Chapit 6 — Mesaj la ak Mesaje yo
GSAM 108.1"Ekri vizyon an, epi fè l klè sou tablo, pou moun k ap li a ka kouri. Paske vizyon an gen yon tan fikse pou li, men alafen l ap pale, e l pap bay manti: menm si l pran tan, tann li; paske se sèten l ap vini, li pap pran reta."1
GSAM 108.2"Epi mwen wè yon lòt zanj k ap vole nan mitan syèl la, ki te gen levanjil etènèl la pou l te preche pou moun k ap viv sou tè a, pou chak nasyon, ak fanmi, ak lang, ak pèp, li t ap di ak yon gwo vwa, Gen krentif pou Bondye, epi bay li glwa; paske lè jijman l la rive: epi adore li ki fè syèl la, ak tè a, ak lanmè a, ak sous dlo yo."2
GSAM 108.3Moun ki te bay pwoklamasyon sou parèt la te deklare ke "vizyon" sa a ak tan "fikse" li a, ke pwofèt Abakuk te mansyone, te gen ladan l vizyon pwofesi Danyèl ak Revelasyon yo. Yo te fè sa tèlman klè nan fason yo te dekri yo sou tablo pwofetik yo, ke moun ki te li entèpretasyon an te ka vrèman "kouri" pou bay lòt moun enfòmasyon an.
GSAM 108Yon Mesaj Klè
GSAM 108.4Pwoklamasyon pèp Advantis la se pa t senpleman anons Pòl te fè devan Felix la, "Lajistis, metriz tèt, ak jijman k ap vini an;" ni se pa t deklarasyon Martin Luther te fè, apre li te fin tradui Bib la, lè, yon ti tan anvan li mouri, yo rapòte li te di, "Mwen konvenki jijman an pa lwen rive; wi, menm Senyè a li menm pap absan pou plis pase twasan (300) ane ankò." Ni se pa te deklarasyon John Wesley te fè, lè li te di li "panse milenè a ta ka kòmanse nan anviwon san ane." Advantis yo te pretann yo t ap bay mesaj ki senbolize nan Revelasyon 14:6, 7 la, "Lè jijman li a rive," ak rèl Revelasyon 10:6 la, "P ap gen tan ankò." Yon pwofesi konsa pa t ka akonpli pa yon anons sou yon evènman ki "t ap vini," ki t ap rive "nan twa san ane," oswa "nan san ane," men nan yon tan presi, "li rive." Se egzakteman yon mesaj konsa, ak egzakteman yon presizyon konsa jan pwofesi ki anwo yo te mande a, pèp Advantis la te pwoklame bay lemonn antye.
GSAM 109Jijman nan Vini Kris la
GSAM 109.1Lè mesaj sa a te fèk anonse a, tout denominasyon kretyen te panse jijman an t ap fèt nan dezyèm avènman Kris la. Kidonk, yon pèp ki nan sikonstans sa yo, k ap bay mesaj ke lè jijman an rive, pandan l ap kenbe opinyon sa a, t ap nesesèman pwoklame dezyèm avènman Kris la. An reyalite, sa ki te bay mesaj la fòs, e ki te pi pouse pèp la, se te pwoklamasyon yon tan presi a. Toudabò, yo te deklare ke fen mond lan t ap rive yon lè pandan "ane jwif" 1843 la, e ke sa te kouvri peryòd ant 21 mas 1843 ak 21 mas 1844. Apre peryòd sa a te fin pase, nou aprann nan Midnight Cry ane 1844 la ke yo te fikse jou presi a pou fen tan pwofetik yo. Se te dizyèm jou setyèm mwa jwif la, ki te koresponn ak 22 Oktòb 1844.
GSAM 109Kalkil 2300 Jou yo
GSAM 109.2Baz peryòd tan an—1843—se te 2300 jou ki nan Danyèl 8 la. Yo te deklare ke kòm "jou" sa yo te konekte ak pwofesi kote yo te chwazi bèt pou reprezante wayòm, "jou" yo te dwe itilize yon fason senbolik pou reprezante ane, dapre entèpretasyon Senyè a sou tan senbolik, jan sa bay nan Nimer 14:34 ak Ezekièl 4:5, 6; ke swasanndis semèn yo—490 jou—nan Danyèl 9 te pou premye pati ven-twa san jou yo, e ke de peryòd yo te kòmanse an menm tan. Evènman ki rapòte nan Danyèl 9 la, ki te make kòmansman swasanndis semèn yo, se te piblikasyon "lòd pou retabli ak rebati Jerizalèm." Lòd sa a te soti nan setyèm ane Artaxerxes Longimanus, an 457 av. J.K., jan sa ekri nan Ezra 7.
GSAM 110.1Lefèt ke sa a se te vrè dat pou kòmansman swasanndis semèn yo te demontre pa lefèt ke nan jis swasantnèf semèn—483 ane—apati 457 anvan Jezikri, oswa an 27 aprè Jezikri, Kris la te batize pa Jan epi li te kòmanse ministè li, pandan l t ap di, "Tan an ranpli,"3 elatriye. Kòmansman ministè Kris la, an 27 A.D., krisifiksyon li twa ane edmi apre dat sa a, "nan mitan [nan sant] [swasanndizyèm] semèn nan," fen travay espesyal la pami Jwif yo, an 34 A.D., ak konvèsyon rapid Sawòl, apot pou Gentiy yo, te pwouve ke swasanndis semèn yo te fini nan dat sa a, e kidonk yo te kòmanse an 457 B.C. Men kijan yo te kalkile sa: Sou 2300, retire 457, epi rete 1843. E kòm 457 ane yo te anvan Kris, sa mennen nou rive nan fen 2300 jou yo nan fen ane 1843.
GSAM 110Admisyon Adversè yo
GSAM 110.2Yo te di avèk verite ke "admisyon ki an favè verite ki soti nan ran opozan li yo se pi gwo kalite prèv." Okenn nan opozan mesaj adven yo pa t janm fè konprann jijman ankèt pèp Senyè a se te yon evènman ki t ap fèt anvan vini Kris la; men yo te rezonnen sou pwen sa a an amoni ak Advantis yo. Kòm prèv pou deklarasyon sa a, nou site de opozan enpòtan.
GSAM 110.3Mesye N. Colver, pandan li t ap preche nan Legliz Marlboro Street Chapel nan Boston an 1842, pou l te opoze ak Advantis yo, te di:—
GSAM 111.1"Si jou sa yo se ane, mond lan ap fini an 1843; nenpòt ti elèv lekòl ka wè sa; paske si 490 te fini nan lanmò Kris la, 2300 jou yo t ap fini an 1843; e mond lan dwe fini, sof si yo ka montre gen yon lòt evènman ki gen pou rive, e mwen pa wè kijan sa ka fèt."
GSAM 111.2Pwofesè Stuart, nan menm epòk la, te di:
GSAM 111.2"Se yon reyalite etranj ke pifò entèprèt nan mond Anglè ak Ameriken an, depi plizyè ane, abitye konprann jou ki endike nan liv Danyèl ak Apokalips la kòm reprezantasyon, oswa senbòl, pou ane. Mwen jwenn li difisil pou m trase orijin koutim jeneral sa a, mwen ta ka menm di prèske inivèsèl sa a."
GSAM 111Temwayaj Pwofesè Bush
GSAM 111.3Pwofesè Bush te di: "Nenpòt moun ki atake Mesye Miller sou pwen tan li a, ap atake l sou pwen ki pi fò li a. Tan li a kòrèk; men li fè erè sou evènman ki dwe rive a." Bush te kwè nan konvèsyon lemonn antye anvan vini Kris la. Teyori li a se te ke milenè a t ap kòmanse an 1844.
GSAM 111.4Minis relijye ki te gen lafwa advantis yo te anseye nan diskou piblik yo ke istwa mond lan te montre divès nasyon yo te nan menm kondisyon imaj nan liv Danyèl 2 a te senbolize a, lè wòch la te gen pou frape imaj la nan pye li, epi Bondye ki nan syèl la te gen pou tabli wayòm li a; epi nan chapit 7, lè "yo pral bay sen Trèwo a yo wayòm nan ak dominasyon an ak grandè wayòm ki anba tout syèl la." Yo te atire atansyon tou sou lefèt ke siy yo—fizik, politik, ak moral—se te egzakteman sa Ekriti yo te predi ki t ap parèt lè Senyè a t ap gen pou parèt.
GSAM 111Mirak nan Syèl la
GSAM 111.5Senyè a, pa mwayen pwofèt Joèl, di: "M ap fè mèvèy nan syèl la ak sou tè a, san, dife, ak poto lafimen. Solèy la ap tounen fènwa, e lalin nan ap tounen san, anvan gran jou terib Senyè a rive."4 Advantis yo te kwè e te anseye ke aurora borealis la nan dènye syèk yo (yo rele l souvan limyè nò yo) se te "dife ak poto lafimen" ki te koresponn ak sa pwofèt la te di a; e dapre pi bon enfòmasyon yo te ka jwenn nan istwa (nou pran Edinburg Encyclopedia kòm temwayaj), yo te raman wè l anvan peryòd sa a.
GSAM 112.1Kidonk, pandan mesaj sou vini rapid Senyè a t ap rive nan pati ki pi lwen sou latè, siy te parèt nan syèl la ki te ranfòse verite a epi atire atansyon pèp la.
GSAM 112.2Nan dat 25 janvye 1837, te gen yon espektak aurora borealis dife ki te mayifik anpil, ki te sanble ap mennen lespri anpil moun dirèkteman nan prediksyon pwofèt Joèl te fè sou sa ki t ap vini anvan gran jou Senyè a. Deskripsyon ki vin apre a sou sèn nan soti nan jounal New York Commercial Advertiser dat 22 Oktòb 1839. Li koresponn egzakteman ak sèn nan jan ekriven an te temwen li nan Victor, nan Konte Ontario, N.Y.
GSAM 112Aurora Dife 1837 la
GSAM 112.3"Nan aswè 25 janvye 1837, te gen yon ekspozisyon remakab nan menm fenomèn nan [sa vle di aurora borealis] nan plizyè zòn nan peyi a, jan lektè nou yo san dout sonje. Kote tè a te kouvri ak nèj, sèn nan te grandyoz e 'terib' nan yon fason san parèy. Nan yon kote, ki te toupre yon mòn, moun ki te temwen sèn nan te fè nou konnen li te sanble ak 'gwo vag dife k ap woule desann mòn nan,' e jeneralman, dapre sa nou te aprann, nèj ki te kouvri tè a te parèt tankou dife melanje ak san, pandan anlè a (jan apot la di l la), 'syèl la t ap pran dife,' li te tèlman sanble ak deskripsyon pwofetik dènye jou a ke anpil moun te sezi; timoun ki t ap gade sa te pè anpil, epi yo te mande si se te jijman an k ap vini; e menm bèt yo te tranble ak anpil laperèz ki te parèt aklè."
GSAM 113.1Se pa sèlman an Amerik siy pwofèt Joèl sa a te parèt, men pandan doktrin sou vini Senyè a t ap vin pi popilè nan Grann Bretay, menm siy sa a te parèt nan syèl peyi sa a. Jounal New York Commercial Advertiser, dat 22 Oktòb 1839, site sa ki annapre a ki soti nan jounal Lond konsènan yon fenomèn remakab yo te temwen nan peyi sa a nan nwit 3 Septanm nan:—
GSAM 113Aurora ane 1839
GSAM 113.2"LOND, 5 SEPTANM.—Ant dizè nan nwit jedi a ak twa è yè maten, yo te obsève nan syèl la youn nan pi bèl egzanp fenomèn ekstraòdinè sa yo, zetwal k ap tonbe ak limyè nò, ke yo te wè pandan plizyè ane ki sot pase yo. Premye siy fenomèn etranj sa a se te a dizè mwens dis minit, lè yon limyè wouj pal, ki te sanble vapè, te leve soti nan pati nò emisfè a, epi li te piti piti gaye rive nan mitan syèl la, epi a dizè oswa a dizè e ka, tout syèl la, soti lès rive lwès, te tounen yon gwo kouch limyè. Li te gen yon aparans ki te bay anpil kè sote, e li te egzakteman tankou sa yon gwo dife terib ta koze. Limyè a te varye anpil; yon moman li te sanble l ap tonbe, epi tousuit apre li te monte ak yon gwo klète. Te gen volim lafimen ou te ka wè melanje ladan l, ki t ap woule san rete, e tout moun ki t ap gade te konvenki se te 'yon gwo dife ki t ap boule tout bagay.'
GSAM 113.3"Konsternasyon nan metwopòl la te gwo anpil; dè milye moun t ap kouri nan direksyon katastwòf terib yo te panse ki te rive a. Machin ponpye ki soti nan estasyon ponpye Baker Street, Farringdon Street, Watling Street, Waterloo Road, ansanm ak sa ki soti nan estasyon nan lwès Lond yo—an reyalite, tout machin ponpye nan Lond, te gen chwal atle devan yo epi yo te kouri dèyè sa yo te panse ki te 'sèn destriksyon' an ak yon enèji ki pa nòmal, yo te gen dèyè yo kalèch, moun sou chwal, ak yon gwo foul moun. Kèk nan ponp yo te rive jis High Gate ak Halloway [anviwon kat mil] anvan yo te dekouvri erè a. Aparans sa yo te dire plis pase de zèdtan, e bò kote maten, espektak la te vin tounen yon bagay grandyoz.
GSAM 114.1"A de zè nan maten, fenomèn nan te prezante yon sèn ki te bèl anpil, e ki te difisil anpil pou dekri. Tout vil Lond te klere tankou lajounen, e atmosfè a te klè anpil. Emisfè sid la, nan moman sa a, menm si pa t gen nyaj, te fè nwa anpil; men zetwal yo, ki te san konte, te klere bèl anpil. Lòt bò syèl la te prezante yon kontrast etranj men magnifik; li te klè nèt, e limyè a te fò anpil; te gen yon siksesyon kontinyèl meteò, ki te varye nan ekla—yo te sanble fòme nan sant syèl la, epi gaye jiskaske yo te sanble eklate. Efè a te elektrik. Yon pakèt ti zetwal te parèt sou orizon an, epi yo t ap file tèlman vit nan direksyon tè a ke je a te apèn ka suiv tras yo; yo te sanble ap eklate tou, epi yo t ap lage yon vapè wouj fonse sou tout emisfè a. Koulè yo te estrawòdinè.
GSAM 114.2"A de zè edmi, espektak la te chanje pou l vin fènwa, e lè fènwa sa a te gaye, li te montre yon lakansyèl klere nan somè syèl la, ak toutotou rebò fènwa ki te pandye sou pati sid peyi a. Yon ti tan apre, kolòn limyè ajan te gaye soti ladan l. Yo te ogmante yon fason estrawòdinè, yo te melanje pami vapè wouj ki t ap fòme an menm tan, epi lè yo te rive nan tout wotè yo, espektak la te depase tout imajinasyon. Zetwal t ap vole nan tout direksyon, epi sa te kontinye jiska kat è, lè tout bagay te disparèt."
GSAM 114Aparans Etranj nan Solèy la
GSAM 114.3Pandan predikatè vivan yo t ap prezante laverite sou vini Senyè a, anpil mèvèy divès kalite te parèt nan syèl la nan plizyè zòn nan mond lan. Pami yo, espas nou genyen pèmèt nou sèlman montre aparisyon solèy la nan Norwich, Angletè, an Desanm 1843. Yon bagay menm jan an te rive nan New Haven, Conn., 9 septanm 1844, pandan de zèdtan anvan ak apre midi, e dè milye moun te temwen sa.
GSAM 115Aparans Etranj Solèy la
GSAM 115.1Ti sèk ki anndan an reprezante solèy la. Li te gen yon koulè zoranj pal. Pati deyò de sèk yo, ki te nan distans ki pa egal youn ak lòt epi ki te antoure solèy la, te parèt gen menm koulè a; men pati anndan sèk sa yo te jòn fonse, syèl ki te anndan sèk sa yo te parèt gen yon koulè mawon fonse, epi twa gwo sèk yo ki t ap pase atravè solèy la ak anba li te parèt tankou yon limyè klere distenk.
GSAM 115.2Konsènan sa k te pase an Angletè a, nou li sa ki annapre yo nan yon lèt E. Lloyd te voye soti Lond, 3 janvye 1844:—
GSAM 115.3"Te gen yon 'siy remakab nan solèy la,' prensipal sitwayen Norwich ak zòn alantou yo te wè l, yon bagay ki potko janm parèt an Angletè anvan. Yo te wè l nan mwa desanm ki sot pase a, ozanviwon 12 è nan mitan jounen, e li te dire pandan de zèdtan. Sa te bay abitan yo anpil laperèz. Sa te rive jis anvan Frè Winter, Burgess, ak Routon te ouvri misyon yo nan vil sa a. Li te sanble ap prepare chemen pou laverite, konsa yo te rankontre bon siksè la."
GSAM 116.1Rapò sou fenomèn nan jan li te rive New Haven, Conn., la bay nan jounal Midnight Cry dat 10 Oktòb 1844, e li te pran nan jounal New Haven Palladium dat 10 Septanm 1844. Nan rapò ki nan jounal Cry la, editè a di, "Okenn filozòf pa t kapab bay yon eksplikasyon sou kòz fenomèn sa a ki satisfè tèt pa l."
GSAM 116.2Yon rapò sou fenomèn sa a ki te parèt an koneksyon ak solèy la nan New Haven, Conn., 9 septanm 1844, te pibliye tou nan jounal Hartford Courant dat 12 septanm 1844, e li di konsa:—
GSAM 116.3"Sèk ki te antoure solèy la lendi 9 septanm 1844, pandan de zèdtan anvan ak apre midi, sanble sitwayen nou yo te obsève yo an jeneral avèk anpil enterè, e sa te pwovoke yon kiryozite entèlijan pou aprann plis sou aparans menm jan an ak kòz li.
GSAM 116.4"Alo sa a te remakab pou dire li, e li te bay bon opòtinite pou obsèvasyon. Vè midi, li te konpoze sitou de de sèk konplè, youn ki te gen anviwon karant-senk degre nan lajè, ki te antoure solèy la nan sant li, epi lòt la ki te gen anviwon swasanndouz degre nan lajè, ki te gen sant li nan zenit la, pandan sikonferans li te pase nan solèy la. Sèk ki pi piti a te akonpaye pa yon elips ki te gen aks prensipal li long, ak yon ti eksantrisite. Dwat anfas solèy la, e a trant-sis degre nan nò zenit la, gwo sèk la te kwaze pa de lòt sèk ki te prèske oswa nèt menm dyamèt la, ki te fòme nan pwen entèseksyon an yon tach klere, tankou sa ki t ap soti natirèlman nan limyè konbine twa sèk ki klere yo. Sèk ki te antoure solèy la te montre koulè lakansyèl la, souvan avèk anpil vivasite ak bote. Lòt bag yo te blan e yo te pi fèb, paske yo te pi lwen solèy la. Sepandan, ti moso sèk, ak koulè prismatik [lakansyèl], te parèt de tan zan tan, ni nan lès ni nan lwès.... Yon inifòmite estrikti konsa dwe depann de yon lwa ki regle fòmasyon alo yo; men nati lwa sa a poko fin devlope.... Pa t gen anpil difikilte pou esplike pwodiksyon bag ki antoure solèy la, piske kòz la sanble ak sa ki pwodui lakansyèl la, men pou esplike orijin bag ki gen sikonferans li nan sant solèy la, yo te jwenn sa pi difisil."
GSAM 117Mirak k ap Akonpli Prediksyon Labib yo
GSAM 117.1Sou itilizasyon ki te fèt, ni an Angletè ni an Amerik, de mèvèy sa yo yo te wè nan syèl la, nou ka aprann sa lè nou li nan Exposition of the Twenty-fourth of Matthew, pa Sylvester Bliss, ki te pibliye nan Boston an 1843. Apre li fin site kèk nan rapò ki anwo yo, li di:—
GSAM 117.2"Konsa, 'gwo siy' ak 'sèn terib' yo prevwa nan Ekriti Verite yo, sanble tout fin akonpli, menm jan ak sa Sovè a te deklare ki t ap vini anvan arive li.
GSAM 117.3"Menm jan pye bwa yo ap pouse fèy se yon siy ete, se egzakteman konsa, lè siy sa yo akonpli, kretyen yo dwe konnen ke vini Kris la toupre, menm devan pòt la. Se pa sèlman yon pèmisyon pou yo konnen sa, men Sovè nou an kòmande yo pou yo konnen l."5
GSAM 117MESAJE YO
GSAM 117.4Apre nou fin atire atansyon sou kèk nan karakteristik prensipal mesaj dezyèm vini an, jan yo te pwoklame l okòmansman, li ka enteresan pou nou note kèk nan moun ki te jwe yon wòl enpòtan nan gwo pwoklamasyon an. Nou te deja bay non anpil nan minis ki te gen plis talan nan epòk sa a nan peyi etranje ki te lanse rèl la. Pandan n ap atire atansyon sou kèk nan moun ki te pran latèt nan Amerik, sou kiyès Senyè a te mete chay travay la, sa ap sèvi pou montre pi klè toujou ke men Senyè a te vrèman nan mouvman an.
GSAM 118William Miller
GSAM 118.1Premyèman, n ap note ka William Miller, ki te tèlman enpòtan nan mouvman adven an Ozetazini, ke pou anpil moun mouvman an sèlman konnen sou non "Milèris."
GSAM 118.2William Miller te fèt nan Pittsfield, Massachusetts, nan mwa fevriye 1782. Nan premye ane li yo, te parèt siy ki montre li te gen yon fòs entelektyèl ak yon aktivite ki te pi plis pase nòmal. Kèk ane te fè mak sa yo vin pi ak pi vizib pou tout moun ki te nan sosyete li. Li te gen yon kò fizik ki solid, yon lespri ki aktif e ki te byen devlope natirèlman, yon karaktè moral san repwòch. Li te benefisye de avantaj limite lekòl distri a pandan kèk ane sèlman anvan yo te admèt an jeneral ke konesans li te depase sa pwofesè yo te konn anplwaye yo te genyen.
GSAM 118.3Mesye Miller marye an 1802, epi li tabli l nan Poultney, Vt. Moun li te konn frekante depi lè li te demenaje al Poultney, e li te dwe yo anpil pou favè mondèn li te resevwa, te enfliyanse anpil pa prensip eskèptik ak teyori deis. Yo pa t moun imoral, men kòm yon klas, yo te bon sitwayen, e jeneralman yo te gen yon konpòtman serye, yo te imèn, epi yo te byenveyan. Sepandan, yo te rejte Bib la kòm estanda verite relijye, epi yo te eseye fè rejte sa a parèt lojik avèk èd yo te ka jwenn nan ekri Voltaire, Hume, Volney, Paine, Ethan Allen, ak lòt moun. Mesye Miller te etidye travay sa yo ak anpil atansyon, epi finalman li te deklare tèt li yon deis. Li te deklare ke lavi deis li a te dire douz an, li te kòmanse anviwon 1804.
GSAM 118.4Lè l te resevwa yon komisyon kòm kapitèn, li te antre nan lame an 1810. Lè l te retounen sot nan lame, li te mennen fanmi l Low Hampton, N.Y., pou l te kòmanse fè agrikilti an 1812. Kòm yon kiltivatè, li te gen plis tan lib pou l li. Li te dekouvri ke kwayans deis li yo pa t ba l okenn asirans sou bonè apre lavi sa a. Lè l panse a sa k gen dèyè tonm nan, tout bagay te sonb e tris. Pou n itilize pwòp pawòl li:
GSAM 118.4"Aneyantisman se te yon panse ki te frèt e ki te fè m tranble, e rann kont se te destriksyon sèten pou tout moun. Syèl la te tankou an kwiv sou tèt mwen, e tè a tankou an fè anba pye m. Eternite!—kisa li te ye? E lanmò!—poukisa li te la? Plis mwen te reflechi, se plis mwen te lwen jwenn yon demonstrasyon. Plis mwen te panse, se plis konklizyon m yo te gaye. Mwen te eseye sispann panse, men panse m yo pa t vle kontwole. Mwen te vrèman malere, men mwen pa t konprann kòz la.... Yon ti tan apre, toudenkou karaktè Sovè a te enprime klèman nan lespri m. Li te sanble te gen yon èt ki tèlman bon ak konpasyonèl ki te ka fè pwòp sakrifis li pou peche nou yo, epi konsa sove nou anba pinisyon peche a. Mwen te santi imedyatman jan yon èt konsa dwe bèl; epi mwen te imajine mwen te ka lage kò m nan bra li, epi mete konfyans mwen nan mizèrikòd yon moun konsa."
GSAM 119Konvèsyon William Miller
GSAM 119.1Li te ajoute tou:
GSAM 119.1"Mwen te wè ke Bib la te prezante egzakteman Sovè mwen te bezwen an; e sa te konfonn mwen pou m wè kijan yon liv ki pa enspire te ka devlope prensip ki tèlman byen adapte ak bezwen yon mond ki tonbe nan peche. Mwen te oblije admèt ke Ekriti yo dwe yon revelasyon ki soti nan Bondye. Yo te vin tounen gwo plezi m; e nan Jezi mwen te jwenn yon zanmi.... Kounye a, Bib la te vin tounen etid prensipal mwen, e mwen ka di avèk verite, mwen te fouye l ak anpil plezi. Mwen te dekouvri yo pa t janm di m ni mwatye ladan l. Mwen te mande tèt mwen poukisa m pa t wè bote ak glwa li anvan sa, e m te sezi konnen kijan m te ka janm rejte l."
GSAM 119.2Men fason William Miller te konn etidye Bib la, jan li menm dekri l la:
GSAM 119.2"Mwen te detèmine pou m mete tout prejije m yo sou kote, pou m konpare ekriti a ak ekriti a yon fason apwofondi, epi pou m pouswiv etid li yon fason regilye e metòdik.... Chak fwa mwen te jwenn yon bagay ki pa klè, abitid mwen se te konpare l ak tout pasaj ki gen rapò avè l; epi, avèk èd Cruden, mwen te egzamine tout tèks nan Bib la kote yo te jwenn nenpòt nan mo enpòtan ki te nan nenpòt pati ki pa klè.... Se konsa mwen te pouswiv etid Bib la, nan premye lekti mwen an, pandan anviwon dezan, epi mwen te konvenki nèt ke se li menm ki pwòp entèprèt li.
GSAM 120.1"Pandan m t ap etidye konsa, mwen te vin konvenki, si pwofesi ki te akonpli nan tan lontan yo se yon kritè pou jije fason sa yo ki poko rive yo pral akonpli, ke opinyon popilè sou rèy espirityèl Kris la—yon milenè tanporèl anvan fen mond lan, ak retou pèp jwif la—pa jwenn sipò nan pawòl Bondye.... Mwen te jwenn li te anseye klèman nan Ekriti yo ke Jezikri pral desann ankò sou tè sa a, k ap vini nan nyaj syèl yo, nan tout glwa Papa l.
GSAM 120.2"Mwen te santi yon plezi nan etidye Ekriti yo ke mwen pa t janm panse anvan ki te ka soti nan ansèyman li yo. Mwen te kòmanse etidye yo san m pa t atann mwen t ap jwenn lè Sovè a t ap vini, e okòmansman mwen te prèske pa ka kwè rezilta mwen te rive jwenn nan; men prèv yo te frape m ak tèl fòs ke mwen pa t ka reziste kwayans mwen yo. Mwen te prèske fin sèten de konklizyon m yo, epi m te kòmanse tann, veye, epi priye pou vini Sovè a."
GSAM 120.3Li di ankò:
GSAM 120.3"Mwen te kwè; e imedyatman devwa pou m pibliye doktrin sa a, pou lemonn te ka kwè epi prepare yo pou rankontre Jij la ak Lemarye a lè l ap vini, te enprime nan lespri m. Mwen pa bezwen antre isit la nan yon istwa detaye sou eprèv long ak difisil mwen yo. Li sifi pou m di ke apre plizyè ane, mwen te oblije, anba pwisans Lespri Bondye, fòs verite a, ak lanmou pou nanm yo, pou m pran kwa m epi pwoklame bagay sa yo bay yon mond k ap mouri e k ap pèdi."
GSAM 120.4Mesye Miller, menm jan ak moun mesaj sa a te touche nan lòt peyi, te panse pou l te ranpli komisyon li an premye pa ekri ak pibliye nan jounal piblik yo ak nan pamflet. Li te pibliye opinyon li yo pou premye fwa nan jounal Vermont Telegraph, yon jounal Batis ki te enprime nan Brandon, Vt. Sa te ane 1831. Li te pale an piblik sou sijè a pou premye fwa ane 1832. Li te di konsa sou rankont sa a, "Senyè a te vide gras li sou kongregasyon an, e anpil moun te kwè pou delivrans nanm yo."
GSAM 121.1An 1836, yo te enprime konferans li yo nan kèk jounal piblik nan epòk la. Nan sezon fredi 1837-38, yo te pibliye konferans li yo nan yon pamflet. An 1838, yo te enprime yon dezyèm pamflet 204 paj, e nan pamflet sa a Mesye Miller te deklare ke pouvwa Otoman an te ka tonbe nan lane 1839 oswa 1840. Premye konferans li yo nan youn nan gwo vil yo se te an 1836. Apre sa, li te pale nan vil Randolph, Lowell, Groton, ak Lynn, nan Massachusetts.
GSAM 121.2Jiska 1840, Mesye Miller te prèske sèl kòm oratè piblik sou tèm vini Kris la ki toupre. Nan ane sa a, toudenkou, plizyè santèn moun te vin jwenn li pou pwoklame mesaj la. Sa k te lakòz gwo chanjman sa a pral note nan chapit k ap vini an. Nan sezon ivè 1839-40, Mesye Miller te bay yon seri konferans nan Exeter, N.H. Se la li te rankontre pou premye fwa Pastè J. V. Himes, ki nan epòk sa a te aksepte lafwa a, epi apati de dat sa a, li te kanpe kòtakòt ak Pastè Miller kòm piblikatè ak predikatè pasyone gwo mesaj dezyèm vini an.
GSAM 121Joshua V. Himes
GSAM 121.3Konsènan travayè dilijan sa a nan gwo mouvman sa a, nou pa ka fè pi byen pase site sa biyograf li a di:—
GSAM 121.4"Joshua V. Himes te fèt Wickford, R.I., 19 Me 1805. Papa li te byen koni kòm yon machann ak Zantiy, e li te enpòtan kòm yon manm legliz Episkopal Sen Pòl nan Wickford. Manman li te gen yon karaktè amab, ak yon lanmou pou Sovè a, ke li te simaye nan zòrèy pitit gason li a ki te dispoze koute.
GSAM 121.5"Papa a te gen entansyon fè pitit gason l lan, Joshua, etidye pou ministè legliz kote li menm li te manm nan, men se sikonstans ki te anpeche sa. Bondye te gen yon lòt travay pou pitit gason sa a fè, e li t ap òganize bagay yo yon fason pou rive jwenn rezilta li te vle a. An 1817, papa a te voye yon chajman ki te gen anpil valè anba kòmandman Kapitèn Carter, avèk Alexander Stewart kòm sipèkago. Mesye sa yo te montre yo enfidèl, e lè yo te rive nan yon pò nan Zantiy, yo te vann ni bato a ni kago a, epi yo te kouri. Evènman sa a te chanje tout plan ki te fèt pou avni jèn Joshua a, ki te dwe ale nan Inivèsite Brown, nan Providence, R.I. Olye de sa, an Avril 1821, yo te mennen l New Bedford, Mass., epi yo te bay li bay William Knights pou l aprann metye ebenis la.
GSAM 122.1"Lè l rive nan nouvo kay li a, li te antre ak tout kè nan travay yo te ba li a, detèmine pou l vin yon mèt nan metye l. Men, li pa t pran tan pou l wè anviwònman relijye li a pa t nèt ale nan gou l. Li di, 'Mèt mwen an se te yon Initeyen, e li te mennen m nan legliz li a. Reveran Orville Dewey se te pastè a. Li te fèk konvèti sot nan òtodoksi. Fòmasyon mwen te resevwa anba men Episkòp Griswold ak Reveran William Burge, rektè Legliz St. Paul nan Wickford, ansanm ak lefètke m te konn tande Doktè Crocker ki te elokan anpil nan Legliz St. John nan Providence, R.I., te rann mwen totalman enkapab pou m te aksepte negasyon elokan Mesye Dewey te fè sou ansèyman Kris ak apot li yo.'
GSAM 122.2"Kòm nan epòk sa a pa t gen legliz Episkopal nan New Bedford, li te deside ale nan Premye Legliz Kretyen an [pa Legliz Disciple] epi annapre li te mete tèt li nan gwoup sa a. 'La a,' li di, 'mwen te jwenn Bib la ouvè ak libète panse, epi m te byen sèvi ak toulede.' Legliz sa a te anba swen pastoral Reveran Moses Howe. Reveran Mesye Clough te batize Joshua V. Himes nan dat 2 Fevriye 1823. Avèk yon kè ki te boule ak zèl pou Mèt li, li te kòmanse touswit, a laj de dizanwuit an, rakonte istwa kwa a epi ankouraje moun yo pou yo repanti. Men sa li di sou tèt li:—
GSAM 122.3"'Byen vit mwen te vin yon egzòtatè, epi yo te ban m lisans pou m egzèse don m nan.... Mwen te fin aprantisaj mwen avèk satisfaksyon, epi mwen te resevwa lwanj. Men pandan senk ou sis an, mwen te gen abitid travay twòp epi konsa mwen te jwenn youn ou de jou nan semèn nan pou etid ak travay misyonè nan katye mizè, epi mwen te bay pastè m fwi travay sa yo.'
GSAM 123.1"Nan lane 1825, yo te nonmen li kòm misyonè pou konferans legliz kretyen yo nan sid Massachusetts. 'Pa t gen okenn plan oswa mwayen pou sipòte misyonè yo,' se sa Pastè Himes di, 'e mwen te deside antre nan biznis pou m te ka soutni tèt mwen, epi preche sa m te kapab.'
GSAM 123.2"Nan 1828 li te kite New Bedford, pa ak dout oswa mank enèji, men ak yon detèminasyon ki te dwe genyen, li te ale Plymouth, kote li te preche pawòl Bondye nan lekòl, nan chanm improvize, ak kèlkeswa kote li te ka jwenn yon odyans. An 1829, li te kontinye menm kalite travay sa a nan Fall River jiska 1830, lè li te demenaje ale Boston kòm pastè Premye ak Dezyèm Legliz Kretyen yo; e li te rete la pandan trant-twa an. An 1839, li te vin yon konvèti nan kòz Advantis la, jan Pastè William Miller ki renome a te esplike l la. Li te antre nan nouvo kòz sa a ak tout antouzyas li te genyen, e ministè li yo te plen dife ak pouvwa. An 1840, li te kòmanse pibliye jounal Signs of the Times, pou defann kòz li te mete tout kè l ladan l lan. Tout lajan li, tout travay li, tout enèji li te mete nan kòz sa a, e li te fè konvèti plizyè milye moun."
GSAM 123Travay Ini Miller ak Himes
GSAM 123.3Soti 1840 rive otòn 1844, travay Pastè Miller ak Himes te prèske toujou ini pandan yo t ap vwayaje soti nan yon vil al nan yon lòt, nan sezon lete a ak gwo tant yo a, epi nan sezon ivè a nan legliz ak sal piblik. Gwo fòs fizik Pastè Himes te pèmèt li viv jiska li te antre nan 92yèm ane li. Kapasite mantal li te rete djanm jiska lafen. Nan ane 1894, 28 septanm, li te fè yon diskou ki te touche anpil yon kongregasyon ki te gen plis pase twa mil Advantis Setyèm Jou sou teren kan an nan Lansing, Michigan. Li te sanble l ap pale ak anpil nan seryozite ak fòs epòk lontan yo. Sa te vrèman mèveye pou yon nonm ki te gen twa mwa nan 91yèm ane li, e ki t ap soufri ak yon maladi enkèrab ki te lakòz lanmò li ane apre a.
GSAM 124.1Pastè Miller ak Himes te kanpe, tankou, nan "premye liy batay la" nan mouvman dezyèm vini an an Amerik, e yo te sèlman de pami anpil lòt moun ki te travay avèk yo nan pwoklame doktrin vini Kris la, kote karakteristik prensipal yo se te fèmte nan objektif ak yon entegrite san fay. Mesye sa yo te sitou fè pati klas moun mond lan rele "moun ki fè tèt yo poukont yo,"—moun ki te devlope tèt yo grasa kontak ak reyalite di lavi, ki te aprann deside sou merite yon kòz apati de prensip e non pa apati de politik. Yo te gen karaktè moun Pastè Miller te di ki konn aksepte mesaj la nan legliz yo, "manm ki pi devwe, ki pi fidèl, e ki pi vivan yo." Minis divès legliz yo te konfime sa, yo te di, apre separasyon final Advantis yo avèk yo, "Li [doktrin nan] pran krèm twoupo nou an."
GSAM 124Lòt Predikatè Advantis Enpòtan
GSAM 124.2Li ka enteresan pou nou site non kèk nan mesye ki te jwe yon wòl enpòtan ak Pastè Miller ak Himes nan mouvman nan premye tan sa yo. Premye sou lis la se Charles Fitch, ki soti Cleveland, Ohio, ki an 1842 te sijere lide pou fè tablo pou ilistre vizyon ki nan liv Danyèl ak Revelasyon an. Orijin lide a te baze sou Abakuk 2:2, 3. Charles Fitch te mouri 10 Oktòb 1844.
GSAM 124.3Doktè Josiah Litch, ki soti Filadèlfi, ki, jan n ap wè sa nan chapit k ap vini an, te pouse pa Senyè a pou l te pwoklame yon verite ki, lè l te akonpli, te lakòz yon devlopman toudenkou e rapid nan enterè pou mesaj adven an.
GSAM 124.4Elon Galusha, ki soti Lockport, N.Y., yon minis Batis ki te gen gwo renome, ekriti li yo ak ministè li sou sijè pwòch vini Senyè a te fè anpil bri nan denominasyon sa a.
GSAM 125.1E. R. Pinney, ki soti Seneca Falls, N.Y., yon lòt pastè devwe nan legliz Batis la, ministè li ak ekri li yo te yon gwo fòs nan travay la. Yo te ka byen rele l "Sèl latè a."
GSAM 125.2Geo. Storrs, ki soti Nouyòk, ki anvan konvèsyon li nan doktrin advantis la te yon gwo revivalis. Ekri li yo te gen yon gwo enfliyans pou pouse pèp la konsakre tèt yo ak byen yo plis pou travay la; sa te sitou vre nan dènye semèn peryòd ven-twa san jou a. Se li menm ki, apre desepsyon an, te prezante bay pèp Advantis la ak lemonn, sis predikasyon li yo sou nati lòm, eta mò yo, ak pinisyon k ap vini an.
GSAM 125.3Pastè Stockman, ki te soti Portland, Maine, se te yon lòt travayè devwe nan revèy William Miller yo nan vil sa a. Li te mouri kèk semèn anvan fen ane jwif 1843 la, pandan pèp Advantis la t ap espere e t ap tann Senyè a t ap vini nan moman sa a.6
GSAM 125.4Te gen lòt gason enpòtan tou ke, poutèt mank espas, n ap sèlman mansyone, tankou N. N. Whiting, ki te fè yon tradiksyon Nouvo Testaman an an Anglè, yo rele Whiting’s Translation; S. S. Snow, F. G. Brown, Apollos Hale, L. D. Mansfield, Geo. Needham, O. R. Fassett; George, Wesley, ak Edwin Burnham (twa frè), tout te travayè efikas nan mesaj la.
Notes
- Abakuk 2:2, 3. ↩
- Revelasyon 14:6, 7. ↩
- Mak 1:14, 15. ↩
- Joèl 2:30, 31. ↩
- Exposition of the Twenty-Fourth of Matthew, pp. 49-60. S. Bliss, Boston, Mass., 1843. ↩
- Li fasil pou wè, jan sa reprezante nan Early Writings, p. 17, poukisa Pastè Fitch ak Stockman te anvi konnen sa k te pase depi yo te tonbe dòmi. ↩