Kapitulo 16 — Say Mensahe na Komatlon Anghel

GSAM 247.1“Say komatlon anghel so tinumbok ed sikara, ya inyeyag to ed maksil a boses, No walay siopaman a too a mandayew ed ayep tan say imahen to, tan mangawat na marka to ed no-o to, odino ed lima to, samay too et oninum ed alak na pasnok na Dios, ya impaagus ya anggapoy laok ed kopa na pasnok to; tan sikatoy napasakit ed apoy tan asufre diad arapan na saray sagradon anghel, tan diad arapan na Kordero; tan say asewek na panirap da et ontatagey ed lawas-lawas: tan anggapoy painawa ra ed agew tan labi, saramay mandadayew ed ayep tan say imahen to, tan siopaman a mangawat na marka na ngaran to. Dia so pasensya na saray santo: dia ra saramay manunumpal ed saray ganggan na Dios, tan say pananisia nen Jesus.”¹

GSAM 247Say Sankaseryosuan ya Pabala ed Biblia

GSAM 247.2Sikato ya so sankaseryosuan ya pasakbay ya walad Biblia, tan segurado ya say rekord na historya na mundo tayo et ag mangipapanengneng na testimonya ya sayan mensahe et nadngel la nen saman. Say katuaan ya say unonan tan komaduan anghel ed sayan serye et napatunayan ya para ed natan a henerasyon, so mas malinew ya mangipapatunay ya sayan mensahe et aliwan para ed saray apalabas ya panaon.

GSAM 247.3Imbaga nen Pastor J. V. Himes nen 1847:—

GSAM 247.4“Say koma-labing-apat a kabanata [na Apocalipsis] et mangipapresenta na makapakelaw a panag-eyag, ya agni nagagawa, bilang pasakbay ed katooan ed satan ya oras na maksil a tukso. Bersikulo 9-11. Sakey a panangibaga na pasnok a singa satan a makapataktakot et ag naromog ed libro na Dios, maliban ed saya. Agta labay ton ibaga ya walay maksil a tukso, pian nakaukolan so ontan a makapataktakot ya pakaamta?”²

GSAM 248Say Templo ya Akalukas—Say Kaban ya Anengneng

GSAM 248.1Imbaga nen J. N. Andrews nipaakar ed sayan mensahe, “Say panlukas na sankasantosan ed amin ed templo na tawen ya ditan nanenengneng so Kaban, et sakey ya agawa ya nagagawa legan na panagtigtig na ikapiton anghel. Tan legan ya say panaglingkor na baleg a Manunan Pari tayo et naiyalis ed satan ya pasen ed kasumpalan na duaran libo tan talon lasus ya agew, natatalosan tayo ya say panlukas na templo et tinandaan na kasumpalan na satan ya panaon ya irerepresenta na proklamasyon na unonan anghel. Say pan-loob na Manunan Pari tayo ed sankasantosan a pasen pian manlingkor ed arapan na Kaban na Dios, so mangituturo ed atensyon na iglesia ed saray ganggan na Dios ya akapaloob ed satan a kaban. Saray ganggan na Dios so manliliwawa manlapud tawen a santuaryo manlapu la nen saman a panaon.

GSAM 248Pananguman na Sabado

GSAM 248.2“Katuaan ya ag napagdudahan ya say komapat a ganggan, pigaran siglo lay apalabas, et pinalitan manlapud agew na panag-inawa na Katawan paonlad paganon pista na Simba. Sayan pananguman et ginawa bilang malinew a panagsumlang ed Sagradon Kasulatan, a diad amin a pasen et bibirbiren to so ikapitoy agew bilang saksakey a simba-simban Sabado na Katawan. Saya et ginawa na baleg ya apostata, ya impa-an na propesiya nen Daniel ya ‘man-isip a manguman na saray panaon tan ganggan.’ Sayan pakayari et parehas met ed samay ayep ya dapat ya dayewen na interon mundo. Tan sakey ya makapainteres a katuaan ya sayan ganggan ya abayag ya tinapakan, et natan et ipapaneknek so inkasusto to, tan saray totoo na Dios et onggagapo lan unoren itan kaiba so arum nin siam. Salamat ed Dios ta ipeparaan to so atilak para ed sampot ya laban da kontra ed dragon, tan para ed pan-loob da ed saray puerta na sagradon syudad. Apocalipsis 12:17; 22:14. Say panangidepensa ed komapat a ganggan kontra ed Sabado na apostasiya, tan say panangibangat ed amin a ganggan na Dios et sakey a makapakelaw a testimonya a say natan et panaon na pasensya na saray santo, tan na pabano na komatlon anghel.”³

GSAM 249.1Naituro so atensyon ed saray apalabas a kapitulo ed unaan tan komaduan mensahe ed saraya, bilang asumpal ed baleg a proklamasyon na komaduan isabi anggad Oktubre 22, 1844. Say kasulatan ed gapo na sayan kapitulo et oniay basaen, “Say komatlon anghel et tinumbok to ra,” salanti, tinumbok to ray unaan tan komaduan anghel. Nayarin makapainteres, diad sayan koneksyon, ya ituro so atensyon ed gapo na komatlon mensahe.

GSAM 249Saray Unonan Adbentista ya Managsabado

GSAM 249.2Legan na “eyag na pegley na labi,” nen 1844, ginapoan na Katawan ya itonton so kanonotan na saray totoo to ed panag-unor ed Sabado na ikapiton agew. Sayan doktrina, ed limog na saray Adbentista, so pinmaway ed onian paraan: Si Rachel Preston, sakey a Seventh-day Baptist, so yinmalis ed Washington, N.H., no iner so walay iglesia na saray Adbentista.⁴ Inawat to so doktrina na isabi, tan satan a iglesia, a binuo na manga apataplo a miyembro, diad panamegley na saray misyonaryon kimey to et inawat da so Sabado na komapat a ganggan. Saya so nansengegan na pan-usisa nipaakar ed satan a tema. Diad Cry nen Sept. 5, 1844, nabasa tayo, “Dakerakel a totoo so masimoon ya nannonot nipaakar ed sakey a suposadon obligasyon ya unoren so ikapitoy agew.” Sayan balikas et walad sakey ya editorial, a diad satan et walay makapoy a sagpot pian patunayan so panumpal ed Simba. Say tema et intuloy ed isyu na Setyembre 12, no iner naromog tayo so onggendan ya importantin balikas, ya nansengegan na seryoso tan maingat ya panagaral na dakel:—

GSAM 249Say Ika-piton Agew so Saksakey ya Agew ya Itatalaga na Ganggan

GSAM 249.3“Nen imbeneg a simba, akasabi kami ed sayan konklusyon: Anggapoy partikular a porsyon na panaon ya kaukolan na saray Kristiano ed silong na ganggan ya itarya bilang sagradon panaon. No aliwa iyan konklusyon, sirin, para ed sikami, say ikapiton agew so saksakey ya agew ya walay ganggan para ed panag-obserba to.”

GSAM 250Say Sanaysay nen T. M. Preble

GSAM 250.1Say atensyon na saray Adbentista bilang sakey a grupo et atawag ed isyu na Sabado panamegley na sakey ya essay nipaakar ed sayan tema ya nanlapud si T. M. Preble, ya petsado na Pebrero 13, 1845, tan impalapag ed Hope of Israel, Portland, Maine, nen Pebrero 28, 1845. Kayari ton impanengneng iray ibabaga na Sabado na Biblia, tan say katuaan ya inalis ed Simba lapud baleg a panag-apostasia, inkuan to: “Diad onia et nanenengneng tayon asumpal so Daniel 7:25, say melag a sungay ya manguuman na ‘saray panaon tan ganggan.’ Kanian diad pakanengneng ko, amin ya mangagagalang ed unonan agew bilang Sabado et saray manunumpal ed Simba na Papa tan saray manlalapas ed Sabado na Dios.”⁵

GSAM 250Si J. B. Cook nipaakar ed Kuestion na Sabado

GSAM 250.2Kayari na saya, ag-abayag et linma so sakey ya artikulo ya impalapag nen J. B. Cook, ya angipatnag ya anggapoy ebidensya ed Kasulatan parad panag-obserba na Simba bilang Sabado, tan inusar to iyan antikey ya balikas: “Onia so mainomay ya naekal so amin ya dagem ed saray layag na saramay manlalayag, nayarin agda amta, diad silong na bandera na Sabado na papa.”

GSAM 250.3Anggano say panag-Sabado na sarayan duaran lalaki et ag-abayag, inumpisaan da la so sakey a proseso ya agla mainomay ya patundaen. Saray balikas ya singa “saray manunumpal ed Simba na Papa,” “saray manlalapas ed ganggan na Dios,” tan “manlalayag ed silong na bandera na Sabado na Papa,” et walad sangi na nilasus a totoo ya maseseg a makaamta ed katuaan nipaakar ed saya. Si Pastor Joseph Bates, a taga Fairhaven, Mass., et atawag so atensyon to, tan inawat to so Sabado nen 1845.

GSAM 250Inawat nen Joseph Bates so Sabado

GSAM 250.4Onia so eksperiensia to: Nen nadngel to so nipaakar ed grupo ed Washington, N.H., ya mangitutumpal ed Sabado, nandesisyon ya bisitaen itan ya iglesia, tan nengnengen no anto so kabaliksan to. Kanian ginawa to itan, tan nen inaral to so tema a kaiba ra, anengneng to ya duga ira, tan tampol ya inawat to so liwawa nipaakar ed isyu na Sabado. Nen pinmawil ed New Bedford, Mass., asabat to ed taytay ed baetan na New Bedford tan Fairhaven so sakey a kabat a agi, ya inmuna ya nansalita ed sikato, “Kapitan Bates, antoy balita?” Inmebat si Pastor Bates, “Say balita et say ikapiton agew so Sabado na Katawan a Dios tayo.” “On,” kuan na laki, “pauli ak la tan basaen koy Biblia ko, tan nengnengen ko itan.” Ontan so ginawa to, tan sanen akasabat lamet ira, sayan agi et inawat to la so katuaan nipaakar ed Sabado tan uunoren to la.

GSAM 251Say Unonan Libro Nipaakar ed Sabado

GSAM 251.2Si Pastor Bates et tampol ya ginmapon mangikasaba na sayan katuaan manlapud estado paonlad estado. Ag-abayag et anengneng to ya say sakey a libro, odino anggan sakey a traktado, nipaakar ed tepet na Sabado et baleg so nitulong to ed kimey to, tan say kamarerwa to et ginanotan na Espiritu na Dios pian mansulat tan mangipaway na bengatla nipaakar ed sayan tema. Balet say tepet et no panon itan a nagawaan ya anggapoy kuarta, ta say amin ya walad sikato et sakey a York shilling (labindua tan kapalduan sentimos). Nayarin makapainteres ed managbasa so istoryaen so eksperiensya to ed sayan bengatla unong ed impangisalaysay to ed siak nen 1855.

GSAM 251Apat a Pound na Arina

GSAM 251.3Inkuan to ya legan ya manpipikasi ed arapan na Dios, nandesisyon ya isulat so libro, tan segurado ed sikato ya nabukasan so dalan pian nipalapag itan. Kanian, yinmurong ed lamesaan to, a kaiba so Biblia tan concordance, pian igapo so kimey to. Kayari na manga sakey oras, linmoob si Mrs. Bates ed kuarto tan inkuan to, “Joseph, kulang so arina ko pian makagawa ak na tinapay,” tan diad satan met lanlamang et adal-it to met so arum nin angkekelag ya bengatlan kaukolan to. “Piga so kulang mon arina?” so intepet nen Kapitan Bates. “Mga apat a libra,” so inyebat to. “Sige,” so inyebat to. Kayari ton tinmaynan, linma ed asingger a tindaan, sinmaliw na apat a libran arina tan saray arum nin bengatla, inawit to ed abung, tan pinmaupo lamet ed lamesaan to. Ag-abayag, sinmublay si Mrs. Bates tan anengneng to ray bengatla ed lamesaan tan inyeyag to, “Iner nanlapu iyan arina?” “Akin,” kuan na kapitan, “agta kasi magenap? Inbagam ya apatiran libra so labay mo.” “On,” kuan to, “balet iner mo inala?” “Siak so analiw,” kuan to; “aliwa ta saya so karakel ya labay mo pian nasumpal so panag-orno?” “On,” intuloy nen Mrs. Bates, “balet sika, Kapitan Bates, a laki ya nampanbiahe na saray bapor manlapud New Bedford paonlad amin a pasen na mundo, et linma ka tan nansaliw na apat a libra na arina?” “On, aliwa ta satan so karakel ya kaukolan mo pian nasumpal so panag-orno?” “On,” kuan nen Mrs. Bates, “balet nansaliw ka na apat a libra(!) na arina?”

GSAM 252Labing Sakey Libon Dolyar ya Inusar para ed Katuaan

GSAM 252.1Ag-abayag et sinmublay so sananey a subok. Nen tinaynan nen Kapitan Bates so dayat, inlako to so interes to ed sakey a barko ed kantidad na $11,000, balet natan et naugastos to la so amin a kayamanan to pian itanduro so katuaan. Anggad ed satan ya agew et ag amta nen Mrs. Bates so tuan kipapasen na pinansyal to, balet alikna to ya nepeg to lan ipaamta ed sikato, kanian kalmadon inkuan to, “Asawak, inugastos ko ed sarayan bengatla so unor a kuartan walad siak ed mundo.” Diad mapait ya pan-agol, tinepet nen Mrs. Bates, “Antoy gawaen tayo?” Inmalsá so kapitan, tan diad amin ya dignidad na sakey a kapitan ya mangididirekta ed bapor to, inkuan to, “Mansulat ak na libro; iwaras ko itan, tan iyabawag ko iyan katuaan na Sabado ed arap na mundo.” “Bueno,” kuan nen Mrs. Bates, legan ya man-iyeyes ya makalabir, “panon itayon manbilay?” “Say Katawan so mangilukas na dalan,” so maliket ya ebat nen Kapitan Bates. “On,” kuan nen Mrs. Bates, “say Katawan so mangilukas na dalan! Satan so naynay mon ibabaga,” tan biglan nan-iyes ya pinmaway ed kuarto.

GSAM 252Ag-iilaloan a Suplay

GSAM 252.2Kayari na kapitna ya oras ya impantuloy nen Kapitan Bates so trabaho to, walay apisip to ya onla ed post-office, ta walay sulat to diman. Linma ya, tan talagan walay sulat. Nen saman ya panaon, say bayar ed koryo na saray sulat et limaran sentimos tan say panagbayar ya daan et aliwan sapilitan. Say nansulat na sayan sulat et lapud sakey a rason et agto abayaran so bayar na koryo. Tan dia lamet et ababa so liknaan nen Kapitan Bates, lapud kinaukolan ton ibaga ed postmaster, si Mr. Drew, ya kabat to a maong, ya agto nayarin bayaran so koryo, ta anggapoy kuarta to; balet inkuan to, “Pwede ko kasin nengnengen no iner so nanlapuan to?” “Alaen mo la,” kuan na postmaster, “tan bayaran mo la ed arum ya agew.” “Andi,” kuan na kapitan, “Agko ilalabas so sulat ed opisina anggad ag nabayaran so bayar ed koryo.” Legan ton sasalapen so sulat, inkuan to, “Say pakaliknak et walay kuarta ed sayan sulat,” tan sanen tinmingin ed postmaster, tinepet to, “Nayari yo pa itan ya lukasan? No walay kuarta ed loob, nayari yon ekalen so bayar ed koryo; no andi, agko la basaen.” Inunor na postmaster so kerew to, tan nengneng! walay karga ton samploran dolyar a papel. Diad impanbasa to, naamtaan to ya say sulat et nanlapud sakey a too ya angibagan say Katawan et pinabilib to so kanonotan to ya si Pastor Bates et mankaukolan na kuarta kanian inapura ton impaawit ed sikato; tan diad inkapura to, nayarin alingwanan ton bayaran so selyo.

GSAM 253.1Kayari ton bayaran so para ed koryo, linma ed sakey a tindaan na saray kaukulan, sinmaliw na sakey a bariles na arina ed kantidad na $4, pati saray patatas, asukal, tan arum niran kaukulan a bengatla. Nen ibabaga to no iner so pangideliveran, inkuan to, “Seguro ibaga na bii ya aliwan ditan so pangikargaan, balet agyo pansinen so ibaga to; ibaba yo ray gamit ed arapan a beranda.”

GSAM 253.2Kayari to, linma ed imprenta tan nankasundoan ya man-imprenta na sanlibon kopya na sakey a libron walaan na manga sanlasus a pahina, diad pakatalos ya no niiter la so kopya, nepeg ya iyurnos ed saray letran pang-imprenta na saray man-iimprenta ya tampol-tampol, tan ipawit ed sikato iray naimprentan kopya parad panangusisa. Nepeg ton bayaran so trabaho no kapigan to la naawat so kuarta, tan ag nepeg ya ekalen iray libro ed opisina anggad ag nabayaran ya amin iray singil.

GSAM 253.3Amta ya maong nen Kapitan Bates ya anggapoy bayar ya dapat ed sikato, balet alikna to ya katungkulan ton isulat iyan libro, lapud pananisia to ya say Katawan et mamakiwas ed saray puso ya mangibaki na kuarta no kapigan kaukolan. Kayari ton manaliw na papel, bolpen, tan arum ni, pian naikdan na panaon ya onuna iray gamit ed abung, linma ed sampot na karsada ya paonla ed abung da. Nen anengneng to ya wadman la ray gamit, linmoob ed abung diad likuran ya puerta, tan inmeyurong lamet ed lamesaan to. Sinmabi si Mrs. Bates tan maseseg ya inkuan to, “Joseph, nengneng mo pa ed arapan ya beranda! Iner nanlapu iman ya gamit? Walay sakey a managmaneho na kariton ya sinmabi dia tan inyunload to. Inbagak ed sikato ya aliwan para dia, balet inyunload to met.” “Bueno,” kuan nen Kapitan Bates, “siguro ayos labat.” “Balet,” kuan nen Mrs. Bates, “iner nanlapu?” “Bueno,” kuan na Kapitan, “imbaki na Katawan.” “On,” kuan nen Mrs. Bates, “impadala na Katawan; atan so naynay mon ibabaga.” Insan to inikdan so asawa to na sulat, ya inkuan to, “Basaen mo ya, tan naamtaan mo no iner nanlapu.” Binasa to itan, tan pinmaway lamet pian onakis, balet nanduma so panag-akis to nen say unaan; tan nen pinmawil et mapakumbaba ton kinerew so dispensa ed sikato lapud kakulangan na pananisia to.

GSAM 254Kuartan Onsasabi para ed Libro

GSAM 254.1Legan ya onproprogreso so trabaho na pansusulat tan panag-imprenta, si Kapitan Bates et makakaawat na kuarta no maminsan panamegley na koryo tan arum ni, no maminsan et manlapud saray totoon agto ni angan anabat. No naawat to la so kuarta, ipapasa to itan ed saray manag-imprenta, tan iyaplika ed singilo na libro. Diad kaunoran, sinmabi so agew ya naimprenta la so amin ya libro, tan manlapud ag-iilaloan ya nanlapuan nen Agi Bates et abayaran so balanse na singilo; kanian ag naudi anggan sakey ya agew so panag-ikot na saray libro.

GSAM 254Say Unor a Bayaran et Abayaran la

GSAM 254.2Si H. S. Gurney, a taga Memphis, Mich., so angibaga ed siak nen Marso, 1884, ya sikato, diad mismon kabuasan ya akompleto so libro nen Pastor Bates, so akaawat na $100 manlapud sakey a nota ya linmabas lay legal a taning na panagsingil manlapud sakey a laki ya angibagan ag balot to bayaran. Nen naawat to iyan kuarta, inisip to ya sakey a liket so mangusar na sakey a parte to pian bayaran so unor a bayaran para ed libro nen Pastor Bates nipaakar ed Sabado. “Balet,” kuan nen Mr. Gurney, “si Agi Bates et agto amta anggad agew na inatey to no siopa so nambayar na balanse na bayaran na libro.” Sayan eksperiensya nen Pastor Bates ed pan-imprenta na katuaan nipaakar ed Sabado et singa ibabaga to ed saray totoo tayo manlapud mismon gapo na panag-publish na katuaan nipaakar ed isyu na Sabado, “Ituloy yo so onabante ed sayan klase na kimey, tan ilaloan yo ya say probidensya na Dios so mangilukas na dalan legan kayon onaabante.”

GSAM 255Pagdudua nen Pastor Bates ed Saray Pakanengneng

GSAM 255.1Say onsublay ya balikas, ya pinakikey manlapud Life Sketches, so mangipanengneng no panon ya nansakey so regalo na propesiya tan say reporma na Sabado:—

GSAM 255.2Legan na impanbisita to ed New Bedford, Mass., nen 1846, akabat nen Miss Harmon si Pastor Joseph Bates. Masakbay ton inako so pananisia ed isabi, tan sikatoy aktibon managgawa para ed sayan gawa. Sikatoy sakey a tuan Kristianon ginoo, magalang tan maabig. Inasikaso to si Miss Harmon a singa ka-maaro no sikatoy mismon anak to. Diad unonan pankanawnawa ya nadngel to so panagsalita to, impanengneng toy baleg ya interes, tan nen tinmunda la, inmalagey tan inkuan to, “Siak so manduaruwan Tomas. Agak manisia ed saray pakanengneng. Balet no napanisiaan ko labat ya say testimonya ya imbalita na agi ya bii natan ya labi et talagan boses na Dios ed sikatayo, siak so magmaliw ya sankaliketan a too ed bilay. Nabagbag a maong so pusok. Manisia ak ya sinsero so nansalita, balet agko nayarin ipaliwawa no panon ya nipanengneng ed sikato iray makapakelaw a bengatla ya insalaysay to ed sikatayo.”

GSAM 255Inawat nen Miss Harmon so Sabado

GSAM 255.3Si Pastor Bates et uunoren to so Sabado, tan pinaseseg to so importansya to. Diad saman a panaon, agni alikna nen Miss Harmon so importansya to, tan inisip to ya nankamali si Pastor Bates ed panangipaseseg to ed komapat a ganggan nen say arum a siam. Balet impanengneng na Katawan ed sikato so santuaryo ed tawen. Nilukas so templo na Dios ed tawen, tan impanengneng ed sikato so Kaban na Dios a say taklob na panangasi so akataklob ed satan. Duaran anghel so akaalagey, sakey ed kada sampot na kaban, ya akalukay iray payak da ed tapew na takayan na panangasi, tan akatingin iray lupa ra ed satan. Impaamta na anghel ya kaiba to ed sikato ya saya et irerepresenta to so amin ya anghel ed tawen ya akatingin a walaan na panaggalang tan pankelaw ed ganggan na Dios ya insulat na game-et na Dios. Inyatagey nen Jesus so takop na kaban, tan anengneng to ray batong tabla ya akasulat iray samploran ganggan. Abigla nen anengneng to so komapat a ganggan ed mismon pegley na samploran ganggan, ya walay malemlem a sinag na liwawa ya akapaliber ed satan. Inkuan na anghel, “Sikato labat so saksakey ed samplora ya mangibabalikas ed mabilay a Dios ya nanggawa ed tawen tan dalin tan amin a bengatla ya walad saratan. Nen niletneg iray pundasyon na dalin, niletneg met la nen saman so pundasyon na Sabado.” Impanengneng ed sikato ya no sinumpal komon so tuan Sabado, anggapo komon balot so sakey ya ag mananisia odino ateista. Say panumpal ed Sabado so akasalba komon ed mundo manlapud panagdayew ed dios-diosan.

GSAM 256.1Say komapat a ganggan et tinapakan, kanyan tatawagen itayo ya ayosen so betak ed ganggan, tan idepensa so nadesdes a Sabado. Say too na kasalanan, ya angipangato ed inkasikato ed tapew na Dios, tan nannonot a manguman na saray panaon tan ganggan, so nansengeg na pananguman na Sabado manlapud komapiton agew paonlad unonan agew na simba. Diad impanggawa to ya, sikatoy nanggawa na betak ed ganggan na Dios.

GSAM 256.2Sakbay na baleg ya agew na Dios, walay ipawit a mensahe pian pasakbayan iray totoo ya ompawil ed panagtulok da ed ganggan na Dios ya dineral na antikristo. Nepeg ya ituro so atensyon ed betak ed ganggan diad panamegley na panagbangat tan alimbawa. Impanengneng met ed sikato ya say komatlon anghel na Apocalipsis 14, ya mangibabalita ed saray ganggan na Dios tan say pananisia nen Jesus, et irerepresenta to ray totoon mangaawat ed sayan mensahe, tan mangiyeyag na pasakbay ed mundo pian ingatan so ganggan na Dios tan say ganggan to a singa mola na mata, tan bilang ebat ed sayan pambabala, dakel so mangawat ed Sabado na Katawan.⁶

GSAM 256.3Sayan eksperiensya nen Miss Harmon tan Pastor Bates et akatukoy ed paraan na panag-obra na Katawan. Say atensyon da ran dua, si Miss Harmon tan Pastor White, et tinawag nen Pastor Bates nipaakar ed isyu na Sabado, ya angipresenta ed sikara manlapud Kasulatan na saray pananawagan na ag-nabalbaliw a ganggan na Dios. Anggano si Miss Harmon et abindisyonan na saray espesyal a panangipatnag manlapud Katawan ed loob na manga labinwalon bulan, anggapo ni so impanengneng ed sikato nipaakar ed sayan tema. Natan et sinmabi la so panaon na Katawan, lapud saray mananisia et ipapasalagey pian unoren so ganggan To, pian mangiter na liwawa ed sikara diad panamegley na regalo na propesiya, tan sirin, diad dili Ton paraan na panag-obra, say mensahe na komatlon anghel, “saray ganggan na Dios, tan say testimonya nen Jesu-Kristo,” et pinantitipon.

GSAM 257Gapo na Mensahe na Komatlon Anghel

GSAM 257.1Manlapud saman a panaon, say mensahe na komatlon anghel, a mikonekta ed samay duaran arum, so ginmapo lan ipasabi. Say katuaan na Sabado, a mikonekta ed arka na Dios tan say liwawa a linmuar nipaakar ed santuaryo, so angipatua ed samay datin impanengneng,—a say datin adbentista a galaw et duga, tan unong ed plano na Katawan. Mas lalon natalosan da natan nen say dati so kabaliksan na “talo iran akayang paonlad dalan paonlad syudad na Dios.”

GSAM 257Inawat nen Pastor Bates iray Pakanengneng bilang nanlapud Dios

GSAM 257.2Nen bulan na Nobyembre, 1846, walay komperensya ya ginawa ed Topsham, Maine, ya akila ed satan si Pastor Bates. Diad satan a miting, si Mrs. White (say panangasawa nen Miss Harmon ed si Pastor James White et abitla la nensaman) et aka-eksperiensya na pakanengneng ya nagmaliw a rason na interon pananisia nen Pastor Bates nipaakar ed sayan nanlapuan dan manlapud Dios. Sikato so sakey a laki ya sinmublay ed dayat ed loob na limamplo a taon, ya sinmublay ed amin a posisyon manlapud ugaw a katulong ed bapor anggad kapitan tan akankayarian na bapor. Say pakatalos to ed astronomiya et ontan, ya unong ed imbaga to ed siak, nayari ton ibaga so ngalngali no iner so kawalaan to ed dayat, diad latitude tan longitude, panamegley na panag-obserba to ed saray bengatla ed tawen. Sakey a singa sikato et natural labat ya interesado ya mitongtong nipaakar ed astronomiya.

GSAM 257.3Diad impantongtong mi, inistorya to ed siak no panon ya akombinse ed say dibinon nanlapuan na saray pakanengneng. Inkuan to ya sinubok ton mitongtong ed si Mrs. White sakey ya agew nipaakar ed saray bitewen, balet ag-abayag et naamtaan to ya anggapoy amta to nipaakar ed astronomiya; diad katuaan, unong ed inkuan to ed sikato, agto ni ingen amtay nannengneng la na libro ya nipaakar ed satan ya tema. Anggapoy interes to ya mitongtong nipaakar ed satan a topic, tan inyalis to so tongtongan diad impantongtong to nipaakar ed balon dalin, tan no antoy impanengneng ed sikato diad pakanengneng nipaakar ed satan.

GSAM 258Say “Panlukas na Tawen”

GSAM 258.1Nen imbeneg a taon, nen Abril 19, 1845, say Illustrated London News et angipaway na sakey a bengatlan baleg so interes ed saray astronomer a nanlapud si Lord Rosse, nipaakar ed saray makapakelaw a diskobre ya agawa to panamegley na sankabalegan a teleskopyo to, lalo la so pakanengneng ed samay tatawagen na saray astronomer a “say abot ed tawen.” Sakey a labi, diad samay abitlan komperensya, diad abung nen Mr. Curtiss tan diad arapan nen Pastor Bates, ya agni akadesisyon nipaakar ed sarayan panagparungtal, si Mrs. White, legan a walad pakanengneng, et ginmapo ya nansalita nipaakar ed saray bitewen, ya angiter na makapadinayew a deskripsyon na saray rosas-kolor a belt ya anengneng to diad tapew na arum a planeta, tan inyarum to, “Makanengneng ak na apatiran bulan.” “Ay,” kuan nen Pastor Bates, “nanenengneng to so Jupiter!” Insan, kayari ton nanggawa na saray galaw a singa manbibiahe ed kalawakan, ginapoan ton deskribien iray sinturon tan singsing ed lawas a manbabaliw a karakep da, tan inkuan to, “Wala'y nanenengneng kon pitoran bulan.”⁷ Inyawag nen Pastor Bates, “Idedeskribe to so Saturn.” Insan to inkuan, “Anengneng ko so anemiran bulan,” tan tampol ya ginapoan toy mangilarawan ed “manlukas a tawen,” a kaiba so gloria to, ya tinawag ton lukasan paonla ed sakey a lugar a mas maliwawa. Inkuan nen Pastor Bates ya say deskripsyon to et alabasay amin ya salaysay nipaakar ed manlukas a tawen ya abasa to la manlapud siopaman ya autor.

GSAM 258.2Legan ton mansasalita tan walad pakanengneng to ni, inmalsá ya akatalindeg, tan inyeyag to, “Ay, no komon ta wadia dia si Lord John Rosse natan a labi!” Tinepet nen Pastor White, “Siopa si Lord John Rosse?” “Ay,” kuan nen Pastor Bates, “sikato so bantog ya astronomer ya taga-Inglatera. Komon ta wadia ya narengel to itan a bii ya mansasalita na astronomiya, tan narengel to itan a deskripsyon na ‘panaglukas na tawen.’ Mas atagey ni nen say antokaman ya abasak nipaakar ed sayan tema.” Manlapud saman a labi, si Pastor Bates et nagmaliw a sigurado ya saray pakanengneng nen Mrs. White et aliwan manlalapu ed kakabatan tan kontrol to. Sayan bengatla tan say klase na panagsaway tan instruksyon ya inter et amaseseg ed sikato ya saraya et nanlapud Dios.

GSAM 259.1Sayan agawa ed tawen ya inlarawan nen Mrs. White ed satan a pakanengneng, et sakey a bengatlan ag mabetbet ya abitla na saray manunulat nipaakar ed astronomiya. Si Huygens, say unonan akadiskubre ed saya, so angiter na onggendan a deskripsyon:—

GSAM 259Sakey a Maringgas a Liwawa ed Kampilan nen Orion

GSAM 259.2“Saray astronomer et mangipoposisyon na taloran bitewen ya asingger ed sakey tan sakey ed espada nen Orion; nen tinan-aw ko so pegleyan ed sikara panamegley na teleskopyo, nen taon 1656, walay anengneng ed pasen na satan ya sakey so labinduan arum nin bitewen; ed saraya, talo ya ngalngali mankikiskisan, tan apat ni so anengneng, ya mankikislap a singa manlalapud lurem, kanian say espasyo ed kaliber-liber da et singa mas maliwawa nen say arum a parte na tawen, ya singa interon ambilunget, lapud maong a panaon, et singa anengneng ya akalukas a singa kurtina, ya diad panamegley to et malaya so pakanengneng ed sananey a lugar ya mas maliwawa.”

GSAM 259.3Imbaga nen William Herschel nipaakar ed sayan lukas ed tawen:—

GSAM 259.4“No say diametro to ed sayan distansia et makaporma na anggulo ya 10°, ya ngalngali met itan so nagagawa, say kabaleg to et talagan ag napikto. Akalkula ya nepeg ya duaran trilyon ya beses so kabaleg to nen say sukat na agew.”

GSAM 259Mas Maliwawa nen say Agew

GSAM 259.5Si Thomas Dick, say pilosopo, onia so inkuan to nipaakar ed sayan maliwawan nebulae:—

GSAM 259.6“No sikatayo et nipasen ya singa kalapit na kapaldua na distansia na sankasinggeran ya bitewen, anggano baleg la itan a distansia, manlapud ontan a punto et mangipatnag na liwawa ya manasingger ed liwawa na agew; tan ed saray pinalsa ya mas asingger ni, punuen to so baleg a parte na tawen, tan ompaway ya walaan na kagalangan ya ag napagsalita. Balet say sanka-unoran a plano na ontan ya bengatla, diad amin a pakakabit tan relasyon to, et nayarin mansiansia nin ilukasan diad saray onsabin panaon na andi-anggaan ya bilay; tan, singa saray arum nin bengatla diad arawin pasen na pinalsa, itan et mamapakiwas ed isip na sakey a maksil a pilalek a nengnengen so marakep tan misteryoson eksena na uniberso ya mas lalon nabulagtaw.”⁸

GSAM 260.1Si Pastor Bates, diad pangitapos to na sakey ya artikulo nipaakar ed sayan tema, so nansalita:—

GSAM 260.2“Kanian nanenengneng tayo manlapud amin ya testimonian impresenta (tan dakel ni so niiter mi, no kaukolan), ya waladya so sankakapakelawan tan ag napaliwawa a penomenon ed kalangitan; sakey a lukas ed tawen ya masulok nen labin-sakey bilyon tan talon lasus tan labinapat [11,000,000,314] a milya so kaliber-liber to. Kuan na bantog a Huygens, ‘Anggapo ni anengneng ko a singa saya ed saray arum a pirmi a bitewen—sakey a malayang pakanengneng ed sananey a lugar a mas masinag.’”

GSAM 260Sakey nin Tistimonya nipaakar ed Pakanengneng na Planeta

GSAM 260.3Lamet, babasaen tayo so imbaga nen Mrs. Truesdail, ya akatambong ed pankanawnawa na impangiter na samay bision ya tinukoy. Kuan to:—

GSAM 260.4“Si Agi White et makapoy so laman to, tan legan ya ipipikasi kami para ed sikato, say Espiritu na Dios et nampainawa ed sikami. Ag-abayag et naimano mi ya sikatoy agto la nalilikna iray bengatla ed mundo. Saya so unonan pakanengneng to ed mundo na saray planeta. Kayari ton binilang ed maksil a boses iray bulan na Jupiter, tan ag-abayag kayari na saray bulan na Saturn, angiter na marakep a deskripsyon nipaakar ed saray singsing na sayan unor. Insan to inkuan, ‘Saray manaayam dia et atagey tan marangal a totoo, a talagan aliwan singa saray manaayam ed dalin. Say kasalanan et ag balot linmoob dia.’ Napatnagan ed ngirit nen Agi Bates a say datin panduaruwa to nipaakar ed nanlapuan na saray pakanengneng to et maples a naeekal. Amta mi ya amin ya si Kapitan Bates et baleg so panangaro to ed astronomiya, ta mabetbet ton ituturo so pasen na dakel ed saray bengatla ed tawen para ed panagbangat mi. Nen inebatan nen Agi White so saray tepet to kayari na pakanengneng, ya inkuan ton agto ni angan balot nanaral odino akaawat na kakabatan nipaakar ed saya, sikatoy napno na liket tan kagalawan. Dinayew to so Dios, tan impahayag to so pananisia to ya sayan pakanengneng nipaakar ed saray planeta et inter pian agla sikatoy manduaruwa lamet.”⁹

GSAM 261Sakey a Maruksan Kabayo ya Biglan Nampasamo

GSAM 261.1Ag-abayag kayari na sayan miting ed Topsham, walay sakey nin makapakelaw ya agawa nipaakar ed saray pakanengneng, ya istoryak unong ed impangibaga nen Pastor Bates ed siak:—

GSAM 261.2Inusar nen Pastor White so sakey a kabayon ugaw ya medyo asanay tan sakey a kariton na merkado ya walaan na duaran yurongan, ya ginawa ya anggapoy salaknib ed arapan, balet walay apagan ed arapan na kariton, tan sakey ya apagan ya balatyang manlapud saray poluan. Kailangan ya maingat a maong so panagmaneho ed say kabayon ugaw, ta no bilang say tali odino antokaman so apiger ed gilig to et bigla itan ya onkigol na maseseg, tan kailangan ya naynay ya pigilan panamegley na masimpit a tali pian ag onbatik. Sayay kabayon ugaw et kien na sakey a grupo ya labay dan laen ed pasen da, tan lapud si Pastor White et sanay ya man-asikaso na saray kabayon ugaw ya agni nasasanay, inisip to ya anggapoy seryoson problema to ed saya. Balet, no amta da komon ya legan na saray maksil ya panag-galaw to et datin la pinatey na duaran lalaki, say sakey et pinerdi to ed saray bato ed gilig na dalan, nayarin ag la komon sikatoy ontan ya kompiyansa.

GSAM 261.3Diad sayan pankanawnawa, walay apatiran totoo ed kariton, si Pastor White tan say asawa to ed arapan a yurongan, tan si Pastor Bates tan si Israel Damon ed beneg a yurongan. Legan a si Pastor White et gagawaen toy anggaay nayarian to pian napokpokan so kabayo, si Mrs. White et mitotongtong nipaakar ed katuaan, sanen say pakayari na Dios et sinmabi ed grupo, tan sikatoy inawit ed pakanengneng, ya akayurong ed kariton. Diad saman a bekta ya inyeyag toy “Gloria!” legan ya linmoob ed pakanengneng, biglan tinmunda so ugaw a kabayo tan ag la ginmali, tan inyabeba toy ulo to. Diad parehon bekta, inmalsá si Mrs. White, legan ya walad ontan ya kipapasen, tan akatingin ya paatagey so mata to, linmabas ed arapan na kariton, pinmaon ed saray shaft, ya akasapek so lima to ed balangbang na ugaw a kabayo. Inyawag nen Pastor Bates ed si Pastor White, “Sipaen na ugaw a kabayo itan a bii anggad ompatey.” Inmebat si Pastor White, “Say Katawan so mankokontrol la natan ed ugaw a kabayo; agko labay so mibiang.” Say ugaw a kabayo et akaalagey ya singa kalmado ya matatken a kabayo. Diad gilig na dalan, say gilid na dalin et tinmatagey na manga anem a piye, tan diad abay na alar et walay lugar ya dika. Si Mrs. White, ya akatingin nin siansia ed tagey, ya ag man-imano ed leksab, et sinmegep ed gilid na dalin ya onlad lugar ya dika, insan nandaral-dalan na pigaran minuto, ya mansasalita tan idedeskribe to ray karakep na balon dalin. Insan, ya ontan ni so posisyon na ulo to, pinmaon ed gilig na dalan, linma ed kariton, sinampa ed saray apagan, ya say lima to et walad beneg na ugaw a kabayo, insan sinmampa ed saray sanga na kariton, tan pinmaon lamet ed kariton. Diad saman a bekta ya akayurong la ed yurongan, naandi so pakanengneng to, tan diad saman met a bekta, say kabayo, ya anggapoy anggan anton senyas manlapud managmaneho, biglan ginmapo ya manakar tan tinmuloy ed dalan to.

GSAM 262.2Legan ya akapaway si Mrs. White ed karwahe, nisip nen Pastor White ya suboken to may kabayo, tan nengnengen no talagan mabunlok o andi. Diad gapo, tinapik to labat na latigo; diad arum ya pankanawnawa et komon tinanggol na kabayo na sipa, balet natan et anggapoy galaw. Insan to pinakpakan na maksil, insan mas maksil, tan lalo nin mas maksil. Anggapoy imano na ugaw a kabayo ed saray palo, balet singa sikatoy andi-kapeligroan a singa saray leon ya sinerraan na saray anghel so sangi nen labi ya nanayam si Daniel ed kulongan da. “Sakey itan a solemnen lugar,” kuan nen Pastor Bates, “tan malinew a say parehon Pakayari ya nanggawa ed saray pakanengneng et, ed satan a panaon, so linmupig ed marawal a naturalesa na kabayon laki.”

GSAM 262.3No sayan pakanengneng et resulta labat na arum ed saray sakit na laman to, natural ya onlesa so tepet, Kasin say kabayo et apasakitan met na parehon paraan?

GSAM 262Say Testimonya nen Israel Damon

GSAM 262.4Iter ko dia, bilang paneknek ed salaysay ya inter ed siak nen Pastor Bates, so onsublay ya balikas:—

GSAM 262.5“Mga duamplon taon lay apalabas, kayari kon ginapoan so panag-obserba na Sabado, insalaysay nen Israel Damon ed siak so saray sirkumstansya na impakakita nen Agi White legan a sikato, si Pastor Bates, tan si Pastor White tan say asawa to et akalugan ed magaan a kariton diad beneg na masebeg a kabayo. Binasa ko natan ya agew so deskripsyon ed tagey nipaakar ed sayan agawa, unong ed insulat nen Pastor Loughborough, tan eksakton mitunosan ed samay imbaga nen Pastor Damon ed siak.” Pinirmaan, “R. S. Webber, Battle Creek, Mich., Pebrero 9, 1891.”

GSAM 263Say Testimonya nen Pastor Bates Nipaakar ed Saray Pakanengneng

GSAM 263.1Imbaga nen Pastor Bates so sarili ton eksperiensya ed onia:—

GSAM 263.2“Anggano anggapoy nanenengneng ko ed sikara ya kontra ed salita, aburido ak balet tan nairapan ak a maong, tan ed abayag et agko anisiaan ya saya et masulok ni nen say resulta na abayag tan makapoy ya kipapasen na laman to.

GSAM 263.3“Kanian, nananap ak na pankanawnawa ed arapan na arum a totoo, no say isip to et singa kalmado (aliwan diad miting), pian tepetan tan usisaen so ebat to, pati saray kaiba ton kaaro, lalo la say masiken ya agi ton bii, pian naamtaan, no posible, so katuaan. Diad saray amin a pambisita to ed New Bedford tan Fairhaven manlapu la'd saman, legan na saray miting mi, anengneng ko sikato ed pakanengneng na aminpiga, pati met ed Topsham, Maine; tan saramay akila ed arum ed sarayan makapakelaw a pasamak et amta dan maong no panon so interes tan inkamaseet na panagdengel ko ed balang salita, tan panagbantay ed balang galaw to, pian naamtaan so panagtila o impluwensya na mesmerism. Tan misalamat ak ed Dios parad pankanawnawa ya naawat ko a kaiba ray arum a makasaksi ed sarayan bengatla. Natan et makapansalita ak la na walaan na kompiyansa para ed sarilik. Manisia ak ya say kimey et nanlapud Dios, tan inter to pian pakalmaen tan pabiskegen iray ‘nibuyak,’ ‘asugatan,’ tan ‘apekpek a totoo’ to, manlapu la nen impansara na kimey tayo ... nen Oktubre, 1844. Say alilingo a kipapasen na ‘Nia, wadya!’ tan ‘Nia, wadman!’ manlapud saman a panaon et grabe so impakapalingo to ed saray matua tan malabay a totoo na Dios, tan ginawa ton grabe so irap para ed saramay ag makapangipaliwawa ed dakel a mansusumlangan a teksto ya impresenta ed arapan da. Aakoen ko ya akaawat ak na liwawa tan instruksyon ed dakel a pasage ya datin agko malinew a natalosan. Manisia ak ya sikatoy sakey a makapankasakripisyo, matua, tan malabay a anak na Dios.”¹⁰

GSAM 263.4“Say akasulat et agto ‘inaala so kanonotan’ na saray pakanengneng to ‘manlapud saray datin bangat odino panagaral.’ Nen inawat to so unonan pakanengneng to, nen Disyembre, 1844, sikato tan amin ya kaiba to ed Portland, Maine (no iner so panaayaman na saray atateng to ed saman), et tinaynan da la so ‘eyag na pegley na labi’ bilang sakey ya apalabas la. Diad saman ya panaon ya impanengneng na Katawan ed sikato diad pakanengneng so lingo ya apasaran to tan na saray kaiba to ed Portland. Insan to insalaysay so pakanengneng to ed saray kaiba to, tan inako da ya say eksperiensia da nen ikapiton bulan et gawa na Dios.”¹¹

GSAM 264No Panon ya Inisip Iray Taloran Mensahe nen 1847

GSAM 264.1Say onsublay a nanlapud si Pastor James White, ya insulat nen Abril, 1847, so mangipanengneng no panon ya tinuring iray taloran mensahe nen saman:—

GSAM 264.2“Amin a klase na saray mananisia ed komaduan isabi et mankakasakey ya say anghel ya impanengneng ed komanem tan komapiton bersikulo na sayan kapitulo (Apocalipsis 14), et irerepresenta to so mensahe na isabi ed iglesia tan mundo.... Say kimey na komaduan anghel et say ipanengneng ed saray grupo na adbentista ya say Babilonia et atumba la. Tan lapud dakel ed sikara so ag-akaamta ed sayan katuaan anggad pinabangon ira na pakayari na ‘eyag na pegley na labi’ pian makaliktar ira ed saray iglesia antis ya sinmabi so koma-samplon agew, ontan so kabaliksan to ya manlapud koma-piton bulan, 1844, say mensahe na komatlon anghel et sakey a pabano, tan anggad natan et pabano ni, ed saray santo ya ‘mansiansian matibay,’ tan ag ompawil, tan ag ‘mangawat’ na saray tanda ya inekal na grupo na birhen legan na eyag na komaduan anghel.

GSAM 264.3“Tan aliwa ta say tuan mensahe para ed saray totoo na Dios, manlapud ikapiton bulan, 1844, et ontan met a pabano?—On, seguradon on.... Say koma-labinduan bersikulo et oniay basa to, ‘Dia so pasensya na saray santo: dia ra saramay mantutumbok ed saray ganggan na Dios tan say pananisia nen Jesus.’ Iner mo ra anengneng, Juan?—Ay, ‘dia,’ legan na mensahe na komatlon anghel. Lapud say maanos ya panaon na panalagar et nanlapu la nen ikapiton bulan, 1844, tan lapud say klase na saray mantutumbok ed Sabado, tan arum ni, et pinmaway la manlapu ed satan ya panaon, malinew ya mabilay tayo ed panaon na mensahe na komatlon anghel.”¹²