèl 4:6. ↩

Note

Back