Kapitulo 2 — Say Plano na Kinaligtas ya Nipatnag

GSAM 38.1“Say ilalo ya natantan et mamapairap ed puso: balet no nasumpal so pilalek, sikatoy singa kiew na bilay.”¹ “Ta onia so kuan na Katawan na saray armada: Minsan ni, magano la, tan yegyegen ko so tawen tan say dalin, tan say dayat, tan say amagan dalin; tan yegyegen ko so amin a nasyon, tan say Pilalek na amin a nasyon et onsabi: tan punuen ko iyan abung na gloria, kuan na Katawan na saray armada.”²

GSAM 38.2Manlapud panaon ya pinaalis si Adan ed hardin na Eden tan say kiew na bilay, say salitan imbaga ed si Satanas nipaakar ed binhi na bii—“Pirdien to so ulo mo,”—so angiter na ilalo na pinal a pananalo ed demonyo, say pangibagsak ed saray makalakal ya plano to, tan say panagpawil ed kiew na bilay. Say Inaasahan—say insipan a Binhi—sirin so nagmaliw a “Gusto na amin a bansa.”

GSAM 38.3Diad samay insalita nen Haggai ed tagey, ompatnag ya say isabi na sayan Inlabayan et mikonekta ed panaon ya igalaw na Katawan so tawen tan say dalin. Si Pablo, diad insulat to ed saray Hebreo, inyan to iman ya panag-galaw ed arapen, ya inkuan to, “Sakey lamet ak man-galaw aliwa labat na dalin, noag ingen pati say tawen. Tan sayan salita, Ni sakey lamet, et mankabaliksan na pangekal ed saray bengatlan niyegyeg, singa saray bengatlan ginawa, pian saray bengatlan ag nayarin mayegyeg et mansiansia. Kanian, lapud akaawat itayo na panarian ya ag nayarin nagalaw, magmaliw tayo komon ya walaan na grasya, pian makapanlingkor itayo ed Dios na akseptable, a walaan na respeto tan matunong a takot.”³ Sayan lenguahe nipaakar ed say sakey a panagyegyeg, ya agni nagagawa, et singa ipapawit to ya akasuldong itan ed sampot a panangipaalagey na panarian na Dios, diad silong nen Kristo, say insipan a Bini, “say Pirawat na amin a bansa.”

GSAM 39.1Say restorasyon ya gawaen panamegley nen Kristo et malinew ya nanenengneng ed sarayan unor iran agew na amin ya walaan na interon Biblia ya akalukas ed arapan da. Aliwan ontan so agawa ed saray datin panaon. Say salita na Katawan et sinmabi ed sikara, “bilin ed tapew na bilin, bilin ed tapew na bilin: linya ed tapew na linya, linya ed tapew na linya; dia na daiset, tan diman na daiset.”⁴ Kanian ed impangipabidbir ed sikara na plano na kaligtasan, singa itan dalan na saray matunong, “a singa say manliliwawa a silew, a lalo nin onliliwawa anggad say perpekton agew.”⁵ Kanian nagmaliw a makapainteres a suboken a subaybayan a mamidit so kalkalnan impangipaway na satan a plano ed saray datin totoo to.

GSAM 39Ag-Inpaliwawa so Panatras ed Unona

GSAM 39.2Ag tampol ya in-atras na Katawan so ilalo ra, ya pinasakit toy puso ra diad impangipabidbir to ed sikara ya nilasus ya taon ni antis dan nasabi so kasumpalan na saray ilalo ra ed insipan ya Bini. Manlapud saray rekord ya aka-sulat, natatalosan tayo ya pinayagan ira ya isipen ya say unonan anak ya inyanak so magmaliw ya satan a Bini: tan diad magano, diad antokaman a paraan, so Eden et nasubli, tan makasabi lamet ira ed kiew na bilay. Nen nianak si Cain, inyeyag nen Eva, “Akaala ak na laki manlapud Katawan.”⁶ Wala ray iskolar na Hebreo ya mangibabaga ya no literal tan interon isalin so teksto, onia so basa to, “Akaala ak na laki, say Katawan.” Kabaliksan to, Aya so Bini ya manggawa na sayan gawan pang-katawan ya panalo ed si Satanas. Anggapoy rekord na ontan ya balikas nen Eva nen nianak si Abel. Nayari, tan natural labat, ya inisip to ya say pangulo so mangumpal ed sayan sipan. Panon kasi ya aderal, tan anggan inatey, so ilalo to nen nampanengneng so ugali nen Cain, tan anengneng to so mauges ya gawa to ya diad kaunoran et nansengegan na impamatey ed agi to. Antis ya pinatey si Abel, seguradon akaawat ira na liwawa tan kakabatan nipaakar ed isakripisyo ya gawaen para ed sikara ed arapen; ta si Abel, lapud instruksyon ya nanlapud Dios, inawit to so kordero to bilang sakripisyo, legan a si Cain, ya binangatan met a singa say agi to, nampawit na sakripisyo ya prutas na dalin, tan saya et alimok ed espiritu na pasnok tan imon. Say sakripisyo nen Abel so mas inawat nen say kien nen Cain, lapud ginawa iya “diad pananisia,” tan nipaakar ed saya et insulat nen Pablo, “Anggano inatey la, mantitongtong ni.”⁷

GSAM 40Si Seth kasi so Bini?

GSAM 40.1Kayari na impatey nen Abel, nianak si Seth, sanen binmilay lamet so ilalo; “ta say Dios,” kuan nen Eva, “so angiter ed siak na sananey a bini imbes nen Abel, ya pinatey nen Cain.”⁸ Kayari to, si Seth so nibilang ed linya na panag-anak manlapud si Adan. (Nengnengen so Genesis 5:3.) Si Cain, say tuan panguloan, et ag nibilang ed angkan. Posible ya inisip nen Eva ya si Seth la natan so insipan a Bini. Napatnagan ed rekord ya kayari na inkianak nen Seth, ginapoan na saray totoo so manngaran ed ngaran na Katawan. (Nengnengen so margin na Genesis 4:26.) Siguro ginawa ra ya lapud panag-isip da ya si Seth so magmaliw a sampot a manuley, say Katawan, tan deralen to so inagaw a panarian nen Satanas.

GSAM 40Say Ilalo ya Akasentro ed si Noe

GSAM 40.2Diad antikey a rekord na saray agawa manlapud panaon nen Adan anggad inkianak nen Noe, daiset labat so inter ya arum ni nen say listaan na saray henerasyon na katooan. Diad inkianak nen Noe (“say matunong,” diad gilig) so ilalo et sinmubli lamet, tan inkuan na saray totoo, “Sikato ya so mangiter na ligliwa ed sikami nipaakar ed kimey tan irap na saray lima mi, lapud dalin ya insumpa na Katawan.”⁹ Anggapoy imbaga na salitan Dios no panon, odino antoy paraan, ya inilaloan dan makalay ligliwa; balet walay ilalo ya say sumpa ed dalin et diad antokaman a paraan et nabawasan. Say pikakabat nipaakar ed kaugsan ya walad panaon nen Noe, sanen saray totoo et napno day mundo na kasalanan tan karahasan kanian say lahi et aderal ed dalin diad panamegley na delap, tan si Noe labat tan say pamilya to so akaliktar ed kadederal; tan say katuaan ya sikatoy nanbabala ed mundo nipaakar ed onsabin kadederal ed loob na sanlasus tan duamplo a taon, et amin ya satan et inyamot ed sikara.

GSAM 41Impaalagey a Babel

GSAM 41.1Kayari na delap, ingganggan iray totoo, diad panamegley nen Noe, ya punuen so dalin; balet legan ya ondarakel ira, tinanggian da so plano na Katawan ya man-uley ed sikara. Impatalindeg nen Nimrod so panarian na Babel (ya diad saginonor et tinawag ya Babilonia, say unaan ed saray panarian ed dalin).¹⁰ Kayari na melag a panaon, ginapoan na saray totoo so impangipaalagey na tore na Babel, pian manggawa na ngaran para ed sarili da, tan pian ag ira nikalat, a kasumlang na samay imbangat na Katawan, diad panamegley nen Noe, ed sikara. Imbes ya maanos iran manalagar ed Katawan ya gawaen to ray gagala to, inala da so bengatla ed saray dili ran lima, kanian pinagkalito na Dios so lenguahe da, tan nikalat ira.

GSAM 41Si Abraham ya Managtawir na Mundo

GSAM 41.2No tumboken so antikey ya rekord anggad koma-samplon henerasyon manlapud si Noe, narumog tayo so panawag ed si Abraham, ya inkuan na Katawan ed sikato, “Amin ya dalin ya nanenengneng mo, iter ko ed sika, tan ed binim, anggad angga. Tan gawaen ko so binim a singa dabok na dalin: kanian no nabilang na sakey a too so dabok na dalin, nibilang met so binim. Manbangon ka, manakar ed interon dalin, ed karukey tan kalapar to; ta iter ko itan ed sika.”¹¹ Anggano walay sayan sipan ed si Abraham ya sikatoy makayari ed satan a dalin, sineguro na Katawan ed sikato ya sikatoy ompatey. Kuan nen Pablo, sikatoy linma ed “sakey a lugar ya naawat to ni bilang tawir.”¹² Sayan tepet nipaakar ed kasumpalan na sipan et seguradon impalinew ed si Abraham diad sakey a pakanengneng a nanlapud Dios, ta sikatoy “anap-anapen to so sakey a syudad a walaan na pundasyon, a say Manampa tan Manamalsa to et say Dios.”¹³ Diad Roma 4:13 et nisulat a say sipan et “pian sikatoy magmaliw ya managtawir na mundo;” aliwan diad natan a kipapasen to, noag ingen diad arapen, kayari ton manbilay lamet.

GSAM 42.1Diad pananaw na too, ag-anengneng nen Abraham no panon ya say insipan a bini et magmaliw a mismon ilalak to. Kanian, insuhesti to so panawag ed si Eliezer, say katulong to, bilang bini. Inkuan na Katawan, Aliwa; noag ingen say sakey ya “ompaway manlapud mismon eges mo.” Natan et ginapoan na Katawan ya impaamta ed sikato ya say unor a gawa na binhi to et ag magmaliw ya tampol a nagawa. Inkuan to ed si Abraham, “Say binhim et magmaliw ya dayo ed sakey a dalin ya aliwa ran kien, tan manlingkor ira ed sikara; tan pairapen da ra na apat a lasus a taon.... Tan onla ka ed saray atateng mo ed kareenan; nitanem ka ed maong a katatken.”¹⁴

GSAM 42.2Say asawa nen Abraham et angisugiri na aliwan makabat a plano pian naapura so katuparan na sipan; balet nen nianak la si Isaac, sakey a tuan anak nen Abraham tan Sarah, say legal ya asawa to, imbaga na Katawan nipaakar ed si Ismael tan say ina ton si Hagar, “Ipagpag yo iyan aripen a bii tan say anak to.”

GSAM 42.3Diad panubok ed pananisia nen Abraham diad panag-alay nen Isaac ed altar, walay naaralan ton leksion nipaakar ed panag-oli na saray inaatey. Nibaga nipaakar ed sikato, “Inisip to ya sarag na Dios ya paolien [si Isaac], anggan manlapud inaatey; manlapud ditan met inawat to ed simbolikon paraan.”¹⁵

GSAM 42Say Tuan Bini

GSAM 42.4Si Abraham et aminsan ya inbilinan ya say tuan Bini, ya diad panamegley to et nabendisyonan so amin a nasyon, anggano nanlapud lahi to unong ed laman, et diad katuaan et say Kristo na Dios; ta ag imbaga na Katawan ed sikato, “Saray bini, a singa dakel; noag ingen singa sakey, Tan ed Bini mo, ya sikatoy Kristo.”¹⁶ Imbaga na apostol Pablo nipaakar ed saya, “Say Kasulatan, ya anengneng to la nensaman ya ibilang na Dios ya matunong iray Hentil diad panamegley na pananisia, et impasabi to la antis ni na maong a balita ed si Abraham, ya ibabaga to, Diad sika so bendisyonan so amin a nasyon.”¹⁷ Say sipan ed si Abraham et pinasimbalo lamet ed si Isaac tan say binhi to,¹⁸ tan ontan met ed si Jacob.¹⁹

GSAM 42.5Lapud si Jacob et walay labinduan anak a lalaki, natural labat ya onseet so tepet, Diad siopa so dalanen ya nasubaybayan so lahi na tuan Bini? Diad inspiradon testimonya nen Jacob nipaakar ed saray anak to, naresolbe la so kaso: “Say setro et ag onalis ed Juda, nitan say managgawa na ganggan manlapud pegley na saray sali to, anggad onsabi si Shiloh; tan diad sikato so pantitipon na saray totoo.”²⁰ Diad panumpal na saya, maong ya tandaan ya saray Israelita, anggano sakop ira na nanduruman nasyon, et pinayagan ya nawalaan na Sanhedrin da. Kanian si Juda—say tribo na saray Hudio ya angaan ed si Juda—et walaan na boses ed gobyerno da anggad talagan sinmabi si Shiloh (Kristo).

GSAM 43Say Naitimbon Panaon

GSAM 43.1Saray patriyarka et walaan na amta nipaakar ed panagpasimbalo tan say insipan a Bini; balet no kapigan odino panon kabayag antis ya onsabi et akasalimukok ni ed sikara. Legan ya dinmakel so ilalak nen Jacob ed Ehipto, tan say Asiriano—si Faraon (Isaias 52:4)—ya “ag to kabat si Jose,”²¹ so angipairap ed sikara, say isip da et natural ya pinmawil ed 400 (diad tua et 430) taon ya abitla ed si Abraham bilang panaon na saray kairapan da tan say panayaman da bilang dayo, ya iilaloan da ya say kaligtasan manlapud saraya so mangilukas ed insipan ya tawir.

GSAM 43.2Nen nianak si Moises, anengneng na saray atateng to ya “sikatoy sakey a marakep a ugaw.”²² Seguradon inter ed sikara so liwawa ya sikatoy magmaliw, diad silong na Dios, a managligtas na Israel manlapud maruksa ran panag-aripen. Anggapoy duwa-duwa ya sayan kakabatan et impasabi ed si Moises; ta nen, ed edad ya apataplo, et pinasyan to lan unla ed saray apigpigsa ya Israelita, tan manirap a kaiba ra imbes ya tawagen ya anak na anak a bii nen Faraon tan managtawir ed trono na Ehipto,²³ tan nen ginapoan ton ipanabang so kanepegan na saray totoo to, tan diad panagsalimbeng ed sikara et pinatey toy sakey ya Ehipsio, sikatoy baleg so pankelaw to ta agda abirbir so ginawa to; “ta inisip to ya natatalosan na saray agagi to no panon ya diad panamegley na lima to et iliktar ira na Dios.”²⁴

GSAM 44.1Nen sinmabi so panaon na Katawan ya taynan na saray Israelita so Ehipto, tinmaynan ira, tan diad mismon agew na impropesiya. Exodo 12:40, 41. Agda nayarin inisip si Moises bilang pinal a manuley da tan say binhi ya pinangipangakoan, ta sikatoy taga-tribo nen Levi, tan agta inbagay Jacob diad inspiradon propesiya to ya si Juda so manuley ed sikara anggad onsabi si Shiloh?

GSAM 44“Nengnengen Ko Sya, Balet Aliwa Natan.”

GSAM 44.2Nen paonla ray Israelita ed Canaan, si Balak, say ari na Moab (sakey a lahi nen Lot), et tinawag to si Balaam pian sumpaan to so Israel. Binalin na Katawan so sumpa to ya nagmaliw a bendisyon, ya diad panamegley na satan et akaawat ira na balon liwawa, ya ginawa pian ekalen so kanonotan ya say pinal a panangiliktar manlapud panag-agaw nen Satanas et magmaliw a tampol no makaloob la ra ed Canaan. Say salaysay na Kasulatan nipaakar ed saya et oniay basaen, si Balaam, diad sakey a pakanengneng manlapud Dios, inkuan to, “Nengnengen ko sikato, balet aliwan natan; nanengneng ko sikato, balet aliwan asingger: walay ompaway a Bitewen manlapud Jacob, tan walay onsublay a Setro manlapud Israel, tan sikatoy mankabil ed saray suyok na Moab, tan maneral ed amin ya ananak nen Sheth.”²⁵

GSAM 44.3Sayan amayamay a bini a nanlapud si Abraham so tinukoy nen Pablo ed onian paraan: “Kanian nanlapud sakey labat, tan sikatoy singa la inatey, so dinmakel a singa saray bitewen ed tawen ed karakel, tan singa say buer ed gilig na dayat a ag nabibilang. Sikaran amin et inatey a wala ed pananisia, ya agda naawat iray insipan, noag ingen anengneng da iraya manlapud arawi, tan nankumbinse ra, tan inakap da, tan inkuan da a sikara et dayo tan managbiahe ed dalin.”²⁶

GSAM 44.4Say puso na Israel et ag nepeg ya kinmapa odino adismaya ed prediksyon nen Balaam ya say katuparan na ilalo da et “aliwan natan,” odino “aliwan asingger;” ta say Katawan, aliwan abayag antis na sayan propesiya, et insipan to so dilin bilay to ya say maringal a kipapasen et diad kaunoran et onsabi. Diad panamegley nen Moises inkuan to, “Balet ed katuaan na panagbilay ko, say interon dalin et napno na gloria na Katawan.”²⁷ Diad panaon na propeta Habakkuk, 863 a taon so linmabas, say parehon katuaan et inulit, balet imbalikas bilang sakey ya agawa ya onsabi ni: “ta say dalin et napno na pikakabat na gloria na Katawan, a singa panagsakop na danum ed dayat.”²⁸

GSAM 45Say Serbisyo ed Santuaryo, sakey a Tipo na Tua

GSAM 45.1Nen inekal na Katawan so Israel manlapud Ehipto, impaamta to ed arapan na interon kampo so ganggan to na saray moral a bilin, tan inter to ed sikara so sakey a kopya na saya ed bato, a nilukit na dili ton gamet, pian naynay iran ituro ed samay Manangiliktar ya diad kaunoran et mansakripisyo na dili to para ed sikara; tan pian diad pakayari na mablin dala to et napunas so saray kasalanan da, nampaalagey na santuaryo ed kalawakan. Sayan tabernakulo, odino santuaryo, diad interon panag-gawa to, si Moises et pinasesegan ya gawaen ya eksakton kapara na alimbawa ya impanengneng na Katawan ed sikato diad palandey.²⁹ Say serbisyo ed sayan santuaryo et anino na tuan serbisyo nen Kristo ed santuaryo ed tawen.³⁰ Legan a say gagala na Dios ed saray handog tan sakripisyo na santuaryo et pian ipanengneng ed saray totoo so anino na “saray maong a bengatlan onsabi,”³¹ say sagpot nen Satanas et pian itonton iray totoo ya imanoen so mismon handog, imbes ya si Kristo tan say tuan serbisyo to, ya say saya et alimbawa labat. Kanian, pinanagapan to ya itonton ira ya manmatalek ed sarili ran gawa para ed kaligtasan.

GSAM 45.2Gagala na Katawan so magmaliw a manangidaulo na saray totoo to,—saray Israelita,—so milaban ed saray bakal da tan taloen iray nasyon. Walay paraan to na pananguley, unong ya ipapanengneng na onsublay a teksto: “Nen aderal to la so pitoran nasyon ed dalin na Canaan, biningay to ed sikara so dalin da panamegley na panagpapalaranan. Tan kayari to man, angiter ed sikara na saray ukom diad loob na manga apat a lasus tan limamplo a taon, anggad si Samuel a propeta.”³²

GSAM 45Nankerew so Israel na Ari

GSAM 45.3Malinew ya ag-inabobonan na saray Israelita so paraan na pananguley na Katawan ed sikara. Balet, satan so plano tan linawa to ya sikara so magmaliw ya espisyal a bansa, ya naiiba ed amin ya arum a walad kaliber-liber da. No sinumpal da komon ya maong so saray bilin to, anggan saray bansa et ibaga da komon nipaakar ed sikara, “Seguradon sayan baleg a bansa et marunong tan makatalos a totoo. Ta antoy nasyon so ontan a baleg, ya walay Dios a singa kaasinger ed sikara, a singa say Katawan a Dios tayo ed amin a bengatlan ipipikasi tayo ed sikato?”³³

GSAM 46.1Diad agda inkakontento, kinerew da ed si Samuel ya mangitalaga na ari ed sikara, tan imbaga na Katawan ed si Samuel, “Tinanggi da ak, pian agko man-ari ed sikara.”³⁴ Lamet imbaga ra ed si Samuel, tan mas mapilit, “Natan et manggawa ka na ari para ed sikami pian manghusga ed sikami a singa saray amin a nasyon.”³⁵ Maingat ya impaliwawa nen Samuel ed sikara so panag-opresyon ya onsabi ed sikara no walay ararin da, balet “anggano ontan, ag dinmengel so totoo ed boses nen Samuel; tan inkuan da, Andi; noag ingen, walay ararin mi ed tapew mi; pian magmaliw kami met a singa amin a nasyon; tan pian say ararin mi so mangukom ed sikami, tan onla ed arapan mi, tan milaban ed saray bakal mi.”³⁶

GSAM 46.2Kanian, nankaroy ira na saray ari ya nampatnugot ed sikara ed loob na manga liman lasus a taon, unona, bilang sakey a panarian ed silong di Saul, David, tan Solomon; insan abuyak ed duaran panarian, say Israel tan Juda. Pigara labat ed saray ari da so maong tan matunong, balet maslak ed sikara et mauges, ya angitonton ed saray totoo ed panagdayew ed dios-diosan tan saray graben kasalanan. Kanian, say totoo et aliwa labat ya singa saray nasyon ed kaliber-liber da ed paka-awalaan na ari, noagta singa ra met ed kaugsan, ed impan-taynan da ed Dios na saray atateng da, tan ed panagdayew ed saray dios-diosan tan saray sundalo na tawen.

GSAM 46.3Nansalita so Katawan nipaakar ed sayan panarian, diad panamegley na sangi na propeta Hosea, “O Israel, dineral mo so sarilim; balet diad siak so tulong mo. Siak so magmaliw a ari mo; iner so arum a makasalba ed sika diad amin a syudad mo? tan saray ukom mo ya inbagam, Ikan so ari tan saray prinsipe ed siak? Inikdan ta ka na ari diad pasnok ko, tan inala ko ed panamegley na sanok ko.”³⁷

GSAM 47Say Panarian ya Binali

GSAM 47.1Nansiansia iyan panarian na ari anggad sinunog na saray Caldeo so Jerusalem, inala da ray gamit na templo, tan inyakar da ray taga-Juda bilang priso ed Babilonia, no iner ira nanayam na pitomploy taon, unong ed impropesiya ya kontra ed sikara. Diad pansumpal na sayan panarian na ari, imbaga na Katawan diad panamegley na propeta Ezequiel, ed si Zedequias, say unor dan ari, “Sika ya maruksa tan mauges ya prinsipi na Israel, ya sinmabi lay agew mo, no kapigan so kasalanan et manampot la, onia so kuan na Katawan Dios: Ekalen so diadema, tan ikalen so korona: ag la saya pareho: itagey so abeba [say manuuley na Babilonia], tan pababaen so atagey [sayan maamblas ya manuuley na tribo na Juda]. Tumbangen ko, tumbangen ko, tumbangen ko: tan anggapo la itan, anggad onsabi samay walaan na kanepegan ed satan; tan iter ko ed sikato.”³⁸

GSAM 47.2Sayan manepeg a manoley, say tuan Bini, et si Kristo. Nipaakar ed sikato so insulat na propeta Micah, “Sika, O tore na kawan, say mabiskeg a pasen na anak a bii na Sion, ed sika onla, anggan say inmunan panarian [panarian ed dalin, ya impawil ed panamegley nen Kristo]: say panarian et onla ed anak a bii na Jerusalem.”³⁹

GSAM 47.3Nen abalang na Israel so setro, linma itan ed lima na ari na Babilonia. Legan ya sunod-sunod iran walad pananguley na Medo-Persia, Gresia, tan Roma, say panarian et taloran beses ya abaliktad. Diad panari nen Cesar Augustus, emperador na Roma, si Kristo, say manepeg ya man-awat ed trono nen David,—say tuan Bini na bii, nen Abraham, tan nen David,—et nianak, tan diad paraan ya impropesiya.

GSAM 47.4Pian naamtaan na saray totoo ya say manepeg a Manag-uley, say tuan Bini, et mas ni nen say ordinaryon mortal a too a walaan na panarian ya agmanbayag, say Katawan so amakiwas ed samay salmistan mansulat na onia: “Gawaen ko sikatoy panguloan kon anak, mas atagey nen saray ari na dalin. Say panangasi ko et itago ko para ed sikato anggad angga, tan say tipan ko et mansiansia ya mapekder ed sikato. Say bini to met et gawaen kon manbayag anggad angga, tan say trono to et singa saray agew na tawen.” “Say bini to et manbayag anggad angga, tan say trono to et singa say agew ed arapan ko. Napasdek itan anggad angga a singa say bulan, tan singa sakey a matoor a tistigo ed tawen.”⁴⁰

GSAM 48.1Diad propesiya nen Isaias, nabasa tayo ni so nipaakar ed sayan Manangidaulo a singa onia: “Sikami so nianakan na sakey a ugaw, sikami so interan na sakey a anak a laki: tan say pananguley et diad abala to; tan say ngaran to et tatawagen a Makapakelaw, Mananimbawa, Say Mabiskeg a Dios, Say Andi-anggaan ya Ama, say Prinsipe na Kareenan. Nipaakar ed panlalaknab na pananguley tan kareenan to et anggapoy anggaan, diad trono nen David, tan diad panarian to, pian ayosen tan patibayen itan na panangukom tan hustisya manlapu natan anggad ando lan ando. Say pilalek na Katawan a Dios na saray armada so manggawa ed saya.”⁴¹

GSAM 48Say Impangiyakar ed si Enoc tan Elias

GSAM 48.2Wala ray nirekord ya insidente na saray totoo nen saman ya panaon ya inyakar ed tawen ya agda nanamen so patey. Nipaakar ed si Enoc, say ikapito manlapud si Adan, kuan ed Biblia, sikatoy “nanakar a kaiba so Dios: tan sikatoy anggapo la; ta inala na Dios.”⁴² “Lapud pananisia, si Enoc et inyakar pian agto nanengneng so patey; tan ag sikatoy naromog, lapud inyakar na Dios; ta antis na impangiyakar ed sikato, wala so testimonya ya akapaliket ed Dios.”⁴³

GSAM 48.3Lamet, legan ya mankakadkad si Elias tan Eliseo, “nagagawa, legan iran manakar ni tan mitotongtong, a, nia, walay linma ya karwahe na apoy, tan kabayo na apoy, tan pinagsian to ran dua; tan si Elias et inmatagey ed tawen diad panamegley na alipugpug. Tan anengneng itan nen Eliseo, tan inyeyag to, Ama ko, ama ko, karwahe na Israel, tan saray kabalyero to. Tan agto la anengneng lamet.”⁴⁴

GSAM 48.4Impropesiya nen Enoc so isabi nen Kristo bilang ukom na interon mundo, diad sarayan salita: “Nia, say Katawan so onsabi a kaiba so samploran libon saray santo to, pian mangigawa na panangukom ed amin, tan pian paneknekan ed amin a mauges ed limog da so amin a mauges a ginawa ra, tan amin a mauges a salita ya imbalikas na saray makasalanan a kontra ed sikato.”⁴⁵

GSAM 49Imbangat nen Job so Ikasabi na Katawan

GSAM 49.1Si Job, ya ibabaga ran nambilay ed panaon nen Moises, et walay amta to nipaakar ed isabi nen Kristo tan say kikinmulag; ta inkuan to, “O, no komon ta nansulat iray salita ko! O, no komon ta nansulat iratan ed sakey a libro! No komon ta nigrabya iratan na panulat ya balatyang tan tingga ed bato ya anggad angga! Ta amtak a mabilay so Manangiliktar ko, tan manalagey ed sampot na agew diad dalin; tan anggano kayari na inkaderal na katat ko et deralen na saray ulad iyan laman ko, diad laman ko et nanengneng ko so Dios: ya sikatoy nanengneng ko para ed sarilik, tan saray matak so makanengneng, tan aliwan arum.”⁴⁶

GSAM 49Say Trono nen David, say Trono na Katawan

GSAM 49.2Say trono nen David et tinawag a trono na Katawan. “Linma ed trono na Katawan si Solomon bilang ari imbes ya si David ya ama to.”⁴⁷ Say Katawan et “nan-sumpa ed sikato [si David], ya manlapud bunga na laman to, unong ed laman, ipangiletaw to so Kristo pian onyurong ed trono to: ya anengneng to iya ed arapan kanian nansalita nipaakar ed kaili-oli nen Kristo, ya say kamarerwa to et ag tinilak ed impierno, tan say laman to et ag nan-bulok.”⁴⁸ Tan nisalita ni met nipaakar ed arapen a panarian nen Kristo, Sikatoy onyurong ed trono nen David. (Nengnengen so Isaias 9:7.) Lamet, “Saray ari na mundo so nantitipon, tan saray pinonon so nampitopitong, kontra ed Katawan, tan kontra ed Nilanaan to.... Balet inyan ko so ari ko ed sagradon palandey ko na Sion. Ipasalaysay ko so ganggan: Kuan na Katawan ed siak, Anak ta ka, nianak ka ed siak natan ya agew.”⁴⁹ Lamet, “Kuan na Katawan ed Katawan ko, Yurong ka ed kawanan ko, anggad gawaen ko ray kalaban mo ya patungan na salim.”⁵⁰

GSAM 49Saray Judio, Nalilito

GSAM 49.3Sarayan teksto so amagulo ed isip na saray Judio. Wala dia so sakey a problema ya agda nasolusyonan: no tinawag nen David so sikatoy Katawan, panon to met la sirin ya nagmaliw ya anak to? Panon ya sikatoy magmaliw ya anak ya inyanak manlapud bini nen David, balet sikatoy si Immanuel—say Dios a kaiba tayo? Balet, si Isaias, say dili ran propeta, so angideklara, “Say sakey a birhen so manlukon, tan mananak na laki, tan itawag to so ngaran ton Immanuel.”⁵¹

GSAM 50.1Amta nen Kristo so tepet ya makapaerel ed saray mapangkontra ya Pariseo, kanyan tinepetan to ra, “Antoy opinyon yo nipaakar ed Kristo? Anak na siopa? Inkuan da ed sikato, Anak nen David. Inkuan to ed sikara, Panon sirin ya tinawag nen David ed espiritu bilang Katawan, ya inkuan to, Inkuan na Katawan ed Katawan ko, Yurong ka ed kawanan ko, anggad gawaen ko ray kalaban mo ya patungan na salim? No si David et tinatawag to ya Katawan, panon ya sikatoy anak to?”⁵²

GSAM 50.2Sayan tema et tinukoy lamet ed Salmo 45:6, 7: “Say trono mo, O Dios, et anggad angga tan anggad angga: say setro na panarian mo et matunong a setro. Inar-aro moy inkatunong, tan busol moy kaugsan: sirin say Dios, say Dios mo, so angipahir ed sika na larak na liket ya mas atagey nen saray kaparam.”⁵³ Lapud sarayan Kasulatan ya walad isip, seguradon walaan iray Judio na atagey a pananaw nipaakar ed ugali na onsabin Manugari tan Managpasimbalo. Ag komon nagmaliw ya arum so paraan.

GSAM 50Say Bini ya Manlapud Dios

GSAM 50.3Niter so detalyadon instruksyon nipaakar ed si Kristo tan say inkianak to, ta say Katawan diad panamegley nen propeta Micah et tinukoy to so diosnon nanlapuan to, tan anggan say melag a baley no iner sikatoy nianak: “Balet sika, Bethlehem Ephratah, anggano melag ka ed saray libo na Juda, manlapud sika so ompaway ed siak ya magmaliw a manoley ed Israel; ya say pampaway to et nanlapud unaan, nanlapud andi-anggaan” (margin, Heb., nanlapud “saray agew na andi-anggaan”).⁵⁴

GSAM 50Say Presensya na Dios ya Impanengneng ed Shekinah tan say Lurem

GSAM 50.4Diad saginonor na awaran na saray Israelita, nen asumpal la nen Solomon so impangipaalagey na templo, ya unong ed sikato et nepeg ya magmaliw ya “sankabalangitan,” say shekinah na gloria na Dios et inmalagey ed pasen to diad pegley na saray kerubin diad tapew na sakop na panangasi. Unong ed rekord, diad dedikasyon na templo, sanen linmabas iray pari manlapud sagradon lugar, “say lurem et pinano toy abung na Katawan, kanian ag akapansiansia iray pari pian manlingkor lapud say lurem: ta say gloria na Katawan et pinano toy abung na Katawan.”⁵⁵ Say presensya na Katawan ed sayan templo et nipanengneng ed saray mata na totoo diad lurem na gloria. Inebatan na Katawan so pikakasi nen Solomon ed sayan pankanawnawa, tan inkuan to ed sikato, “Inarengel ko so pikakasi mo, tan pinili ko iyan lugar para ed sarilik bilang abung na panag-alay.”⁵⁶

GSAM 51.1Nankasalanan iray totoo,—linma ra ed panagdayew ed dios-diosan,—kanian say syudad tan santuaryo da et aderal ed loob na pitomploy taon. Kayari na inkadakep da, say templo et impaalagey lamet diad panamegley nen Zerubbabel. Anggano mas abeba so karakpan to nen say impaalagey nen Solomon, imbaga met na Katawan diad panamegley na propeta to, “Say gloria na sayan kaunoran a abung et mas baleg nen say unaan.”⁵⁷ Sayan abung et pinapasanting nen Herodes, tan diad saray patyo to et nambangat so Manangiliktar. Say datin abung et walay lurem na gloria ya mangirerepresenta ed Katawan, balet diad komadua et sinmabi so Manangiliktar a mismo, say Nanggawa na amin a bengatla.

GSAM 51Maglorian Panarian na Sanga nen Jesse

GSAM 51.2Para ed saray mananatalaran tan manaalagar ed panaon nen Isaias, saray impangipresenta ed panamegley na propesiya to nipaakar ed saray mararakep a bengatla ya akonekta ed pinal a panangiliktar et seguradon nanlapuan na biskeg tan panamaseseg. Sarayan propesiya so lalon mangidedetalyi na malinew a maong ed linya no iner nanlapo iyan iilaloan a Manangiliktar, unong ed onggendan: “Tan walay ompaway a sanga manlapud kiew nen Jesse, tan walay onlesa a Sanga manlapud saray lamot to: tan say espiritu na Katawan so man-inawa ed sikato, say espiritu na kakabatan tan pakatalos, say espiritu na simbawa tan pakayari, say espiritu na pikakabat tan say takot ed Katawan; tan gawaen to ya maples a makatalos ed takot na Katawan; tan agto ukomien unong ed nanenengneng na saray mata to, odino pasibayagen unong ed nadngel na saray layag to: noag ingen diad inkatunong so pangukom to ed saray mairap, tan diad inkahusto so pangipasibayag to parad saray mapaabeban na dalin: tan tuktoken to so dalin diad baston na sangi to, tan diad engas na bibil to pateyen to ray mauges.”⁵⁸

GSAM 52Say Inkioli ya Inbangat na Saray Propeta

GSAM 52.1Say propeta Isaias et imbangat to met so doktrina na panag-oli na saray inaatey, diad sarayan makapalikna na ligliwa a salita: “Diad sayan palandey et gawaen na Katawan a Dios na saray armada para ed amin a totoo so sakey a ponsia na saray matataba a bengatla, sakey a ponsia na alak a walad saray anaan, na saray matataba a bengatla a napno na utak, na alak a walad saray anaan a maong a pinino. Tan deralen to diad sayan palandey so lupa na takop a nitarok ed amin a totoo, tan say belo a nikalat ed amin a nasyon. Lamon to so patey ed pananalo; tan say Katawan a Dios et punasan to ray lua manlapud amin a lupa; tan say panagbabaw na saray totoo to et ekalen to manlapud interon dalin; ta say Katawan so nansalita. Tan diad satan ya agew et nibaga, Nia, saya so Dios tayo; inalagar tayo sikato, tan iliktar to kami: saya so Katawan; inalagar tayo sikato, manliket tan man-ay-ayam kami ed kiliktar to.”⁵⁹

GSAM 52Say Panarian ed Pinabalon Dalin

GSAM 52.2Imbaga met na satan a propeta ya magmaliw itan a pinabalon dalin ya ditan naipaalagey so unor a panarian: “Ta, nengneng yo, mangagawa ak na balon tawen [tawen na atmospera] tan balon dalin; tan say datin ag la natan-tandaan, tan ag la onloob ed kanonotan [margin, Heb., ‘onsabi ed puso,’ odino, pian pilaleken lamet]. Balet sikayo et manliket tan manggayaga ya anggad angga ed samay pinalsa ko: ta, nia, gawaen kon pasen na liket so Jerusalem, tan say totoo to et panliketan. Tan manliket ak ed Jerusalem, tan manggayaga ak ed saray totoo ko: tan say boses na pan-akis et agla narengel diman, tan say boses na pan-iyaw. Manlapu la'd satan [manlapud panaon ya ginawa so balon dalin], anggapo lay ugaw ya pigaran agew labat so bilay to [ugaw ya magano ya ompatey], odino matatken ya agto asumpal so taon na bilay to [matatken ya agni asumpal so panaon to]: ta say ugaw et ompatey ya sanlasus so taon to [diad saray panaon ya say bilay na totoo et anggad siam a lasus a taon, saray ugugaw et nayarin sanlasus so taon da]; balet say makasalanan no sikatoy sanlasus a taon la [diad saray unor ya taon na sanlasus-taon a bilay to] et sikatoy nasumpa. [Saray ompatey diad panaon ya ipasen so balon dalin et saramay napaperdi diad ‘kapaperdi na saray totoon andi-dios.’ 2 Pedro 3:7.] Tan manpaalagey ira na saray abung, tan manayam ira diman; tan manmula ira na saray kaubasan, tan kanen da so bunga ra. Ag ira manpaalagey, pian say arum so manayam; ag ira manmula, pian say arum so mangan: ta singa saray agew na sakey a kiew [say kiew na bilay, Septuaginta] so saray agew na saray totoo ko, tan saray pinili ko so mabayag a manliket ed gawa na saray lima ra.”⁶⁰

GSAM 53.1Tinmingin si Ezequiel ed arapen diad andukey a panaon anggad ed kikinmulag na saray inaatey. Diad panamegley to, imbaga na Katawan, “Nian yo, O populasyon ko, lukasan ko ray panteyon yo, tan ipa-oluk ko kayo manlapud saray panteyon yo, tan iyakar ko kayo ed dalin na Israel.”⁶¹

GSAM 53“Inawit To so Saray Ermen Tayo”

GSAM 53.2Nipatnag a mas malinew ed si Isaias, say propeta na ebanghelyo, so subok, irap, tan ipatey na Manangiliktar para ed katooan. “Siopa,” kuan na propeta, “so anisia ed balitan mi? tan ed siopa nipatnag so taklay na Katawan? Ta sikatoy ombaleg ed arapan to a singa malemlem a tanaman, tan singa lamot a nanlapud amagan dalin: anggapoy itsura to odino deen; tan sanen nengnengen mi, anggapoy deen ya panpilalekan mi ed sikato. Sikatoy inalibak tan tinanggian na saray totoo; sakey a too na ermen, tan kabat ed pasakit: tan inyamot mi so lupa mi a singa manlapud sikato; sikatoy inalibak, tan agmi sikatoy inbilang. Seguradon inawit to ray sakit na liknaan tayo, tan inawit to ray kairapan tayo: balet say impan-isip tayo ed sikato et sikatoy pinabigbigat, kinabil na Dios, tan pinairap. Balet sikatoy asugatan lapud saray kasalanan tayo, sikatoy aderal lapud saray krimen tayo: say dusa para ed kareenan tayo et walad sikato; tan diad saray sugat to et inmabig itayo.”⁶²

GSAM 53.3Kasin nagawa ed panaon ko irayan makapakelaw ya bengatla? nayarin itepet na saray totoo, pati say propeta. Say ebat et, Agni natan nagawa; agni sinmabi so panaon na isabi na sayan baleg a Manangiliktar; balet kuan na propeta, “Nengnengen na saray matam so Ari ed karakep to; nanengneng da so dalin ya arawin maong.”⁶³

GSAM 54Saray Propesiya nen Daniel et Ipapatnag da so Arapen

GSAM 54.1Balet, diad panamegley na propeta Daniel ya ginmapo so Katawan ya mangibangat ed saray totoo to nipaakar ed saray ontumbokan ya panarian ya ombangon tan man-ari anggad pangipaalagey na andi-anggaan a panarian to; tan pian ipatnag so sakey ya espisyal a panaon, manlapud sakey ya agawa ya agni nagagawa, anggad mismon paka-anengneng tan paka-ekal na Mesias. Say interpretasyon na tagtaginep nen Nebucadnezzar so angipatnag ya saray apatiran panarian ya man-uley ed mundo so onletlet so pakayari tan karakpan da unong ed onletlet ya balor na balitok, pilak, bronse, tan balatyang; tan diad kaunoran, say nabuasag tan ag-nankakasakey ya kipapasen na saray panarian so ikumpara ed inkamainomay ya maderal na balatyang ya laok ed mapitek ya pitek. Insan onsabi so panarian na tawen ya ontumbok ed pangabawas na saraman a panarian ya magmaliw a singa say ipa ed panagdayami ed kalgaw, pian anggapoy narumog a pasen da, legan a say panarian na Dios et mamano ed interon mundo.

GSAM 54.2Insan, diad pakanengneng na ikapiton kabanata, diad silong na saray simbolo na apatiran angkakabaleg ya ayep, say parehon tema so tinukoy lamet, tan saray arum ya aspekto na sarayan panarian so impresenta. Diad sayan kabanata so tinukoy so dalan tan kimey na pakayari na “melag a sungay” ya ombangon, kayari na panagbanga na ikapat a panarian ed samploran parte, ya manpapaatol o manlupig ed talora ed sikara pian ipaalagey so sarili to bilang espiritual a manangidaulo ed sikaran amin. Sayan pakayari na papa et mantultuloy ed apisang-pisang tan mainomay ya maderal a kipapasen na komapat a panarian, anggad 1260 a taon. Kanian apanengneng iray agawa ya anggad panaon ya si Kristo et awaten to so panarian manlapud Ama to, tan iter to ed saray santo na Sankatageyan; sakey a panarian ya diad kaunoran et man-ari ed interon dalin, tan mansiansia ya anggad angga.

GSAM 55Say Duaran Libo tan Talon Lasus ya Agew

GSAM 55.1Diad komawalon kabanata na Daniel, diad silong na pakanengneng na karnero, kanding, tan say “melag a sungay ya alalon-alon binmaleg,” say propeta et lamet ya inyakar anggad sampot na panaon. Diad saray bersikulo 13 tan 14, say atensyon to et tinawag ed sakey a panaon—2300 ya agew—ya anggad panangukom. Sakey ya andukey a panaon iya, kanian atalosan na propeta; ta impaamta na anghel ed sikato ya say pakanengneng et para ni ed dakel ya agew. Anggad natan et anggapo ni so petsa ya inter para ed gapo na saray agew, kanian tinapos to so kabanata ed panamegley na panangibaga, “Abigla ak ed pakanengneng; balet anggapo so akatalos ed saya.”

GSAM 55Say Pitomploy Simba Parad si Mesias

GSAM 55.2Say kasyam a kabanata et mangibabaga nipaakar ed anghel ya linma ed si Daniel, bilang ebat ed pikakasi to, pian iteran to na kakabatan tan pakatalos. Inpormaan to nipaakar ed sakey a panaon na pitomploy simba. Say anemapulo'y siam ed sarayan simba na taon [a, unong ed imbaga, et kabaliksan na salitan shevooim, a pinan-salitan na “simba”] et anggad ed Mesias. Say punto no iner so pangigapoan na panaon, “say ganggan a mangipawil tan mangipaalagey ed Jerusalem,” et agni ni iter. Onleletaw so tepet, Panon ya naamtaan nen Daniel no iner so pansumpalan na anemapulo'y siam a simba? Diad koma-labing-duan kabanata, say tepet nipaakar ed panaon et tinukoy lamet, tan diad tepet to, “Anto so pansumpalan na sarayan bengatla?” imbaga ed sikato ya onla la, ta saray salita et “insara tan tinatakan anggad panaon na kasumpalan,” no kapigan “saray makabat et makatalos.”

GSAM 55.3Anggapoy duwa-duwa, sayan tepet nipaakar ed panaon et sakey ed saray alimbawa ya tinukoy na apostol Pedro sanen inkuan to, “Nipaakar ed sayan kaligtasan et inusisa tan sinukimat a maong na saray propeta, saramay nampropesiya nipaakar ed say grasya ya onsabi ed sikayo: ya sinukimat da no anto, odino antoy klase na panaon so labay ya ibaga na Espiritu nen Kristo ya walad sikara, sanen inpatotoo to ya antis ni so saray kairapan nen Kristo, tan say gloria ya ontumbok.”⁶⁴

GSAM 56Kapalaran na Saray Andi-matoor

GSAM 56.1Si Malaquias, say unor ed saray propeta na Daan a Tipan, et angitilak na makapaliket a deskripsyon nipaakar ed unor a kadederal na saray mauges: “Nian, walay agew a manasingger, a manpool a singa pugon; tan amin a mapangta, on, tan amin a manggagawa na mauges, et magmaliw a dayami; tan say agew a manasingger et poolan to ra, kuan na Katawan na saray armada, a anggapo lay itilak to ed sikara a lamot o sanga. Balet ed sikayo ran mantatakot ed ngaran ko, onbangon so Agew na inkatunong a walaan na pankaabig ed saray payak to: tan ompaway kayo, tan ombaleg kayo a singa saray anak na baka ya kalaknab ed kural. Tan yapakan yo ray mauges; ta magmaliw iran dapol ed silong na saray dapan na sali yo ed agew a gawaen ko iya, kuan na Katawan na saray armada.”⁶⁵

GSAM 56.2Lapud sarayan amin a katuaan ya akasulat ed Daan a Tipan ya walad saray Israelita, ya angipatnag ed sikara na dakel a detalye na plano na kaligtasan, agaylay baleg na seguradon interes na saray maseseg a managaral na salita nen anengneng tan atalosan da ya manasingger la so panaon na isabi na sayan insipan a Bini. Anggano saray karaklan, tan anggan saramay mambabasa na Kasulatan ed saray sinagoga kada Sabado, et agda natalusan so salita (Gawa 13:27), saray matoor tan maseseg ya manaaral, ya matoor ya ananap ed saray Kasulatan diad panangigiya na Espiritu, et anggapoy duwa-duwan mapikasi iran maong, singa ginawa na apostol Juan ed sayan panaon, “Onsabi ka, Katawan a Jesus, tan onsabi ka ya tampol.”